پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
استقلال پرشکوه شیلی پس از سالها جنگ با اسپانیا در 1818م.
✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی شانزدهم)

🔶ما به کار از راهش درآمده‌ایم
(تکه‌ی 3 از 5)

برای آنكه فرق میان كوششهای ما و كارهای بیهوده‌ی دیگران نیك دانسته گردد یك مثل یاد میكنم : چنین فرض كنید شما بیك دیهی رفته‌اید و می‌خواهید چند سالی در آنجا بمانید. ولی می‌بینید روستاییان در نادانی فرورفته‌اند و از حقایق بسیار دورند (مثلاً سیزده را نحس می‌شمارند ، اگر كسی عطسه كرد پی كاری نمیروند ، زمین را هنوز بروی شاخ گاو می‌شمارند ، آفتاب را چنین میدانند كه شامگاهان در یك چاهی فرومیرود و بامدادان از چاه دیگری بیرون می‌آید) و شما دوست میدارید كه آنان را از نادانی بیرون آورید ـ آیا چه كار كنید؟..

آیا روستاییان را گرد آورده و از آنان یك حزبی می‌سازید و یك مرامنامه نوشته یك ماده‌ی آن را «مبارزه با نادانی» قرار میدهید و بهمین اندازه بس كرده آسوده می‌نشینید ، یا اینكه بنشر حقایق پرداخته و هر كجا كه فرصت یافتید گفتگو میكنید و حقیقت زمین و آفتاب را با زبان روستایی‌فهم بآنان شرح میدهید ، و بی‌اساسی نحوست سیزده و بی‌تأثیری عطسه را بهمگی میفهمانید؟!.. آیا كدام یكی از این دو بخرد نزدیك است؟..

پیداست كه آن كار نخستین بیهوده است و از حزب ساختن و مرامنامه نوشتن نتیجه‌ای نباشد و باید باین كار دوم پرداخت و با نشر حقایق اوهام را از دلهای روستاییان بیرون گردانید. نتیجه تنها از این تواند بود.

كار ما با دیگران همین فرق را دارد. ما بنشر حقایق میكوشیم ولی آنها بمرامنامه نوشتن بس میكنند. بلكه كارشان سست‌تر از اینست. آن جمله‌هایی را كه در مرامنامه‌هاشان می‌نویسند ، اگر پرسشهایی كنید خواهید دید معنای آنها را نیز نمیدانند. یك جمله‌هاییست از اینجا و از آنجا برداشته‌اند و خود معنایش را نمی‌فهمند.

مثلاً می‌نویسند : «كوشش باستواری بنیاد وحدت ملی». شما اگر بپرسید : ««وحدت ملی» چیست؟.. با چه چیزهاست كه یگانگی درمیان یك توده پدید می‌آید؟..» ، خواهید دید پاسخی نتوانستند. اگر بپرسید : «شما از چه راه باستواری بنیاد آن خواهید كوشید و به چه كارهایی خواهید پرداخت؟!..» ، خواهید دید درماندند. اینها چیزهاییست كه هیچگاه نیندیشیده‌اند.

دوباره میگویم : آنان را باین كار جز خودخواهی برنینگیخته و مقصودشان جز هوسبازی نیست. اینست نیازی باندیشه در پیرامون آن ندارند. بیك كاری كه هیچگاه نخواهند كوشید چه نیازی باندیشه در پیرامون آنست.

چنین فرض كنیم شما یك زمینی دارید و میخواهید براستی آن را آباد كنید و یك باغی پدید آورید. ناچار خواهید اندیشید كه برای آن كار وسایل بسیاری از بیل و كلنگ و كارگر و نهال درخت و تخم و مانند اینها لازم دارید و باید چند سال بكوشید. ولی اگر چنین نیتی را براستی ندارید و تنها برای خودنمایی میگویید : «اینجا را باغ خواهیم كرد» ناچار درباره‌ی وسایلش نخواهید اندیشید. در آن حال ممكنست پایه‌ی لاف و گزاف را بالا برده مدعی شوید كه یك عمارت هشتاد طبقه‌ای هم در یك گوشه‌ی آن باغ موهومی‌ خواهید ساخت.

چنانكه این حزبسازان نظیر همین لاف و گزاف را هم دارند و در چند مرامنامه‌ای كه بدستم افتاده می‌بینم گذشته از دیگر ماده‌ها كه همگی لغو است یك ماده هم «اصلاح دین» مینویسند كه این خودش دلیل است كه بیكبار از معانی چشم پوشیده‌اند و تنها درپی الفاظند. اینها را كسانی مینویسند كه اگر بپرسیم : «دین چیست؟..» خواهند درماند و معنی درست آن را نخواهند توانست. با این حال گستاخانه برمیدارند این عبارتها را مینویسند.

این عبارتها درست مانند آنست كه یك مرد بیچیز و لاتی كسانی را دور خود گرد آورد و بآنها وعده‌ی تأسیس یك بانك دهد و یا گفتگو از یك شركت یك ملیاردی كند.

روزهایی كه تازه بتهران آمده بودم می‌شنیدم یكی گفته من «دائرةالمعارف» خواهم نوشت. روزی در یك مجلسی گفتگو میكردند گفتم : «دائرةالمعارف یا انسیكلوپیدی كتابی را میگویند كه همه‌ی دانشها را دربر داشته باشد و اینست آن را یك تن نمی‌تواند نوشت. بلكه باید دانشمندان هر فنی در نوشتن آن شركت كنند. پس آن كسی كه مدعی است دائرةالمعارف خواهد نوشت همین دلیل است كه معنی دائرةالمعارف را نمیداند.[1]

[1] : بودند کسانی که به تنهایی کتابهایی بنام «دانستنیها» یا «اطلاعات عمومی» فراهم می‌آوردند. این کتابها گردآمده‌ی دانشها نبود ، بیشتر آگاهیهای پراکنده‌ای بود که از کشورها و مردم جهان ، جغرافی و تاریخ کشورها و مانند این زمینه‌ها گرد آورده بودند. بودند کسانی که این کتابهای تک جلدی را دائرةالمعارف نام نهادند تا بفروش آن بیفزایند.

دائرةالمعارفی که در ایران از روی روش دانشورانه تدوین یافته و شایسته‌ی این نام می‌باشد دائرةالمعارفی است که گروهی از استادان و دانشوران ایرانی با سود جستن از انسیکلوپدی کلمبیا و ترجمه‌ی بخشهایی از آن و انبوهی از آگاهیها که ویژه‌ی ایرانست فراهم آوردند و بنام «دائرةالمعارف فارسی» در سه جلد بزرگ بیرون دادند.
گام دیگر در این راه را «شورای کتاب کودک» به راهبری شادروان بانو توران میرهادی بهمراهی چند صد تن از دانشوران کشور برداشت و «فرهنگنامه‌ی کودکان و نوجوانان» را آغاز کرد و جلد به جلد بیرون داد.
پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 در پاسخ حقیقتگو 🔸 20ـ آیا قرآن بتنهایی بس خواهد بود؟!. (تکه‌ی 1 از 3) باشد كه كسانی این سخنان را آسان گیرند و چندان ارج نگزارند. ولی من سرنوشت آینده‌ی شرق را بسته باین گفتگو می‌دانم و اینست می‌خواهم هر زمان از راه دیگری پیش آیم و این زمینه را نیك…
🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 20ـ آیا قرآن بتنهایی بس خواهد بود؟!. (تکه‌ی 2 از 3)
اینان می‌توانند درباره‌ی همیشگی اسلام و ماندن آن سخن دیگری گویند و آن اینكه قرآن كتاب آسمانی اسلام چنانكه بوده در دست است و به بنیاد آن دین راه باز می‌باشد. این سخن درست است و ما خود نیز آن را بارها گفته‌ایم. این نخستین گام ما بود كه اسلام را بآنچه در قرآنست بازگردانیم و اگر خوانندگان فراموش نكرده‌اند این كار را كرده‌ایم. ولی آیا این یك گام بس بودی؟!. ما در جای دیگری پیوستگی خود را با اسلام روشنتر و گشادتر باز خواهیم نمود و در اینجا چون راه سخن دیگر است بآن نمی‌پردازیم.
می‌گوییم راست است كه قرآن كتاب آسمانی اسلام بدانسان كه بوده بدست ما رسیده و كنون نیز در دست ماست. ولی آیا قرآن بتنهایی بس خواهد بود؟!. من در گذشته نوشتم كه اینهمه گمراهیها كه میان مسلمانان پیدا شده و ده و اند كیش پدید آمده با بودن قرآن چنین رخ داده است و كنون شما با پیروان هر یكی كه بسخن پردازید دستاویزشان قرآنست و هر دسته‌ای دلیلها از آن برای خود می‌دارند. بلكه اگر راستی را خواهیم بدآموزان و فریبكاران بیشتر از دیگران از قرآن سود می‌جویند و بدستیاری آنست كه مردمان را فریب می‌دهند. شما كتابهای صوفیان را بخوانید تا بدانید چه بر سر قرآن آورده‌اند. تفسیر صافی و دیگر مانند آن را بخوانید تا بدانید چه رفتاری با آن پیش گرفته‌اند. من اگر مجال می‌داشتم نمونه‌هایی را از آن می‌آوردم تا بدانید كار رسوایی بكجا كشیده. اینان همیشه یك جمله را از قرآن گیرند و چند صفحه از پندارهای بلهوسانه‌ی خود را بنام تفسیر آن برشته‌ی نگارش كشند. این خود از شگفتیهاست كه سنی و شیعی و شیخی و متشرع و صوفی و قشری و دیگران كه باهم دوتیره‌اند و كشاكش دارند همگی از قرآن دلیل آورند این نمونه است كه چه بر سر آن كتاب آورده‌اند.
با این حال چگونه توان گفت كه قرآن بس است؟!.. این سخن آن كسانیست كه گرفتاری و آلودگی‌ را كه امروز درمیانست درنمی‌یابند و بیدردانه درپی نتیجه نیستند و همین اندازه می‌خواهند كه عنوانی پیدا كنند و دلهای خود را خوش گردانند. كسی كه از غیرت بهره دارد چگونه باین خواری و زبونی تاب آورد و در جستجوی چاره نباشد؟!. چگونه گوید قرآن بس است و بهیچ كار دیگری نیاز نیست؟!.
وآنگاه آیا با گمراهیهای بسیار زیان‌آوری كه پس از قرآن پیدا شده چه باید كرد؟!. من این گمراهیها را یكایك شمردم و گفتم قرآن باینها پاسخ نگفته و خود نبایستی گوید. اینها پس از قرآن پیدا شده است. كسانی می‌گویند : «در اخبار پاسخ همه‌ی اینها هست». این یك گزافه‌ی بیپایی بیش نیست. چیزهای دیگر بماند. فلسفه‌ی یونان كه از قرن دوم اسلام درمیان مسلمانان رواج گرفته است اینان پاسخی را كه در اخبار باین گمراهی كهن داده شده برای ما بنگارند تا بدانیم چیست؟!. اگر از لاف و گزاف ‌كاری پیش رفتی بیجا نبودی كه كسانی چنین سخنی را گویند و بخود بالند ولی هیچگاه از لاف و گزاف كاری پیش نرود و گرهی باز نشود.
سخن من در این زمینه بپایان نرسیده و گفتنیهای دیگر می‌دارم ولی بیش از این پیش نمی‌روم و از نتیجه دور نمی‌شوم. دوباره می‌پرسم : آیا باین گرفتاریها و پراكندگیها كه چاره كند و از چه راه چاره كند؟!.. این شما ، و آن قرآن كتاب آسمانی اسلام ، و آن خبرهای فراوان ، و آن علماء ـ هرچه می‌اندیشید بیندیشید و هرچه می‌توانید بكنید. آنچه می‌باید اینست كه باین بدبختیها چاره شود و توده‌های شرق از این درماندگی بیرون آیند. دوباره می‌گویم : شما مرا و نوشته‌های مرا بیكبار فراموش سازید و خودتان آنچه باندیشه‌تان می‌رسد بگویید و چاره‌ای كه از دستتان برمی‌آید دریغ نگویید. من این كارها را می‌توانستم و می‌توانم كه بخواست خدا كرده‌ام و می‌كنم. شما كه از این ناخرسندی می‌نمایید و دلتنگی نشان می‌دهید خودتان پیش آیید و گامهایی بردارید.
✴️ از نوشته‌های دیگران

کانال : دیروز نوشته‌ای را از یکی از گروههای پیامرسان آوردیم. چنانکه خوانندگان بیاد دارند سخن از امام زمان و آرزوی پیدایش او را کشیدن بود و اینکه این باور چه زیانهایی توده را دارد. چون شرحهایی که نویسنده داده نیک و خردمندانه می‌باشد یک بخش آن را که دیروز آوردیم ، امروز نیز کوتاهشده‌ی بخش دیگر را می‌آوریم :

اما ایرادات این انتظار چیه؟!

مگر بد است که انسانها امیدوار باشند؟!

🔸البته که بد نیست اما امیدواری با خیالبافی فرق دارد.

ما در یک کار با توجه به توان و شرایط یک امید داریم یک تخیل. مثلاً برای ساختن یک خانه نیاز به زمین و مصالح است و ما اگرچه الان شرایط تهیه آن را نداریم اما با توجه به قواعد قابل مشاهده و تجربه میتوانیم برنامه داشته باشیم و امیدوار به ساختن.
اما اینکه منتظر باشیم یکی پیدا بشه و بما صدمیلیون بده اونم همینجوری میشه خیالبافی.

اما ایرادات
[دیروز از ایراد فردگرایی و گریز از وحدت اجتماعی گفتیم و امروز ایراد دوم :]

انفعال در برابر ظلم است

میگویند انتظار باعث ظلم ستیزی می‌شود اما منطقاً و عملاً این جمله غلط است

اولاً از لحاظ اعتقادی

چون اعتقاد بر اینست که منجی زمانی خواهد آمد که فساد سراسر جهان را گرفته باشد این یعنی اینکه ظلم آنقدر قوی خواهد شد که همه جا را تحت تسلط درخواهد آورد واین خود تقویت کننده‌ی انفعال در برابر ظلم است و مردم بتدریج یاد میگیرند که اصلاً برای آمدن منجی باید ظلم گسترش یابد. ...

دوم اینکه از لحاظ اجتماعی این عقیده مخرب هست و باعث استبداد می‌شود مردم قبول میکنند که اگرچه نمیتوانند برعلیه ظلم مبارزه کنند اما این ظلم یک زمینه برای عدالت الهی است.

اگر قرار باشد مردم برعلیه ظلم بجنگند و آن را نابود کنند که دیگر اصلاً نیازی به حضور منجی نیست وقتی مردم خود توان رفع مشکل را دارند آمدن منجی که هیچ سودی نخواهدداشت.

امید به آینده‌ی سبز با وجود روزگاری سیاه
نتیجه‌ی چنین تفکری است.
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 6

🔸 اين هنگام جنگ و كشاكش هرچه سختتر گرديده بود و هر دو سوي سخت مي‌كوشيدند. ولي زمان هرچه درازتر مي‌شد زيان آنتونيوس فزونتر مي‌گرديد. زيرا گرسنگي لشكر را بيم مي‌داد و اينزمان بيرون رفتن براي آذوقه‌كشي جز زخمي شدن يا كشته گرديدن نتيجه‌ی ديگري نداشت. از آنسوي فراهات چون مي‌ديد كه روميان در گرد شهر پافشاري مي‌نمايند بيم مي‌كرد كه چون آفتاب از نقطه‌ی اعتدال پاييزي گذشته است ناگهان سرما برسد و آنزمان سپاهيان هر كدام به زمستانگاه خود رفته او را در بيابان تنها بگزارند. براي جلوگيري از چنان پيشامدي نيرنگي بدينسان انديشيد كه دستور بكسان خود داد هر كسي كه با يكي از روميان آشنايي دارد چون براي آذوقه‌كشي بيرون مي‌آيد سختگيري نكرده راه براي بردن آذوقه باز كند وآنگاه دليري روميان را ستايش كرده چنين بگويد : بي‌جهت نيست كه پادشاه ما سپاهيان رومي را بهترين سپاهيان جهان مي‌شناسد. چون اين كار پرداخته شد و ميانه‌ی سپاهيان اشكاني با روميان مهرباني پديد آمد اشكانيان سوار شده و به روميان نزديك رفته و با آنان بگفتگو پرداخته از آنتونيوس بدگويي مي‌نمودند و چنين مي‌گفتند : فراهات آشتي را بيش از همه خواستار است و بر جان اينهمه سپاهيان دلير دريغ مي‌گويد. ولي آنتونيوس عناد ورزيده هرگز گامي بسوي آشتي برنمي‌دارد و چندان ايستادگي خواهد كرد كه فردا دو دشمن جان‌سِتان ، زمستان و گرسنگي با هم برسند كه ديگر راه چاره‌اي باز نباشد و از دست ما اشكانيان هم كاري براي رهايي شما برنيايد. اين گفتگوها كم‌كم بگوش آنتونيوس رسيده اندكي اميدوار گرديد و از كساني كه اين خبرها را از اشكانيان مي‌آوردند پرسشها مي‌كرد كه آيا اين سخنان راست است؟ و چون آنان راست بودن آنها را تأكيد كردند اميدواريهاي نوين در دل او پيدا گرديد و اينبود چند تن از دوستان خود را نزد پادشاه اشكاني فرستاده بار ديگر خواهش پس فرستادن درفشها و دستگيران را نمود و اين براي آن بود كه گفته نشود از فيروزي نوميد است و بتنگنا افتاده و مي‌خواهد تهيدست بازگردد. پادشاه اشكاني پاسخ داد : درباره‌ی درفشها و دستگيران رنج بيهوده نبايد كشيد. اما درباره‌ی بازگشت اگر او خواستار است مي‌تواند آسوده و ايمن بازگردد. روميان چند روزي را براي بستن بنه بسر برده سپس آهنگ بازگشت نمودند و با آنكه آنتونيوس در خطابه‌خواني براي انبوه مردم و رام ساختن سپاهيان بدستياري سخن يگانه‌ی روزگار خود بود اينزمان از شرمندگي و دل‌شكستگي در خود ياري چنين كاري نديده دومتيوس آينوباربوس1 را براي اين كار برگماشت. برخي سپاهيان مي‌پنداشتند مگر آنتونيوس ارجي بآنان نمي‌گزارد. ولي بيشتر ايشان چگونگي را دريافته و دلشان بحال وي سوخته بيش از ديگر هنگامها كه بسردار خود احترام مي‌نمودند و فرمانبرداري آشكار مي‌ساختند.


1ـ Domitius Aenobarbus
✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی هفدهم)

🔶 ما به کار از راهش درآمده‌ایم
(تکه‌ی 4 از 5)

آن لاتی كه می‌نشیند و وعده‌ی تأسیس بانك میدهد پیداست كه معنی بانك را نمیداند! آن حزبسازانی كه در مرامنامه‌هاشان می‌نویسند : «اصلاح دین» ، بیگمانست كه معنی دین را نفهمیده‌اند. اگر فهمیده بودند بچنین سخنی گستاخی نمی‌نمودند.

موضوع دین بماند ، در آن زمینه‌ی «وحدت ملی» گفتگو كنم. این یك چیزیست از سالها بزبانها افتاده. از سالها این آرزو درمیانست كه توده‌ی ایران همگی یكی گردند و درمیانشان جدایی و پراكندگی نباشد. ما نیز آن را آرزو میكنیم. ولی باید دید مقصود چیست و از چه راه میتوان بآن رسید؟..

برای روشنی مطلب باید موانع آن یگانگی را شرح دهیم : در ایران امروز چند چیز است كه توده را از هم پراكنده و پریشانی بمیان ایشان انداخته : یكی از آنها كیشهاست ، در ایران شمرده‌ایم چهارده مذهب هست كه پیروان هر مذهبی از هم جدا میباشند. دیگری از آنها زبانست. در این كشور زبانهای بسیاری هست (از تركی و عربی و ارمنی و آسوری و فارسی) و اینها خود مایه‌ی جدایی و كینه‌توزی میباشد. دیگری از آنها پریشانی اندیشه‌هاست كه شما چهار تن را با یك اندیشه پیدا نتوانید كرد.

اینها موانع یگانگیست و ما كه چاره میخواهیم باید با یكایك اینها در نبرد باشیم ، و این كاریست كه ما از نُه سال پیش بآن برخاسته‌ایم و میكوشیم. در این نُه سال ما از یكسو با این موانع نبرد كرده و به هر كدام حمله‌های سختی كرده‌ایم و از یكسو بنشر حقایق و روشن گردانیدن معنی درست زندگی تلاش نموده‌ایم.

🔸مثلاً دیروز از مخالفتی كه با شعرا كرده‌ایم سخن راندم. آن مخالفت را چرا كرده‌ایم؟... چه نتیجه از آن میخواستیم؟ برای این كرده‌ایم كه یكی از علل پریشانی اندیشه‌ها شعرهای همان شاعران میباشد. اینان در زمان مغول در دور بدبختی و زبونی ایرانیان برخاسته و هرچه شنیده و اندیشیده‌اند ـ از كج و راست و سودمند و زیانمند ـ برشته‌ی نظم كشیده برای آیندگان یادگار گزارده‌اند.

شما اگر یك دیوان شاعری را باز كنید و با یك دقتی آن را جستجو نمایید ، در هر صفحه چند مطلب متناقص هم بنظم كشیده شده : تعلیمات دینی ، فلسفه‌ی یونان ، بدآموزیهای خراباتیان ، پندارهای صوفیان ، گمراهیهای باطنیان ، خرافات بنی‌اسرائیل ، بافندگیهای منجمان و بسیار مانند اینها همه به هم درآمیخته ، و با یك زبان خوش و شیوایی برشته‌ی شعر آورده گردیده. اینست كسانی كه بآن دیوانها انس دارند مغزهای آنها آکنده از اندیشه‌های متناقض میباشد و در نتیجه‌ی همین آكندگی مغز ، اراده‌هاشان سست و اخلاقشان آلوده است. اینست علت مخالفت ما با آن شعرها و دیوانها.

این یك موضوعیست كه باید بسیار مشروحتر از این بنویسیم. در اینجا مقصود آنست كه در این نُه سال ما همه در راه یگانگی توده ، یا بگفته‌ی دیگران «وحدت ملی» كوشیده‌ایم و كنون هم در همان زمینه میكوشیم. اینهمه گفتارهای پیاپی برای نشر حقایق است كه ‌اندیشه‌ها بهم نزدیك گردد.

ما این را خود دانسته‌ایم و میكوشیم. ولی دیگران تنها بنوشتنش در مرامنامه بس میكنند كه نه معنایش را میدانند و نه كمترین كوششی را در آن راه بكار خواهند برد. بلكه همین رفتار بیخردانه‌شان كه هرچند تنی یك حزبی پدید می‌آورند خود دلیل است كه كمترین علاقه را باین موضوع ندارند. زیرا اگر علاقه داشتند خودشان به پراكندگی نمیكوشیدند. اگر علاقه داشتند با یك شوق و دلخواه بما پیوسته همدستی می‌نمودند.

داستان اینان داستان آن كودكیست كه در كودكستان جمله‌هایی یادش داده بودند كه یكی هم این بود : «چون پدر و مادرمان خوابیده صدا نكنیم ...». كودك این را یاد گرفته بود و هنگام ظهر كه پدر و مادرش خوابیده بودند با آواز بلند آن را میخواند.

اینان در بیشعوری از آن كودك كمتر نیستند. «اتحاد» و «اتفاق» و «وحدت ملی» و اینگونه عنوانها را یاد گرفته‌اند ولی خودشان یگانگی را بهم زده هر چهار تنی یك حزبی می‌سازند.

كوتاه سخن آنكه ما از راه نشر حقایق پیش آمده‌ایم و مقصودمان آنست كه یك رشته حقایق روشن گردد و یك دسته مردان باغیرت ـ از دور و نزدیك ـ در پیرامون آنها همدستی نمایند و راهنمای اندیشه‌های توده باشند.

🔸ما در ایرانیان یك بیچارگی غریبی حس كردیم. در این جهان پرحوادث این مردم بیچاره نمیدانند چه كار كنند و رو بكدام سو آورند. همچون غریقی كه به سیل افتاده دست پا زنان میروند و نمیدانند كارشان بكجا خواهد انجامید.
سالهاست در ایران راهی برای زندگانی نیست و مردم همه سرگردانند و نمیدانند رو بكجا برگردانند. یك دسته گوش بسوی اروپا دوخته‌اند كه یك آوازی از آنسو بشنوند و فهمیده و نافهمیده دنبالش را گیرند ، و هرچه در اروپا هست از دمكرات ، و سوسیال دمكرات ، و ناسیونال سوسیالیست ، و كمونیست ـ در ایران شبیهش را سازند. یك دسته‌ی دیگری چشم از جهان پوشیده و خود را بدامن اندیشه‌ی كهن ـ از صوفیگری ، خراباتیگری و مانند آن ـ می اندازند و با اینها خود را سرگرم می‌سازند. یك دسته‌ی دیگری سرگردانی را با بی‌حمیتی توأم گردانیده به بیگانگان میگرایند و خود را افزار دست آنان میگردانند.
✴️ گواهی پاکدلانه

این در همیشه باز خواهد بود. كسانی كه زیر این عنوان چیزهایی نویسند تا توانند بسادگی كوشند و خواستشان تنها بازنمودن اندیشه و فهم خودشان باشد و از ستایش بیجا و از گزافه خودداری نمایند. اگر گفته‌های ما را براست میدارند بنام گواهی پاكدلانه و برای راه نمودن بدیگران از نوشتن بازنایستند. (پیمان)

نوشته‌ی : طیبه‌ی چهره‌سا (رشت)
🔸چگونه پاكدین شدم

من در یك خانواده‌ی خرافی متولد شده و مطابق عقائد بیپای كیش شیعی پرورش یافتم در هفت سالگی مرا بمدرسه گزاشتند اگرچه پدرم سخت مخالفت می‌ورزید ولی با اصرار زیاد مادرم راضی شد زیرا در نظر پدرم رفتن دوشیزگان بمدرسه كفر لایغفر [=گناه نابخشودنی] بود دوره‌ی ابتدایی را باتمام رسانیدم و مایل بودم چندی هم مشغول تحصیل باشم ولی پدرم بیش از این اجازه نداده در ایام تحصیلی و پس از آن یگانه آرزویم رفتن بپای منبر فلان آخوند یا دیدن نمایشهای محرمی و دیگر وحشیگریها بود چندین سال از عمرم بنادانی و درماندگی گذشت تا آنكه به تهران آمدم و بعضی اوقات در اثناء سخن برادرم چیزهایی می‌گفت كه تا آن وقت برای من عجیب می‌نمود ازو درخواست كردم كه كتابهای پاكدینی را بمن بدهد تا مطالعه نمایم اولین دفعه كتاب پرارج « خواهران و دختران ما» را بدستم داد خواندم و به بسیاری از رازها كه اطلاعی بر آنها نداشتم واقف گردیدم پس از آن چند كتاب دیگر را هم بپایان رسانیدم و از خواندن كتابهای پاكدینی سود بسیار بردم. تو گویی كه من در لجنزار خرافات غوطه‌ور بودم و دستی مرا از آن گرداب نجات بخشید آن دست نجات دهنده كتابهای پاكدینی بودند كه بمن آموختند كه برای درمان درد نباید نزد دعانویس رفته به مفتخواری او كمك نمود بلكه نزد پزشك باید رفت یا اینكه اشك دروغی برای رفتن به بهشت بیاد امام حسین نباید ریخت بلكه باید عوض ریختن اشك (كه چشم را از بینایی می‌اندازد) در فكر چاره‌ی اساسی كشور و بهبود حال توده بود ، بمن فهمانید كه نباید در مساجد پای منبر ملایان یاوه‌گو نشست و برای سكینه و زینب دل سوزانید بلكه باید در مجالسی حاضر شد كه برای نبرد با خرافات و بهبود حال توده گامهای استواری بجلو می‌گزارند امروزه كتابهای پاكدینی ما را از خواب غفلت و نادانی كه چندین قرن پدران ما دچار آن بوده‌اند رهایی بخشید دانستم كه این ملایان جز دربند شكم خود نیستند.

كوتاه سخن : كتابهای پاكدینی تیشه‌ای بود كه بر دستگاه مفتخواری این دسته وارد آمد عجبتر آنكه خودشان را پیشوایان دین و رهبر توده می‌دانند در حالی كه در تمام دوره‌ی تاریخ جز زیان بتوده كاری انجام نداده‌اند.

تاریخ بهترین و بارزترین سندی است كه زیان این یاوه‌گویان خداناشناس را واضح می‌نماید با مخالفت همین آخوندها بود كه كارخانه‌ی قند پیش از زمان رضاشاه بنیاد نیافت با مخالفت ملایان بود كه مشروطه با حالی زار از آب درآمد با تیره‌درونی اینان بود كه مردان دانشمند و روشنفكر كشور از گفتن اینكه باران از ابر پدید آید مرتد و كافر و از توده رانده شده بودند.

خلاصه با هر چیز تازه‌ای از مدرسه و اتومبیل و رخت یکسان و باز شدن روهای زنان مخالفت ورزیدند ، زیانهایی كه اینان بتوده رسانیده‌اند اگر نوشته شود كتابی بسیار بزرگ خواهد بود ولی امروز زمان مفتخواری و یاوه‌گویی بپایان رسیده و با پراكنده شدن كتابهای پاكدینی راز دینداری و دینفروشی آنها فاش گردید.

گذشته است آنكه دیگر بتوانید با عناوین مختلف از توده پول بگیرید یا اینكه با سخنان سراپا یاوه‌ی خودتان توده را گمراه نمایید امروز پای‌منبرنشینانِ شما آقایان مجتهدان و ملایان ، جز یك عده بازرگانهای محتكر و انباردار كه برای شستن گناهان خود بمساجد رو می‌آورند و یا اینكه پیره‌زنهای دست از جهان شسته‌ای كه بطمع رفتن به بهشت و مسكن كردن در خانه‌های بهشتی و خوردن از غذاهای لذیذ آن بسخنان سراپا بیپایتان گوش میدهند آیا توان دیگری را سراغ کرد؟ خودتان بهتر حس كرده‌اید كه مردم شما گرگان میش‌نما را شناخته‌اند و از قرب و منزلتتان بطور فاحشی كاسته شده ولی خواهد رسید آن روزی كه دکان مفتخواریتان تخته گردد و توده از شر زیان شما راحت شود.

در پایان گفتار می‌گویم ما پاكدینان راهی را كه شادروان كسروی راهنمای ارجمند ما باز كرده است تا آخر پیموده و در راه ورجاوندش از جان و داراك خواهیم گذشت.

پاینده باد پاكدینی . نیست باد مفتخواری

خردادماه 25
پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 در پاسخ حقیقتگو 🔸 20ـ آیا قرآن بتنهایی بس خواهد بود؟!. (تکه‌ی 2 از 3) اینان می‌توانند درباره‌ی همیشگی اسلام و ماندن آن سخن دیگری گویند و آن اینكه قرآن كتاب آسمانی اسلام چنانكه بوده در دست است و به بنیاد آن دین راه باز می‌باشد. این سخن درست است و ما…
🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 21ـ آیا ارج برانگیختگان به نیارَستنیها است؟ (تکه‌ی 3 از 3)
گذشته از اینها در این هزار و سیصد سال كه از آغاز اسلام گذشته بسیار بنیادهای بیپا نهاده شده ، و اگر كسی از «علم كلام» آگاه است می‌داند كه بنیادگزاران آن چه معنایی بفرستادگی داده و چه بندهایی از پیش خود بفرستاده بسته‌اند. چنانكه در «راه رستگاری» نوشته‌ام برانگیختگی یا فرستادگی كه یك پیشامد تاریخی بوده و اینان می‌توانستند آن را از راه تاریخ جستجو كنند و نیك دانند كه یك فرستاده چگونه برخیزد و از چه راه بكار آغازد و چگونه كار خود را پیش برد. بجای جستجو از تاریخ ـ به پیروی از فلسفه‌ی یونان ـ از پیش خود پندارهایی بافته‌اند و پایه‌هایی (قاعده‌ها) پدید آورده‌اند كه بسیاری از آنها بیپاست. اینها نیز همچون فلسفه سنگ راه خردهاست و ما خواستیم با دلیلِ روشنی بیپایی آنها را بازنماییم. زیرا آنان نیز نشان راستگویی یك فرستاده را كارهای نیارَستنی شمارده‌اند و شما می‌بینید كه این یك لغزش آشكاری بیش نیست. كسانی چون نام غزالی و زَمَخشَری و كُلینی و مفید و صدوق و نصیرالدین و ملامحسن و مجلسی و مانند اینها را می‌شنوند بسیار بزرگشان می‌دارند و این برایشان دشوار است كه باور نمایند آنان از راه بدور بوده‌اند و معنی دین و خدا و فرستاده را نمی‌شناخته‌اند. ما خواستیم این دشوار را هم آسان گردانیم.
اینها نتیجه‌هاییست كه از آن سخن می‌خواستیم و بیگمان در دست خواهد بود ، هر كسی كه بهره از خرد و راستی‌پرستی می‌دارد و دلش را تیرگی فرانگرفته همین یك مثل بسست كه او را تكان دهد و براه بازآورد. این یك دلیل بسست كه از خواب بیدارش كند و از كشاكش و ایستادگی با نگارشهای پیمان بازدارد. این نتیجه‌ایست كه از پاكدلان ما امید می‌داریم و خواهد بود. لیكن چه باید گفت به تیره‌دلانی كه بجای تكان خوردن و پیش آمدن پستر می‌روند و بر گمراهی و نادانی می‌افزایند و در برابر دلیلهای بآن روشنی چنین می‌گویند : «می‌خواهد پیغمبران را كوچك گرداند».
یكی نمی‌گوید : آنچه پیمان درباره‌ی پیغمبران نوشته اگر راست نیست شما پاسخ دهید. اگر راست است این دلیل ناپاكی شماست كه از گفته‌ی راست می‌رنجید و بچنین سخنان نابجایی برمی‌خیزید. آیا مثل شما مثل آن مرد ناسپاس بیخرد نیست كه بجای كلاه ، پوست‌پاره‌ای بسر گزارَد و مردم را بخود خندانَد و چون یكی او را بیاگاهانید بجای خرسندی و مهربانی از در پرخاش درآید؟!.. آخر شما نمی‌اندیشید كه در چنین زمانی كه دانشها پیش رفته و صدها راز نهان طبیعت بیرون افتاده این پندارهای بیهوده‌ی عامیانه كه شما بنام دین در دل جا داده‌اید جز مایه‌ی ریشخند نخواهد بود؟!.. نمی‌اندیشید كه در زمانی كه بدستیاری دانشها از صدها هزار فرسنگ ستاره‌های نهان را (از اُرانوس و نپتون و دیگرها) پیدا می‌كنند چیزهای بیرون از آیین طبیعت را كسی از شما نخواهد پذیرفت؟!.. نمی‌اندیشید كه در زمانی كه تاریخ پایه‌ی استواری پیدا كرده و رویه‌ی دانش بخود گرفته هیچ كس باور نخواهد كرد كه داستانهای بس شگفت و بزرگی همچون مرده زنده گردانیدن و شتر از سنگ درآوردن و آفتاب را پس از فرورفتن بازگردانیدن و مانند اینها روی دهد و نشانی از آن در تاریخ پدیدار نباشد؟!.. نمی‌اندیشید كه در نتیجه‌ی همین باورهای عامیانه‌ی رسواست كه غربیان شما را خوار می‌گیرند و یك‌مشت مردم پندارپرستتان شناخته شایسته‌ی زندگانی آزادتان نمی‌شمارند.
ای درماندگان چه می‌خواهید؟!.. آیا می‌خواهید به دین یاری كنید؟! باید بگویم كه از این یاری شما جز زیان در دست نخواهد بود و این بسیار خطاست كه شما برانگیختگی یا فرستادگی را كه یكی از رازهای شگفت و پرارج طبیعت است و برای خود بنیاد استواری می‌دارد بچیزهایی بندید كه نه خرد می‌پذیرد و نه تاریخ آن را می‌رساند و نتیجه‌ی این خطای شماست كه امروز ملیونها كسان برانگیختگی را نیز جز یك چیز بیپایی نمی‌انگارند و بیفرهنگانه با برانگیختگان زباندرازی می‌نمایند.
شما آن دوستان نادانید كه بدتر از دشمن می‌باشید و مثل شما مثل آن بیخردیست كه ارجمندانی را بمیهمانی خوانَد و برای ایشان خانه‌ای كه پردازد بنیاد آن را بروی یخ گزارَد كه همینكه روز گرم شد و آفتاب بتافت یخها آب گردد و خانه بر سر میهمانان فرود آید. آن بدتر كه با چنین خطایی كه می‌دارید ما چون می‌خواهیم آن را درست گردانیم بجای خشنودی و سپاسگزاری بزباندرازی می‌پردازید و من نمی‌دانم بر درماندگی و نادانیتان افسوس بیشتر خورم یا بر بدنهادی و بیفرهنگی‌تان.
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 7

🔸 خود آنتونيوس مي‌خواست از راهي كه آمده بودند و دشت همواره و بي‌درختي بود بازگردند. ولي يك تن ماردي1 نزد او آمده و اين مرد بآيين و عادت مادان آشنا ولي هوادار روميان و در سر جنگ منجنيق‌ها جانسپاري از خود نموده بود. اين هنگام نیز دلسوزي به روميان كرده به آنتونيوس چنين مي‌گفت : كه از راه كوهستان كه در سمت راست او و بسيار نزديك بود روانه شده سپاهيان سنگين‌ابزار خود را در دشت هموار بگير سوارگان چابك و تيراندازان ماهر اشكاني نياندازد. نيز مي‌گفت : فراهات با نويد و فريب شما را از گرد شهر تكان داده تا در بازگشت فرصت بدست آورده بآساني گزند بر شما برساند. ولي من شما را بيك راه نزديك و فراوان آذوقه‌اي راه مي‌نمايم كه زودتر از چنگال آنان رهايي يابيد. آنتونيوس در اينجا بانديشه فرو رفت و اين برو سنگين مي‌آمد كه بپيمان اشكانيان اعتماد ننمايد و بهرحال اين پيشنهاد را پسنديد كه لشكر خود را از راهي كه كوتاهتر و آذوقه‌اش فراوانتر است راه ببرد. ولي از مرد ماردي ضمانت خواست تا بتواند بر وي اعتماد كند. ماردي گفت : مرا بند كنيد تا هنگامي كه شما را آسوده بجاي ايمني برسانم. او را بند نمودند و دو روز در بند راه مي‌نمود. روز سوم كه آنتونيوس ديگر پروايي از دشمن نداشت و گستاخ و بيباك راه مي‌پيمود و سپاهيان سامان و صف خود را بهم زده آزادانه راه مي‌پيمودند راهنما ناگهان رودي را كنار راه ديد كه ديوار آن را شكسته و آب را براه سر داده بودند و خود پيدا بود كه اين كار را با دست كرده‌اند. از اينجا راهنما بترس افتاده دانست كه دشمن نزديك است و آن كار را براي همين كرده‌اند كه پيشرفت روميان را ديرتر گردانند. چگونگي را به آنتونيوس خبر داده يادآوري كرد كه بايد آماده و هوشيار باشيد. آنتونيوس بيدرنگ بكار پرداخته فلاخن‌اندازان و كمانداران را بفاصله‌هايي كه بايستي داشته باشند گزارد و سپاه را بسامان آورد. هنوز سرگرم اين كار بود كه ناگهان دشمن از هر سوي پديدار گرديد و همه بر آن مي‌كوشيدند كه روميان را گرد فرو گيرند و آنان را از هم بپراكنند. سوارگان سبك‌ابزار بر دشمن تاختند ، از آنسوي هم تيرباران آغاز گرديد. فلاخن‌اندازان و كمانداران رومي سخت كوشيده با تير و سنگ گزند بسيار بر دشمن مي‌رسانيدند و اينبود كه اشكانيان ديگر نايستاده بدور رفتند. ليكن پس از اندكي دوباره پديد آمده به روميان تاختند و دسته‌ی سوارگان گااول بجلو شتافته مردانه جنگ نمودند و بار ديگر آنان را دور راندند كه آن روز هرگز بازنگشتند.
چون شيوه جنگ و هجوم اشكانيان دانسته شد ، آنتونيوس ديگر نخواست كه كمانداران و فلاخن‌اندازان تنها در دنباله‌ی لشكر باشند بلكه بر دست راست و دست چپ نيز از آنان برگماشت و بدينسان آراسته و آماده راه مي‌پيمود. بدستور او سوارگان بايستي جلو دشمن را بگيرند ولي نبايستي از دنبال آنان رفته توده از لشكر دور بيافتند. در چهار روز ديگر چندان هجومي از دشمن نشد و از انبوهي آنان هم كاسته بود. زيرا زمستان كه فرارسيده بيشتر ايشان روانه‌ی زمستانگاه‌ها شده بودند.


1ـ Mard ماردان تيره‌ي بزرگي بودند كه در ايران و ارمنستان نشيمن داشتند و آنان را آمارد نيز مي‌گفتند و چون زماني در مازندران نشيمن داشتند كلمه‌ی «آمل» براي شهر معروف آنجا يادگار نام ايشان است. نيز نامهاي ماردستان كه جايي در ميانه‌ی ارمنستان و آذربايگان بوده و ماندستان كه جايي در جنوب ايران بوده بازمانده از نامهاي ايشان است. و گويا اين مردم نژاد آري نداشته از بازماندگان بوميان پيشين پشته‌ی ايران بوده‌اند.
✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی هجدهم)

🔶 ما به کار از راهش درآمده‌ایم
(تکه‌ی 5 از 5)

ببینید بیچارگی بكجا رسیده : در این كشور خونها ریخته شد و پس از سالها كوشش مشروطه (یا حكومت ملی) برپا گردیده و هنوز سی و چند سال نگذشته دسته‌های انبوهی از آن دلسردی مینمایند ، و ما چون می‌پرسیم : «علت این دلسردی چیست؟!..» می‌بینیم پاسخی نمی‌توانند ، و علتی جز سرگردانی و نافهمی‌ برایش پیدا نمی‌كنیم.

این سرگردانی و بیچارگی توده ، من و یارانم را برآن وامیدارد كه بمیان آییم و مردان غیرتمند را از دور و نزدیك بیاری خود خوانیم و باین سرگردانی و بیچارگی چاره‌اندیشیم. برآن وامیدارد كه یك رشته حقایق زندگانی را بمیان آورده و یک راهی باز كرده و همه‌ی آزادگان و غیرتمندان را بهمراهی دعوت نماییم.

ما نیك میدانیم در این كشور مردمان خونگرم باغیرت فراوانند ـ فراوانند آن مردان گردنفرازی كه خواری و زبونی توده آنان را دلسوخته گردانیده و برای كوشش و جانفشانی در این راه آماده‌اند.

🔸این دسته مردان فراوانند ، ولی از هم پراكنده‌اند و به هم مربوط نمیباشند. هر یكی به تنهایی در آتش درد می‌سوزند ، هر یكی به تنهایی می‌اندیشند و چاره‌ای نمی‌توانند. ما میخواهیم آنان را بهم مربوط گردانیم. میخواهیم همه را بیک راه كشانیم. بآنانست كه آواز برداشته میگوییم :
🔸بیایید ای غیرتمندان ، بیایید ای دلسوختگان ، بیایید هم‌اندیشه باشیم و بچاره‌ی دردها كوشیم ، بیایید از دور و نزدیك دست بهم دهیم و این توده‌ی گرفتار را رها گردانیم.
🔸رستگاری ایران با دست شما تواند بود. ولی باید بیک راهی درآیید و همگی اندیشه و آرزو یكی گردانید. باید از دور و نزدیك خود را بما بشناسانید و با ما ارتباط پیدا كنید برای همین مقصود ما روزنامه را بنیاد گزارده‌ایم.

ما چنانكه گفته‌ایم شانزده موضوع را برگزیده‌ایم كه بتدریج بگفتگو گزاریم. اینها برنامه‌ی ماست. ما كه شما را بهمدستی میخوانیم برنامه‌ی خود را برای شما شرح میدهیم.

ما پیش از همه میخواهیم هواداری از مشروطه[=دمکراسی] كنیم. چنانكه گفته‌ایم مشروطه یا سررشته‌داریِ توده بهترین شكل حكومت است. میباید بكوشیم و این را در ایران استوار گردانیم و نگاهش داریم. كسانی كه از این دلسردی می‌نمایند دلیلی جز هوسمندی یا نافهمی ندارند. آنانكه میگویند : «آزموده شد این توده شایسته‌ی مشروطه نیست» باید پرسید : این را كه آزموده؟..
🔸در این كشور هنوز مشروطه اجرا نگردیده تا كسی بیازماید مردم شایسته آن نمیباشند. هنوز انبوه مردم معنی مشروطه را نمیدانند. هنوز جز نامی از مشروطه در ایران نمیباشد.

دوم ایرانیان قدر كشور خود را نمیدانند. این سرزمین با این آب و هوا و با این باردهی ، یك نعمت گرانبهاییست كه باید قدر آن را بدانند و با كاشتن و آباد كردن و كان بیرون آوردن از آن بهره‌مندی نمایند. از آنسوی همیشه بنگهداری آن كوشند و در این راه جانفشانی دریغ نگویند.

چنانكه میگویند ایران شش برابر خاك فرانسه است. در حالی كه نفوس ایران یك نیم مردم فرانسه میباشد از سنجش این ارقام می‌توان نتیجه گرفت كه این سرزمین برای زندگانی دوازده برابر نفوس كنونی كفایت دارد. در جایی كه با حال كنونی برای زندگانی مردمِ كم خود كفایت ندارد و ما ناگزیر گردیده از دیگران غله خریداری میكنیم.

این خود نتیجه‌ی ندانستن معنی زندگانی و پی نبردن بحقایق است. ما در این باره میخواهیم حقایق را روشن گردانیم و از راهی كه نشان داده‌ایم دست بهم داده و به نگهداری این سرزمین ، و همچنین به بهره‌مندی از آن كوشیم.

سوم یكی از گرفتاریها در ایران درهم‌آمیختگی كارها و پیشه‌ها و شناخته نبودن معنی آنهاست. ایرانیان معنی درست كار و پیشه را نمیدانند و اینست به مفتخواران و بیكاران كه خود گناهكارند و باید خوارشان داشت احترام میگزارند. یك رشته كارهای بیهوده‌ای را (از قبیل دست بدست گردانیدن كالاها و مانند آن) مشروع می‌شمارند و از آنسوی كار كردن در ادارات دولت را كه نیاز سختی بآن داریم نامشروع می‌انگارند.[1]

اینها گذشته از آنكه نادانیست و برای یك توده مایه‌ی ننگ میباشد خود اختلال بزرگی در پیشرفت زندگی پدید می‌آورد. اینست ما معنی حقیقی كار و پیشه را روشن گردانیده میكوشیم این زمینه را بحقیقت خود برگردانیم.

این چند چیز از مقاصد ما آنهاییست كه تاكنون شرح كرده‌ایم و من در اینجا بطور خلاصه آوردم. بازمانده را هم بیاری خدا شرح خواهیم كرد. برای همدستی در پیرامون اینهاست كه همه‌ی نیكمردان و غیرتمندان را میخوانیم.
(پرچم روزانه شماره‌های 69 ، 70 و 71)
[1] : امروز ما از این سخن در شگفت می‌شویم. ولی خوبست بدانیم زمانی که ملایان دستشان از حکومت کردن کوتاه بود ، مردم را به حکومت با اینگونه سخنان بدگمان میگرداندند. چون حکومت را حق خود میدانستند میگفتند : این دولتها که می‌آیند و میروند همه «جائر» و «غاصب»اند. نیمه‌آشکار و نیمه‌پنهان میگفتند : تنها حکومت امام زمان عادل است که در نبودن آن ، حق حکومت ما راست که جانشین اوییم. اینست استخدام شدن به چنین حکومتهایی ، «عمله‌ی ظلم» شدنست. این سخنان همچنان می‌بود و مردم دهها سال دل با حکومت صاف نداشتند و ملایان نیز همچون آب زیر کاه نیمه‌نهانی به نفوذ در دلهای مردم می‌پرداختند. آن ادعاها همانست که سپس برویه‌ی «ولایت فقیه» به آشکار درآمد و شد مرامنامه‌ی حزب‌الله. و پیشامدهای سال 57 نتیجه‌ی آنست.
پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 در پاسخ حقیقتگو 🔸 21ـ آیا ارج برانگیختگان به نیارَستنیها است؟ (تکه‌ی 3 از 3) گذشته از اینها در این هزار و سیصد سال كه از آغاز اسلام گذشته بسیار بنیادهای بیپا نهاده شده ، و اگر كسی از «علم كلام» آگاه است می‌داند كه بنیادگزاران آن چه معنایی بفرستادگی…
🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 22ـ نیكی در آنجهان جز با نیكی در اینجهان نتواند بود (تکه‌ی 1 از 2)
سخن دیگری كه می‌خواهیم پاسخ بنگاریم اینكه كسانی گفته‌اند پیمان دین را تنها برای اینجهان می‌خواهد و بجهان دیگر ارج نمی‌گزارد و از آن بگفتگو نمی‌پردازد. نیز گفته‌اند : پیمان به «روحانیت» ارج نمی‌نهد و اینست از نماز و روزه و نیایش سخن نمی‌راند.
نخست باید گفت این سخنان دلیل است كه آنان هنوز بیماری و گرفتاری خود را درنیافته‌اند و هنوز خود را دانا و پیشوا می‌شمارند و بفهم و دانش خویش می‌نازند و با آنهمه لغزشها كه ما از آنان شمرده‌ایم باز شكست بخود راه نداده‌اند. این درست بدان می‌ماند كه بیماری كه در بستر افتاده و چندین درد او بهم آمیخته با پزشك سربسر گزارد و چنین گوید : «آقای دكتر شما هیچ از میوه‌های ویتامین‌دار بمن نمی‌دهید كه بخورم و نیرومندتر گردم؟!» و هیچ نیندیشد كه من بیمارم نه پزشك وآنگاه من اگر چیزی دانستمی چرا باین حال افتادمی؟!.
اینان نیز نمی‌اندیشند كه اگر آنچه ما درباره‌ی دین فراگرفته‌ایم چیزهای پایه‌دار و سودمندی بوده پس چرا نتیجه‌ای از آن در دست نیست؟!. اگر این را اندیشیدندی بیگمان بچنان سخنانی برنخاستندی. هرچه هست ما باینان پیام فرستاده می‌گوییم : اگر این راه را ما خواهیم پیمود نیك می‌دانیم كه چه گامهایی برداریم و چگونه پیش رویم. اگر شما خواهید پیمود اینك این راه و این
شما ، گامی بردارید و كاری انجام دهید.
دوم چنانكه در جای خود گفته‌ایم ما روان را جاویدان می‌شماریم و بیگمان درپی اینجهان جهان دیگری می‌باشد. ولی یك مردم تا اینجهانشان درست نباشد آنجهانشان درست نخواهد بود. آیا آبادی آنجهان با چیست؟!. نه با نیكی و پیراستگی است؟!.. من از شما می‌پرسم یك‌مشت مردم آلوده و پراكنده و زبون را از نیكی چه بهره تواند بود و بآبادی آنجهان چه امیدی توانند بست؟!.
باید دین پیش از همه برای نیكی اینجهان باشد و مردمان را از پراكندگی و پندارپرستی بازدارد و خود از این راه است كه زندگانی آنجهانی نیز نیك خواهد گردید. این خطای بسیار بیهوده‌ایست كه كسانی پروای زندگانی نكنند و به هر پستی و زبونی گردن نهند و دلهای خود را با آن شاد كنند كه بآبادی آنجهان می‌كوشند. چنین كسانی جز مردم پستنهادی نخواهند بود.
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 8

🔸 اما در روز پنجم فلاويوس گالوس1 كه يكي از سركردگان و خود جوان غيرتمندي بود و دسته‌ی بزرگي را زير فرمان داشت نزد آنتونيوس آمده ازو خواستار گرديد كه دسته‌اي از پيادگان دنباله‌ی لشكر و دسته‌اي از سوارگان جلو لشكر را برگزيده باو بسپارند كه بدستياري آنان كار ارجداري را انجام دهد و چون آنتونيوس خواهش او را پذيرفت با آن سپاه بر دشمن تاخته و چون آنان را دور راند دوباره بازپس نگشته (بدانسان كه ديگران مي‌كردند) بلكه در ميدان ايستاده همچنان بجنگ و نبرد پرداخت و دليريها از خود مي‌نمود. سركردگان كه در دنباله‌ی لشكر بودند چون از دور او را مي‌ديدند كه همچنان پيش رفته از توده‌ی لشكر بسيار دور مي‌افتد كسي نزد وي فرستاده يادآوري كردند كه بازگردد ولي او توجهي باين يادآوري نكرد. گفته‌اند كه تيتيوس2 دفتردار بدرفشها چسبيده آنان را برگردانيد و به گالوس بد گفت و نكوهش كرد كه بخيره آنهمه دلاوران را بكشتن مي‌دهد. گالوس پاسخ او را بدشنام داده بسپاهيان فرمان ايستادگي داد. تيتيوس برآشفته و سپاهيان را برداشته و بازگشت. ولي گالوس بدشمن هجوم برد و چون دسته‌هايي از پشت سر او آمدند بمحاصره افتاد و كس فرستاده ياري خواست. ولي سركردگان دسته‌هاي پياده كه يكي از ايشان کانيديوس3 دوست خاص آنتونيوس بود سهو بزرگي كردند. بدينسان كه بجاي حمله‌ی يكبارگي دسته‌ی كوچكي از سپاه را فرستادند و چون آنان شكست يافته بازگشتند دسته‌ی كوچك ديگري را فرستادند و همچنين كه نزديك بود سامان همه‌ی لشكر بهم بخورد كه خود آنتونيوس از پيشروي لشكر چگونگي را دريافته با لگيون سوم بياري شتافت و از ميان گريختگان گذشته با دشمن روبرو گرديد و جلو آنان را بازداشت.
در اين گير و دار سه‌هزار تن كشته شده و پنجهزار تن زخمي بلشكرگاه آورده شد و يكي از زخميان همان گالوس بود كه چهار تير به تنش رسيده بود و با همان زخمها درگذشت. آنتونيوس از چادري بچادر ديگر رفته حال زخميان را مي‌پرسيد و از حال زار آنان متأثر گرديده اشك مي‌ريخت. ولي سپاهيان با چهره‌هاي باز دست او را گرفته خرسندي مي‌نمودند و ازو خواستار مي‌شدند كه بچادر خود بازگردد و او را سردار و امپراتور خود ناميده مي‌گفتند : اگر شما تندرست باشيد ما آسوده و تندرست هستيم. يك كلمه مي‌توان گفت كه تاريخ هرگز چنين سرداري را بر سر چنان لشكري نشان نداده. همه‌ی نيكيها از جواني و زور بازو و شكيبايي و توانايي بر كوشش و نفرسودن از راهپيمايي درو گرد آمده بود. اما فرمانبرداري سپاهيان و دلبستگي‌ای كه باو داشتند و احترامي كه بزرگ و كوچك از سركرده و سپاهي برو مي‌نمودند و جانها و هستيهاي خود را در راه خرسندي او هيچ مي‌شماردند در اين‌باره روميان باستان هم برتري بر آنتونيوس و سپاه او نداشتند. آنتونيوس نجابت خاندان و شيوايي زبان و سادگي رفتار و گفتار و دهش و پاكي دل را در يكجا داشت و با هر كسي فروتنانه سخن گفته آشنايي مي‌نمود و به هر كسي دلسوزي نشان مي‌داد و از بيماران دلسوزي دريغ نداشته هرچه آنان نياز داشتند مي‌داد. چنانكه با بيماران و زخمياني كه بيشتر از ديگران در راه او جانفشاني مي‌نمودند.
بهرحال اين چيرگي آخر كه دشمن را رويداد آنان را چندان دلير ساخت كه بجاي سستي و بي‌پروايي كه تاكنون مي‌نمودند اينزمان سخت كوشيده تا مي‌توانستند به روميان نزديك مي‌شدند و سراسر شب را در پيرامونيان چادرها و بنه‌هاي روميان بسر مي‌بردند باين اميد كه روميان آنها را خواهند گزارد و آنان تاراج خواهند كرد و چون روز شد دسته‌هاي انبوه ديگري نيز رسيدند كه شماره‌ی همگي آنان ـ چنانكه گفته‌اند ـ به چهل‌هزار سواره مي‌رسيد. پادشاه اشكاني پاسبانان خود را نيز فرستاده بود و از اينجا بود كه او فيروزي را يقين كرده. زيرا خود پادشاه هرگز در جنگي حاضر نمي‌شود. آنتونيوس مي‌خواست نطقي براي سپاهيان بكند و براي آنكه اثر آن بيشتر باشد جامه‌ی سوگواري در تن خود كرد. ولي دوستان او نپسنديدند و اينبود كه با جامه‌ی ارغواني سرداري بيرون آمد و نطقي كرده و از سپاهيان آناني را كه در جنگ ايستادگي نموده بودند ستايش كرده و آناني را كه گريخته بودند نكوهش نمود كه آن دسته پاسخ بسپاسگزاري دادند و اين دسته پوزش خواسته گفتند : به هر سزايي كه شما سزاوار بدانيد ما آماده‌ايم. اگرچه كشتن ده تن يكي يا هر سزاي ديگري باشد. تنها اين خواهش را از شما داريم كه اين خطاي ما را فراموش كرده دل خود را رنجيده مداريد. آنتونيوس اين شنيده دستهاي خود را بآسمان برداشته از خدايان خواستار گرديد كه اگر در برابر آنهمه نوازشهايي كه ازو دريغ نداشته‌اند اكنون شكنجه‌هايي برو روا مي‌شمارند همه‌ی آنها را بر خود او تنها روا داشته سپاه او را هميشه فيروز گردانند.


1ـ Flavius Gallus
2ـ Titius
3ـ Canidius