تاریخ روایی ایران
1.57K subscribers
617 photos
69 videos
14 files
531 links
🍃
بازنگری در تاریخ قلمرو میانی

بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن،
و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ».

در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی)

تماس با مدير:
@mehrdad_1166
Download Telegram
🍃
سه دریاچهء میانی فلات ایران

مهرداد ایران‌مهر
نخستین تمدن‌های بشری در ۱۰ هزار سال پیش، پیرامون این دریاچه‌های بزرگ آب شیرین پدید آمد. این جمعیت‌ها، پس از یخبندان و از کف خلیج فارس به دهانهء آن و زاگرس رانده و سپس بر اثر دریاس، به سوی مرکز فلات کشیده شده بودند.
همچنین زبان ترکیبی موسوم به هندواروپایی نیز در میان جمعیت‌های پرتراکم همین منطقه و از زبان پیوندی اولیه تکامل یافت.

با بروز خشکسالی ۳۲۰۰ پ.م، دریاچه‌های میانی فلات رو به خشکی نهاد و تمدن‌های پیرامون آن فروپاشید. بدینگونه جمعیت‌های مؤثر آن، به سمت منابع آبی دو سوی فلات یعنی درهء رود سِند و میانرودان، گسترش یافتند.

#دریاچه #خشکسالی #کاشی #زره #گودزره

@oldhistor
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1404/02/10/post-396/
تاریخ روایی ایران
🍃 سفال، شیوه تدفین و ظروف لوله‌دار گردآوری: مهرداد ایران‌مهر پیدایش «سفال خاکستری» پیرو دستیابی به شگرد ساخت کوره‌هایی ویژه (کوره‌های بسته) امکان‌پذیر خواهد بود. این سفال برای نخستین بار در لایه‌های VII و VI «تپه‌قبرستان» و در نیمۀ نخست هزاره چهارم پدید…
🍃
جوانان فریب خورده

مهرداد ایران‌مهر

بومیان پیشاآریایی. مثل تمدن های جیرفت و شهر سوخته در شرق و تپه سیلک در مرکز و سایر تمدن های پراکنده در ایران پیشاآریایی. اصلا تو سیلک گورهای بومیان و مهاجران آریایی تفاوت هاشون مشخصه.
آریایی ها، یک تمدن گسترده در کل ایران برپا کردن، ولی بومیان صرفا در شهرهای کوچیک اون هم پراکنده تمدن هایی ساخته بودن.

این بیماری، سال‌هاست که به اشکال گوناگون، گریبان جوانان ورودی به حوزهء تاریخ را می‌گیرد. سال‌های پیش، با عنوان کوچ از آسیای میانه مطرح می‌شد، و بعد شد از سینتاشتا و بعد یامنایا و دریای سیاه و سردنی استوگ و قفقاز و حالا هم آناتولی!
تازگی‌ها هم دیدند خیلی زشت شده، گفتند آریایی خودش نیامده، بلکه زبان هندواروپایی وارد فلات ایران شده است!

هر کس که نیم جو عقل و ذره‌ای سواد داشته، تاکنون این ادعاهای موهوم و غیرعلمی را رها کرده است. آنانی هم که اشتباها وارد این حوزه شده‌اند، واقعا اصلاح‌پذیر نیستند.
مدتی از تغییر رنگ سفال می‌گفتند. دیدند بد شد، سخن از ژنتیک و R1a به میان آوردند. آن هم درست از آب در نیامد و سپس تغییر شیوهء دفن و آنگاه مبدا پیدایش زبان هندواروپایی از ناکجاآباد را مطرح کردند.

مثال آنکه، هر سیستانی، ایرانی است. اما هر ایرانی، لزوما سیستانی نیست. پس هر کوچ احتمالی، تغییراتی در پی دارد. اما هر تغییر و تنوعی، لزوما دلیلش کوچ نیست.
چنانچه ۱۰۰۰ سال بعد، بازمانده‌های نخستین خودرو ساخت دایملر (۱۹۰۰ میلادی) و نیز نمونهء می‌باخ آن (۲۰۰۰ میلادی) را پیدا کنند، آیا می‌بایست این میزان پیشرفت طی یکصد سال را به کوچ عده‌ای به آلمان نسبت دهند؟

سفال، شیوه‌های دفن، ساخت ظروف، زبان، خط و... در جوامع بشری، به طور طبیعی و در طی زمان تغییر یافته و پیشرفت می‌کند. پس تغییرات موجود را نمی‌توان به یک کوچ موهوم از سوی مردمانی مجهول و از ناکجاآبادی نامعلوم نسبت داد.

#سیلک #کوچ #بومی

@oldhistor
❤7👏3🕊1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🍃
دهم اردیبهشت،
روز ملی خلیج فارس

لغت ایرانی «خلیج» (خل= گودال + ایج-ایگ= پسوند نسبت) ساخته شده از ریشهٔ خل (kholl*) که به معنای «باز کردن» و سپس «گودال» به کار رفته است.
واژگان khol* و khola* در پشتو پنجاب و هندی هیمالیا به معنای جویبار و آبشخور، و واژگان khoda* و khora* نیز از همین ریشه به دست آمده‌اند.

پسوند «ایج» هم همان است که در لغت سانسکریتِ «خنیج» به معنای معدنی (خن-کان= معدن) و یا در واژهٔ ایرانی کوهیچ (کوهی) به کار رفته است.

جالب است که، لغت لاتین gulf به معنای خلیج نیز از ریشهٔ ایرانی کهن kwelp به معنای «خراشیدن زمین به شکل گنبد (arch)» ستانده شده، که نشان می‌دهد واژگان خلیج و gulf از دو ریشهٔ هم‌معنا به دست آمده است.

تصویر:
گاه‌گذر پر شدن خلیج فارس پس از یخبندان


#خلیج_فارس

@oldhistor
🥰8👏3
🍃
عشق (iš-ka)

از ریشهء اوستایی ایش (iš) و پهلوی ایشک (išk) به معنای «خواستن، میل‌داشتن، آرزوکردن، جستجو کردن» برخاسته است.
این واژه، دارای مشتقات ائیشه (aēša) «آرزو، خواست، جستجو‌»؛ ایش‌مخزن (išmakhzann‌) «آرزو می‌کند»؛ ایشته (išta) «خواسته، محبوب»؛ ایشتی (išti) «آرزو، مقصود» می‌باشد.

پسوند کَه (ka) اوستایی نیز در واژه‌های زیر دیده می‌شود:
مهرکه (mahrka) «مرگ»؛ ارشکه (araska) «رشک، حسد»؛ اثکه (aδka) «جامه»؛ هوشکه (huška) «خشک»؛ درفشکه (drafška) «درفش» و...
تبدیل حرف «ک» به «ق» هم کم نیست، چند نمونه: کندک > خندق، زندیک > زندیق، کفیز > قفیز، کوشک > جوسق، کاسه > قصعَه و...

واژهء اصلی برای مهر و عشق در عربی، «حب» است. قابل توجه که «عشق» در قر‌آن نیامده، بلکه واژهء به کار‌ رفته، مصدر «حَبَّ» است. همچنین در عربیِ نوین، واژهء عشق کاربرد بسیاری ندارد و تصریفات مشتق از حبّ به کار می‌روند، مانند حب، حبیب، حبیبه، محبوب و...

-آذرتاش آذرنوش، «راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان تازی»


@oldhistor
❤5👏2
تاریخ روایی ایران
🍃 ایلام و هلتمتی مهرداد ایران‌مهر هلتمتی نام کهن ایلام به معنای سرزمین خدایان/اربابان بوده است. همین واژه در زبان‌های میانرودانی به شکل هلتمتو/اِلامتو (ایلام) در آمد و تلفظ شد. این نام در میانرودان، اشاره به سرزمین‌های مرتفع شرقی داشت و به همین دلیل نیز ایلام…
🍃
دکتر عبدالمجید ارفعی
دربارۀ نگارش صحیح واژۀ ایلام:

ایلام را نباید با «ع» نوشت (عیلام)، بلکه باید با «الف» نوشت. زیرا در زبان ایلامی «ع» نداریم. در میانرودان، تلفظ حرف «ع» که از گلو خارج می‌شود، از حدود ۲۲۰۰ پ.م از بین می‌رود و تبدیل به یکی از الف‌ها می‌شود.

وقتی یهودی‌ها از سرزمین خودشان به میانرودان کوچ داده می‌شوند، این‌ها با فرهنگ بابل و میانرودان و ایلام آشنا شده و می‌آیند ایلام را با حرف «ع» می‌نویسند. این ایلام که با «ع» نوشتند، باعث برداشت‌های نادرستی در تاریخ زبان‌شناسی شده است.

ایلام ✅ عیلام ❌
آموری ✅ عموری ❌
ایشتار ✅ عشتر ❌


@oldhistor
👏16❤1
🍃
وضعیت فلات ایران

مهرداد ایران‌مهر
تصویر چپ:
۲۰-۱۷ هزار سال پیش
یخبندان چهارم، خشکیدن خلیج فارس
سپس پر شدن تدریجی آن

تصویر راست:
۱۲-۶ هزار سال پیش
پایان دریاس (یخبندان کوچک)
پر شدن کویرهای مرکزی فلات و تشکیل سه دریاچهء بزرگ آب شیرین

جمعیت‌هایی که با بروز یخبندان، به کف خلیج فارس و رود بزرگ روان در کف آن رانده شده بودند، با پر شدن تدریجی از سمت هرمز، به دهانهء آن یعنی دشت خوزستان و جنوب میانرودان و سپس زاگرس و آسورستان و آسیای خرد بازگشتند.
سپس با بروز دریاس، تراکم این جمعیت‌ها در دوران نوسنگی، به سمت داخل فلات و سه دریاچه که در حال تشکیل بودند، گسترده شده و تمدن‌های سیلک و حصار و کنارصندل و شهرسوخته و تپه یحیی و... شکل گرفت.
آنگاه با بروز خشکسالی ۳۲۰۰ پ.م، دریاچه‌ها رو به خشکی نهاد و این تمدن‌های شکوفا فرو ریخته و جمعیت‌هایش به منابع آبی دو سوی فلات یعنی سِند و میانرودان (سپس نیل) گسترش یافته و تمدن‌های ایندوس‌ولی و میانرودان و مصر شکل گرفت.
بازماندگان تمدن‌های پیرامون دریاچه‌ها، با ابداع فناوری قنات و خیش آهنی و بروز عصر آهن، شکوفا شده و جهانشاهی هخامنشی قلمرو میانی را یکپارچه کرد.

@oldhistor
❤7👏2🕊2
🍃
هند، بهارته

مهرداد ایران‌مهر
چهرهء میانگین هزاران زن از شمال و جنوب هند، به خوبی تفاوت تباری دو جمعیت را نشان می‌دهد.
جمعیت‌های شمال هند شامل منوهایی هستند که از ۷ تا ۴ هزار سال پیش، از فلات ایران به شرق سِند گسترش یافتند. حماسهء مهابهارته و توصیفات نبرد کوروکشتره، برخورد و کشاکش میان ایشان و دراویدی‌های بومی را به تصویر می‌کشد.
بومیان بر اثر این نبردها، به جنوب شبه‌قاره رانده شدند که اثر ژنتیکی آن هم مشهود است.

نام هند برگرفته از سِند ایرانی به معنای پهلو و کنار است که اشاره به درهء رود سِند در کنارهء شرقی فلات ایران دارد و جهانی شده است. خود هندی‌ها (شمالی‌ها)، کشورشان را بهارته به معنای چرخ درخشان می‌نامند.
البته این واژه هم از دو بخش ایرانیِ به/وه به معنای خوبی و روشنایی و تابندگی و نیز رته/رثه به معنای چرخ ساخته شده است.
بها-رته شکل دیگر خوَن-ای‌رثه/خونیرث به معنای چرخ خورشید است.

#بهارته #خونیرث #هند #دراویدی

@oldhistor
❤9🥰2🕊2👏1
🍃

تارنمای «ماژوریتی رایتس» نمودار جالبی را پیرامون میزان خویشاوندی و شباهت ژنتیکی گروه‌های جمعیتی گوناگون انتشار داده، که با تحقیق بر روی ده‌هزار نمونۀ واجد شرایط از ۲۶ کشور مختلف در سال ١٩٩۴ و به سرپرستی پروفسور لوئیجی اسفورتزا از دانشگاه استانفورد به دست آمده است.

در این نمودار، از معیاری به نام «کین‌شیپ (خویشاوندی)» برای نشان دادن میزان شباهت یا اختلاف ژنتیکی جمعیت‌ها استفاده شده است.
بر پایۀ این نمودار، نزدیکترین گروه تباری (ژنتیکی) به ایرانیان، یونانیان هستند با ۰/۰۰۷۰ اختلاف.

برای مثال، این میزان میان بومیان استرالیا با مردمان بنتو در آفریقا، ۰/۳۲۷۲ است که نشان‌دهندۀ بیشترین اختلاف تباری در گروه‌های مورد مطالعه است.

تصویر:
میانگین چهرهء هزاران زن ایرانی و یونانی


@oldhistor
👏7🕊4
تاریخ روایی ایران
🍃 سه دریاچهء میانی فلات ایران مهرداد ایران‌مهر نخستین تمدن‌های بشری در ۱۰ هزار سال پیش، پیرامون این دریاچه‌های بزرگ آب شیرین پدید آمد. این جمعیت‌ها، پس از یخبندان و از کف خلیج فارس به دهانهء آن و زاگرس رانده و سپس بر اثر دریاس، به سوی مرکز فلات کشیده شده…
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🍃
یوهانس کراوزه:


در زمانی، کشاورزی در منطقهء یامنایا (شمال دریای سیاه) گسترش می‌یابد، که از ایران و با گذر از قفقاز آمده است.

ما روندی را می‌بینیم که جمعیت‌های قفقاز در ۷۲۰۰ سال پیش هنوز کاملا شکارچی-گردآورنده هستند. سپس در ۲۰۰ سال پس از آن یعنی حدود ۷۰۰۰ سال پیش، مثلا در مایکوپ، ۵۰ درصد شکارچی-گردآورنده و ۵۰ درصد هم جمعیت‌هایی هستند که از فلات ایران با زبان‌های هندواروپایی و با گذر از قفقاز وارد منطقهء یامنایا شده‌اند.

بنابراین ایشان در جنوب قفقاز (فلات ایران)، به زبان نیاهندواروپایی سخن می‌گفته‌اند. سپس این جمعیت گسترش می‌یابد...

Genetic history of Europe
Adaptation and migration


@oldhistor
👏10
🍃
ازبک‌ها، مغول نیستند

تفاوت میانگین چهرهء ازبک‌ها و مغول‌ها مشهود است.
زیرا دوسوم محتوای ژنی ایشان، از آسیای غربی و جنوبی است و فقط به میزان یک‌سوم تاثیر از گسترش زردها به شرق و فرارود دارد.

نمودار:
برگرفته از پژوهش انستیتو پاستور فرانسه، با همکاری مرکز مطالعات ژنتیک انسانی هدینگتون انگلستان، دپارتمان بیولوژیک ساپینزا از رم (ایتالیا) و دانشگاه آریزونا آمریکا.
(کوینتانا - مورسی، ۲۰۰۴)


@oldhistor
👏1
تاریخ روایی ایران
🍃 دهم اردیبهشت، روز ملی خلیج فارس لغت ایرانی «خلیج» (خل= گودال + ایج-ایگ= پسوند نسبت) ساخته شده از ریشهٔ خل (kholl*) که به معنای «باز کردن» و سپس «گودال» به کار رفته است. واژگان khol* و khola* در پشتو پنجاب و هندی هیمالیا به معنای جویبار و آبشخور، و واژگان…
🍃
پرثو زریه

عبارت اوستایی «پِرِثو زرَیَه» تاکنون با «دریای خوارزم» یکی دانسته می‌شد. زیرا پنداشته می‌شود رود «وَنگهوی-دائیتیا» به آن دریا می‌ریخته است.

اما این واژۀ اوستایی (پِرِثو زرَیَه)، به مفهوم «دریای پارس (خلیج فارس)» بوده است. این‌ها همه، با نگاه به جایگاه پَرَشی‌ها در خاور فلات ایران و رده‌بندی زبان اوستایی در دستۀ زبان‌های ایرانی شرقی، تفسیرپذیر خواهد بود.

رود «داییتی» در پندار گذشتگان، «جایگاه آفرینش» به شمار می‌رفت. اگرچه برخی آن را با «آمودریا» یکی می‌دانند. اما باید دانست، در روزگار کهن یعنی دورانی که سطح آب دریاها بسیار پایین‌تر بود، «دائیتیا» نام رودی بوده که از پیوستن سه رود دجله، فرات و کارون به وجود آمده و پس از گذر از کف خشک خلیج فارس، به دریای مکران می‌ریخته است.

دانشنامه کاشان


@oldhistor
👏8❤4
تاریخ روایی ایران
🍃 اتیوپی آسیا یا کِفِن آفریقا مهرداد ایران‌مهر در گفتاری کوتاه، عنوان می‌کنیم که موی فر و پوست تیرهء پرشی‌ها، حاصل نفوذ ژن آفریقایی در جنوب‌شرق فلات (کِفِن/ایکتیوفاگی) است که خاستگاه پَرَشی‌ها یا همان پارس‌های آینده می‌باشد. این جمعیت، در حدود ۵۰۰۰ سال پیش…
🍃
تفاوت چهره در شرق و غرب آفریقا

علت آن، تداخل جمعیتی میان شاخ آفریقا و کِفِن در جنوب شرق فلات ایران، از راه دریا است.
همین تاثیرات متقابل، در این سو باعث موی فر و پوست تیره نزد پَرَشی‌ها (پارس‌ها)، که خاستگاه ایشان کِفِن بود، گردید.

@oldhistor
👏7