«با یک شکوه بزرگی کیفر کشندگان فریدون زردشتی که نُه تن میبودند بکار بسته گردید. چنانکه گفتیم کشندگان او را گرفته بودند و در عدلیه ببازپرس و رسیدگی می‌پرداختند و چون پایان پذیرفت دادگاه به هر یکی از ایشان باندازه‌ی گناهش سزایی نوشت که در روز سوم خرداد (23 ربیع‌الثانی) در حیاط عدلیه با بودن چند هزار تن از تماشاییان روان گردید. بدینسان که بکسانی از آنان هزار‌و‌صد ، و بکسانی کمتر از هزار تازیانه زده تنهای همگی را بخستند. سپس دو تن از ایشان را در تهران بزندان فرستاده هفت تن دیگر را با تن خسته روانه‌ی کلات گردانیدند». (تاریخ مشروطه ، ص 669)
✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی هشتم)
🔶ما از دیگران تندروتریم
(تکه‌ی 1 از 1)
یك دسته از جوانان پیام فرستاده چنین میگویند : «پرچم تند نمیرود». میگویند : «ما از دیگران عقب مانده‌ایم باید تند برویم».
میگویم : چه كار كنیم كه تند رفتن باشد؟. شما آن را بما بفهمانید. این راست است كه ما از دیگران عقب مانده‌ایم. راست است كه باید تند رویم. ولی آیا تند رفتن چیست؟.
ما راستی را راهی زیر پا نداریم و گام برنمیداریم كه تند كنیم و گامهای بلندتری برداریم. ما برای پیشرفت كارهای خود بیك رشته كوششهایی نیازمندیم و باید بكوشیم. شما بگویید چه كنیم و چگونه كوشیم كه در نظر شما تندروی باشد؟
آیا سخنان درشت نویسیم؟ آیا بهیاهو پردازیم؟ آیا بدشمنان كشور نفرین فرستیم؟ آیا شما اینها را تند رفتن می‌شمارید؟.
اگر اینها را تند رفتن می‌شمارید بخطا رفته‌اید. اینها راه را گم كردن و بیهوده دست و پا زدنست. از سخنان درشت گفتن و هیاهو كردن چه نتیجه تواند بود؟ تاكنون چه نتیجه بوده است كه پس از این باشد؟.
راستی را گاهی الفاظ آدم را فریب میدهند و یك منظره‌ی پرت و غلطی در جلو اندیشه‌ی او باز میكند. این داستان راجع به بیست سال پیش است. روزی مردی كتابی میخواند نگاه كرده دیدم كتابیست كه یك پیشوای دینی برای پیروان خود نوشته و دستورهایی بایشان میدهد. از عبارتهایی كه بچشمم خورد اینها بود : «همچون دریا بجوشید ، و همچون نهنگ بخروشید»(یا شبیه باین دو جمله). من چون اندیشیدم دیدم اینها هیچ معنایی ندارد. آخر پیروان چه كار كنند؟ راستی را دریا نیستند كه بجوشند یا نهنگ نیستند كه بخروشند. چه كار كنند؟ آیا بالا بجهند و پایین بیفتند؟ در كوچه‌ها نعره زنند؟ هرچه می‌اندیشیدم معنایی برای آنها پیدا نمیكردم لیكن میدیدم خواننده یك لذتی از آنها میبرد و یك منظره‌های خیالی در برابر چشمش باز شده.
در اینجا نیز می‌بینم جوانان همان حال را پیدا كرده‌اند. وقتی كه میگویند : «ما باید تند برویم یك تكانی بخود میدهند و لذتی میبرند. ولی اگر بپرسیم : «چه كار كنیم؟» هرآینه خواهند درماند و آن منظره‌ی خیالی از جلو چشمشان محو خواهد شد.
امروز را این خود مایه‌ی سرگردانی و گیجی برای جوانان گردیده و اینست من میخواهم آنان را از این اشتباه بیرون آورم.
چنانكه گفتم ما راه نمیرویم كه تند باشیم.
🔸ما بیك رشته كوششهایی نیازمندیم و باید بیشتر بكوشیم. دركوشش هم باید نخست راه آن را پیدا كنیم. دوم همگی دست بهم دهیم. اگر راه كوشش را پیدا نكنیم و باهم همدست نباشیم هرچه بیشتر تلاش كنیم بیشتر گرفتار خواهیم بود.
اینست آنچه نیاز داریم ، و از اینروست كه ما همیشه در پرچم میكوشیم كه از یكسو یک راهی برای كوشش باز كنیم و از یكسو همگی را بهمراهی و همدستی بخوانیم. در این كار پرچم یگانه روزنامه‌ایست كه میكوشد.
ما امروز دردهایی داریم كه باید پیش از همه بچاره‌ی آنها پردازیم ، و بدترین آن دردها پراكندگی اندیشه‌هاست. یك توده با اندیشه‌های پراكنده بهیچ جا نتواند رسید.
اینست ما از گام نخست میكوشیم كه باین پراكندگی چاره كنیم و اندیشه‌ها را یكی گردانیم. آن گفتارها كه درباره‌ی مشروطه و معنی آن مینویسیم برای این مقصود است.
🔸برای یك توده چه گرفتاری بالاتر از این كه راه حكومتش دانسته نباشد؟! چه بدبختی بدتر از این كه انبوهی از مردم نسبت به «راه حكومت» و قانون اساسی كشور بیگانه باشند؟ چه بیچارگی بیشتر از این كه صد تن دارای یك اندیشه پیدا نشود؟!
باید نخستین گامی كه در راه كوشش برداریم چارهی این درد باشد و شما می‌بینید كه ما بآن آغاز كرده‌ایم. پس شما می‌بینید كه ما بكار پرداخته و گام نخست را برداشته‌ایم.
دیگران از دور ایستاده تنها بهیاهو بس میكنند ولی ما براه افتاده‌ایم.
پس ما از دیگران تندروتریم ، از دیگران جلوتر می‌باشیم. اگر كسانی براستی تندروی را میخواهند بیایند با ما همراه باشند.
تندروی سخنان تند گفتن نیست. هیاهو راه انداختن نیست. آن كسانی كه باینها میپردازند مقصودشان فریب مردم است. آنها تنها این را میخواهند كه روزنامه‌هاشان بیشتر فروخته شود و دلهایشان بمردم نمی‌سوزد.
ما بسیار متأسفیم كه جوانان بدینسان فریب آنان را میخورند. بسیار متأسفیم كه میخواهند ما نیز پیروی از آنان كنیم.
این جوانان بدانند كه ما از همه‌ی دیگران جلوتریم. دیگران ایستاده‌اند و بیهوده هیاهو میكنند ولی ما راهی را پیش گرفته‌ایم و میكوشیم كه گام بگام جلو رویم. ما راه خود را در شانزده بند خلاصه كرده برای آگاهی همگی در روزنامه نوشتیم.[1] آن راه ماست و همچنان پیش خواهیم رفت.
[1] : آن شانزده بند خواستهای باهَماد آزادگان در همین رشته گفتارها جا دارد و بزودی به آنها نیز خواهیم رسید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 36)
(تکه‌ی هشتم)
🔶ما از دیگران تندروتریم
(تکه‌ی 1 از 1)
یك دسته از جوانان پیام فرستاده چنین میگویند : «پرچم تند نمیرود». میگویند : «ما از دیگران عقب مانده‌ایم باید تند برویم».
میگویم : چه كار كنیم كه تند رفتن باشد؟. شما آن را بما بفهمانید. این راست است كه ما از دیگران عقب مانده‌ایم. راست است كه باید تند رویم. ولی آیا تند رفتن چیست؟.
ما راستی را راهی زیر پا نداریم و گام برنمیداریم كه تند كنیم و گامهای بلندتری برداریم. ما برای پیشرفت كارهای خود بیك رشته كوششهایی نیازمندیم و باید بكوشیم. شما بگویید چه كنیم و چگونه كوشیم كه در نظر شما تندروی باشد؟
آیا سخنان درشت نویسیم؟ آیا بهیاهو پردازیم؟ آیا بدشمنان كشور نفرین فرستیم؟ آیا شما اینها را تند رفتن می‌شمارید؟.
اگر اینها را تند رفتن می‌شمارید بخطا رفته‌اید. اینها راه را گم كردن و بیهوده دست و پا زدنست. از سخنان درشت گفتن و هیاهو كردن چه نتیجه تواند بود؟ تاكنون چه نتیجه بوده است كه پس از این باشد؟.
راستی را گاهی الفاظ آدم را فریب میدهند و یك منظره‌ی پرت و غلطی در جلو اندیشه‌ی او باز میكند. این داستان راجع به بیست سال پیش است. روزی مردی كتابی میخواند نگاه كرده دیدم كتابیست كه یك پیشوای دینی برای پیروان خود نوشته و دستورهایی بایشان میدهد. از عبارتهایی كه بچشمم خورد اینها بود : «همچون دریا بجوشید ، و همچون نهنگ بخروشید»(یا شبیه باین دو جمله). من چون اندیشیدم دیدم اینها هیچ معنایی ندارد. آخر پیروان چه كار كنند؟ راستی را دریا نیستند كه بجوشند یا نهنگ نیستند كه بخروشند. چه كار كنند؟ آیا بالا بجهند و پایین بیفتند؟ در كوچه‌ها نعره زنند؟ هرچه می‌اندیشیدم معنایی برای آنها پیدا نمیكردم لیكن میدیدم خواننده یك لذتی از آنها میبرد و یك منظره‌های خیالی در برابر چشمش باز شده.
در اینجا نیز می‌بینم جوانان همان حال را پیدا كرده‌اند. وقتی كه میگویند : «ما باید تند برویم یك تكانی بخود میدهند و لذتی میبرند. ولی اگر بپرسیم : «چه كار كنیم؟» هرآینه خواهند درماند و آن منظره‌ی خیالی از جلو چشمشان محو خواهد شد.
امروز را این خود مایه‌ی سرگردانی و گیجی برای جوانان گردیده و اینست من میخواهم آنان را از این اشتباه بیرون آورم.
چنانكه گفتم ما راه نمیرویم كه تند باشیم.
🔸ما بیك رشته كوششهایی نیازمندیم و باید بیشتر بكوشیم. دركوشش هم باید نخست راه آن را پیدا كنیم. دوم همگی دست بهم دهیم. اگر راه كوشش را پیدا نكنیم و باهم همدست نباشیم هرچه بیشتر تلاش كنیم بیشتر گرفتار خواهیم بود.
اینست آنچه نیاز داریم ، و از اینروست كه ما همیشه در پرچم میكوشیم كه از یكسو یک راهی برای كوشش باز كنیم و از یكسو همگی را بهمراهی و همدستی بخوانیم. در این كار پرچم یگانه روزنامه‌ایست كه میكوشد.
ما امروز دردهایی داریم كه باید پیش از همه بچاره‌ی آنها پردازیم ، و بدترین آن دردها پراكندگی اندیشه‌هاست. یك توده با اندیشه‌های پراكنده بهیچ جا نتواند رسید.
اینست ما از گام نخست میكوشیم كه باین پراكندگی چاره كنیم و اندیشه‌ها را یكی گردانیم. آن گفتارها كه درباره‌ی مشروطه و معنی آن مینویسیم برای این مقصود است.
🔸برای یك توده چه گرفتاری بالاتر از این كه راه حكومتش دانسته نباشد؟! چه بدبختی بدتر از این كه انبوهی از مردم نسبت به «راه حكومت» و قانون اساسی كشور بیگانه باشند؟ چه بیچارگی بیشتر از این كه صد تن دارای یك اندیشه پیدا نشود؟!
باید نخستین گامی كه در راه كوشش برداریم چارهی این درد باشد و شما می‌بینید كه ما بآن آغاز كرده‌ایم. پس شما می‌بینید كه ما بكار پرداخته و گام نخست را برداشته‌ایم.
دیگران از دور ایستاده تنها بهیاهو بس میكنند ولی ما براه افتاده‌ایم.
پس ما از دیگران تندروتریم ، از دیگران جلوتر می‌باشیم. اگر كسانی براستی تندروی را میخواهند بیایند با ما همراه باشند.
تندروی سخنان تند گفتن نیست. هیاهو راه انداختن نیست. آن كسانی كه باینها میپردازند مقصودشان فریب مردم است. آنها تنها این را میخواهند كه روزنامه‌هاشان بیشتر فروخته شود و دلهایشان بمردم نمی‌سوزد.
ما بسیار متأسفیم كه جوانان بدینسان فریب آنان را میخورند. بسیار متأسفیم كه میخواهند ما نیز پیروی از آنان كنیم.
این جوانان بدانند كه ما از همه‌ی دیگران جلوتریم. دیگران ایستاده‌اند و بیهوده هیاهو میكنند ولی ما راهی را پیش گرفته‌ایم و میكوشیم كه گام بگام جلو رویم. ما راه خود را در شانزده بند خلاصه كرده برای آگاهی همگی در روزنامه نوشتیم.[1] آن راه ماست و همچنان پیش خواهیم رفت.
[1] : آن شانزده بند خواستهای باهَماد آزادگان در همین رشته گفتارها جا دارد و بزودی به آنها نیز خواهیم رسید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 36)
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
خرده‌ها‌یی که به کیش شیعیگری توان گرفت
پنجم : شيعيان آن امامان را گرداننده‌ی جهان می‌شمارند. «چهارده معصوم» همه کاره‌ی دستگاه خدايند و در گردانيدن جهان ياوران او ميباشند.
از خود آن امامان سخنانی در اين زمينه ، در کتابها آورده شده که اگرچه نتوان دانست کدامها گفته‌ی ايشان است و کدامها را ديگران افزوده‌اند ، ولی رويهم رفته پيداست که سرچشمه از خودشان بوده.
هرچه هست باور انبوه شيعيان به همينست و در سختيها به آنان رو می‌آورند و گشايش کار ميخواهند. امامان بمانند ، که خويشاوندان آنان را از «حضرت عباس» و «جناب علي‌اکبر» و «زينب» و «ام کلثوم» و «سکينه» و ديگران ـ دست‌اندرکارهاي جهان و ياوران خدا ميپندارند. بلکه در انديشه‌ی شيعيان هر گنبدی گره از کار تواند گشاد ، و هر سقاخانه‌ای «مراد» تواند داد.
اين همه گنبدها که از بزرگ و کوچک برپاست جز برای اين کار نيست. روند و در بَرِ آنها ايستند و گشايش کار خواهند ، آهن‌پاره‌ها را با دست گيرند و تکان دهند و نيازمنديهای خود را از آنها طلبند.
اين سخنان در همه جا بر سر زبانهاست : «توسل به ائمه کن» ، «دست به دامن امام حسين بزن» ، «اگر نجات می‌خواهی در اين در است».
اکنون در تهران بيش از چند هزار گداست ، و اينان کوچه‌ها را ميگردند و در جلو درها ميايستند و پياپی به زبان می‌آورند : «حضرت عباس دردت دوا کند» ، «امام حسين ذليلت نکند» ، «امام بيمار به بستر بيماری نيندازدت» ، «امام غريب قرضهايت ادا کند» ، و مردم به پاس همين گفته‌ها نان و پول به ايشان ميدهند.
پارسال در تهران مرد پاشکسته‌ی لَنگی شال سبز بر سر بسته گدايی ميکرد و همه‌ی دعاهايش از امامزاده داوود ميبود : «امامزاده داوود مرادت دهد ، امامزاده داوود قرضت ادا کند ...».
در چند فرسنگی تهران در يک ديه [همچون پیه = روستا] ناپاکیزه‌ای گنبدی بنام امامزاده داوود هست که همه ساله تابستان تهرانيان رو به آنجا آورند و گوسفندها کُشند و «مرادها» خواهند.
به تازگی که در تهران نمايندگان براي مجلس برگزيده می‌شد ، يک مرد فريبکاری نوشته‌ای چاپ کرده و پراکنده بود که چون به نمايندگی برگزيده شود از ماهانه‌های خود راه امامزاده داوود را شوسه خواهد گردانيد.
اکنون ميبايد پرسيد : آيا مردمی با اين باورها گمراه نيستند؟!... چه گمراهی بالاتر از اين که مردگان هيچکاره را همکار خدا شناسند؟!... ميبايد پرسيد : «چه دليلی هست که امامانتان ياوران خدايند؟!. شما خدا را چه دانسته‌ايد که نيازمند ياورش می‌شماريد؟!...
اکنون اگر از ملايان بپرسيم نخست خواهند گفت : «آری آنان امام ميبودند ، خدا ايشان را از «نور» آفريده بود.
سپس که ايراد گيريم و دليل خواهيم و درمانند ، اينبار چنين خواهند گفت : «اينها عقيده‌ی عوام است».
اين شيوه‌‌ی ايشان است که نخست درباره‌ی گمراهيهای خود به گفتگو درآيند و به چَخِش [=مجادله] پردازند و چون درماندند بيکبار بازگشته گناه را به گردن «عوام» اندازند.
ولی ما ميدانيم که اين باورها از کتابها سرچشمه گرفته ، بلکه چنانکه گفتم «حديثها» در اين باره هست.
بهرحال راهنمای «عوام» ملايانند و اين باورهای بيدينانه را آنان ياد داده‌اند و اکنون هم ميدهند.
همين امروز اگر کسی بيمار باشد و نزد ملايی نام پزشک بَرد درزمان
[= بیدرنگ] خواهد گفت : «طبيب چيست؟!. شفای خود را از ائمه‌ی طاهرين بخواه».
پنجم : شيعيان آن امامان را گرداننده‌ی جهان می‌شمارند. «چهارده معصوم» همه کاره‌ی دستگاه خدايند و در گردانيدن جهان ياوران او ميباشند.
از خود آن امامان سخنانی در اين زمينه ، در کتابها آورده شده که اگرچه نتوان دانست کدامها گفته‌ی ايشان است و کدامها را ديگران افزوده‌اند ، ولی رويهم رفته پيداست که سرچشمه از خودشان بوده.
هرچه هست باور انبوه شيعيان به همينست و در سختيها به آنان رو می‌آورند و گشايش کار ميخواهند. امامان بمانند ، که خويشاوندان آنان را از «حضرت عباس» و «جناب علي‌اکبر» و «زينب» و «ام کلثوم» و «سکينه» و ديگران ـ دست‌اندرکارهاي جهان و ياوران خدا ميپندارند. بلکه در انديشه‌ی شيعيان هر گنبدی گره از کار تواند گشاد ، و هر سقاخانه‌ای «مراد» تواند داد.
اين همه گنبدها که از بزرگ و کوچک برپاست جز برای اين کار نيست. روند و در بَرِ آنها ايستند و گشايش کار خواهند ، آهن‌پاره‌ها را با دست گيرند و تکان دهند و نيازمنديهای خود را از آنها طلبند.
اين سخنان در همه جا بر سر زبانهاست : «توسل به ائمه کن» ، «دست به دامن امام حسين بزن» ، «اگر نجات می‌خواهی در اين در است».
اکنون در تهران بيش از چند هزار گداست ، و اينان کوچه‌ها را ميگردند و در جلو درها ميايستند و پياپی به زبان می‌آورند : «حضرت عباس دردت دوا کند» ، «امام حسين ذليلت نکند» ، «امام بيمار به بستر بيماری نيندازدت» ، «امام غريب قرضهايت ادا کند» ، و مردم به پاس همين گفته‌ها نان و پول به ايشان ميدهند.
پارسال در تهران مرد پاشکسته‌ی لَنگی شال سبز بر سر بسته گدايی ميکرد و همه‌ی دعاهايش از امامزاده داوود ميبود : «امامزاده داوود مرادت دهد ، امامزاده داوود قرضت ادا کند ...».
در چند فرسنگی تهران در يک ديه [همچون پیه = روستا] ناپاکیزه‌ای گنبدی بنام امامزاده داوود هست که همه ساله تابستان تهرانيان رو به آنجا آورند و گوسفندها کُشند و «مرادها» خواهند.
به تازگی که در تهران نمايندگان براي مجلس برگزيده می‌شد ، يک مرد فريبکاری نوشته‌ای چاپ کرده و پراکنده بود که چون به نمايندگی برگزيده شود از ماهانه‌های خود راه امامزاده داوود را شوسه خواهد گردانيد.
اکنون ميبايد پرسيد : آيا مردمی با اين باورها گمراه نيستند؟!... چه گمراهی بالاتر از اين که مردگان هيچکاره را همکار خدا شناسند؟!... ميبايد پرسيد : «چه دليلی هست که امامانتان ياوران خدايند؟!. شما خدا را چه دانسته‌ايد که نيازمند ياورش می‌شماريد؟!...
اکنون اگر از ملايان بپرسيم نخست خواهند گفت : «آری آنان امام ميبودند ، خدا ايشان را از «نور» آفريده بود.
سپس که ايراد گيريم و دليل خواهيم و درمانند ، اينبار چنين خواهند گفت : «اينها عقيده‌ی عوام است».
اين شيوه‌‌ی ايشان است که نخست درباره‌ی گمراهيهای خود به گفتگو درآيند و به چَخِش [=مجادله] پردازند و چون درماندند بيکبار بازگشته گناه را به گردن «عوام» اندازند.
ولی ما ميدانيم که اين باورها از کتابها سرچشمه گرفته ، بلکه چنانکه گفتم «حديثها» در اين باره هست.
بهرحال راهنمای «عوام» ملايانند و اين باورهای بيدينانه را آنان ياد داده‌اند و اکنون هم ميدهند.
همين امروز اگر کسی بيمار باشد و نزد ملايی نام پزشک بَرد درزمان
[= بیدرنگ] خواهد گفت : «طبيب چيست؟!. شفای خود را از ائمه‌ی طاهرين بخواه».
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 17ـ جز ما کی بچاره‌ی این پراکندگیها برخاسته؟ (تکه‌ی 1 از 2)
شما بهتر است نگاهی نیز بكارهای دیگران اندازید. امروز هزاران كسان دعوی راهنمایی و پیشوایی می‌دارند ، ولی آیا چه میكنند؟!. در جای دیگری گفته‌ام از سالهاست كه در شهرهای شرق دسته‌هایی با نامهای گوناگون بنگهداری دین و جلوگیری از پیشرفت بیدینی می‌كوشند ، ولی یگانه راهی كه می‌شناسند و پیش گرفته‌اند جز آن نیست كه ستایشهای گزافه‌آمیز پیاپی از اسلام و یا از مسیحیگری و از بنیادگزاران آنها نمایند و در این باره پافشاری از خود نشان دهند ، و من می‌پرسم آیا از این چه سودی تواند بود؟!. آیا پراكندگی‌ای را كه درمیان دینهاست و از هر كدام ده یا بیست كیش جدا گردیده چاره خواهد كرد؟!. آیا بمادّیگری پاسخ خواهد داد؟!. آیا ناسازگاری‌ای را كه میانه‌ی دین و دانشهاست از میان خواهد برداشت؟!. آیا به تباهی خویها و سستی خردها چاره خواهد نمود؟!. آیا جلو آزمندان اروپا را خواهد گرفت؟!.
نیز گفته‌ام كه در ژاپن و نیویورك كنگره پدید آورده و نمایندگانی از همه‌ی دینها و كیشها ـ از شرق و غرب ـ در آن گرد آمده‌اند و چنین اندیشیدند كه همگی دست بهم داده و در برابر بیدینی یك «فرونت» پدید آورند. یگانه چاره‌ای كه باندیشه‌ی ایشان رسیده این بود ، كه تو گویی بجنگ آدمیانی میرفتند كه بفزونی شماره‌ی یاران خود كوشیدند. چرا این ندانستند كه بیدینی از پندارهای بیپایی كه دینها را فراگرفته برخاسته است ، از پراكندگی‌ای كه میان آنهاست پدید آمده ، از ناسازگاری‌ای كه میانه‌ی دانشها و كیشهاست زاییده شده ، و تا اینها هست هرگز چارهی آن نخواهد بود و آنان اگرهم شماره‌ی خود را بملیونها و صد ملیونها رسانند بهیچ كاری دست نخواهند یافت؟!. چرا ندانستند كه بیدینان كسان بیگانه‌ای نیستند و در جای دور نمی‌باشند ، بلكه فرزندان و برادران و خویشان خود آنان هستند و آنان را با زور و فشار به دین نتوان آورد و از دسته‌بندی و فزودن بر شماره‌ی خود هیچ سودی نتوانند برد؟!. چرا ندانستند كه آن چندتیرگی كه درمیان خود ایشانست و هر دسته‌ای دیگران را بیدین و دوزخی می‌شمارند بُرنده‌ترین افزار در دست بیدینان تواند بود؟! چرا ندانستند كه گروهی كه خود با یكدیگر همداستان نیستند و این نمی‌توانند فراهم نشسته با دلیل جدایی را از میان بردارند چنان كسانی اگر براهنمایی دیگران كوشند همه‌كس بر نادانی آنان خواهند خندید؟!.. چرا آنهمه كسان راه كوشش را نشناختند؟!.. اگر بچنین كاری بی‌خواست خدا و بی‌راهنمایی او راه توان برد چرا آنان نتوانستند برد؟!.
بهتر است دلیل دیگری یاد كنم : چندی پیش یكی نزد من آمده چنین می‌گوید : «شما می‌گویید همه‌ی دینها یكی شود. این را پیش از شما مولای ما فرموده است ...» گفتم : من نمی‌گویم همه‌ی دینها یكی شود. بلكه میگویم در جهان یك دین ـ یك دین راستین ـ باشد و این جز از آنست كه شما می‌سرایید. وآنگاه مولای شما در كجا چنان سخنی را گفته است؟!. پاسخ داد : در آنجا كه می‌فرماید : با همه‌ی دینها بنیكی آمیزش كنید و همه را به یك دیده ببینید. گفتم : این كجا و یكی شدن دینها كجاست؟!. وآنگاه كار مگر تنها گفتن است؟!. اگر یك كسی گفت باید همه‌ی دینها یكی باشد از همین یك سخن نتیجه تواند بود؟!. مگر این كیشهای گوناگون و این پراكندگیها خود بخود پیدا شده است كه همینكه كسی گفت : نباشند و یكی شوند ، خود بخود از میان رود؟!. آیا كار باین آسانیست؟!.
🔸 17ـ جز ما کی بچاره‌ی این پراکندگیها برخاسته؟ (تکه‌ی 1 از 2)
شما بهتر است نگاهی نیز بكارهای دیگران اندازید. امروز هزاران كسان دعوی راهنمایی و پیشوایی می‌دارند ، ولی آیا چه میكنند؟!. در جای دیگری گفته‌ام از سالهاست كه در شهرهای شرق دسته‌هایی با نامهای گوناگون بنگهداری دین و جلوگیری از پیشرفت بیدینی می‌كوشند ، ولی یگانه راهی كه می‌شناسند و پیش گرفته‌اند جز آن نیست كه ستایشهای گزافه‌آمیز پیاپی از اسلام و یا از مسیحیگری و از بنیادگزاران آنها نمایند و در این باره پافشاری از خود نشان دهند ، و من می‌پرسم آیا از این چه سودی تواند بود؟!. آیا پراكندگی‌ای را كه درمیان دینهاست و از هر كدام ده یا بیست كیش جدا گردیده چاره خواهد كرد؟!. آیا بمادّیگری پاسخ خواهد داد؟!. آیا ناسازگاری‌ای را كه میانه‌ی دین و دانشهاست از میان خواهد برداشت؟!. آیا به تباهی خویها و سستی خردها چاره خواهد نمود؟!. آیا جلو آزمندان اروپا را خواهد گرفت؟!.
نیز گفته‌ام كه در ژاپن و نیویورك كنگره پدید آورده و نمایندگانی از همه‌ی دینها و كیشها ـ از شرق و غرب ـ در آن گرد آمده‌اند و چنین اندیشیدند كه همگی دست بهم داده و در برابر بیدینی یك «فرونت» پدید آورند. یگانه چاره‌ای كه باندیشه‌ی ایشان رسیده این بود ، كه تو گویی بجنگ آدمیانی میرفتند كه بفزونی شماره‌ی یاران خود كوشیدند. چرا این ندانستند كه بیدینی از پندارهای بیپایی كه دینها را فراگرفته برخاسته است ، از پراكندگی‌ای كه میان آنهاست پدید آمده ، از ناسازگاری‌ای كه میانه‌ی دانشها و كیشهاست زاییده شده ، و تا اینها هست هرگز چارهی آن نخواهد بود و آنان اگرهم شماره‌ی خود را بملیونها و صد ملیونها رسانند بهیچ كاری دست نخواهند یافت؟!. چرا ندانستند كه بیدینان كسان بیگانه‌ای نیستند و در جای دور نمی‌باشند ، بلكه فرزندان و برادران و خویشان خود آنان هستند و آنان را با زور و فشار به دین نتوان آورد و از دسته‌بندی و فزودن بر شماره‌ی خود هیچ سودی نتوانند برد؟!. چرا ندانستند كه آن چندتیرگی كه درمیان خود ایشانست و هر دسته‌ای دیگران را بیدین و دوزخی می‌شمارند بُرنده‌ترین افزار در دست بیدینان تواند بود؟! چرا ندانستند كه گروهی كه خود با یكدیگر همداستان نیستند و این نمی‌توانند فراهم نشسته با دلیل جدایی را از میان بردارند چنان كسانی اگر براهنمایی دیگران كوشند همه‌كس بر نادانی آنان خواهند خندید؟!.. چرا آنهمه كسان راه كوشش را نشناختند؟!.. اگر بچنین كاری بی‌خواست خدا و بی‌راهنمایی او راه توان برد چرا آنان نتوانستند برد؟!.
بهتر است دلیل دیگری یاد كنم : چندی پیش یكی نزد من آمده چنین می‌گوید : «شما می‌گویید همه‌ی دینها یكی شود. این را پیش از شما مولای ما فرموده است ...» گفتم : من نمی‌گویم همه‌ی دینها یكی شود. بلكه میگویم در جهان یك دین ـ یك دین راستین ـ باشد و این جز از آنست كه شما می‌سرایید. وآنگاه مولای شما در كجا چنان سخنی را گفته است؟!. پاسخ داد : در آنجا كه می‌فرماید : با همه‌ی دینها بنیكی آمیزش كنید و همه را به یك دیده ببینید. گفتم : این كجا و یكی شدن دینها كجاست؟!. وآنگاه كار مگر تنها گفتن است؟!. اگر یك كسی گفت باید همه‌ی دینها یكی باشد از همین یك سخن نتیجه تواند بود؟!. مگر این كیشهای گوناگون و این پراكندگیها خود بخود پیدا شده است كه همینكه كسی گفت : نباشند و یكی شوند ، خود بخود از میان رود؟!. آیا كار باین آسانیست؟!.
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
11) كراسوس ـ تکه‌ی 10
🔸 در اين هنگام يك خبر دروغي به سورنا رسيد باين مضمون كه كراسوس با سركردگان خود بدر رفته‌اند و آنان كه در كارهاي مانده‌اند جز يك مشت سپاهيان درهم و بيچاره‌اي نمي‌باشند كه درخور دنبال كردن نيستند. سورنا از اين خبر به تشويش افتاد زيرا كه فيروزمندي خود را ناانجام مي‌ديد. براي آنكه چگونگي را درست دريافته بداند كه آيا كارهاي را بمحاصره بگيرد يا از دنبال كراسوس بشتابد يكي از ترجمان خود را بنزديك ديوار شهر فرستاده دستور داد كه بزبان لاتين كراسوس يا كاسيوس را آواز داده بگويد كه سورنا سردار ايراني مي‌خواهد با آنان گفتگو نمايد. كراسوس چون اين خبر را شنيد بيدرنگ آن را پذيرفت. در اين هنگام يك دسته از عرب كه پيش از آن بلشكرگاه روم آمدوشد كرده و كراسوس و كاسيوس را خوب مي‌شناختند نزديك آمده از بيخ ديوار با كاسيوس سخن گفتند كه سورنا سردار ايران مي‌خواهد بشما راه بدهد تا آسوده كوچ كنيد باين شرط كه شما با پادشاه ايران آشتي كرده پيمان ببنديد كه هرچه سپاه در بين‌النهرين داريد از آنجا برداريد و اين خود بصرفه‌ی هر دو سوي ميباشد كه بيكبار آسوده شوند. كاسيوس پيشنهاد را پذيرفته خواهش كرد كه هنگامي قرار داده شود تا سورنا با كراسوس در يكجا با هم نشسته گفتگو را بپايان برسانند. تازيان با اين پيام نزد سورنا برگشتند و او از دانستن اينكه كراسوس در آن شهر است شاد گرديده دل بمحاصره‌ی آنجا بست.
فردا سورنا بنزديك ديوارها آمده و به روميان دشنام داده مي‌گفت اگر مي‌خواهيد من بر شما ببخشم بايد كراسوس و كاسيوس را دست بسته بمن بسپاريد. روميان چون دانستند كه مقصود ريشخند و طعنه بود سخت غمناك گرديدند و با كراسوس گفتگو كرده از او خواستار شدند كه از اميد بيجايي كه بياري اينان دارد چشم بپوشد و تصميم بكوچيدن و گريختن بگيرد. اين تصميم كه بايستي در پرده بماند و كسي پيش از حركت آن را نداند كراسوس اندروماخوس1 نامي را كه مرد خيانتكاري بود از آن خبردار ساخته بجاي خويش كه هم او را براي خود راهنما برگزيد. اشكانيان تا مي‌توانستند روميان را مي‌پاييدند ولي اين مخالف رسم ايشان بود كه شب جنگ نمايند و شبانه جنگ نمي‌توانستند بهمين جهت بود كراسوس شب را براي كوچيدن برگزيد. ولي اندروماخوس چون با روميان بيرون آمد همه مي‌كوشيد آنان را دور نبرد و از اشكانيان بسيار دور نسازد و اينبود آنان را مي‌گردانيد و به اينسو و آنسو مي‌پيچانيد تا بميان لجنزاري رسانيده در آنجا گرفتار سختي و زحمت گردانيد. برخي از ايشان كه آن آواره‌گرداني اندروماخوس را ديدند نادرستي او را دريافته از پيروي بازايستادند. از جمله كاسيوس از راه به كارهاي بازگشته راهنماياني از عرب باو گفتند بايد منتظر شد تا ماه از برج كژدم (عقرب) بيرون رود. كاسيوس گفت من از كمان (قوس) بيشتر مي‌ترسم.2 اين گفته با پانصد سوار راه سوريا را پيش گرفته خود را رها كرد. نيز كساني راهنمايان درستكاري پيدا كرده خود را به كوه سيناكا3 رسانيده پناهگاهي براي خود بدست آوردند و اينان پنجهزار تن بسركردگي او كتاويوس بودند كه مرد دلير و جوانمردي بود. اما كراسوس بيچاره تا هنگام روشني راه رفته و باز در ميان سختيها گرفتار مانده و هنوز فريب اندروماخوس را ميخورد. اينزمان بر سر او چهار دسته‌ی پياده و اندكي سواره و چهار سرهنگ بازمانده بود. بهرحال با سختي خود را براه رسانيده و با آنكه از اوكتاويوس تنها باندازه‌ی يك ميل و نيم دور بود بنزد او نرفته خود را به پشته‌ی ديگري رسانيد كه پناهگاه خوبي نبود و جلو سوارگان دشمن را نمي‌گرفت. اوكتاويوس از دور چگونگي را مي‌ديد و چون سردار خود را در خطر يافت با آنكه خود او را دنبال مي‌كردند از ياري بازنايستاده نزد او شتافت. هم از پشت سر سپاهيان سستي و بيعاري را بر خود نپسنديده از پناهگاه خويش فرود آمدند و با اشكانيان به زد و خورد برخاسته و آنان را از آن پشته پايين راندند و پيرامون كراسوس را گرفته و با سپرهاي خود ديواري گرد او كشيدند و با آواز بلند همي‌گفتند : تا يكي از روميان زنده است هرگز تيري به تن سردارمان نخواهد رسيد.
1ـ Andromachus
2ـ اين عادت از باستان‌زمان بوده كه در زمان «قمر در عقرب» سفر نمي‌كردند و همان است كه منجمان در تقويمها مي‌نگارند. و چون پس از عقرب برج قوس (كمان) مي‌آيد كاسيوس گفته «من از كمان بيشتر ترس دارم.»
3ـ Sinnaca
11) كراسوس ـ تکه‌ی 10
🔸 در اين هنگام يك خبر دروغي به سورنا رسيد باين مضمون كه كراسوس با سركردگان خود بدر رفته‌اند و آنان كه در كارهاي مانده‌اند جز يك مشت سپاهيان درهم و بيچاره‌اي نمي‌باشند كه درخور دنبال كردن نيستند. سورنا از اين خبر به تشويش افتاد زيرا كه فيروزمندي خود را ناانجام مي‌ديد. براي آنكه چگونگي را درست دريافته بداند كه آيا كارهاي را بمحاصره بگيرد يا از دنبال كراسوس بشتابد يكي از ترجمان خود را بنزديك ديوار شهر فرستاده دستور داد كه بزبان لاتين كراسوس يا كاسيوس را آواز داده بگويد كه سورنا سردار ايراني مي‌خواهد با آنان گفتگو نمايد. كراسوس چون اين خبر را شنيد بيدرنگ آن را پذيرفت. در اين هنگام يك دسته از عرب كه پيش از آن بلشكرگاه روم آمدوشد كرده و كراسوس و كاسيوس را خوب مي‌شناختند نزديك آمده از بيخ ديوار با كاسيوس سخن گفتند كه سورنا سردار ايران مي‌خواهد بشما راه بدهد تا آسوده كوچ كنيد باين شرط كه شما با پادشاه ايران آشتي كرده پيمان ببنديد كه هرچه سپاه در بين‌النهرين داريد از آنجا برداريد و اين خود بصرفه‌ی هر دو سوي ميباشد كه بيكبار آسوده شوند. كاسيوس پيشنهاد را پذيرفته خواهش كرد كه هنگامي قرار داده شود تا سورنا با كراسوس در يكجا با هم نشسته گفتگو را بپايان برسانند. تازيان با اين پيام نزد سورنا برگشتند و او از دانستن اينكه كراسوس در آن شهر است شاد گرديده دل بمحاصره‌ی آنجا بست.
فردا سورنا بنزديك ديوارها آمده و به روميان دشنام داده مي‌گفت اگر مي‌خواهيد من بر شما ببخشم بايد كراسوس و كاسيوس را دست بسته بمن بسپاريد. روميان چون دانستند كه مقصود ريشخند و طعنه بود سخت غمناك گرديدند و با كراسوس گفتگو كرده از او خواستار شدند كه از اميد بيجايي كه بياري اينان دارد چشم بپوشد و تصميم بكوچيدن و گريختن بگيرد. اين تصميم كه بايستي در پرده بماند و كسي پيش از حركت آن را نداند كراسوس اندروماخوس1 نامي را كه مرد خيانتكاري بود از آن خبردار ساخته بجاي خويش كه هم او را براي خود راهنما برگزيد. اشكانيان تا مي‌توانستند روميان را مي‌پاييدند ولي اين مخالف رسم ايشان بود كه شب جنگ نمايند و شبانه جنگ نمي‌توانستند بهمين جهت بود كراسوس شب را براي كوچيدن برگزيد. ولي اندروماخوس چون با روميان بيرون آمد همه مي‌كوشيد آنان را دور نبرد و از اشكانيان بسيار دور نسازد و اينبود آنان را مي‌گردانيد و به اينسو و آنسو مي‌پيچانيد تا بميان لجنزاري رسانيده در آنجا گرفتار سختي و زحمت گردانيد. برخي از ايشان كه آن آواره‌گرداني اندروماخوس را ديدند نادرستي او را دريافته از پيروي بازايستادند. از جمله كاسيوس از راه به كارهاي بازگشته راهنماياني از عرب باو گفتند بايد منتظر شد تا ماه از برج كژدم (عقرب) بيرون رود. كاسيوس گفت من از كمان (قوس) بيشتر مي‌ترسم.2 اين گفته با پانصد سوار راه سوريا را پيش گرفته خود را رها كرد. نيز كساني راهنمايان درستكاري پيدا كرده خود را به كوه سيناكا3 رسانيده پناهگاهي براي خود بدست آوردند و اينان پنجهزار تن بسركردگي او كتاويوس بودند كه مرد دلير و جوانمردي بود. اما كراسوس بيچاره تا هنگام روشني راه رفته و باز در ميان سختيها گرفتار مانده و هنوز فريب اندروماخوس را ميخورد. اينزمان بر سر او چهار دسته‌ی پياده و اندكي سواره و چهار سرهنگ بازمانده بود. بهرحال با سختي خود را براه رسانيده و با آنكه از اوكتاويوس تنها باندازه‌ی يك ميل و نيم دور بود بنزد او نرفته خود را به پشته‌ی ديگري رسانيد كه پناهگاه خوبي نبود و جلو سوارگان دشمن را نمي‌گرفت. اوكتاويوس از دور چگونگي را مي‌ديد و چون سردار خود را در خطر يافت با آنكه خود او را دنبال مي‌كردند از ياري بازنايستاده نزد او شتافت. هم از پشت سر سپاهيان سستي و بيعاري را بر خود نپسنديده از پناهگاه خويش فرود آمدند و با اشكانيان به زد و خورد برخاسته و آنان را از آن پشته پايين راندند و پيرامون كراسوس را گرفته و با سپرهاي خود ديواري گرد او كشيدند و با آواز بلند همي‌گفتند : تا يكي از روميان زنده است هرگز تيري به تن سردارمان نخواهد رسيد.
1ـ Andromachus
2ـ اين عادت از باستان‌زمان بوده كه در زمان «قمر در عقرب» سفر نمي‌كردند و همان است كه منجمان در تقويمها مي‌نگارند. و چون پس از عقرب برج قوس (كمان) مي‌آيد كاسيوس گفته «من از كمان بيشتر ترس دارم.»
3ـ Sinnaca
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
چون هر سال گردشگران خارجی بدیدن سوگواریهای محرم به یزد میروند راهبران این سوگواریها امسال ابتکار بکار برده نوحه به زبان انگلیسی خوانده‌اند.
گفته‌اند : «واقعاً کار فرهنگی زیبایی بود که امام حسین را بیشتر به توریستها بشناسانیم!»
🔸بدبختها می‌پندارند که هنری می‌نمایند. نمیدانند که آن گردشگران بیگانه در دل به نادانی و سبکمغزی ایشان می‌خندند.
گفته‌اند : «واقعاً کار فرهنگی زیبایی بود که امام حسین را بیشتر به توریستها بشناسانیم!»
🔸بدبختها می‌پندارند که هنری می‌نمایند. نمیدانند که آن گردشگران بیگانه در دل به نادانی و سبکمغزی ایشان می‌خندند.
حزب کنگره‌ی هندوستان در سال ۱۸۸۵ بنیاد گزارده شد. گاندی پاکمرد هندی ، در آغاز سده‌ی بیستم به آن درآمد و چون پیشینه‌ی درخشانی در آفریقای جنوبی بدست آورده بود بزودی یکی از سران حزب گردید. این حزب با ۱۵ میلیون اندام و بیش از هفتاد میلیون هوادار جنبش استقلال‌خواهی هند از انگلستان را راهبری می‌کرد. حزب کنگره از استقلال هند در سال ۱۹۴۷ بیش از چهل سال هندوستان را راه برد.
✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی نهم)
🔶یگانگی بسته به آنست كه اندیشه‌ها یكی باشد
(تکه‌ی 1 از 1)
بارها می‌بینم یكی گفتاری برای چاپ در پرچم آورده ، و چون باز میكنم و میخوانم می‌بینم موضوعی را عنوان ساخته ولی تنها بستایشها یا نكوهشهای شاعرانه اكتفا كرده.
مثلاً یكی گفتاری نوشته و آورده درباره‌ی «اتحاد» و تنها بستایش آن بس كرده : «اگر ما میخواهیم از این گرداب فلاكت نجات یابیم باید دست اتحاد بهم دهیم ... دشمنان سنگ تفرقه بمیان ما انداخته‌اند». سی یا چهل تا از این گونه جمله‌ها را بهم بافته.
من در شگفتم كه از این گونه گفتارها چه نتیجه تواند بود؟!. از ستاش یگانگی و از نكوهش پراكندگی و مانند اینها چه سودی بدست آید؟!.. این مِثل آنست كه كسی بالا سر بیماری نشیند و برای او پیاپی تندرستی را ستایش كند و از بیماری و ناتندرستی نكوهش سراید. آیا از این ستایش و نكوهش نتیجه تواند بود؟!. آیا بیمار باختیار خود بیمار گردیده كه چون ستایش تندرستی را شنید از بستر بیماری برخیزد و تندرست گردد؟!..
نیكیِ اتحاد یا یگانگی را هر كسی میداند. ولی یك كار اختیاری نیست كه مردم خود توانند آن را داشته باشند.
🔸🔸اتحاد یا یگانگی بسته بآنست كه اندیشه‌ها یكی باشد ، و یكی بودن اندیشه‌ها بسته بآنست كه حقایق بمیان آید و این اندیشه‌های پراكنده كه مغزها را پر كرده از میان برخیزد.
بسیاری از مردم این را نمیدانند و چنین می‌پندارند كه یگانگی یك امر اختیاریست. من بارها می‌شنوم فلان جوانان یك حزبی ساخته‌اند یا فلان دسته با فلان دسته اتحادكرده‌اند. اینها دلیل است كه در این كشور نه معنی حزب دانسته شده و نه معنی اتحاد را میدانند.
چنین فرض كنید كه صد تن در یك جایی گرد آمده و میخواهند باهم یگانگی كنند و همدست باشند. این كار بسته بدو چیز است :
نخست آنكه اندیشه‌ها و باورهای اینها یكی باشد. وگرنه یگانگی صورت نخواهد گرفت و دیر یا زود كشاكش و اختلاف درمیان آنان خواهد درگرفت.
دوم باید یك مقصودی را دنبال كنند و در راه آن بكوشش برخاسته گام بگام پیش روند ، وگرنه پس از اندكی سست و دلسرد گردیده پراكنده خواهند شد.
🔸یگانگی در یكجا گرد آمدن نیست. بیست یا سی نفر دست بهم دادن و یك نام حزبی بروی خود گزاردن نیست. اینها به بازیچه‌های كودكانه شبیه‌تر است تا بكارهای خردمندانه.
امروز در این كشور صد اختلافی هست. این مردانی كه می‌بینید ، مغزهاشان آكنده از اندیشه‌های گوناگونست. اساساً در این كشور راه زندگی دانسته نیست. اگر یگانگی میخواهید باید باینها چاره شود. باید یك رشته حقایق روشن شود و یک راهی برای زندگانی باز گردد و یك دسته از مردم در پیرامون آنها دست بهم دهند و یك جمعیت شاینده‌ای باشند و این همان كاریست كه ما بآن میكوشیم. كسانی اگر میخواهند بكشور خود نیكی كنند در این راه با ما همراهی نمایند ، این حقایق را كه مینویسیم درمیان مردم منتشر گردانند ، با اندیشه‌های پراكنده نبرد كنند. وگرنه از تلاشهای دیگری كمترین نتیجه نخواهد بود.
در اینجا داستانی هست كه باید بنویسم : سه سال پیش یكی از آشنایان از تبریز آمده بود و بارها بنزد من می‌آمد. یك روز گفتگو میكردیم درمیان سخن چنین گفت : «شما با نوشته‌های خود عوام را آزرده میگردانید ، چیزهایی می‌نویسید كه مخالف عقیده‌ی عوام است. آخر ما با اینها كار داریم. یك روز باید از اینها استفاده كنیم.»
سپس داستانی آغاز كرد كه چون پس از كشته شدن [شیخ‌محمد]خیابانی [1] تشكیلات دموكرات بهم خورده بود ، ما میخواستیم دوباره آن را درست گردانیم ، كسانی میرفتند و سخنانی برخلاف عقیده‌ی عوام میگفتند و آنان را میرنجانیدند. ولی من با میل عوام رفتار میكردم این بود موفق شدم كه به تنهایی سی چهل حوزه[حزبی] برپا كنم.
گفتم پیش از آنكه پاسخ شما را بدهم باید من هم یك داستانی نقل كنم : پانزده سال پیش از این ، یكی از آشنایان من در تهران روزنامه‌ای بنام «انعكاس» بنیاد نهاد و روزنامه‌ی آبرومندی بود. من آن زمان در زنجان بودم و برای من نیز می‌آمد. ولی پس از سه ماه دیگر بریده شد و از میان رفت و دانستیم كه تعطیل كرده.
پس از چندی كه به تهران آمدم با مدیر آن دیدار كردم و گفتگوی روزنامه به میان آمد. گفت : «بكمتر روزنامه‌ای در ایران چنان اقبال كرده بودند. در ماه نخست ما هزاروهفتصد نفر مشترك داشتیم». گفتم : پس چرا تعطیل كردید؟.. گفت : «پول ندادند كه ...»
دانسته شد مرد ساده روزنامه را بهمه‌ی آشنایان و دوستانش فرستاده و آنها گرفته‌اند و خوانده‌اند ولی بهنگام مطالبه‌ی پول رو برگردانیده‌اند.
این داستان پاسخ شماست. بگو ببینم آن سی و چهل حوزه چه شد؟!.. خندید و گفت : «هیچی پس از مدتی پراكنده شدند و رفتند پی كارشان».
(تکه‌ی نهم)
🔶یگانگی بسته به آنست كه اندیشه‌ها یكی باشد
(تکه‌ی 1 از 1)
بارها می‌بینم یكی گفتاری برای چاپ در پرچم آورده ، و چون باز میكنم و میخوانم می‌بینم موضوعی را عنوان ساخته ولی تنها بستایشها یا نكوهشهای شاعرانه اكتفا كرده.
مثلاً یكی گفتاری نوشته و آورده درباره‌ی «اتحاد» و تنها بستایش آن بس كرده : «اگر ما میخواهیم از این گرداب فلاكت نجات یابیم باید دست اتحاد بهم دهیم ... دشمنان سنگ تفرقه بمیان ما انداخته‌اند». سی یا چهل تا از این گونه جمله‌ها را بهم بافته.
من در شگفتم كه از این گونه گفتارها چه نتیجه تواند بود؟!. از ستاش یگانگی و از نكوهش پراكندگی و مانند اینها چه سودی بدست آید؟!.. این مِثل آنست كه كسی بالا سر بیماری نشیند و برای او پیاپی تندرستی را ستایش كند و از بیماری و ناتندرستی نكوهش سراید. آیا از این ستایش و نكوهش نتیجه تواند بود؟!. آیا بیمار باختیار خود بیمار گردیده كه چون ستایش تندرستی را شنید از بستر بیماری برخیزد و تندرست گردد؟!..
نیكیِ اتحاد یا یگانگی را هر كسی میداند. ولی یك كار اختیاری نیست كه مردم خود توانند آن را داشته باشند.
🔸🔸اتحاد یا یگانگی بسته بآنست كه اندیشه‌ها یكی باشد ، و یكی بودن اندیشه‌ها بسته بآنست كه حقایق بمیان آید و این اندیشه‌های پراكنده كه مغزها را پر كرده از میان برخیزد.
بسیاری از مردم این را نمیدانند و چنین می‌پندارند كه یگانگی یك امر اختیاریست. من بارها می‌شنوم فلان جوانان یك حزبی ساخته‌اند یا فلان دسته با فلان دسته اتحادكرده‌اند. اینها دلیل است كه در این كشور نه معنی حزب دانسته شده و نه معنی اتحاد را میدانند.
چنین فرض كنید كه صد تن در یك جایی گرد آمده و میخواهند باهم یگانگی كنند و همدست باشند. این كار بسته بدو چیز است :
نخست آنكه اندیشه‌ها و باورهای اینها یكی باشد. وگرنه یگانگی صورت نخواهد گرفت و دیر یا زود كشاكش و اختلاف درمیان آنان خواهد درگرفت.
دوم باید یك مقصودی را دنبال كنند و در راه آن بكوشش برخاسته گام بگام پیش روند ، وگرنه پس از اندكی سست و دلسرد گردیده پراكنده خواهند شد.
🔸یگانگی در یكجا گرد آمدن نیست. بیست یا سی نفر دست بهم دادن و یك نام حزبی بروی خود گزاردن نیست. اینها به بازیچه‌های كودكانه شبیه‌تر است تا بكارهای خردمندانه.
امروز در این كشور صد اختلافی هست. این مردانی كه می‌بینید ، مغزهاشان آكنده از اندیشه‌های گوناگونست. اساساً در این كشور راه زندگی دانسته نیست. اگر یگانگی میخواهید باید باینها چاره شود. باید یك رشته حقایق روشن شود و یک راهی برای زندگانی باز گردد و یك دسته از مردم در پیرامون آنها دست بهم دهند و یك جمعیت شاینده‌ای باشند و این همان كاریست كه ما بآن میكوشیم. كسانی اگر میخواهند بكشور خود نیكی كنند در این راه با ما همراهی نمایند ، این حقایق را كه مینویسیم درمیان مردم منتشر گردانند ، با اندیشه‌های پراكنده نبرد كنند. وگرنه از تلاشهای دیگری كمترین نتیجه نخواهد بود.
در اینجا داستانی هست كه باید بنویسم : سه سال پیش یكی از آشنایان از تبریز آمده بود و بارها بنزد من می‌آمد. یك روز گفتگو میكردیم درمیان سخن چنین گفت : «شما با نوشته‌های خود عوام را آزرده میگردانید ، چیزهایی می‌نویسید كه مخالف عقیده‌ی عوام است. آخر ما با اینها كار داریم. یك روز باید از اینها استفاده كنیم.»
سپس داستانی آغاز كرد كه چون پس از كشته شدن [شیخ‌محمد]خیابانی [1] تشكیلات دموكرات بهم خورده بود ، ما میخواستیم دوباره آن را درست گردانیم ، كسانی میرفتند و سخنانی برخلاف عقیده‌ی عوام میگفتند و آنان را میرنجانیدند. ولی من با میل عوام رفتار میكردم این بود موفق شدم كه به تنهایی سی چهل حوزه[حزبی] برپا كنم.
گفتم پیش از آنكه پاسخ شما را بدهم باید من هم یك داستانی نقل كنم : پانزده سال پیش از این ، یكی از آشنایان من در تهران روزنامه‌ای بنام «انعكاس» بنیاد نهاد و روزنامه‌ی آبرومندی بود. من آن زمان در زنجان بودم و برای من نیز می‌آمد. ولی پس از سه ماه دیگر بریده شد و از میان رفت و دانستیم كه تعطیل كرده.
پس از چندی كه به تهران آمدم با مدیر آن دیدار كردم و گفتگوی روزنامه به میان آمد. گفت : «بكمتر روزنامه‌ای در ایران چنان اقبال كرده بودند. در ماه نخست ما هزاروهفتصد نفر مشترك داشتیم». گفتم : پس چرا تعطیل كردید؟.. گفت : «پول ندادند كه ...»
دانسته شد مرد ساده روزنامه را بهمه‌ی آشنایان و دوستانش فرستاده و آنها گرفته‌اند و خوانده‌اند ولی بهنگام مطالبه‌ی پول رو برگردانیده‌اند.
این داستان پاسخ شماست. بگو ببینم آن سی و چهل حوزه چه شد؟!.. خندید و گفت : «هیچی پس از مدتی پراكنده شدند و رفتند پی كارشان».
گفتم : خوب شد كه خودتان گفتید.
🔸تفاوت در اینجاست كه شما میخواهید حوزه درست كنید ولی ما میخواهیم یك توده را از گرفتاری و بدبختی رها گردانیم. شما ناگزیرید عوام را نرنجانید ، ولی ما میخواهیم مغز او را از اندیشه‌های پست بیهوده پاك گردانیم و از رنجیدن و نرنجیدنش باك نداریم.
شما به همان گرد آمدن و فراهم نشستن قیمت میدهید ولی ما میدانیم كه هیچ سودی ندارد و كمترین نتیجه‌ای از آن نتوان برداشت.
این داستان ازآنِ سه سال پیش است و من می‌بینم امروز بار دیگر بآن سخنان نیاز افتاده. بیشتری از مردم یگانگی را تنها در یكجا گرد آمدن می‌شمارند و اینست چنین میدانند كه اگر گفتارهایی نویسند و بمردم پند دهند اتحاد بدست خواهد آمد. ولی چنانكه گفتیم این یك اندیشه‌ی بسیار خامیست ، و این دسته‌بندیها و حزب‌بازیها كه شما امروز می‌بینید درست از ردیف سی و چهل حوزه‌ی آن آشنای تبریزی ماست و هر یكی پس از زمانی پراكنده خواهند شد و از پی كار خود خواهند رفت.
ما اگر میكوشیم به یكی گردانیدن اندیشه‌ها میكوشیم ، با گمراهیها و عقیده‌های پراكنده نبرد میكنیم. ما پرچم را بنیاد نهادیم كه بدستیاری آن یك رشته حقایق را ـ درباره‌ی كشورداری و زندگانی توده‌ای ـ نشر نماییم و خود از این راه است كه به نتیجه امیدواریم.
[1] : کسروی از یاران شیخ‌محمد خیابانی (حزب دمکرات آذربایجان) بود ولی سپس ازو جدا گردید. داستان آن را در کتاب «زندگانی من» توانید خواند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 40)
🔸تفاوت در اینجاست كه شما میخواهید حوزه درست كنید ولی ما میخواهیم یك توده را از گرفتاری و بدبختی رها گردانیم. شما ناگزیرید عوام را نرنجانید ، ولی ما میخواهیم مغز او را از اندیشه‌های پست بیهوده پاك گردانیم و از رنجیدن و نرنجیدنش باك نداریم.
شما به همان گرد آمدن و فراهم نشستن قیمت میدهید ولی ما میدانیم كه هیچ سودی ندارد و كمترین نتیجه‌ای از آن نتوان برداشت.
این داستان ازآنِ سه سال پیش است و من می‌بینم امروز بار دیگر بآن سخنان نیاز افتاده. بیشتری از مردم یگانگی را تنها در یكجا گرد آمدن می‌شمارند و اینست چنین میدانند كه اگر گفتارهایی نویسند و بمردم پند دهند اتحاد بدست خواهد آمد. ولی چنانكه گفتیم این یك اندیشه‌ی بسیار خامیست ، و این دسته‌بندیها و حزب‌بازیها كه شما امروز می‌بینید درست از ردیف سی و چهل حوزه‌ی آن آشنای تبریزی ماست و هر یكی پس از زمانی پراكنده خواهند شد و از پی كار خود خواهند رفت.
ما اگر میكوشیم به یكی گردانیدن اندیشه‌ها میكوشیم ، با گمراهیها و عقیده‌های پراكنده نبرد میكنیم. ما پرچم را بنیاد نهادیم كه بدستیاری آن یك رشته حقایق را ـ درباره‌ی كشورداری و زندگانی توده‌ای ـ نشر نماییم و خود از این راه است كه به نتیجه امیدواریم.
[1] : کسروی از یاران شیخ‌محمد خیابانی (حزب دمکرات آذربایجان) بود ولی سپس ازو جدا گردید. داستان آن را در کتاب «زندگانی من» توانید خواند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 40)
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
خرده‌ها‌یی که به کیش شیعیگری توان گرفت
ششم : برگزيده پنداشتن شيعيان و از آب و گِل والاتری نشان دادن ايشان ، خود ايراد جداگانهايست ـ سران شيعه که خود را از آب و گل والاتری پنداشته‌اند ، شيعيان را از بازمانده‌ی آن آب و گل وانموده‌اند. [۱]
كسی که شيعی ميگردد و «ولايت علی» را می‌پذيرد از آنست که گوهر پاکی دارد و آنکه نمی‌پذيرد برای آنست که گوهرش ناپاک ميباشد. شيعيان گروه برگزيده‌ای هستند و درآن جهان يکسره به بهشت خواهند رفت.
اين سخنان چندان نابجا بوده که برخی از خود شيعيان زبان به ايراد گشاده‌اند. ما در کتابهاشان می‌بينيم که صفوان جمال که خود يکی از شيعيان ميبوده به بنيادگزار شيعيگری خرده گرفته و چنين گفته :
«شما ميگوييد شيعيان ما در بهشت خواهند بود در حالی که ميان شيعيان گروههايی هستند که گناهکارند و به هر بدی ميپردازند» و او به سخن معنی ديگر داده و چنين پاسخ گفته که شيعی از جهان نرود مگر آنکه به بيماری افتد و يا گرفتار زن بدرفتار و همسايه‌ی دُژکردار [=درشت رفتار] گردد و اينها کفاره‌ی گناهان او باشد و اگر اينها نبود جان کندنش دشوار باشد تا از جهان بيگناه رود.
صفوان دوباره خرده گرفته و گفته «پس ستمهايی که به مردم ميکنند و پولهای ايشان ميخورد چه خواهد بود؟!.» پاسخ داده : «چون حساب مردم روز رستاخيز با ماست اينها را نيز از «خمس» پذيرفته او را از وامداري بيرون خواهيم آورد». [۲]
در برخی کتابها اين را به زمينه‌ی ديگری انداخته چنين گفته‌اند : «روز رستاخيز که به کارنامه‌های مردم يکايک رسيدگی خواهند کرد ، آنچه گناه شيعيانست به گردن سُنّيان و آنچه کَرفه‌ی [=ثواب] سُنّيانست به شيعيان داده اينان را به بهشت و آنان را به دوزخ خواهند فرستاد».
اين گفته‌ها از يکسو مردم را فريفتن و آنان را از راه بردن ، و از يکسو با خدا گستاخی نمودن و دستگاه او را آبدارخانه‌ی خود پنداشتن ميبوده که راستی را گناه بسيار بزرگيست.
به گفته‌ی قرآن : «ستمگرترين مردم کسيست که به خدا دروغ بندد».[۳]
اينکه خدا گروهی را از آب و گِل والاتری آفريده از هر راه که بسنجيد دروغ آشکاريست.
اينکه خدا گروهی را ويژه‌ی خود گردانيده از بديهای آنان چشم پوشد و پاداشهاي گزاف دهد سخنی سراپا زيانست.
اين گفته‌ها ريشه‌ی اسلام را برانداختن و رنجهای پاکمرد عرب را بيهوده گردانيدن بوده است.
[۱] : ان شيعتنا خلقوا من فاضل طينتنا.
[۲] : روی صفوان الجمال انه قال دخلت علی الصادق عليه السلام فقلت جعلت فداك سمعتك تقول شيعتنا فی الجنه و فی الشيعه اقوام يذنبون و يرتكبون الفواحش و يشربون الخمر و يتمتعون فی دنياهم فقال نعم ان الرجل من شيعتنا لا يخرج من الدنيا حتی يبتلی بسقم او بمرض او بدين او بجار يؤذيه او بزوجه سوء فان عوفی من ذلك والا شدد الله عليه النزع حتی يخرج من الدنيا و الذئب عليه فقلت لابد من رد المظالم فقال عليه السلام ان الله عز و جل جعل حساب خلقه يوم القيمه الی محمد و علی فكل ماكان من شيعتنا جعلنا من الخمس فی اموالهم و كل ماكان بينهم و بين خالقهم استوينا هم حتی لايدخل احد من شيعتنا في النار.
[۳] : و من اظلم ممن افتری علی الله كذبا
(کتاب داوری سات ۲۹ از ۱۰۵)
ششم : برگزيده پنداشتن شيعيان و از آب و گِل والاتری نشان دادن ايشان ، خود ايراد جداگانهايست ـ سران شيعه که خود را از آب و گل والاتری پنداشته‌اند ، شيعيان را از بازمانده‌ی آن آب و گل وانموده‌اند. [۱]
كسی که شيعی ميگردد و «ولايت علی» را می‌پذيرد از آنست که گوهر پاکی دارد و آنکه نمی‌پذيرد برای آنست که گوهرش ناپاک ميباشد. شيعيان گروه برگزيده‌ای هستند و درآن جهان يکسره به بهشت خواهند رفت.
اين سخنان چندان نابجا بوده که برخی از خود شيعيان زبان به ايراد گشاده‌اند. ما در کتابهاشان می‌بينيم که صفوان جمال که خود يکی از شيعيان ميبوده به بنيادگزار شيعيگری خرده گرفته و چنين گفته :
«شما ميگوييد شيعيان ما در بهشت خواهند بود در حالی که ميان شيعيان گروههايی هستند که گناهکارند و به هر بدی ميپردازند» و او به سخن معنی ديگر داده و چنين پاسخ گفته که شيعی از جهان نرود مگر آنکه به بيماری افتد و يا گرفتار زن بدرفتار و همسايه‌ی دُژکردار [=درشت رفتار] گردد و اينها کفاره‌ی گناهان او باشد و اگر اينها نبود جان کندنش دشوار باشد تا از جهان بيگناه رود.
صفوان دوباره خرده گرفته و گفته «پس ستمهايی که به مردم ميکنند و پولهای ايشان ميخورد چه خواهد بود؟!.» پاسخ داده : «چون حساب مردم روز رستاخيز با ماست اينها را نيز از «خمس» پذيرفته او را از وامداري بيرون خواهيم آورد». [۲]
در برخی کتابها اين را به زمينه‌ی ديگری انداخته چنين گفته‌اند : «روز رستاخيز که به کارنامه‌های مردم يکايک رسيدگی خواهند کرد ، آنچه گناه شيعيانست به گردن سُنّيان و آنچه کَرفه‌ی [=ثواب] سُنّيانست به شيعيان داده اينان را به بهشت و آنان را به دوزخ خواهند فرستاد».
اين گفته‌ها از يکسو مردم را فريفتن و آنان را از راه بردن ، و از يکسو با خدا گستاخی نمودن و دستگاه او را آبدارخانه‌ی خود پنداشتن ميبوده که راستی را گناه بسيار بزرگيست.
به گفته‌ی قرآن : «ستمگرترين مردم کسيست که به خدا دروغ بندد».[۳]
اينکه خدا گروهی را از آب و گِل والاتری آفريده از هر راه که بسنجيد دروغ آشکاريست.
اينکه خدا گروهی را ويژه‌ی خود گردانيده از بديهای آنان چشم پوشد و پاداشهاي گزاف دهد سخنی سراپا زيانست.
اين گفته‌ها ريشه‌ی اسلام را برانداختن و رنجهای پاکمرد عرب را بيهوده گردانيدن بوده است.
[۱] : ان شيعتنا خلقوا من فاضل طينتنا.
[۲] : روی صفوان الجمال انه قال دخلت علی الصادق عليه السلام فقلت جعلت فداك سمعتك تقول شيعتنا فی الجنه و فی الشيعه اقوام يذنبون و يرتكبون الفواحش و يشربون الخمر و يتمتعون فی دنياهم فقال نعم ان الرجل من شيعتنا لا يخرج من الدنيا حتی يبتلی بسقم او بمرض او بدين او بجار يؤذيه او بزوجه سوء فان عوفی من ذلك والا شدد الله عليه النزع حتی يخرج من الدنيا و الذئب عليه فقلت لابد من رد المظالم فقال عليه السلام ان الله عز و جل جعل حساب خلقه يوم القيمه الی محمد و علی فكل ماكان من شيعتنا جعلنا من الخمس فی اموالهم و كل ماكان بينهم و بين خالقهم استوينا هم حتی لايدخل احد من شيعتنا في النار.
[۳] : و من اظلم ممن افتری علی الله كذبا
(کتاب داوری سات ۲۹ از ۱۰۵)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
✴️ شیعیگری : کیشی با گناه پاک‌کنی قوی
هر سازمانی با قاعده و قانونهایی پایدار است. مثلاً در یک کارخانه یکی از قانونها سروقت آمدن کارگران است. حال اگر سرکارگری برای آنکه دل برخی از کارگران را بدست آورد به ایشان بگوید : «اگر سروقت نیامدید ، بجاش یک جعبه شیرینی خریده میان کارگران پخش کنید» ، همین دستور بیخردانه‌ی او کارخانه را از کارآمدی می‌اندازد. وخیمتر هنگامیست که سرکارگران دیگری با دستورهای خودسرانه‌ای مانند آن ، دیگر قاعده و قانونهای کارخانه را از کار اندازند. آنگاهست که باید گفت با همین قانونشکنیها کارخانه را از «ماهیت» خود بیرون برده و به یک «بازیچه» تبدیلش میکنند.
دین نیز به همانسان است. اگر هر کسی دستورهای آن را با تفسیرهایی از کار اندازد ، دیگر دین چه می‌بایسته؟! دینی که «گناه پاک‌کن» برایش ساخته باشند که با قطره اشکی یا نذر دادنی یا زیارت رفتنی گناهان را پاک کند دیگر دین نیست. ماهیتش را از دست داده و بازیچه‌ی یک مشت مفتخور می‌گردد.
هر سازمانی با قاعده و قانونهایی پایدار است. مثلاً در یک کارخانه یکی از قانونها سروقت آمدن کارگران است. حال اگر سرکارگری برای آنکه دل برخی از کارگران را بدست آورد به ایشان بگوید : «اگر سروقت نیامدید ، بجاش یک جعبه شیرینی خریده میان کارگران پخش کنید» ، همین دستور بیخردانه‌ی او کارخانه را از کارآمدی می‌اندازد. وخیمتر هنگامیست که سرکارگران دیگری با دستورهای خودسرانه‌ای مانند آن ، دیگر قاعده و قانونهای کارخانه را از کار اندازند. آنگاهست که باید گفت با همین قانونشکنیها کارخانه را از «ماهیت» خود بیرون برده و به یک «بازیچه» تبدیلش میکنند.
دین نیز به همانسان است. اگر هر کسی دستورهای آن را با تفسیرهایی از کار اندازد ، دیگر دین چه می‌بایسته؟! دینی که «گناه پاک‌کن» برایش ساخته باشند که با قطره اشکی یا نذر دادنی یا زیارت رفتنی گناهان را پاک کند دیگر دین نیست. ماهیتش را از دست داده و بازیچه‌ی یک مشت مفتخور می‌گردد.
پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 در پاسخ حقیقتگو 🔸 17ـ جز ما کی بچاره‌ی این پراکندگیها برخاسته؟ (تکه‌ی 1 از 2) شما بهتر است نگاهی نیز بكارهای دیگران اندازید. امروز هزاران كسان دعوی راهنمایی و پیشوایی می‌دارند ، ولی آیا چه میكنند؟!. در جای دیگری گفته‌ام از سالهاست كه در شهرهای…
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 17ـ جز ما کی بچاره‌ی این پراکندگیها برخاسته؟ (تکه‌ی 2 از 2)
كسی كه آرزومند است همه‌ی دینها یكی گردد ـ یا راستتر گویم : در جهان همه یك دین باشد ـ باید نخست آن دین راستین را درمیان گزارد و با زبان ساده و با دلیلهای خردمندانه آن را روشن گرداند ، و سپس بكیشهای بیهوده پردازد و بیپایی یكایك آنها را بازنموده سنگ از جلو پای فهمها بردارد و بدینسان راه برای یكی شدن دین باز كند. آیا مولای شما كدام یكی از این كارها را كرده است؟!. آن راه روشن كه او بمردم نشان داده كدام است؟!. آیا می‌توانید آن را در چند جمله بگنجانید و بما بگویید؟!.. آن پاسخهایی را كه او بگمراهیها داده كدام است؟!.. مولای شما بیش از این چه كار كرده كه گمراهیهای پیش را از صوفیگری و شیعیگری و مسیحیگری و مانند این درهم آمیزد و یك گمراهی نوینی پدید آورد؟!..
ما در «راه رستگاری» نشان داده‌ایم كه این شیوه‌ی كهن فریبكارانست كه چون برخاستند ، بجای نبرد با گمراهیها میانه‌ی آنها آشتی دهند و چند گمراهی را درهم آمیخته و یك گمراهی نوین پدید آورند و داستان مانی را برای مثل یاد كرده‌ایم و در اینجا با مثال دیگری آن را روشن می‌گردانیم : چنین انگارید دو تن باهم دعوایی می‌دارند و یكی از دیگری هزار ریال می‌خواهد و آن خود را بدهكار نمی‌شناسد. اینان اگر بنزد یك داور قانون‌شناسی روند بگفتگوشان رسیدگی كرده اگر دید دادخواه دلیلی از نوشته یا گواه می‌دارد دعوی را براست داشته بدهكار را ناگزیر از پرداخت هزار ریال گرداند و اگر دید دلیلی نیست او را دور راند. لیكن اگر آنان به یك داور قانون‌ناشناسی رسند او چون نداند چه گوید و از چه راه داوری نماید میانه‌ی آنها بآشتی كوشد. آن را گوید پانصد ریال بده و این را گوید پانصد ریال نگیر. این كار در داوری چندان زیانی ندارد ولی در راهنمایی سراپا زیانست و مردمان را كه گیج گمراهیهای پیشین میبودند گیجتر گرداند.
اینها را كه می‌نگارم همگی از بهر یك خواست است ، و آن اینكه راهنمایی بجهان جز به یاری خدا و پشتیبانی او نتواند بود ، و این بر من ناگوار است كه ناگزیر شده این سخنان را می‌نگارم. فراموش نمی‌كنم در بیست و اند سال پیش كه در تبریز می‌زیستم روزی گزارم بسربازخانه افتاد و دیدم سركرده‌ای به یك دسته از سواران قَرَداغ مشق میدهد و چون سواران فارسی نمی‌فهمند ناگزیر می‌شود یك بار فرمان دهد و یك بار نیز آن را به تركی ترجمه كند مثلاً بگوید : «براست ـ صاغاها!» ما نیز با كسانی دچاریم كه دریافتهای ساده و نیروهای خدادادی را از دست داده و به یك حالی افتاده‌اند كه بگفتن نیاید. بارها گفته‌ایم : خدا در نهاد آدمی راستی‌پرستی نهاده و این گهریترین خویهای اوست. یك مردی با روان درست همینكه بشنود در چنین زمانی كه بنیاد دین رخنه پذیرفته و نام خدا خوار گشته ، یك كسی بالا افراشته و به یاری دین برخاسته و از راه دانش و خرد بنیاد دین و خداشناسی را استوار می‌گرداند بسیار شادمان گردد و راستی‌پرستانه به یاری برخیزد. ولی چه باید گفت بآن بدبختانی كه خویهای پاك خدادادی را از دست داده و جز یك‌مشت پندارهای بیهوده كه در مغز آكنده‌اند سرمایه و جز از رشك و خودنمایی كالایی نمی‌دارند. در برابر این كسان است كه ناگزیریم یك بار راستیها (حقایق) را بازنماییم ، دوباره بگوییم : اینها راستیهاست و از برای آن می‌باشد كه شما بشنوید و بداوری خرد سپارید و بپذیرید و بكار بندید و از برای آن نمی‌باشد كه گرفته و در اینجا و آنجا سرمایه‌ی خودفروشی سازید ، سه‌باره یادآوری كنیم كه این راستیها همه از یك راه است و شما باید آنها را بپذیرید! نه اینكه هر كسی بدلخواه نیمی را بپذیرید و نیمی را كنار گزارید ، چهارباره روشن گردانیم كه چون مردم گمراه شدند باید براه آوردن آنان كوشید و این هیچ بدی ندارد كه كسی راهنما باشد ـ بدینسان همچون كودكان از دستشان بگیریم و گام بگام راهشان بریم.
اگرچه در این یك رشته گفتارها روی سخن را با كسانی می‌دارم كه از راه خرده‌گیری و زباندرازی درآمده‌اند و اینست من هم از در نكوهش و تندی درمی‌آیم و بدینسان ایرادها می‌گیرم. ولی چون می‌دانم در این زمینه كسانی از هواخواهان مهنامه بدشواری خواهند افتاد اینست میخواهم زمانی خرده‌گیران را فراموش كرده و روی سخن را از ایشان برگردانیده با دیگران بگفتگو پردازم و اینك میگویم :
🔸 17ـ جز ما کی بچاره‌ی این پراکندگیها برخاسته؟ (تکه‌ی 2 از 2)
كسی كه آرزومند است همه‌ی دینها یكی گردد ـ یا راستتر گویم : در جهان همه یك دین باشد ـ باید نخست آن دین راستین را درمیان گزارد و با زبان ساده و با دلیلهای خردمندانه آن را روشن گرداند ، و سپس بكیشهای بیهوده پردازد و بیپایی یكایك آنها را بازنموده سنگ از جلو پای فهمها بردارد و بدینسان راه برای یكی شدن دین باز كند. آیا مولای شما كدام یكی از این كارها را كرده است؟!. آن راه روشن كه او بمردم نشان داده كدام است؟!. آیا می‌توانید آن را در چند جمله بگنجانید و بما بگویید؟!.. آن پاسخهایی را كه او بگمراهیها داده كدام است؟!.. مولای شما بیش از این چه كار كرده كه گمراهیهای پیش را از صوفیگری و شیعیگری و مسیحیگری و مانند این درهم آمیزد و یك گمراهی نوینی پدید آورد؟!..
ما در «راه رستگاری» نشان داده‌ایم كه این شیوه‌ی كهن فریبكارانست كه چون برخاستند ، بجای نبرد با گمراهیها میانه‌ی آنها آشتی دهند و چند گمراهی را درهم آمیخته و یك گمراهی نوین پدید آورند و داستان مانی را برای مثل یاد كرده‌ایم و در اینجا با مثال دیگری آن را روشن می‌گردانیم : چنین انگارید دو تن باهم دعوایی می‌دارند و یكی از دیگری هزار ریال می‌خواهد و آن خود را بدهكار نمی‌شناسد. اینان اگر بنزد یك داور قانون‌شناسی روند بگفتگوشان رسیدگی كرده اگر دید دادخواه دلیلی از نوشته یا گواه می‌دارد دعوی را براست داشته بدهكار را ناگزیر از پرداخت هزار ریال گرداند و اگر دید دلیلی نیست او را دور راند. لیكن اگر آنان به یك داور قانون‌ناشناسی رسند او چون نداند چه گوید و از چه راه داوری نماید میانه‌ی آنها بآشتی كوشد. آن را گوید پانصد ریال بده و این را گوید پانصد ریال نگیر. این كار در داوری چندان زیانی ندارد ولی در راهنمایی سراپا زیانست و مردمان را كه گیج گمراهیهای پیشین میبودند گیجتر گرداند.
اینها را كه می‌نگارم همگی از بهر یك خواست است ، و آن اینكه راهنمایی بجهان جز به یاری خدا و پشتیبانی او نتواند بود ، و این بر من ناگوار است كه ناگزیر شده این سخنان را می‌نگارم. فراموش نمی‌كنم در بیست و اند سال پیش كه در تبریز می‌زیستم روزی گزارم بسربازخانه افتاد و دیدم سركرده‌ای به یك دسته از سواران قَرَداغ مشق میدهد و چون سواران فارسی نمی‌فهمند ناگزیر می‌شود یك بار فرمان دهد و یك بار نیز آن را به تركی ترجمه كند مثلاً بگوید : «براست ـ صاغاها!» ما نیز با كسانی دچاریم كه دریافتهای ساده و نیروهای خدادادی را از دست داده و به یك حالی افتاده‌اند كه بگفتن نیاید. بارها گفته‌ایم : خدا در نهاد آدمی راستی‌پرستی نهاده و این گهریترین خویهای اوست. یك مردی با روان درست همینكه بشنود در چنین زمانی كه بنیاد دین رخنه پذیرفته و نام خدا خوار گشته ، یك كسی بالا افراشته و به یاری دین برخاسته و از راه دانش و خرد بنیاد دین و خداشناسی را استوار می‌گرداند بسیار شادمان گردد و راستی‌پرستانه به یاری برخیزد. ولی چه باید گفت بآن بدبختانی كه خویهای پاك خدادادی را از دست داده و جز یك‌مشت پندارهای بیهوده كه در مغز آكنده‌اند سرمایه و جز از رشك و خودنمایی كالایی نمی‌دارند. در برابر این كسان است كه ناگزیریم یك بار راستیها (حقایق) را بازنماییم ، دوباره بگوییم : اینها راستیهاست و از برای آن می‌باشد كه شما بشنوید و بداوری خرد سپارید و بپذیرید و بكار بندید و از برای آن نمی‌باشد كه گرفته و در اینجا و آنجا سرمایه‌ی خودفروشی سازید ، سه‌باره یادآوری كنیم كه این راستیها همه از یك راه است و شما باید آنها را بپذیرید! نه اینكه هر كسی بدلخواه نیمی را بپذیرید و نیمی را كنار گزارید ، چهارباره روشن گردانیم كه چون مردم گمراه شدند باید براه آوردن آنان كوشید و این هیچ بدی ندارد كه كسی راهنما باشد ـ بدینسان همچون كودكان از دستشان بگیریم و گام بگام راهشان بریم.
اگرچه در این یك رشته گفتارها روی سخن را با كسانی می‌دارم كه از راه خرده‌گیری و زباندرازی درآمده‌اند و اینست من هم از در نكوهش و تندی درمی‌آیم و بدینسان ایرادها می‌گیرم. ولی چون می‌دانم در این زمینه كسانی از هواخواهان مهنامه بدشواری خواهند افتاد اینست میخواهم زمانی خرده‌گیران را فراموش كرده و روی سخن را از ایشان برگردانیده با دیگران بگفتگو پردازم و اینك میگویم :
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
11) كراسوس ـ تکه‌ی 11
🔸 در اينجا سورنا ديد اشكانيان چندان ميلي بجنگ ندارند و از آنسو روميان اگر جنگ را تا شب دوام دهند شب خواهند توانست خود را بكوهستان كشيده از دست او بيرون بروند. اينبود دست بدامن حيله زده چند تن از گرفتاران را كه در لشكرگاه اشكاني بودند آزاد ساخت و اينان از دو تن از اشكانيان كه با هم گفتگو داشتند شنيده بودند كه پادشاه اشكاني مايل نيست بيش از اين با روميان دشمني نمايد بلكه مايل است كه كراسوس را ميانجي ساخته پيمان آشتي ببندد. پيداست كه اين گفتگو هم تدبيري بوده است. باري اشكانيان دست از جنگ نگاهداشتند و خود سورنا با سركردگان سوار شده با روي مهرآميز بپشته نزديك شدند. سورنا كمان خود را باز كرده دست بلند نموده كراسوس را بخواند كه نزد او بيايد و با هم گفتگويي بنمايند و چنين گفت كه زد و خورد كه رويداده با اجازه‌ی پادشاه نبوده و تنها براي آزمايش دليري و مهارت سپاهيان بچنان كاري برخاسته شده. كنون هم بايد بمهر و آشتي كوشيده پيماني در ميانه بسته شود تا روميان آسوده و آزاد بشهرهاي خود بازگردند. اين گفته‌ها را ديگران بشادي پذيرفتند و همگي اصرار داشتند كه هرچه زودتر بگفتگوي آشتي آغاز شود. ولي خود كراسوس چون آزموده‌تر از ديگران بود و جهتي براي چنان مهر و پاكدلي در ميان نمي‌ديد گوش بآنها نداده بانديشه فرورفت. ليكن سپاهيان بفرياد برخاسته ايراد گرفتند كه براي چه آنان را بجنگ برانگيخته به دم شمشيرها و نيزه‌هاي دشمن مي‌دهد و خويشتن جسارت آن ندارد با مرد تهيدست و بي‌ابزاري روبرو شود؟ كراسوس نخست نرمي نموده گفت شما اگر تا شب شكيبا باشيد آن هنگام مي‌توانيم كه خود را به كوهها بكشيم كه سواره در آنجا بآساني تاخت نتواند و بدينسان از آسيب دشمن آسوده باشيم و شما نبايد چنين راهي را از دست بدهيد. ولي سپاهيان گوش بسخن او ندادند و سپرهاي خود را بهم كوبيده به تهديد برخاستند. كراسوس ناگزير شده خواهش آنان را پذيرفت و چون خواست برود چنين گفت : «شما اي اوكتاويوس و پترنيوس1 كه مي‌بينيد من ناچار باين راه مي‌روم اگر جان از اين معركه بدر برديد بهمه كس بگوييد كه مايه‌ی نابودي من بيش از فشار دشمن نافرماني سپاه خودم بود.»
ولي اوكتاويوس ازو جدا نشده همراه پترونيوس از پشته پايين آمدند. لكتوران2 را خود كراسوس فرمان داد بروند. در پايين نخست كسي را كه ديدار كردند دو يوناني نيمه‌خون3 بودند كه هر دو از اسب پايين جسته احترام بسياري كردند و بزبان يوناني گفتند : خوبست كسي را پيش از خود بفرستيد تا ببيند آيا سورنا كه بسوي شما مي‌آيد پيرامونيان او ابزار جنگ با خود دارند يا نه. كراسوس چنين گفت : «من اگر اندك علاقه‌اي بزندگي داشتم خودم را بدست شماها نمي‌سپردم.» سپس دو برادري را كه نام روسكيوس4 داشتند فرستاد تا بپرسند همراه چند كسي با سورنا ديدار خواهد شد و شرط گفتگو چه خواهد بود؟ سورنا فرمان داد اين هر دو را دستگير نمودند و خويشتن با سركردگان بزرگ بر اسب نشسته نزديك آمد و به كراسوس درود رانده چنين گفت : «اين چگونه مي‌شود يك سردار رومي پياده باشد و من و بستگانم سوار باشيم؟» كراسوس گفت هيچ خطايي روي نداده ما هر كدام به رسم كشور خود رفتار كرده‌ايم. سورنا گفت : از اين پس يگانگي ميانه‌ی شما و پادشاه ما خواهد بود ولي شما باید با من بايد بياييد تا بسوي رود رفته آن را درست ببينيد. زيرا شما روميان شرطهايي كه مي‌كنيد زود فراموش مي‌نماييد. اين گفته دست خود را بسوي كراسوس دراز كرد. كراسوس فرمان داد يكي از اسبهاي او را بياورند. سورنا گفت : نيازي بآن نيست و اسبي را با لجام زرين پيش كشيده چنين گفت : «آقاي من پادشاه اين اسب را بشما پيشكش مي‌سازد.» نوكراني كراسوس را با زور بر اسب نشاندند و خودشان از چپ و راست راه پيموده بر اسب تازيانه مي‌كشيدند كه تندتر برود. اوكتاويوس پيش دويده لگام اسب را برگرفت و پترنيوس و ديگران نيز رسيده خواستند اسب را نگاه بدارند و كساني را از دشمن كه پيرامون كراسوس را گرفته بودند دور برانند. از اين كوشش و كشاكش هنگامه پديد آمده سپس زد و خورد برخاست. اوكتاويوس شمشير كشيده يكي از نوكران را بكشت و ديگري از آنان از پشت سر حمله كرده اوكتاويوس را بكشت. پترنيوس ابزار جنگي نداشت و با ضربتي كه بر زره سينه‌اش زدند از اسب درغلتيد ولي گزندي نديد. كراسوس را نيز يكي از اشكانيان كه نام پوماكساثرس5 داشت بكشت.
1ـ Petronius
2ـ در جاي ديگري گفته‌ايم لكتوران كساني از سركردگان بودند كه در جلو سردار يا فرمانده يا قونسول تبر بدوش راه مي‌رفتند.
3ـ مقصود آنست كه از يك سوي يوناني بودند از سوي پدر يا از سوي مادر.
4ـ Roscius
5ـ Pomaxathres
11) كراسوس ـ تکه‌ی 11
🔸 در اينجا سورنا ديد اشكانيان چندان ميلي بجنگ ندارند و از آنسو روميان اگر جنگ را تا شب دوام دهند شب خواهند توانست خود را بكوهستان كشيده از دست او بيرون بروند. اينبود دست بدامن حيله زده چند تن از گرفتاران را كه در لشكرگاه اشكاني بودند آزاد ساخت و اينان از دو تن از اشكانيان كه با هم گفتگو داشتند شنيده بودند كه پادشاه اشكاني مايل نيست بيش از اين با روميان دشمني نمايد بلكه مايل است كه كراسوس را ميانجي ساخته پيمان آشتي ببندد. پيداست كه اين گفتگو هم تدبيري بوده است. باري اشكانيان دست از جنگ نگاهداشتند و خود سورنا با سركردگان سوار شده با روي مهرآميز بپشته نزديك شدند. سورنا كمان خود را باز كرده دست بلند نموده كراسوس را بخواند كه نزد او بيايد و با هم گفتگويي بنمايند و چنين گفت كه زد و خورد كه رويداده با اجازه‌ی پادشاه نبوده و تنها براي آزمايش دليري و مهارت سپاهيان بچنان كاري برخاسته شده. كنون هم بايد بمهر و آشتي كوشيده پيماني در ميانه بسته شود تا روميان آسوده و آزاد بشهرهاي خود بازگردند. اين گفته‌ها را ديگران بشادي پذيرفتند و همگي اصرار داشتند كه هرچه زودتر بگفتگوي آشتي آغاز شود. ولي خود كراسوس چون آزموده‌تر از ديگران بود و جهتي براي چنان مهر و پاكدلي در ميان نمي‌ديد گوش بآنها نداده بانديشه فرورفت. ليكن سپاهيان بفرياد برخاسته ايراد گرفتند كه براي چه آنان را بجنگ برانگيخته به دم شمشيرها و نيزه‌هاي دشمن مي‌دهد و خويشتن جسارت آن ندارد با مرد تهيدست و بي‌ابزاري روبرو شود؟ كراسوس نخست نرمي نموده گفت شما اگر تا شب شكيبا باشيد آن هنگام مي‌توانيم كه خود را به كوهها بكشيم كه سواره در آنجا بآساني تاخت نتواند و بدينسان از آسيب دشمن آسوده باشيم و شما نبايد چنين راهي را از دست بدهيد. ولي سپاهيان گوش بسخن او ندادند و سپرهاي خود را بهم كوبيده به تهديد برخاستند. كراسوس ناگزير شده خواهش آنان را پذيرفت و چون خواست برود چنين گفت : «شما اي اوكتاويوس و پترنيوس1 كه مي‌بينيد من ناچار باين راه مي‌روم اگر جان از اين معركه بدر برديد بهمه كس بگوييد كه مايه‌ی نابودي من بيش از فشار دشمن نافرماني سپاه خودم بود.»
ولي اوكتاويوس ازو جدا نشده همراه پترونيوس از پشته پايين آمدند. لكتوران2 را خود كراسوس فرمان داد بروند. در پايين نخست كسي را كه ديدار كردند دو يوناني نيمه‌خون3 بودند كه هر دو از اسب پايين جسته احترام بسياري كردند و بزبان يوناني گفتند : خوبست كسي را پيش از خود بفرستيد تا ببيند آيا سورنا كه بسوي شما مي‌آيد پيرامونيان او ابزار جنگ با خود دارند يا نه. كراسوس چنين گفت : «من اگر اندك علاقه‌اي بزندگي داشتم خودم را بدست شماها نمي‌سپردم.» سپس دو برادري را كه نام روسكيوس4 داشتند فرستاد تا بپرسند همراه چند كسي با سورنا ديدار خواهد شد و شرط گفتگو چه خواهد بود؟ سورنا فرمان داد اين هر دو را دستگير نمودند و خويشتن با سركردگان بزرگ بر اسب نشسته نزديك آمد و به كراسوس درود رانده چنين گفت : «اين چگونه مي‌شود يك سردار رومي پياده باشد و من و بستگانم سوار باشيم؟» كراسوس گفت هيچ خطايي روي نداده ما هر كدام به رسم كشور خود رفتار كرده‌ايم. سورنا گفت : از اين پس يگانگي ميانه‌ی شما و پادشاه ما خواهد بود ولي شما باید با من بايد بياييد تا بسوي رود رفته آن را درست ببينيد. زيرا شما روميان شرطهايي كه مي‌كنيد زود فراموش مي‌نماييد. اين گفته دست خود را بسوي كراسوس دراز كرد. كراسوس فرمان داد يكي از اسبهاي او را بياورند. سورنا گفت : نيازي بآن نيست و اسبي را با لجام زرين پيش كشيده چنين گفت : «آقاي من پادشاه اين اسب را بشما پيشكش مي‌سازد.» نوكراني كراسوس را با زور بر اسب نشاندند و خودشان از چپ و راست راه پيموده بر اسب تازيانه مي‌كشيدند كه تندتر برود. اوكتاويوس پيش دويده لگام اسب را برگرفت و پترنيوس و ديگران نيز رسيده خواستند اسب را نگاه بدارند و كساني را از دشمن كه پيرامون كراسوس را گرفته بودند دور برانند. از اين كوشش و كشاكش هنگامه پديد آمده سپس زد و خورد برخاست. اوكتاويوس شمشير كشيده يكي از نوكران را بكشت و ديگري از آنان از پشت سر حمله كرده اوكتاويوس را بكشت. پترنيوس ابزار جنگي نداشت و با ضربتي كه بر زره سينه‌اش زدند از اسب درغلتيد ولي گزندي نديد. كراسوس را نيز يكي از اشكانيان كه نام پوماكساثرس5 داشت بكشت.
1ـ Petronius
2ـ در جاي ديگري گفته‌ايم لكتوران كساني از سركردگان بودند كه در جلو سردار يا فرمانده يا قونسول تبر بدوش راه مي‌رفتند.
3ـ مقصود آنست كه از يك سوي يوناني بودند از سوي پدر يا از سوي مادر.
4ـ Roscius
5ـ Pomaxathres