نتیجه‌ی انتخابات سال 2019 ترکیه که حزبهای برنده در استانهای آنجا را نشان میدهد.
دو حزب اصلی حزب عدالت و توسعه (زرد ) و حزب جمهوری مردمی (سرخ) می‌باشد.

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی پانزدهم)

🔶ما به کار از راهش درآمده‌ایم
(تکه‌ی 2 از 5)

به هر حال نوشته‌های ما در چنان هنگامی با یك هیاهوی سختی مصادف گردید. انجمن ادبی و شاعران همگی بدشمنی برخاستند. برخی روزنامه‌ها ستونهای خود را بروی گفتارهای پست و بی‌ادبانه كه كسانی در برابر دلیلهای ما می‌نوشتند باز كردند.

از آنسوی آقایان نخست‌وزیر و وزیر فرهنگ با پیمان دشمنی سختی نمودند و از فشار باز نایستادند. همان جناب حكمت چون گواه این داستانست در اینجا مینویسم : در آن روزها من در دانشكده‌ی معقول و منقول درس مختصری [تاریخ] داشتم و چون همان هنگام قانون دانشگاه گذشت من نیز مشمول بودم كه بایستی یك رساله‌ای بنویسم و از شمار استادان باشم و ماهانه سه هزار ریال بیشتر حقوق گیرم. لیكن روزی بدیدن جناب آقای حكمت رفتم و ایشان بی‌مقدمه بپرخاشهایی برخاستند كه چرا در پیمان از خیام و دیگر شاعران بدگویی رفته ، و در پایان چنین گفتند : «ما شما را باستادی در دانشگاه با این شرط خواهیم پذیرفت كه آن نوشته‌های خود را جبران كنید». من پاسخ داده گفتم : «در آن صورت باید از استادی دانشگاه چشم پوشم». چنان هم كردم. برای آنكه از راه خود برنگردم از حقوق استادی و از دیگر بهره‌های آن چشم پوشیدم.

🔶 كسانی بمن ایراد میگیرند كه كیف وكالت بزیر بغل گرفته و هر روز در دادگاهها در جلو این میز و آن میز می‌ایستم.[1] ولی من خود از این كار بسیار خرسندم. زیرا همین كیف به بغل زدن و در جلو میزهای دفتر و دادگاه ایستادنست كه مرا توانا گردانیده از چنین آزمایشهایی با پیشانی باز بیرون آیم.

در اینجا جای آن نیست كه بگوییم چرا آقای فروغی و آقای حكمت بكتابهای زمان مغول و بشعرای گذشته آن علاقه را نشان میدادند و چرا من آن مخالفت را میكردم. ظاهر مطلب آنست كه آقایان چون خود شاعرند هواداری از شعرا مینمودند و من چون شاعر نیستم از آن بدم می‌آمد. ولی چنین نیست و داستان از هر دو سو بسیار عمیقتر از اینست كه در بیرون دیده می‌شود. نه آنان كسی هستند كه بنام شاعری یا شعردوستی بآن سختگیریها و فشارها پردازند و نه من كسی هستم كه بعلت شاعر نبودن ، آن دشمنی را با شاعران نمایم و آن سختیها را بخود هموار گردانم. اینها علتهای دیگری دارد كه باید یك روزی با خود آقایان روبرو شویم (اگر خدا خواهد) و این سخنان را بمیان آوریم و در آن هنگام در روزنامه هم خواهیم نوشت و بسیاری از رازها را آشكار خواهیم گردانید.[2]

[1] : چون کسروی به جایگاههای بالایی در دادگستری همچون دادستانی تهران رسیده بود و سپس از همه‌ی آنها چشم پوشیده به پیشه‌ی وکالت رو آورد (داستانش را در کتاب ده سال در عدلیه بخوانید) ، پیداست دوستانش این کار را شاینده‌ی او ندانسته خرده میگرفته‌اند.

[2] : این سخن جای اندیشه‌ی فراوان دارد و به آسانی نمی‌توان از آن گذشت.

زمانی که این گفتار نوشته شده اینان (فروغی و حکمت) هر دو زنده بودند.

فروغی که سالها در حکومت رضاشاه وزیر و نخست‌وزیر ‌بود ، تا یک ماه و نیم پیش از این گفتار نیز نخست‌وزیر محمدرضاشاه می‌‌بود. از یک ماه پیش از این گفتار نیز وزیر دربار گردیده بود. حکمت نیز پس از این بارها وزارت و جایگاههای بالایی داشت تا در سال 59 درگذشت.

اکنون باید اندیشید : اینان هر دو کسروی را نیک می‌شناختند و کسروی نیز آنها را. در یک گفتاری در یکی از روزنامه‌های پرتیراژ آن زمان ، کسروی هر دو را در پرده «خائن» و با چنین سخنانی ایشان را به دفاع از خود و رفع آن اتهام میخواند.

ولی آنها چه میکنند؟ آیا از اینکه کسروی به ایشان «اتهام» بسته شکایت میکنند؟! آیا خواهان تشکیل دادگاهی در این باره می‌شوند؟! آیا در روزنامه‌ها و یا در کتابی از خود دفاع میکنند؟!. نه! هیچیک نبوده‌ است. پس نتیجه چیست؟! چگونه وزیر بانفوذی همچون حکمت و کسی مانند فروغی که در دو حکومت پهلوی و پیش از آن روی هم‌رفته نزدیک به بیست مقام از ریاست مجلس تا نخست‌وزیری را داشته و در زمان این گفتار نیز بتازگی از نخست‌وزیری خود دست کشیده و وزیر دربار شده بود درپی دفاع از خود برنیامده؟!

باید دانست این نخستین حمله‌ی مستقیم کسروی به اعضای «کمپانی خیانت» است. کمابیش دو سال و نیم پس از این کسروی در کتاب «دادگاه» نیمی از دانسته‌های خود را به آشکار درآورده و از «کمپانی خیانت» آشکاره سخن میراند و خیانتهای ایشان را تا آنجا که در بررسیهای تاریخی دانسته و در پیشامدهای شهریور 1320 نیز برایش روشنتر گردیده بود برشته‌ی نوشتن می‌کشد.

✴️ از نوشته‌های دیگران

کانال : امروز در یکی از گروهها نوشته‌ی زیر را سودمند و خردمندانه‌ یافته و اینست بهتر دانستیم در کانال بیاوریم. همچنین به نویسنده‌ی ناشناس در همینجا سپاس میگزاریم :

🔸 ... فردگرایی و گریز از وحدت اجتماعی که به استبداد فکری و اجتماعی منجر می‌شود

🔸چنین تفکری باعث می‌شود افراد یک جامعه قدرت را درمیان خود نبینند و آن را چیزی فراتر ازجمع و خود بدانند.

🔸آنها منتظرند کسی بیاید و نجاتشان دهد و این آفت جمعگرایی و اتحادست.

به شرایط فعلی دقت کنید یکی منجی را امام زمان میداند و دعامیکند صاحب مملکت بیاید و مردم رانجات دهد.

دیگری منتظرمریم رجوی است و آن یکی منتظر شاهزاده‌ای سوار بر اسب سفید.

🔸تنها چیزی که بآن توجه نمی‌شود خود مردمند مردمی که با یک فکر استبدادی و فردگرا تربیت شده اند.

در حالی که همه میدانیم همیشه کل چیزی بیشتر از اجزای سازنده‌ی خود دارد

در فردگرایی امکان پیشرفت نیست اما امکان اقتدار[خودکامگی] هست.

شاهان و حاکمان در گذشته و در جوامع توسعه نیافته‌ی فعلی حاصل چنین تفکری هستند ـ اعتقاد به کسی که هم عقل کل است هم قدرتش آنقدر زیادست که به تنهایی حریف هشتادمیلیون نفر و حتی هفت‌میلیارد انسان است.
اعتقاد به اینکه یک نفر باید مشکلات ما را حل کند ...
او ابرمردی است که هیچکس نمیتواند مثل او باشد و این بستر مناسبی برای رشد دیکتاتوری است.

🔸نباید زیاد تعجب کنیم که چرا انقلابی که برعلیه دیکتاتوری شاه بوجود آمد خود باعث پیدایش یک دیکتاتور دیگر شد چون حاکمان طبق خواست مردمان حکومت میکنند و اصلاً وجود دیکتاتوری برای چنین فرهنگی مناسبترین[1] روش حکومت است.

هیچ فرقی نمیکند الف برود یا ب بیاید مردم یک دیکتاتور میخواهند کسی که تمام قدرت را در دست داشته باشد و حریف هشتادمیلیون باشد

به آموزش بچه‌هایمان نگاه کنید :
اولین جمله‌ای که قرارست یک روز و بلکه تمام عمر آنها را سازماندهی کند کدام است :
اللهم کن لولیک الفرج
ولیاً و حافظاً و قایداً و ناصراً

چهار صفتی که باید در یک فرد رشدیافته تثبیت شود به یک فرد دیگر نسبت داده می‌شود :

ولیاً : کسی که سرپرست ماست یعنی ما مثل کودکان و افراد ناتوان جسمی و عقلی نیاز به سرپرست داریم کسی که مثل یک والد کودکان را کنترل کند و آنها را تروخشک نماید این یعنی ما تا لحظه‌ی مرگ هم محتاج مراقبت و آقابالاسر هستیم.

حافظاً : این صفت برای کسی است که توان حفظ خود را و دیگران را دارد یعنی ما نمیتوانیم و قدرت آن را نداریم که حتی مواظب خود باشیم.

قائداً : رهبر و راهنما
حتی با وجود اینکه اعتقادداریم بهترین برنامه‌ی سعادت را داریم و راهمان کاملاً مشخص است باز هم باید راهنمایی داشته باشیم. حتی کودکی که چند بار راه مدرسه را طی کند دیگر راهبر نمیخواهد ما چرا باید تاپایان عمر راهبری داشته باشیم که راهی مشخص را طی کنیم نمیدانم.

ناصراً : این کلمه اوج فترت و ضعف و ناتوانی را میرساند یعنی ما در شرایطی هستیم که میدانیم بدبختیم و بسیار شرایط سختی است اما خودمان دست بکار نمی‌شویم و منتظریم یاریمان کنند.
مثلا ترامپ بیاید و ما را یاری کند. زهی خیال باطل

[1] : پیداست خواست نویسنده این نیست که این شیوه‌ی حکومت «مناسب» و نیک است. بلکه خواستش اینست که مردمی با این اندیشه‌ها بهره‌شان بهتر از چنین حکومتی نمی‌گردد.

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 20ـ آیا قرآن بتنهایی بس خواهد بود؟!. (تکه‌ی 1 از 3)
باشد كه كسانی این سخنان را آسان گیرند و چندان ارج نگزارند. ولی من سرنوشت آینده‌ی شرق را بسته باین گفتگو می‌دانم و اینست می‌خواهم هر زمان از راه دیگری پیش آیم و این زمینه را نیك روشن گردانم و بدینسان بی‌پرده سخن می‌رانم. كسانی همه دربند دانسته‌های خود هستند ولی ما دربند راستیها و رستگاری جهان می‌باشیم. ما بلندی نام خدا و رهایی شرق را می‌خواهیم و بارها گفته‌ام و دوباره می‌گویم همه‌چیز را در برابر این خواست كوچك می‌شماریم.
شما شنیده‌اید كه دین اسلام تا روز رستاخیز برپاست. مرا هم بر این ایرادی نیست ولی می‌خواهم معنی درست آن را بشناسیم و می‌پرسم آیا از این سخن چه خواسته شده؟.. اگر این خواسته شده كه اسلام با آن پاكی و بُرندگی و نیرومندی كه بوده در جهان همیشه ماند ، پیداست كه چنین چیزی نبوده و نیست و زمانه وارونه‌ی آن را نشان داده ، من نمی‌دانم رستاخیز كی است ولی می‌دانم كه امروز در زمان ما كه هنوز از رستاخیز نشانی نیست دین اسلام از میان رفته ـ آری آن از میان رفته و ده یا بیست كیش پراكنده جای آن را گرفته است و مسلمانان امروز بدترین حال را می‌دارند.
اگر این خواسته شده كه نام اسلام از میان نرود و دسته‌هایی با زبان خود را بآن دین بندند و با صد خواری و زبونی و پراكندگی زندگی بسر دهند ، می‌گویم این یك چیز ارجداری نیست و سودی از چنان ماندن برنخیزد. وآنگاه این گونه ماندن ویژه‌ی اسلام نتواند بود و ما می‌بینیم همه‌ی دینها از زردشتیگری و جهودیگری و مسیحیگری بدانسان مانده‌اند. زیرا هر كدام نامش درمیانست و كسانی نیز خود را بآن می‌بندند و نام پیروی بروی خود می‌گزارند. زردشت كه پیش از زمان تاریخ بوده و كنون بیش از سه‌هزار سال از پیدایش او می‌گذرد هنوز نام خودش و دینش از میان نرفته و هنوز دسته‌ای خود را زردشتی می‌خوانند و بی‌آنكه نگاهی بجهان اندازند و گذشت زمانه را بروی خود آورند با پندارهای پوچی می‌سازند و روزگار بسر می‌برند.
صابئیگری را نمی‌دانم كه بنیاد نهاده و چندان كهن است كه تاریخش پاک از میان رفته. با این حال گروهی از پیروان آن در عراق و خوزستان زندگی می‌نمایند. یزیدیان كه پستترین پندارها را بنیاد كیش خود گرفته‌اند با این حال هنوز در كردستان و آن پیرامونها فراوانند و رشته‌ی ایستادگی را از دست نهشته‌اند. چنین ماندن چه نیكی دارد كه اسلام آن را فزونی خود شمارد؟!..
اگر این خواسته شده كه پس از اسلام خدا دیگر بجهان نپردازد و مردمان را تا دم رستاخیز بخود گزارد می‌گویم این گستاخی بسیار بیشرمانه‌ایست كه در برابر خدای آفریدگار نموده‌اند و چنان سخنی هیچ دلیلی با خود ندارد و هرگز درخور پذیرفتن نیست. چه شده كه خدا دست از خدایی بردارد؟!. چه شده كه جهان را چنین گمراه بیند و بر آن نبخشاید؟!. در اینجاست كه می‌گوییم اینان چون خواسته‌اند كه پیغمبران را بزرگ گردانند خدا را كوچك ساخته‌اند. در اینجاست كه می‌گوییم : اینان خدا را نمی‌شناسند و از معنی جهان و زندگانی آگاه نیستند. این بر خداست كه بر آفریدگان دستور دهد و بر آفریدگان نیست كه بخدا دستور دهند و با پندارهای بیخردانه‌ی خود دست او را ببندند.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 5

🔸 چنين پيشامدي در آغاز كار جنگ ، روميان و همدستان ايشان را چندان دلشكسته گردانيد و بخت روميان را برگشته دانستند كه آرتاوازد پادشاه ارمنستان با همه‌ی سپاهي كه داشت از لشكرگاه كنار كشيد با آنكه او بيش از همه خواستار جنگ بود. از آنسوي اشكانيان بر دليري افزوده بر سر روميان در گرد شهر راندند و از هر سوي بر آنان تنگ گرفتند. آنتونيوس چنين مي‌پنداشت كه بيكاري سپاهيان ترس و نوميدي آنان را بيشتر خواهد گردانيد و اينبود كه همه‌ی سوارگان را با خود برداشته با ده لگيون و سه دسته از پيادگان سنگين‌ابزار از پاسبانان خود بيرون تاخت كه هم جستجوي آذوقه نمايند و هم دشمن را نزديك كشيده بجنگ برخيزند. و چون يكروزه راه از لشكرگاه دور شدند اشكانيان در آن پيرامونها انبوه بودند و همگي آماده مي‌ايستادند كه چون روميان براه پردازند بر آنان حمله نمايند. آنتونيوس فرمان داد كه علامت جنگ را در لشكرگاه برپا نمايند و از آنسو هم دستور داد چادرها را بكنند تا دشمن چنان پندارد كه بجنگ نايستاده بآهنگ سرزمين خود روانه مي‌شوند. بدينسان سپاه را راه انداخت و چون بجلو دشمن رسيدند اشكانيان شكل ماه نوي (نيم‌دايره) پديد آورده و ايستاده بودند. آنتونيوس چنين دستور داد كه چون لگيونها بپشت سر سوارگان برسند كه بتوانند پشتيبان آنان باشند سوارگان نايستاده حمله كنند. اشكانيان آرام ايستاده تماشا مي‌كردند و چون روميان از جلو آنان مي‌گذشتند از سامان و آراستگي آنان كه هر صفي پشت صفي را گرفته و همه‌ی سپاهيان بيك فاصله از هم دور بودند و همگي آنان نيزه‌ها بدست خاموش و آرام راه مي‌پيمودند از اين آراستگي سخت در شگفت شدند. و چون علامت جنگ داده شد و سوارگان بيكبار بسوي دشمن برگشتند و خروشهايي درآوردند اشكانيان پافشاري مي‌كردند و با آنكه روميان بسيار نزديك شدند كه مجال تيراندازي نبود از جاي درنمي‌رفتند. ولي چون روميان بيشتر نزديك شدند از خروشهاي دلشكاف آنان و از چكاچاك ابزارها اسبهاي ايشان بلكه خود سپاهيان هم ترسيدند و ديگر ايستادگي نتوانستند. آنتونيوس در دنبال كردن ايشان پافشاري بي‌اندازه كرد و اميدوار بود كه با اين فيروزي جنگ بپايان خواهد رسيد و ديگر اشكانيان بجلو نخواهند آمد و اينبود كه پيادگان چهار ميل و نيم و سوارگان سه برابر آن مسافت از دنبال گريختگان رفتند. چيزي كه هست با همه‌ی آن دنبال كردن بيش از سي تن دستگير نياوردند و از آغاز تا انجام بيش از هشتاد تن از اشكانيان كشته نشد. اينبود كه روميان دلشكسته‌تر گرديده مي‌گفتند : چرا اگر ما فيروزمند مي‌شويم نتيجه به اين كمي و بي‌ارجي است ، ولي چون شكست مي‌يابيم زيانش بآن فزوني و سختي است كه در داستان درهم شكستن گردونه‌ها رويداد؟!
فردا بنه را برداشته بسوي لشكرگاه در برابر فراهاتا روانه گرديدند ، در راه دسته‌هاي پراكنده‌اي را از دشمن مي‌ديدند و چون جلوتر رفتند دسته‌هاي انبوهتري را ديدند و سپس بلشكر بزرگ و آراسته‌‌اي رسيدند كه آماده‌ی جنگ ايستاده بودند و از هر سوي باينان حمله آوردند و خود بدشواري بود كه اينان توانستند خود را بلشكرگاه برسانند. در آنجا آنتونيوس خبر گرفت كه يك دسته از سپاهيان در برابر دشمن كه از شهر بيرون تاخته بودند ايستادگي نكرده از ترس جان گريخته‌اند و بدينسان پشته را رها كرده‌اند. سزاي آنان را بآيين ده تن يكي داد و اين بود که سپاه را ده بخش كرده از هر دهه يكي را با قرعه بيرون آورده مي‌كشتند. سپس بديگران آن سزا را داد كه بجاي گندم جيره‌ی روزانه را جو دريافت دارند.

استقلال پرشکوه شیلی پس از سالها جنگ با اسپانیا در 1818م.

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی شانزدهم)

🔶ما به کار از راهش درآمده‌ایم
(تکه‌ی 3 از 5)

برای آنكه فرق میان كوششهای ما و كارهای بیهوده‌ی دیگران نیك دانسته گردد یك مثل یاد میكنم : چنین فرض كنید شما بیك دیهی رفته‌اید و می‌خواهید چند سالی در آنجا بمانید. ولی می‌بینید روستاییان در نادانی فرورفته‌اند و از حقایق بسیار دورند (مثلاً سیزده را نحس می‌شمارند ، اگر كسی عطسه كرد پی كاری نمیروند ، زمین را هنوز بروی شاخ گاو می‌شمارند ، آفتاب را چنین میدانند كه شامگاهان در یك چاهی فرومیرود و بامدادان از چاه دیگری بیرون می‌آید) و شما دوست میدارید كه آنان را از نادانی بیرون آورید ـ آیا چه كار كنید؟..

آیا روستاییان را گرد آورده و از آنان یك حزبی می‌سازید و یك مرامنامه نوشته یك ماده‌ی آن را «مبارزه با نادانی» قرار میدهید و بهمین اندازه بس كرده آسوده می‌نشینید ، یا اینكه بنشر حقایق پرداخته و هر كجا كه فرصت یافتید گفتگو میكنید و حقیقت زمین و آفتاب را با زبان روستایی‌فهم بآنان شرح میدهید ، و بی‌اساسی نحوست سیزده و بی‌تأثیری عطسه را بهمگی میفهمانید؟!.. آیا كدام یكی از این دو بخرد نزدیك است؟..

پیداست كه آن كار نخستین بیهوده است و از حزب ساختن و مرامنامه نوشتن نتیجه‌ای نباشد و باید باین كار دوم پرداخت و با نشر حقایق اوهام را از دلهای روستاییان بیرون گردانید. نتیجه تنها از این تواند بود.

كار ما با دیگران همین فرق را دارد. ما بنشر حقایق میكوشیم ولی آنها بمرامنامه نوشتن بس میكنند. بلكه كارشان سست‌تر از اینست. آن جمله‌هایی را كه در مرامنامه‌هاشان می‌نویسند ، اگر پرسشهایی كنید خواهید دید معنای آنها را نیز نمیدانند. یك جمله‌هاییست از اینجا و از آنجا برداشته‌اند و خود معنایش را نمی‌فهمند.

مثلاً می‌نویسند : «كوشش باستواری بنیاد وحدت ملی». شما اگر بپرسید : ««وحدت ملی» چیست؟.. با چه چیزهاست كه یگانگی درمیان یك توده پدید می‌آید؟..» ، خواهید دید پاسخی نتوانستند. اگر بپرسید : «شما از چه راه باستواری بنیاد آن خواهید كوشید و به چه كارهایی خواهید پرداخت؟!..» ، خواهید دید درماندند. اینها چیزهاییست كه هیچگاه نیندیشیده‌اند.

دوباره میگویم : آنان را باین كار جز خودخواهی برنینگیخته و مقصودشان جز هوسبازی نیست. اینست نیازی باندیشه در پیرامون آن ندارند. بیك كاری كه هیچگاه نخواهند كوشید چه نیازی باندیشه در پیرامون آنست.

چنین فرض كنیم شما یك زمینی دارید و میخواهید براستی آن را آباد كنید و یك باغی پدید آورید. ناچار خواهید اندیشید كه برای آن كار وسایل بسیاری از بیل و كلنگ و كارگر و نهال درخت و تخم و مانند اینها لازم دارید و باید چند سال بكوشید. ولی اگر چنین نیتی را براستی ندارید و تنها برای خودنمایی میگویید : «اینجا را باغ خواهیم كرد» ناچار درباره‌ی وسایلش نخواهید اندیشید. در آن حال ممكنست پایه‌ی لاف و گزاف را بالا برده مدعی شوید كه یك عمارت هشتاد طبقه‌ای هم در یك گوشه‌ی آن باغ موهومی‌ خواهید ساخت.

چنانكه این حزبسازان نظیر همین لاف و گزاف را هم دارند و در چند مرامنامه‌ای كه بدستم افتاده می‌بینم گذشته از دیگر ماده‌ها كه همگی لغو است یك ماده هم «اصلاح دین» مینویسند كه این خودش دلیل است كه بیكبار از معانی چشم پوشیده‌اند و تنها درپی الفاظند. اینها را كسانی مینویسند كه اگر بپرسیم : «دین چیست؟..» خواهند درماند و معنی درست آن را نخواهند توانست. با این حال گستاخانه برمیدارند این عبارتها را مینویسند.

این عبارتها درست مانند آنست كه یك مرد بیچیز و لاتی كسانی را دور خود گرد آورد و بآنها وعده‌ی تأسیس یك بانك دهد و یا گفتگو از یك شركت یك ملیاردی كند.

روزهایی كه تازه بتهران آمده بودم می‌شنیدم یكی گفته من «دائرةالمعارف» خواهم نوشت. روزی در یك مجلسی گفتگو میكردند گفتم : «دائرةالمعارف یا انسیكلوپیدی كتابی را میگویند كه همه‌ی دانشها را دربر داشته باشد و اینست آن را یك تن نمی‌تواند نوشت. بلكه باید دانشمندان هر فنی در نوشتن آن شركت كنند. پس آن كسی كه مدعی است دائرةالمعارف خواهد نوشت همین دلیل است كه معنی دائرةالمعارف را نمیداند.[1]

[1] : بودند کسانی که به تنهایی کتابهایی بنام «دانستنیها» یا «اطلاعات عمومی» فراهم می‌آوردند. این کتابها گردآمده‌ی دانشها نبود ، بیشتر آگاهیهای پراکنده‌ای بود که از کشورها و مردم جهان ، جغرافی و تاریخ کشورها و مانند این زمینه‌ها گرد آورده بودند. بودند کسانی که این کتابهای تک جلدی را دائرةالمعارف نام نهادند تا بفروش آن بیفزایند.

دائرةالمعارفی که در ایران از روی روش دانشورانه تدوین یافته و شایسته‌ی این نام می‌باشد دائرةالمعارفی است که گروهی از استادان و دانشوران ایرانی با سود جستن از انسیکلوپدی کلمبیا و ترجمه‌ی بخشهایی از آن و انبوهی از آگاهیها که ویژه‌ی ایرانست فراهم آوردند و بنام «دائرةالمعارف فارسی» در سه جلد بزرگ بیرون دادند.

گام دیگر در این راه را «شورای کتاب کودک» به راهبری شادروان بانو توران میرهادی بهمراهی چند صد تن از دانشوران کشور برداشت و «فرهنگنامه‌ی کودکان و نوجوانان» را آغاز کرد و جلد به جلد بیرون داد.

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 20ـ آیا قرآن بتنهایی بس خواهد بود؟!. (تکه‌ی 2 از 3)
اینان می‌توانند درباره‌ی همیشگی اسلام و ماندن آن سخن دیگری گویند و آن اینكه قرآن كتاب آسمانی اسلام چنانكه بوده در دست است و به بنیاد آن دین راه باز می‌باشد. این سخن درست است و ما خود نیز آن را بارها گفته‌ایم. این نخستین گام ما بود كه اسلام را بآنچه در قرآنست بازگردانیم و اگر خوانندگان فراموش نكرده‌اند این كار را كرده‌ایم. ولی آیا این یك گام بس بودی؟!. ما در جای دیگری پیوستگی خود را با اسلام روشنتر و گشادتر باز خواهیم نمود و در اینجا چون راه سخن دیگر است بآن نمی‌پردازیم.
می‌گوییم راست است كه قرآن كتاب آسمانی اسلام بدانسان كه بوده بدست ما رسیده و كنون نیز در دست ماست. ولی آیا قرآن بتنهایی بس خواهد بود؟!. من در گذشته نوشتم كه اینهمه گمراهیها كه میان مسلمانان پیدا شده و ده و اند كیش پدید آمده با بودن قرآن چنین رخ داده است و كنون شما با پیروان هر یكی كه بسخن پردازید دستاویزشان قرآنست و هر دسته‌ای دلیلها از آن برای خود می‌دارند. بلكه اگر راستی را خواهیم بدآموزان و فریبكاران بیشتر از دیگران از قرآن سود می‌جویند و بدستیاری آنست كه مردمان را فریب می‌دهند. شما كتابهای صوفیان را بخوانید تا بدانید چه بر سر قرآن آورده‌اند. تفسیر صافی و دیگر مانند آن را بخوانید تا بدانید چه رفتاری با آن پیش گرفته‌اند. من اگر مجال می‌داشتم نمونه‌هایی را از آن می‌آوردم تا بدانید كار رسوایی بكجا كشیده. اینان همیشه یك جمله را از قرآن گیرند و چند صفحه از پندارهای بلهوسانه‌ی خود را بنام تفسیر آن برشته‌ی نگارش كشند. این خود از شگفتیهاست كه سنی و شیعی و شیخی و متشرع و صوفی و قشری و دیگران كه باهم دوتیره‌اند و كشاكش دارند همگی از قرآن دلیل آورند این نمونه است كه چه بر سر آن كتاب آورده‌اند.
با این حال چگونه توان گفت كه قرآن بس است؟!.. این سخن آن كسانیست كه گرفتاری و آلودگی‌ را كه امروز درمیانست درنمی‌یابند و بیدردانه درپی نتیجه نیستند و همین اندازه می‌خواهند كه عنوانی پیدا كنند و دلهای خود را خوش گردانند. كسی كه از غیرت بهره دارد چگونه باین خواری و زبونی تاب آورد و در جستجوی چاره نباشد؟!. چگونه گوید قرآن بس است و بهیچ كار دیگری نیاز نیست؟!.
وآنگاه آیا با گمراهیهای بسیار زیان‌آوری كه پس از قرآن پیدا شده چه باید كرد؟!. من این گمراهیها را یكایك شمردم و گفتم قرآن باینها پاسخ نگفته و خود نبایستی گوید. اینها پس از قرآن پیدا شده است. كسانی می‌گویند : «در اخبار پاسخ همه‌ی اینها هست». این یك گزافه‌ی بیپایی بیش نیست. چیزهای دیگر بماند. فلسفه‌ی یونان كه از قرن دوم اسلام درمیان مسلمانان رواج گرفته است اینان پاسخی را كه در اخبار باین گمراهی كهن داده شده برای ما بنگارند تا بدانیم چیست؟!. اگر از لاف و گزاف ‌كاری پیش رفتی بیجا نبودی كه كسانی چنین سخنی را گویند و بخود بالند ولی هیچگاه از لاف و گزاف كاری پیش نرود و گرهی باز نشود.
سخن من در این زمینه بپایان نرسیده و گفتنیهای دیگر می‌دارم ولی بیش از این پیش نمی‌روم و از نتیجه دور نمی‌شوم. دوباره می‌پرسم : آیا باین گرفتاریها و پراكندگیها كه چاره كند و از چه راه چاره كند؟!.. این شما ، و آن قرآن كتاب آسمانی اسلام ، و آن خبرهای فراوان ، و آن علماء ـ هرچه می‌اندیشید بیندیشید و هرچه می‌توانید بكنید. آنچه می‌باید اینست كه باین بدبختیها چاره شود و توده‌های شرق از این درماندگی بیرون آیند. دوباره می‌گویم : شما مرا و نوشته‌های مرا بیكبار فراموش سازید و خودتان آنچه باندیشه‌تان می‌رسد بگویید و چاره‌ای كه از دستتان برمی‌آید دریغ نگویید. من این كارها را می‌توانستم و می‌توانم كه بخواست خدا كرده‌ام و می‌كنم. شما كه از این ناخرسندی می‌نمایید و دلتنگی نشان می‌دهید خودتان پیش آیید و گامهایی بردارید.

✴️ از نوشته‌های دیگران

کانال : دیروز نوشته‌ای را از یکی از گروههای پیامرسان آوردیم. چنانکه خوانندگان بیاد دارند سخن از امام زمان و آرزوی پیدایش او را کشیدن بود و اینکه این باور چه زیانهایی توده را دارد. چون شرحهایی که نویسنده داده نیک و خردمندانه می‌باشد یک بخش آن را که دیروز آوردیم ، امروز نیز کوتاهشده‌ی بخش دیگر را می‌آوریم :

اما ایرادات این انتظار چیه؟!

مگر بد است که انسانها امیدوار باشند؟!

🔸البته که بد نیست اما امیدواری با خیالبافی فرق دارد.

ما در یک کار با توجه به توان و شرایط یک امید داریم یک تخیل. مثلاً برای ساختن یک خانه نیاز به زمین و مصالح است و ما اگرچه الان شرایط تهیه آن را نداریم اما با توجه به قواعد قابل مشاهده و تجربه میتوانیم برنامه داشته باشیم و امیدوار به ساختن.
اما اینکه منتظر باشیم یکی پیدا بشه و بما صدمیلیون بده اونم همینجوری میشه خیالبافی.

اما ایرادات
[دیروز از ایراد فردگرایی و گریز از وحدت اجتماعی گفتیم و امروز ایراد دوم :]

انفعال در برابر ظلم است

میگویند انتظار باعث ظلم ستیزی می‌شود اما منطقاً و عملاً این جمله غلط است

اولاً از لحاظ اعتقادی

چون اعتقاد بر اینست که منجی زمانی خواهد آمد که فساد سراسر جهان را گرفته باشد این یعنی اینکه ظلم آنقدر قوی خواهد شد که همه جا را تحت تسلط درخواهد آورد واین خود تقویت کننده‌ی انفعال در برابر ظلم است و مردم بتدریج یاد میگیرند که اصلاً برای آمدن منجی باید ظلم گسترش یابد. ...

دوم اینکه از لحاظ اجتماعی این عقیده مخرب هست و باعث استبداد می‌شود مردم قبول میکنند که اگرچه نمیتوانند برعلیه ظلم مبارزه کنند اما این ظلم یک زمینه برای عدالت الهی است.

اگر قرار باشد مردم برعلیه ظلم بجنگند و آن را نابود کنند که دیگر اصلاً نیازی به حضور منجی نیست وقتی مردم خود توان رفع مشکل را دارند آمدن منجی که هیچ سودی نخواهدداشت.

امید به آینده‌ی سبز با وجود روزگاری سیاه
نتیجه‌ی چنین تفکری است.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 6

🔸 اين هنگام جنگ و كشاكش هرچه سختتر گرديده بود و هر دو سوي سخت مي‌كوشيدند. ولي زمان هرچه درازتر مي‌شد زيان آنتونيوس فزونتر مي‌گرديد. زيرا گرسنگي لشكر را بيم مي‌داد و اينزمان بيرون رفتن براي آذوقه‌كشي جز زخمي شدن يا كشته گرديدن نتيجه‌ی ديگري نداشت. از آنسوي فراهات چون مي‌ديد كه روميان در گرد شهر پافشاري مي‌نمايند بيم مي‌كرد كه چون آفتاب از نقطه‌ی اعتدال پاييزي گذشته است ناگهان سرما برسد و آنزمان سپاهيان هر كدام به زمستانگاه خود رفته او را در بيابان تنها بگزارند. براي جلوگيري از چنان پيشامدي نيرنگي بدينسان انديشيد كه دستور بكسان خود داد هر كسي كه با يكي از روميان آشنايي دارد چون براي آذوقه‌كشي بيرون مي‌آيد سختگيري نكرده راه براي بردن آذوقه باز كند وآنگاه دليري روميان را ستايش كرده چنين بگويد : بي‌جهت نيست كه پادشاه ما سپاهيان رومي را بهترين سپاهيان جهان مي‌شناسد. چون اين كار پرداخته شد و ميانه‌ی سپاهيان اشكاني با روميان مهرباني پديد آمد اشكانيان سوار شده و به روميان نزديك رفته و با آنان بگفتگو پرداخته از آنتونيوس بدگويي مي‌نمودند و چنين مي‌گفتند : فراهات آشتي را بيش از همه خواستار است و بر جان اينهمه سپاهيان دلير دريغ مي‌گويد. ولي آنتونيوس عناد ورزيده هرگز گامي بسوي آشتي برنمي‌دارد و چندان ايستادگي خواهد كرد كه فردا دو دشمن جان‌سِتان ، زمستان و گرسنگي با هم برسند كه ديگر راه چاره‌اي باز نباشد و از دست ما اشكانيان هم كاري براي رهايي شما برنيايد. اين گفتگوها كم‌كم بگوش آنتونيوس رسيده اندكي اميدوار گرديد و از كساني كه اين خبرها را از اشكانيان مي‌آوردند پرسشها مي‌كرد كه آيا اين سخنان راست است؟ و چون آنان راست بودن آنها را تأكيد كردند اميدواريهاي نوين در دل او پيدا گرديد و اينبود چند تن از دوستان خود را نزد پادشاه اشكاني فرستاده بار ديگر خواهش پس فرستادن درفشها و دستگيران را نمود و اين براي آن بود كه گفته نشود از فيروزي نوميد است و بتنگنا افتاده و مي‌خواهد تهيدست بازگردد. پادشاه اشكاني پاسخ داد : درباره‌ی درفشها و دستگيران رنج بيهوده نبايد كشيد. اما درباره‌ی بازگشت اگر او خواستار است مي‌تواند آسوده و ايمن بازگردد. روميان چند روزي را براي بستن بنه بسر برده سپس آهنگ بازگشت نمودند و با آنكه آنتونيوس در خطابه‌خواني براي انبوه مردم و رام ساختن سپاهيان بدستياري سخن يگانه‌ی روزگار خود بود اينزمان از شرمندگي و دل‌شكستگي در خود ياري چنين كاري نديده دومتيوس آينوباربوس1 را براي اين كار برگماشت. برخي سپاهيان مي‌پنداشتند مگر آنتونيوس ارجي بآنان نمي‌گزارد. ولي بيشتر ايشان چگونگي را دريافته و دلشان بحال وي سوخته بيش از ديگر هنگامها كه بسردار خود احترام مي‌نمودند و فرمانبرداري آشكار مي‌ساختند.


1ـ Domitius Aenobarbus

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی هفدهم)

🔶 ما به کار از راهش درآمده‌ایم
(تکه‌ی 4 از 5)

آن لاتی كه می‌نشیند و وعده‌ی تأسیس بانك میدهد پیداست كه معنی بانك را نمیداند! آن حزبسازانی كه در مرامنامه‌هاشان می‌نویسند : «اصلاح دین» ، بیگمانست كه معنی دین را نفهمیده‌اند. اگر فهمیده بودند بچنین سخنی گستاخی نمی‌نمودند.

موضوع دین بماند ، در آن زمینه‌ی «وحدت ملی» گفتگو كنم. این یك چیزیست از سالها بزبانها افتاده. از سالها این آرزو درمیانست كه توده‌ی ایران همگی یكی گردند و درمیانشان جدایی و پراكندگی نباشد. ما نیز آن را آرزو میكنیم. ولی باید دید مقصود چیست و از چه راه میتوان بآن رسید؟..

برای روشنی مطلب باید موانع آن یگانگی را شرح دهیم : در ایران امروز چند چیز است كه توده را از هم پراكنده و پریشانی بمیان ایشان انداخته : یكی از آنها كیشهاست ، در ایران شمرده‌ایم چهارده مذهب هست كه پیروان هر مذهبی از هم جدا میباشند. دیگری از آنها زبانست. در این كشور زبانهای بسیاری هست (از تركی و عربی و ارمنی و آسوری و فارسی) و اینها خود مایه‌ی جدایی و كینه‌توزی میباشد. دیگری از آنها پریشانی اندیشه‌هاست كه شما چهار تن را با یك اندیشه پیدا نتوانید كرد.

اینها موانع یگانگیست و ما كه چاره میخواهیم باید با یكایك اینها در نبرد باشیم ، و این كاریست كه ما از نُه سال پیش بآن برخاسته‌ایم و میكوشیم. در این نُه سال ما از یكسو با این موانع نبرد كرده و به هر كدام حمله‌های سختی كرده‌ایم و از یكسو بنشر حقایق و روشن گردانیدن معنی درست زندگی تلاش نموده‌ایم.

🔸مثلاً دیروز از مخالفتی كه با شعرا كرده‌ایم سخن راندم. آن مخالفت را چرا كرده‌ایم؟... چه نتیجه از آن میخواستیم؟ برای این كرده‌ایم كه یكی از علل پریشانی اندیشه‌ها شعرهای همان شاعران میباشد. اینان در زمان مغول در دور بدبختی و زبونی ایرانیان برخاسته و هرچه شنیده و اندیشیده‌اند ـ از كج و راست و سودمند و زیانمند ـ برشته‌ی نظم كشیده برای آیندگان یادگار گزارده‌اند.

شما اگر یك دیوان شاعری را باز كنید و با یك دقتی آن را جستجو نمایید ، در هر صفحه چند مطلب متناقص هم بنظم كشیده شده : تعلیمات دینی ، فلسفه‌ی یونان ، بدآموزیهای خراباتیان ، پندارهای صوفیان ، گمراهیهای باطنیان ، خرافات بنی‌اسرائیل ، بافندگیهای منجمان و بسیار مانند اینها همه به هم درآمیخته ، و با یك زبان خوش و شیوایی برشته‌ی شعر آورده گردیده. اینست كسانی كه بآن دیوانها انس دارند مغزهای آنها آکنده از اندیشه‌های متناقض میباشد و در نتیجه‌ی همین آكندگی مغز ، اراده‌هاشان سست و اخلاقشان آلوده است. اینست علت مخالفت ما با آن شعرها و دیوانها.

این یك موضوعیست كه باید بسیار مشروحتر از این بنویسیم. در اینجا مقصود آنست كه در این نُه سال ما همه در راه یگانگی توده ، یا بگفته‌ی دیگران «وحدت ملی» كوشیده‌ایم و كنون هم در همان زمینه میكوشیم. اینهمه گفتارهای پیاپی برای نشر حقایق است كه ‌اندیشه‌ها بهم نزدیك گردد.

ما این را خود دانسته‌ایم و میكوشیم. ولی دیگران تنها بنوشتنش در مرامنامه بس میكنند كه نه معنایش را میدانند و نه كمترین كوششی را در آن راه بكار خواهند برد. بلكه همین رفتار بیخردانه‌شان كه هرچند تنی یك حزبی پدید می‌آورند خود دلیل است كه كمترین علاقه را باین موضوع ندارند. زیرا اگر علاقه داشتند خودشان به پراكندگی نمیكوشیدند. اگر علاقه داشتند با یك شوق و دلخواه بما پیوسته همدستی می‌نمودند.

داستان اینان داستان آن كودكیست كه در كودكستان جمله‌هایی یادش داده بودند كه یكی هم این بود : «چون پدر و مادرمان خوابیده صدا نكنیم ...». كودك این را یاد گرفته بود و هنگام ظهر كه پدر و مادرش خوابیده بودند با آواز بلند آن را میخواند.

اینان در بیشعوری از آن كودك كمتر نیستند. «اتحاد» و «اتفاق» و «وحدت ملی» و اینگونه عنوانها را یاد گرفته‌اند ولی خودشان یگانگی را بهم زده هر چهار تنی یك حزبی می‌سازند.

كوتاه سخن آنكه ما از راه نشر حقایق پیش آمده‌ایم و مقصودمان آنست كه یك رشته حقایق روشن گردد و یك دسته مردان باغیرت ـ از دور و نزدیك ـ در پیرامون آنها همدستی نمایند و راهنمای اندیشه‌های توده باشند.

🔸ما در ایرانیان یك بیچارگی غریبی حس كردیم. در این جهان پرحوادث این مردم بیچاره نمیدانند چه كار كنند و رو بكدام سو آورند. همچون غریقی كه به سیل افتاده دست پا زنان میروند و نمیدانند كارشان بكجا خواهد انجامید.

سالهاست در ایران راهی برای زندگانی نیست و مردم همه سرگردانند و نمیدانند رو بكجا برگردانند. یك دسته گوش بسوی اروپا دوخته‌اند كه یك آوازی از آنسو بشنوند و فهمیده و نافهمیده دنبالش را گیرند ، و هرچه در اروپا هست از دمكرات ، و سوسیال دمكرات ، و ناسیونال سوسیالیست ، و كمونیست ـ در ایران شبیهش را سازند. یك دسته‌ی دیگری چشم از جهان پوشیده و خود را بدامن اندیشه‌ی كهن ـ از صوفیگری ، خراباتیگری و مانند آن ـ می اندازند و با اینها خود را سرگرم می‌سازند. یك دسته‌ی دیگری سرگردانی را با بی‌حمیتی توأم گردانیده به بیگانگان میگرایند و خود را افزار دست آنان میگردانند.

✴️ گواهی پاکدلانه

این در همیشه باز خواهد بود. كسانی كه زیر این عنوان چیزهایی نویسند تا توانند بسادگی كوشند و خواستشان تنها بازنمودن اندیشه و فهم خودشان باشد و از ستایش بیجا و از گزافه خودداری نمایند. اگر گفته‌های ما را براست میدارند بنام گواهی پاكدلانه و برای راه نمودن بدیگران از نوشتن بازنایستند. (پیمان)

نوشته‌ی : طیبه‌ی چهره‌سا (رشت)
🔸چگونه پاكدین شدم

من در یك خانواده‌ی خرافی متولد شده و مطابق عقائد بیپای كیش شیعی پرورش یافتم در هفت سالگی مرا بمدرسه گزاشتند اگرچه پدرم سخت مخالفت می‌ورزید ولی با اصرار زیاد مادرم راضی شد زیرا در نظر پدرم رفتن دوشیزگان بمدرسه كفر لایغفر [=گناه نابخشودنی] بود دوره‌ی ابتدایی را باتمام رسانیدم و مایل بودم چندی هم مشغول تحصیل باشم ولی پدرم بیش از این اجازه نداده در ایام تحصیلی و پس از آن یگانه آرزویم رفتن بپای منبر فلان آخوند یا دیدن نمایشهای محرمی و دیگر وحشیگریها بود چندین سال از عمرم بنادانی و درماندگی گذشت تا آنكه به تهران آمدم و بعضی اوقات در اثناء سخن برادرم چیزهایی می‌گفت كه تا آن وقت برای من عجیب می‌نمود ازو درخواست كردم كه كتابهای پاكدینی را بمن بدهد تا مطالعه نمایم اولین دفعه كتاب پرارج « خواهران و دختران ما» را بدستم داد خواندم و به بسیاری از رازها كه اطلاعی بر آنها نداشتم واقف گردیدم پس از آن چند كتاب دیگر را هم بپایان رسانیدم و از خواندن كتابهای پاكدینی سود بسیار بردم. تو گویی كه من در لجنزار خرافات غوطه‌ور بودم و دستی مرا از آن گرداب نجات بخشید آن دست نجات دهنده كتابهای پاكدینی بودند كه بمن آموختند كه برای درمان درد نباید نزد دعانویس رفته به مفتخواری او كمك نمود بلكه نزد پزشك باید رفت یا اینكه اشك دروغی برای رفتن به بهشت بیاد امام حسین نباید ریخت بلكه باید عوض ریختن اشك (كه چشم را از بینایی می‌اندازد) در فكر چاره‌ی اساسی كشور و بهبود حال توده بود ، بمن فهمانید كه نباید در مساجد پای منبر ملایان یاوه‌گو نشست و برای سكینه و زینب دل سوزانید بلكه باید در مجالسی حاضر شد كه برای نبرد با خرافات و بهبود حال توده گامهای استواری بجلو می‌گزارند امروزه كتابهای پاكدینی ما را از خواب غفلت و نادانی كه چندین قرن پدران ما دچار آن بوده‌اند رهایی بخشید دانستم كه این ملایان جز دربند شكم خود نیستند.

كوتاه سخن : كتابهای پاكدینی تیشه‌ای بود كه بر دستگاه مفتخواری این دسته وارد آمد عجبتر آنكه خودشان را پیشوایان دین و رهبر توده می‌دانند در حالی كه در تمام دوره‌ی تاریخ جز زیان بتوده كاری انجام نداده‌اند.

تاریخ بهترین و بارزترین سندی است كه زیان این یاوه‌گویان خداناشناس را واضح می‌نماید با مخالفت همین آخوندها بود كه كارخانه‌ی قند پیش از زمان رضاشاه بنیاد نیافت با مخالفت ملایان بود كه مشروطه با حالی زار از آب درآمد با تیره‌درونی اینان بود كه مردان دانشمند و روشنفكر كشور از گفتن اینكه باران از ابر پدید آید مرتد و كافر و از توده رانده شده بودند.

خلاصه با هر چیز تازه‌ای از مدرسه و اتومبیل و رخت یکسان و باز شدن روهای زنان مخالفت ورزیدند ، زیانهایی كه اینان بتوده رسانیده‌اند اگر نوشته شود كتابی بسیار بزرگ خواهد بود ولی امروز زمان مفتخواری و یاوه‌گویی بپایان رسیده و با پراكنده شدن كتابهای پاكدینی راز دینداری و دینفروشی آنها فاش گردید.

گذشته است آنكه دیگر بتوانید با عناوین مختلف از توده پول بگیرید یا اینكه با سخنان سراپا یاوه‌ی خودتان توده را گمراه نمایید امروز پای‌منبرنشینانِ شما آقایان مجتهدان و ملایان ، جز یك عده بازرگانهای محتكر و انباردار كه برای شستن گناهان خود بمساجد رو می‌آورند و یا اینكه پیره‌زنهای دست از جهان شسته‌ای كه بطمع رفتن به بهشت و مسكن كردن در خانه‌های بهشتی و خوردن از غذاهای لذیذ آن بسخنان سراپا بیپایتان گوش میدهند آیا توان دیگری را سراغ کرد؟ خودتان بهتر حس كرده‌اید كه مردم شما گرگان میش‌نما را شناخته‌اند و از قرب و منزلتتان بطور فاحشی كاسته شده ولی خواهد رسید آن روزی كه دکان مفتخواریتان تخته گردد و توده از شر زیان شما راحت شود.

در پایان گفتار می‌گویم ما پاكدینان راهی را كه شادروان كسروی راهنمای ارجمند ما باز كرده است تا آخر پیموده و در راه ورجاوندش از جان و داراك خواهیم گذشت.

پاینده باد پاكدینی . نیست باد مفتخواری

خردادماه 25

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 21ـ آیا ارج برانگیختگان به نیارَستنیها است؟ (تکه‌ی 3 از 3)
گذشته از اینها در این هزار و سیصد سال كه از آغاز اسلام گذشته بسیار بنیادهای بیپا نهاده شده ، و اگر كسی از «علم كلام» آگاه است می‌داند كه بنیادگزاران آن چه معنایی بفرستادگی داده و چه بندهایی از پیش خود بفرستاده بسته‌اند. چنانكه در «راه رستگاری» نوشته‌ام برانگیختگی یا فرستادگی كه یك پیشامد تاریخی بوده و اینان می‌توانستند آن را از راه تاریخ جستجو كنند و نیك دانند كه یك فرستاده چگونه برخیزد و از چه راه بكار آغازد و چگونه كار خود را پیش برد. بجای جستجو از تاریخ ـ به پیروی از فلسفه‌ی یونان ـ از پیش خود پندارهایی بافته‌اند و پایه‌هایی (قاعده‌ها) پدید آورده‌اند كه بسیاری از آنها بیپاست. اینها نیز همچون فلسفه سنگ راه خردهاست و ما خواستیم با دلیلِ روشنی بیپایی آنها را بازنماییم. زیرا آنان نیز نشان راستگویی یك فرستاده را كارهای نیارَستنی شمارده‌اند و شما می‌بینید كه این یك لغزش آشكاری بیش نیست. كسانی چون نام غزالی و زَمَخشَری و كُلینی و مفید و صدوق و نصیرالدین و ملامحسن و مجلسی و مانند اینها را می‌شنوند بسیار بزرگشان می‌دارند و این برایشان دشوار است كه باور نمایند آنان از راه بدور بوده‌اند و معنی دین و خدا و فرستاده را نمی‌شناخته‌اند. ما خواستیم این دشوار را هم آسان گردانیم.
اینها نتیجه‌هاییست كه از آن سخن می‌خواستیم و بیگمان در دست خواهد بود ، هر كسی كه بهره از خرد و راستی‌پرستی می‌دارد و دلش را تیرگی فرانگرفته همین یك مثل بسست كه او را تكان دهد و براه بازآورد. این یك دلیل بسست كه از خواب بیدارش كند و از كشاكش و ایستادگی با نگارشهای پیمان بازدارد. این نتیجه‌ایست كه از پاكدلان ما امید می‌داریم و خواهد بود. لیكن چه باید گفت به تیره‌دلانی كه بجای تكان خوردن و پیش آمدن پستر می‌روند و بر گمراهی و نادانی می‌افزایند و در برابر دلیلهای بآن روشنی چنین می‌گویند : «می‌خواهد پیغمبران را كوچك گرداند».
یكی نمی‌گوید : آنچه پیمان درباره‌ی پیغمبران نوشته اگر راست نیست شما پاسخ دهید. اگر راست است این دلیل ناپاكی شماست كه از گفته‌ی راست می‌رنجید و بچنین سخنان نابجایی برمی‌خیزید. آیا مثل شما مثل آن مرد ناسپاس بیخرد نیست كه بجای كلاه ، پوست‌پاره‌ای بسر گزارَد و مردم را بخود خندانَد و چون یكی او را بیاگاهانید بجای خرسندی و مهربانی از در پرخاش درآید؟!.. آخر شما نمی‌اندیشید كه در چنین زمانی كه دانشها پیش رفته و صدها راز نهان طبیعت بیرون افتاده این پندارهای بیهوده‌ی عامیانه كه شما بنام دین در دل جا داده‌اید جز مایه‌ی ریشخند نخواهد بود؟!.. نمی‌اندیشید كه در زمانی كه بدستیاری دانشها از صدها هزار فرسنگ ستاره‌های نهان را (از اُرانوس و نپتون و دیگرها) پیدا می‌كنند چیزهای بیرون از آیین طبیعت را كسی از شما نخواهد پذیرفت؟!.. نمی‌اندیشید كه در زمانی كه تاریخ پایه‌ی استواری پیدا كرده و رویه‌ی دانش بخود گرفته هیچ كس باور نخواهد كرد كه داستانهای بس شگفت و بزرگی همچون مرده زنده گردانیدن و شتر از سنگ درآوردن و آفتاب را پس از فرورفتن بازگردانیدن و مانند اینها روی دهد و نشانی از آن در تاریخ پدیدار نباشد؟!.. نمی‌اندیشید كه در نتیجه‌ی همین باورهای عامیانه‌ی رسواست كه غربیان شما را خوار می‌گیرند و یك‌مشت مردم پندارپرستتان شناخته شایسته‌ی زندگانی آزادتان نمی‌شمارند.
ای درماندگان چه می‌خواهید؟!.. آیا می‌خواهید به دین یاری كنید؟! باید بگویم كه از این یاری شما جز زیان در دست نخواهد بود و این بسیار خطاست كه شما برانگیختگی یا فرستادگی را كه یكی از رازهای شگفت و پرارج طبیعت است و برای خود بنیاد استواری می‌دارد بچیزهایی بندید كه نه خرد می‌پذیرد و نه تاریخ آن را می‌رساند و نتیجه‌ی این خطای شماست كه امروز ملیونها كسان برانگیختگی را نیز جز یك چیز بیپایی نمی‌انگارند و بیفرهنگانه با برانگیختگان زباندرازی می‌نمایند.
شما آن دوستان نادانید كه بدتر از دشمن می‌باشید و مثل شما مثل آن بیخردیست كه ارجمندانی را بمیهمانی خوانَد و برای ایشان خانه‌ای كه پردازد بنیاد آن را بروی یخ گزارَد كه همینكه روز گرم شد و آفتاب بتافت یخها آب گردد و خانه بر سر میهمانان فرود آید. آن بدتر كه با چنین خطایی كه می‌دارید ما چون می‌خواهیم آن را درست گردانیم بجای خشنودی و سپاسگزاری بزباندرازی می‌پردازید و من نمی‌دانم بر درماندگی و نادانیتان افسوس بیشتر خورم یا بر بدنهادی و بیفرهنگی‌تان.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 7

🔸 خود آنتونيوس مي‌خواست از راهي كه آمده بودند و دشت همواره و بي‌درختي بود بازگردند. ولي يك تن ماردي1 نزد او آمده و اين مرد بآيين و عادت مادان آشنا ولي هوادار روميان و در سر جنگ منجنيق‌ها جانسپاري از خود نموده بود. اين هنگام نیز دلسوزي به روميان كرده به آنتونيوس چنين مي‌گفت : كه از راه كوهستان كه در سمت راست او و بسيار نزديك بود روانه شده سپاهيان سنگين‌ابزار خود را در دشت هموار بگير سوارگان چابك و تيراندازان ماهر اشكاني نياندازد. نيز مي‌گفت : فراهات با نويد و فريب شما را از گرد شهر تكان داده تا در بازگشت فرصت بدست آورده بآساني گزند بر شما برساند. ولي من شما را بيك راه نزديك و فراوان آذوقه‌اي راه مي‌نمايم كه زودتر از چنگال آنان رهايي يابيد. آنتونيوس در اينجا بانديشه فرو رفت و اين برو سنگين مي‌آمد كه بپيمان اشكانيان اعتماد ننمايد و بهرحال اين پيشنهاد را پسنديد كه لشكر خود را از راهي كه كوتاهتر و آذوقه‌اش فراوانتر است راه ببرد. ولي از مرد ماردي ضمانت خواست تا بتواند بر وي اعتماد كند. ماردي گفت : مرا بند كنيد تا هنگامي كه شما را آسوده بجاي ايمني برسانم. او را بند نمودند و دو روز در بند راه مي‌نمود. روز سوم كه آنتونيوس ديگر پروايي از دشمن نداشت و گستاخ و بيباك راه مي‌پيمود و سپاهيان سامان و صف خود را بهم زده آزادانه راه مي‌پيمودند راهنما ناگهان رودي را كنار راه ديد كه ديوار آن را شكسته و آب را براه سر داده بودند و خود پيدا بود كه اين كار را با دست كرده‌اند. از اينجا راهنما بترس افتاده دانست كه دشمن نزديك است و آن كار را براي همين كرده‌اند كه پيشرفت روميان را ديرتر گردانند. چگونگي را به آنتونيوس خبر داده يادآوري كرد كه بايد آماده و هوشيار باشيد. آنتونيوس بيدرنگ بكار پرداخته فلاخن‌اندازان و كمانداران را بفاصله‌هايي كه بايستي داشته باشند گزارد و سپاه را بسامان آورد. هنوز سرگرم اين كار بود كه ناگهان دشمن از هر سوي پديدار گرديد و همه بر آن مي‌كوشيدند كه روميان را گرد فرو گيرند و آنان را از هم بپراكنند. سوارگان سبك‌ابزار بر دشمن تاختند ، از آنسوي هم تيرباران آغاز گرديد. فلاخن‌اندازان و كمانداران رومي سخت كوشيده با تير و سنگ گزند بسيار بر دشمن مي‌رسانيدند و اينبود كه اشكانيان ديگر نايستاده بدور رفتند. ليكن پس از اندكي دوباره پديد آمده به روميان تاختند و دسته‌ی سوارگان گااول بجلو شتافته مردانه جنگ نمودند و بار ديگر آنان را دور راندند كه آن روز هرگز بازنگشتند.
چون شيوه جنگ و هجوم اشكانيان دانسته شد ، آنتونيوس ديگر نخواست كه كمانداران و فلاخن‌اندازان تنها در دنباله‌ی لشكر باشند بلكه بر دست راست و دست چپ نيز از آنان برگماشت و بدينسان آراسته و آماده راه مي‌پيمود. بدستور او سوارگان بايستي جلو دشمن را بگيرند ولي نبايستي از دنبال آنان رفته توده از لشكر دور بيافتند. در چهار روز ديگر چندان هجومي از دشمن نشد و از انبوهي آنان هم كاسته بود. زيرا زمستان كه فرارسيده بيشتر ايشان روانه‌ی زمستانگاه‌ها شده بودند.


1ـ Mard ماردان تيره‌ي بزرگي بودند كه در ايران و ارمنستان نشيمن داشتند و آنان را آمارد نيز مي‌گفتند و چون زماني در مازندران نشيمن داشتند كلمه‌ی «آمل» براي شهر معروف آنجا يادگار نام ايشان است. نيز نامهاي ماردستان كه جايي در ميانه‌ی ارمنستان و آذربايگان بوده و ماندستان كه جايي در جنوب ايران بوده بازمانده از نامهاي ايشان است. و گويا اين مردم نژاد آري نداشته از بازماندگان بوميان پيشين پشته‌ی ايران بوده‌اند.