ارشدالدوله سردارِ محمدعلی‌میرزا

ارشدالدوله اندکی پیش از تیرباران شدن بدست مشروطه‌خواهان

محمدعلی‌میرزا پس از افتادن از شاهی

ناصرالملک

شادروانان میرزااحمد سهیلی(راست) و حاج علی‌دوافروش (چپ) بالای دار

روز دهم محرم 1330 ، روز دهم دی ماه 1290 بود
روسها که به تبریز دست یافته بودند با بدار کشیدن آزادیخواهان کینه‌‌ی شکستهای خود را از مجاهدان تبریز می‌کشیدند. از راست : 1ـ قدیر ، 2ـ ضیاءالعلماء ، 3 ـ دایی او 4ـ صادق‌الملک ، 5 ـ ثقةالاسلام ، 6 ـ آقا محمد ابراهیم ، 7ـ حسن ، 8ـ شیخ سلیم
چنانکه در تاریخ آمده :
«آنهمه ستایشها كه من از تبریزیان كرده‌ام این ننگین‌كاری را فراموش نمی‌كنم كه چون در محرم 1330[=1290خ] روسیان با مجاهدان جنگیدند و بر ایشان چیره درآمدند و آن كارها را در شهر می‌كردند یك دسته از مردم بروی خود نیاورده و همچون سالهای پیش در بازارها و كوچه‌ها بسینه كوفتن و زنجیر زدن می‌پرداختند و دسته‌ها می‌گردانیدند و این را یك كار نیك و بس بزرگی می‌شماردند كه در چنان هنگام بیمناكی ترس بخود راه نداده و دست از دینداری برنداشته‌اند ، و آشكاره می‌گفتند : «ما را چه كار كه روسیان چه كردند و كیان را كشتند ، ما را باید دست از دامن امام برنداریم و این دستگاه را نخوابانیم» می‌گفتند : «روسیان كه با كیشها (مذهب) كار نمی‌دارند و عزاداری را از دست ما نمی‌گیرند دیگر ما را چه كار كه مشروطه را برانداختند و كشور را بردند؟!..».

«بلكه بسیاری از ایشان روسیان را بر مشروطه‌خواهان برمی‌گزیدند زیرا كه مشروطه‌خواهان روی سرد باین كارهای اینان نشان داده بودند.
مایه‌ی شرمندگیست كه روسیان در برابر چشمشان آن ستمها را می‌كردند و كسانی را كه در كشور خود بآزادیخواهی برخاسته و در راه آسایش مردم و آبادی كشور آن جانبازیها را كرده بودند دسته دسته پای دار می‌آوردند و جوانان نورس را بگناه آزادیخواهی پدر و برادر بیجان می‌ساختند ، سراسر شهر لگدكوب سالدات و قزاق می‌بود ـ اینان آن ستمها را می‌دیدند و هیچ پروایی نمی‌كردند و از ستمهای یزید ـ ستمهای هزاروسیصد سال پیش او ناله بلند می‌ساختند و شیون از اندازه می‌گذرانیدند ، كه تو گویی در جهان ستمگر تنها یزید بوده و بس و هیچگاه نباید پروای ستمهای دیگری كرد».
(در پاسخ حقیقتگو ، گفتار نهم : سومین آسیب کیشها)

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی پنجم)

🔶ما از مردم چه میخواهیم؟
(تکه‌ی2 از 4)

ولی در داستان مهاجرت [1] یك چیزهای ناستوده‌ای رخ داد ، زیرا آلمانها برای پیشرفت مقاصد خود در ایران از دادن پول مضایفه نمیكرد و لیره‌های بسیاری سكه زده همراه خود آورده بودند. كسانی از سران مهاجران بپول گرویده رفتار ناستوده‌ای كردند و این مایه‌ی تنفر دیگران شد و در میانه اختلافها رخ داد.

از آنسوی خود مهاجرت نتیجه‌ی نیكی نداد. یك دسته‌ی بزرگی از ژاندارم ایران و از مهاجران در جنگ كشته گردیدند و آخرین نتیجه آن شد كه مهاجران پس از دو سال رنج و آوارگی از خاك ایران بیرون رفته در عثمانی و دیگر جاها پراكنده گردیدند.

این نافیروزیها نتیجه‌ی آن را داد كه بیشتر آزادیخواهان نومید گردیده كناره‌جویی كردند. بخصوص مردان پاكدامنی كه جز رهایی این كشور و توده را نمیخواستند و درپی سود شخصی نبودند. اینان بیكبار دلسرد شده بكناری رفتند.

این دلسردی و كنارجویی آنان نیز نتیجه آن را داد كه میدان برای كسان سودجو و آلوده‌دامن باز گردید كه بنام آزادیخواهی یا دمكراتی بمیان افتادند و بخودنمایی و سودجویی پرداختند. باید گفت یك «تحولی» در عالم آزادیخواهی پدید آمد و دستگاه تغییر یافت.

این زمان ده سال بیشتر از آغاز جنبش مشروطه میگذشت. در آن ده سال بیشتر ، كم‌كم در تهران كسانی پیدا شده بودند كه شیوه‌ی سود جستن و پول درآوردن را ـ از راه دسته‌بندی و روزنامه‌نویسی و هیاهو و دخالت در كار كابینه‌ها و هواداری از این وزیر و از آن وزیر و مانند اینها ـ نیك یاد گرفته بودند.

در آن ده سال و بیشتر این قبیل سودجویان از این شهر و از آن شهر بتهران آمده و در اینجا مانده كم‌كم یك دسته‌ی بزرگی شده بودند.

بسیاری از نمایندگان پارلمان از شهرها بتهران آمده و پس از پایان دوره‌ی وكالت بازنگشته و در اینجا مانده و از آن راهی كه گفتیم بپول‌اندوزی و خوشگذرانی پرداخته بودند. این كسان را در آن زمان «هوچی» نامیده‌اند ما نیز به همان نام میخوانیم.

آزادیخواهان غیرتمند و جانفشان از میان رفته و این هوچیان جای آنان را گرفته بودند.

در این میان در سال 1335[1296 خورشیدی] شورش روسیه رخ داد ، و این شورش بزرگ كه در همه‌ی جهان تكانی پدید آورد در ایران نتیجه‌اش این شد كه دولت بیكبار ناتوان گردید و درهمه جا آزادیخواهان ـ یا بهتر گویم سرجنبانان بتكان آمدند و بیك رشته كارها پرداختند.
چنانكه گفتیم در تهران میدان برای این هوچیان بازمانده بود و اینان از پیشامد استفاده جسته بیك رشته كارهای ناستوده‌ای شروع كردند.

از همان آغاز شورش روسیه تا هنگامی كه رضاشاه رشته‌ی اختیارات كشور را بدست گرفت ، كه نزدیك به ده سال است یك دوره‌ی خاصی از تاریخ ایران میباشد و در این یك دوره این هوچیان یك عامل مؤثری در كشور بودند و آسیبهای بزرگی رسانیدند.

من اگر كارهای اینان را بنویسم باید یك كتاب جداگانه پردازم. در اینجا بی‌آنكه از كسی نامی ‌برم بیاد دو رشته از كارهای ننگین ایشان می‌پردازم :

نخست اینان دخالت در سیاست (یا بهتر بگویم هوچیگری) را پیشه‌ای برای خود گرفته از آن راه نان میخوردند. بلكه دارایی می‌اندوختند. هر نخست‌وزیری كه میخواست كابینه تشكیل دهد میبایست پولی درمیان اینان تقسیم كند و بكسانی از آنان در ادارات كار دهد ، وگرنه بهیاهو پرداخته نمیگزاردند كابینه پا گیرد و بكاری پردازد.

این یك رسمی ‌شده بود و خود وزیران بآن عادت داشتند و دادن پول سختشان نمی‌آمد. بلكه اگر كسی میخواست كابینه درست كند خود از پی اینان میفرستاد و نوید پول میداد و برای برانداختن كابینه‌ی حاضر بكارشان وامیداشت. این معامله‌ی رایجی بود.

از این رو یك كابینه نمیتوانست بیش از دو یا سه ماهی دوام كند. زیرا اینان پولی را كه میگرفتند و میخوردند و تمام میكردند بایستی اسبابی فراهم كنند كه دوباره پول گیرند. از اینرو بایستی بسراغ یك خریدار تازه‌ای روند و یا او بسراغ اینان بیاید.

اینكه نوشتیم كه در بیست و چند سال پیش چون در یك سال چهار كابینه عوض شد آنها را
«كابینه‌های چهار فصلی» نامیدند ، یكی از علل آنها دخالت همین دسته‌ی هوچیان بوده.
از اینان در این زمینه‌ها كارهای بسیار زشتتری هم سرزده كه می‌بینم اگر بنویسم بغیرت ایرانیگریم خواهد برخورد و اینست خامه را نگه میدارم ـ از آنسوی برای آنكه گفته‌هایم بیكبار بیدلیل نباشد تنها یك داستانی را یاد میكنم.

از رضاشاه پهلوی یادداشتهایی در دست است كه خود اسناد گرانبهاییست. در آن یادداشتها از بسیاری از این هوچیان نام برده و خیانتهایی را كه از هر یكی سرزده ذكر كرده از جمله درباره‌ی یكی از آنان چنین می‌نویسد :

[1] : برای آگاهی از داستان مهاجرت جلد دوم تاریخ مشروطه (تاریخ هجده‌ساله‌ی آذربایجان) را بخوانید.

اما داستان مرگ پيغمبر و جلوگيری عمر :

من نميدانم اين داستان تا چه اندازه راست است و آيا رخ داده يا نه ، در اين باره جستجويی نکرده‌ام. ليکن اگر راستست رفتار عمر بسيار بجا بود. اين دليل آنست که عمر معنی اسلام را بهتر از ديگران ميدانسته. دليلست كه آن مرد يك باور بسيار استوار بخدا و اسلام می‌داشته.

اينکه ايراد ميگيرند که به پيغمبر «نسبت‌ هذيان» داده راست نيست. گفته است : «ان الرجل ليهجر». «هجر» به معنی سرسام است ، نه به معنی هذيان.

هذيان از کمی خرد برخيزد ولی سرسام نتيجه‌ی بيماری باشد. عمر گفته اين مرد سرسام میگويد و اين گفته به پيغمبر برنخواهد خورد زيرا يک پيغمبری چنانکه بيمار گردد ، لاغر شود ، رنگش زردی گيرد ، همچنان سرسام گويد. سرسام دنباله‌ی بيماری باشد و به کسی نخواهد برخورد.

اگر برانگيختگان از اين چيزها برکنار بودندی بايستی پيش از همه از بيماری برکنار باشند و هيچگاه بيمار نگردند. يک پيغمبری که بيمار شده سرسام نيز تواند گفت و جای شگفتی نيست.

از آنسوی شما ميگوييد پيغمبر بيسواد ميبود و نوشتن و خواندن نمی‌توانست پس چگونه نامه و کاغذ ميخواسته که چيزی نويسد؟! از اين گذشته چگونه در بيست و سه سال زمان پيغمبری خود درباره‌ی جانشين گفتنی را نگفته بوده که ميخواسته در بستر مرگ بگويد؟!

چگونه داستان به اين بزرگی را با بيپروايی گذرانيده بوده؟!. از اين هم ميگذريم : مگر شما جدايی ميانه‌ی سخنان راهنمايانه و پيغمبرانه‌ی يک برانگيخته با ديگر سخنانش نمی‌گزاريد؟!.

مگر پيغمبر اسلام هرچه گفتی و هر زمان که گفتی فرَه (وحی) بودی؟!. شما ميبينيد که پيغمبر اسلام خود جدايی ميانه‌ی سخنانش ميگزارده و آنچه را که بنام فره ميبوده از قرآن ميگردانيده.

در اين باره نيز اگر سخنی از راه فره داشتی بايستی از قرآن باشد نه آنکه در بستر مرگ يک سخنانی گويد.

گذشته از همه‌ي اينها از کجا که خواست پيغمبر نوشتن چيزی درباره‌ی جانشين ميبوده؟!. و آنگاه از کجا که ميخواسته علی را به جانشينی برگزيند؟!. به اينها چه دليل هست؟!.

پس از همه‌ی اينها باز ميگويم : چه شد که دلبستگی شيعيان قزوين به اسلام و دستورهای پيغمبر اسلام بيشتر از دلبستگی ياران پيغمبر گرديد؟!.

آن مردانی که در راه پيغمبر و دين او از جان گذشته و آن همه گزندها ديده بودند ، چه شد که به اندازه‌ی ملايان شکم‌پرست ايران به دستورهای پيغمبر ارج نميگزاردند؟!. چه شد که عمر به گفته‌ی شما آن توهين را به پيغمبر کرد و کسی به او ايراد نگرفت؟!.

فردا که آقای پاکروان اينها را گفته بودند يکی چنين پاسخ داده بوده : «راستست که پيغمبر بيسواد ميبوده ولی ميخواست خامه و کاغذ بياورند که او بگويد و ديگری بنويسد».

شب ديگر باز گفتگو ميرفت و آقای پاکروان اين پاسخ را ياد کردند ، گفتم : «پيغمبر اسلام بهاءالله نميبود که عربی نداند و در دست آن زبان درماند. پيغمبر توانستی هر خواستی که داشتی به آسانی به زبان آورد. اگر خواستش اين بودی که ديگران نويسند ، گفتی : «ائتونی به قلم و قرطاس املی عليکم ...» و نگفتی : «اکتب لکم ...» اين دوتا از هم جداست».

شگفتتر آن بود که يکی در همان نشست سخن آغاز کرد و چنين گفت : «پيغمبر چون ميدانست که اگر در زمان زندگانی خود خلافت اميرالمؤمنين را آشکار گرداند کسانی نخواهند پذيرفت و در ميانه دوسخنی و پراکندگی پديد خواهد آمد ، از اينرو آن را نگه ميداشت که در آخرين ساعات زندگانی ...» يکی از باشندگان[=حاضران] سخن او را بريده و خودش آن را بدينسان به پايان رسانيد «دو سخنی را به ميان اندازد و در برود». از اين گفته همگی خنديديم و ديگر به پاسخی نياز نيامد.

این سخنان نمونه‌ی هذیان است (نه سرسام). تنها عمامه‌برسران نیستند که هذیان‌ گویند.
هر که در این روزگار می‌زید ولی اندیشه‌‌‌هایش جز ازآن هزار و چهارصد سال پیش نیست مرده‌ای بیش نیست.

یک نمونه‌ی دیگر از هذیان

بافته‌های ملایان درباره‌ی زعفر جنی و لشکر جنیان

لشکر جنها (کاشان)