✴️ شرقشناسی
(بخش 2 از 4)
با پیدایش دستگاه شرقشناسی در خدمت وزارت خارجه یا سازمانهای جاسوسی کشورهای اروپایی ، آزمندان غربی به زودی با کیش انبوه ایرانیان یعنی شیعیگری و بدآموزیهای کشور ویران کن آن آشنا شده ، به نیروی آخوندهای شیعی در ایران پی برده و گمراهیها و بدآموزیهای کشور برانداز دیگری را مانند صوفیگری ، شعر و شاعری و باطنیگری و کینههایی را که از رهگذر جدایی کیشهای گوناگون میان مردمان پدید آمده ، می شناسند و از این آگاهیها در راه نادان و پس مانده نگهداشتن ایران و دیگر تودههای شرقی بهره میجویند. انگیزهی پشتیبانی غربیها بویژه انگلیسیها از ملایان و تعیین بودجه برای آخوندهای عراق عرب و پخش کردن پول میان آنها در دورهی قاجار و ستایش از شاعران و صوفیان و دیگر بدآموزانِ دورههای زبونی ایرانیان همین بوده.
کسروی در این زمینه چه نیک میگوید :
🔸«يك دستهی ديگر (از ستایندگان حافظ) شرقشناسان اروپايند. اينان بدخواهان شرقند. اينان دوست ميدارند كه همهی شرقيان همچون حافظ باشند كه بيك كنج خرابات بس كرده با باده و ساده روز گذرانند و جهان و دارايي آن را بآزمندان اروپا و آمريكا بازگزارند ، دوست ميدارند كه همهی شرقيان پيروي از حافظ و خيام كرده كوشش و تلاش را بيهوده شمارند ، دوست ميدارند كه شرقيان بدستور خراباتيان جهان را هيچ و پوچ شمارند و دم را غنيمت دانسته در انديشهی گذشته و آينده نباشند ، دوست ميدارند آنان خودشان پياپي ماشينها سازند ، افزارهاي گوناگون جنگي پديد آورند ، از جوانان ، سربازان و هوانوردان و چتربازان پرورند ، ولي شرقيان همچون حافظ و خيام و سعدي جز درپي سخنبازي و قافيهپردازي نباشند. خودشان اگر يك دشمني رخ نمود زنان و مردان دست بهم داده شرق و غرب را بتكان آورده در چند جا فرونت[=جبهه] برانگيزند. ليكن شرقيان دست بدامن شكيبايي زنند و چنين خوانند :
صبر و ظفر هر دو دوستان قديمند کز اثر صبر نوبت ظفر آيد
يا گناه را بگردن خدا انداخته چنين گويند :
گر رنج پيشت آيد گر راحت اي حكيم نسبت مكن بغير كه اينها خدا كند
تنها حافظ و ديوان او نيست ، اين شرقشناسان هرچه را كه مايهی درماندگي يك مردمي تواند بود از ديوانهاي حافظ و خيام و سعدي و مولوي و از صوفيگري و خراباتيگري و كيشهاي گوناگون و مارپرستي و گاوپرستي و جوكيگري و روضهخواني و مانند اينها ميستايند و برواجش ميكوشند. زيرا همينها براي اروپا بيش از مليونها سپاه كار ميكند.
🔸همان ديوان حافظ به تنهايي بيش از يك مليون سپاه بكار آنان ميخورد.
داستان آنان با اين رفتار خود داستان آن ماهيگيرانيست كه نميخواهند بخود رنج دهند و ماهيها را يكايك گيرند ، و ميخواهند كاري كنند كه صد صد و هزار هزار شكار كنند ، و اينست بآب زهر ميريزند كه ماهيان بخورند و گيج شده خود را بكنار زنند ، و آنان پياپي گرفته روي هم چينند. در جايي كه ميتوان تودههايي را با بدآموزيها گيج و درمانده گردانيد ، كه مليونها و صدمليونها را زبون و زيردست خود ساخت چرا نكنند؟!..» (حافظ چه میگوید؟ سات 29 از 31)
***
جنبش مشروطه در ایران ، تکان و شور بیمانندی برای آزادیخواهی و میهنپرستی پدید آورده بود و در نتیجهی آن یک دسته جانباز دلیر بنام «مجاهدان» پدید آمدند که میتوانستند راه تاریخ ایران را گردانیده و کشور را بسوی پیشرفت و آزادی و استقلال به جنبش درآورند. دولتهای روسیه و انگلیس این جنبش را به زیان سیاستهای خود در ایران و آسیا شناختند. روسیه از گسترش انقلاب به قفقاز و دیگر سرزمینهای زیردست خود و همچنین از دست دادن نفوذ خود در ایران بیم داشت و انگلیس هم گسترش جنبش را به هندیان و افغانان و از دست دادن نفوذ و سود خود در ایران نمیخواست. در این میان دولت روسیهی تزاری برای ریشهکنی شور انقلابی مشروطهخواهی از ایران ، زور بکار برده و به لشکرکشی و دادن التیماتوم و بستن مجلس و دار کشیدن مشروطهخواهان روی آورد ولی دولت انگلیس راه نیرنگ را برگزید و کوشید از آن راه جنبش مشروطه را از کار انداخته و آتش انقلاب و آزادیخواهی را در ایران خاموش سازد.
این سیاست بدخواهانه میبایست بدست برخی شرقشناسان و همکاران ایرانی آنها و از راه برنامههای وزارت معارف (وزارت فرهنگ بعدی) پیش رود.
🔸🔸«همگي ميدانيم در ايران پيش از مشروطه شاعران جايگاهي نميداشتند و ارجي بآنها گزارده نميشد. سپس در جنبش مشروطه هرچه خوارتر و بيارجتر گرديدند و يكي از سخناني كه بزبانها افتاده بود مايهي بدبختي بودن شاعران چاپلوس و ستايشگر ميبود و گفتههاي سعدي و ديگران دربارهي پادشاهان با ريشخند ياد ميشد.
(بخش 2 از 4)
با پیدایش دستگاه شرقشناسی در خدمت وزارت خارجه یا سازمانهای جاسوسی کشورهای اروپایی ، آزمندان غربی به زودی با کیش انبوه ایرانیان یعنی شیعیگری و بدآموزیهای کشور ویران کن آن آشنا شده ، به نیروی آخوندهای شیعی در ایران پی برده و گمراهیها و بدآموزیهای کشور برانداز دیگری را مانند صوفیگری ، شعر و شاعری و باطنیگری و کینههایی را که از رهگذر جدایی کیشهای گوناگون میان مردمان پدید آمده ، می شناسند و از این آگاهیها در راه نادان و پس مانده نگهداشتن ایران و دیگر تودههای شرقی بهره میجویند. انگیزهی پشتیبانی غربیها بویژه انگلیسیها از ملایان و تعیین بودجه برای آخوندهای عراق عرب و پخش کردن پول میان آنها در دورهی قاجار و ستایش از شاعران و صوفیان و دیگر بدآموزانِ دورههای زبونی ایرانیان همین بوده.
کسروی در این زمینه چه نیک میگوید :
🔸«يك دستهی ديگر (از ستایندگان حافظ) شرقشناسان اروپايند. اينان بدخواهان شرقند. اينان دوست ميدارند كه همهی شرقيان همچون حافظ باشند كه بيك كنج خرابات بس كرده با باده و ساده روز گذرانند و جهان و دارايي آن را بآزمندان اروپا و آمريكا بازگزارند ، دوست ميدارند كه همهی شرقيان پيروي از حافظ و خيام كرده كوشش و تلاش را بيهوده شمارند ، دوست ميدارند كه شرقيان بدستور خراباتيان جهان را هيچ و پوچ شمارند و دم را غنيمت دانسته در انديشهی گذشته و آينده نباشند ، دوست ميدارند آنان خودشان پياپي ماشينها سازند ، افزارهاي گوناگون جنگي پديد آورند ، از جوانان ، سربازان و هوانوردان و چتربازان پرورند ، ولي شرقيان همچون حافظ و خيام و سعدي جز درپي سخنبازي و قافيهپردازي نباشند. خودشان اگر يك دشمني رخ نمود زنان و مردان دست بهم داده شرق و غرب را بتكان آورده در چند جا فرونت[=جبهه] برانگيزند. ليكن شرقيان دست بدامن شكيبايي زنند و چنين خوانند :
صبر و ظفر هر دو دوستان قديمند کز اثر صبر نوبت ظفر آيد
يا گناه را بگردن خدا انداخته چنين گويند :
گر رنج پيشت آيد گر راحت اي حكيم نسبت مكن بغير كه اينها خدا كند
تنها حافظ و ديوان او نيست ، اين شرقشناسان هرچه را كه مايهی درماندگي يك مردمي تواند بود از ديوانهاي حافظ و خيام و سعدي و مولوي و از صوفيگري و خراباتيگري و كيشهاي گوناگون و مارپرستي و گاوپرستي و جوكيگري و روضهخواني و مانند اينها ميستايند و برواجش ميكوشند. زيرا همينها براي اروپا بيش از مليونها سپاه كار ميكند.
🔸همان ديوان حافظ به تنهايي بيش از يك مليون سپاه بكار آنان ميخورد.
داستان آنان با اين رفتار خود داستان آن ماهيگيرانيست كه نميخواهند بخود رنج دهند و ماهيها را يكايك گيرند ، و ميخواهند كاري كنند كه صد صد و هزار هزار شكار كنند ، و اينست بآب زهر ميريزند كه ماهيان بخورند و گيج شده خود را بكنار زنند ، و آنان پياپي گرفته روي هم چينند. در جايي كه ميتوان تودههايي را با بدآموزيها گيج و درمانده گردانيد ، كه مليونها و صدمليونها را زبون و زيردست خود ساخت چرا نكنند؟!..» (حافظ چه میگوید؟ سات 29 از 31)
***
جنبش مشروطه در ایران ، تکان و شور بیمانندی برای آزادیخواهی و میهنپرستی پدید آورده بود و در نتیجهی آن یک دسته جانباز دلیر بنام «مجاهدان» پدید آمدند که میتوانستند راه تاریخ ایران را گردانیده و کشور را بسوی پیشرفت و آزادی و استقلال به جنبش درآورند. دولتهای روسیه و انگلیس این جنبش را به زیان سیاستهای خود در ایران و آسیا شناختند. روسیه از گسترش انقلاب به قفقاز و دیگر سرزمینهای زیردست خود و همچنین از دست دادن نفوذ خود در ایران بیم داشت و انگلیس هم گسترش جنبش را به هندیان و افغانان و از دست دادن نفوذ و سود خود در ایران نمیخواست. در این میان دولت روسیهی تزاری برای ریشهکنی شور انقلابی مشروطهخواهی از ایران ، زور بکار برده و به لشکرکشی و دادن التیماتوم و بستن مجلس و دار کشیدن مشروطهخواهان روی آورد ولی دولت انگلیس راه نیرنگ را برگزید و کوشید از آن راه جنبش مشروطه را از کار انداخته و آتش انقلاب و آزادیخواهی را در ایران خاموش سازد.
این سیاست بدخواهانه میبایست بدست برخی شرقشناسان و همکاران ایرانی آنها و از راه برنامههای وزارت معارف (وزارت فرهنگ بعدی) پیش رود.
🔸🔸«همگي ميدانيم در ايران پيش از مشروطه شاعران جايگاهي نميداشتند و ارجي بآنها گزارده نميشد. سپس در جنبش مشروطه هرچه خوارتر و بيارجتر گرديدند و يكي از سخناني كه بزبانها افتاده بود مايهي بدبختي بودن شاعران چاپلوس و ستايشگر ميبود و گفتههاي سعدي و ديگران دربارهي پادشاهان با ريشخند ياد ميشد.
✴️ نادانی و استخاره
🔸گفتاری از دیگران (کوتاهشده)
(به قلم مجید)
یکی از خوشبختیهای ملایانی که استخاره می گیرند این است که خیالشان از حماقت مشتری شان راحت است و آسوده اند که اگر استخاره شان سودی که نداد، زیان هم به وی رسانید، و یا کلاً از اینکه مورد اتهام و بازخواستی قرار گیرند که؛ این چه دکان شیادیست که راه انداخته اید؟، خبری نخواهد بود.
زیرا آنکه اینقدر بزدل و ترسوست که جرات اندیشیدن و تصمیم گرفتن بر اساس خِرد خود را ندارد و کار را به شیر یا خطِ استخاره و عمل پوچ و خنده آوری چون لغزیدن دانه های تسبیح (آنهم در دست یک ملای حرامخوار و بیکاره ای!) میسپارد، بطریق اُولی شهامت اعتراض ندارد و مغزش نیز انقدری زنده نیست که تکانی خورد و بخود آید و مسخره بودن این کار را دریابد و یقه ملا را بگیرد که؛ این چه فریبکاریست که از نادانی من کاسبی می کردی..؟!
همچنین است درباره دعانویسان و طلسم بندان و جادوپیشگان و فالگیران و طالع بینان و ... دهها فریبکاران دیگر که از بیهوشی و بیخردی مراجعین خود خاطرجمع اند.
آری، این از خوشبختیهای فریبکاران است که مشتریهای «خوبی» دارند.
می توانیم آگاهی از رسوایی این کارها را همگانی کنیم تا این دکانهای بیشرفی و فساد برچیده شود و این سرزمین هم روزی روی خوشی و سربلندی بیند.
فعلا که حکومت در دست خود ملاهاست و امنیت اینگونه دکانداران تامین است.
🔸ولی هیچ سلاحی برای پیروزی بر آنان قدرتمندتر از آگاهی مردم نیست. تقاضا که نباشد عرضه برچیده می شود، و تقاضا که باشد قاچاقی ترین کالا هم راهی برای عرضه خود پیدا می کند.
🔸گفتاری از دیگران (کوتاهشده)
(به قلم مجید)
یکی از خوشبختیهای ملایانی که استخاره می گیرند این است که خیالشان از حماقت مشتری شان راحت است و آسوده اند که اگر استخاره شان سودی که نداد، زیان هم به وی رسانید، و یا کلاً از اینکه مورد اتهام و بازخواستی قرار گیرند که؛ این چه دکان شیادیست که راه انداخته اید؟، خبری نخواهد بود.
زیرا آنکه اینقدر بزدل و ترسوست که جرات اندیشیدن و تصمیم گرفتن بر اساس خِرد خود را ندارد و کار را به شیر یا خطِ استخاره و عمل پوچ و خنده آوری چون لغزیدن دانه های تسبیح (آنهم در دست یک ملای حرامخوار و بیکاره ای!) میسپارد، بطریق اُولی شهامت اعتراض ندارد و مغزش نیز انقدری زنده نیست که تکانی خورد و بخود آید و مسخره بودن این کار را دریابد و یقه ملا را بگیرد که؛ این چه فریبکاریست که از نادانی من کاسبی می کردی..؟!
همچنین است درباره دعانویسان و طلسم بندان و جادوپیشگان و فالگیران و طالع بینان و ... دهها فریبکاران دیگر که از بیهوشی و بیخردی مراجعین خود خاطرجمع اند.
آری، این از خوشبختیهای فریبکاران است که مشتریهای «خوبی» دارند.
می توانیم آگاهی از رسوایی این کارها را همگانی کنیم تا این دکانهای بیشرفی و فساد برچیده شود و این سرزمین هم روزی روی خوشی و سربلندی بیند.
فعلا که حکومت در دست خود ملاهاست و امنیت اینگونه دکانداران تامین است.
🔸ولی هیچ سلاحی برای پیروزی بر آنان قدرتمندتر از آگاهی مردم نیست. تقاضا که نباشد عرضه برچیده می شود، و تقاضا که باشد قاچاقی ترین کالا هم راهی برای عرضه خود پیدا می کند.
پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 در پاسخ حقیقتگو 🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکهی 7 از 7) در این چند ساله كه پیمان را مینگاریم یكی از رنجهای ما همین بوده كه نگزاریم با گفتههای ما همان رفتار را كنند و بارها در این باره گفتار نوشتهایم ، و با اینهمه بسیاری چندان…
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 38ـ زیانهای پراکندهاندیشی کدامست؟ (تکهی 1 از 3)
میباید فهمانید كه سرخودی و جدااندیشی برای یك توده با مرگ برابر است بلكه مرگ خود همان است. مرگِ یك چیزی جز همان نیست كه ذرههایش از كشش افتد و هر یكی جدا از دیگری ایستد. یك توده هنگامی زنده است كه یكان یكانش همه در یك راه باشند و بتوانند نیروهای خود را رویهم ریخته نیروی بزرگی پدید آورند. اگر نه چنانست آن مرده است و نام توده را نشاید.
میباید فهمانید كه آن مایهی دانشی كه اندوختهاید شما را بجایی نرساند و آن به تنهایی جز از این نتیجه ندهد كه شما را افزار دست دیگران گرداند چنانكه تاکنون بودهاید و نخواهید توانست انكار نمود.
میباید فهمانید كه گرویدن براستی و پشتیبانی از آن نه تنها كمی یك كس نیست ، و دلیل درستی روان و نیرومندی خرد او نیز هست. همیشه مردان بزرگ این خوی را داشتهاند و این ناآگاهی شما است كه پیروی از راستی را كمی خود میشمارید.
میباید فهمانید كه سخنی را كه یكی میگوید آن را گرفتن و برنگهای دیگر انداختن و سرمایهی خودنمایی ساختن از زشتترینِ كردارهاست و این ناآگاهی دیگری از شماست كه زشتی آن و زیان بزرگی را كه دربر دارد نمیدانید.
شما چشم باز كرده و هیاهویی را برپا دیدهاید و خود نیز بآن آمیختهاید و از صدها راستی كه برای رستگاری در اینجهان پرشور و غوغا درباید پاك ناآگاهید. اگر كسی از شما بپرسد زندگی چیست و راه پیشرفت آن كدام است درمانید و بیش از آن نتوانید كه بگفتههای پریشان این فیلسوف و آن پرفسور دست یازید. اینهمه از بدخویی مردم گله مینمایید اگر یكی بپرسد خویهای نیك كدام است و راز نیكخویی و بدخویی چیست پاسخ نتوانید. اگر یكی بپرسد نیك و بد را از چه راه توان شناخت و چه پایهای برای آن توان گزاشت ندانید در پاسخ چه گویید. اگر یكی بپرسد جداییِ آدمی و جانوران دیگر چیست سخنی نتوانید. همهچیز بکنار یکی از شما بپرسد و بگوید اینكه شما بسخن هیچ كس گردن نمیگزارید دیگران نیز هر یكی همین رفتار را مینماید و با چنین حالی كار یك توده بكجا انجامد هیچ پاسخی نتوانید و ناگزیر شده یاوهبافیهای این و آن را بمیان كشید كه آدمی همیشه چنین بوده است و هیچگاه نیكی نپذیرد. اینكه در اینجا و آنجا مینشینید و گله از بدیهای توده مینمایید و گردن میكشید اگر یكی بپرسد بسیار خوب راه چاره چیست آخرین پاسختان آن باشد كه «ما نمیشویم» و این پستی و بیرگی را بخود پسندیده زشتی آن را درنیابید.
ببینید چه اندازه بدورید كه ما سالهاست میكوشیم و بیآنكه مزدی از شما خواهیم و فزونی جوییم معنی زندگی را بازمینماییم و راه پیشرفت و رستگاری را نشان میدهیم و بچارهی پراكندگیها میكوشیم و با خویهای بد نبرد میكنیم و شما بجای خشنودی بدتان میآید و بجای همراهی و پشتیبانی از در دشمنی میآیید. چه آلودگی بالاتر از این كه ما نیكی میكنیم و شما بدی مینمایید. همه چیز بكنار ـ این گامهایی كه ما در راه پیراستن زبان برداشتهایم آیا شما امید میداشتید؟!. آیا امید میداشتید كه یكی فارسی ناب نویسد و نوشتههای او را هر خوانندهای بفهمد؟!. آیا امید میداشتید كه كسی زبان پریشان فارسی را بپیراید و پایههایی از روی دانش (از روی زبانشناسی) برای آن گزارد؟!. هنوز فراموش نشده اینكه صدها كسان با پیراستن زبان دشمنی مینمودند و میگفتند «نشود» و هنوز نوشتههای آنان از میان نرفته است.
🔸 38ـ زیانهای پراکندهاندیشی کدامست؟ (تکهی 1 از 3)
میباید فهمانید كه سرخودی و جدااندیشی برای یك توده با مرگ برابر است بلكه مرگ خود همان است. مرگِ یك چیزی جز همان نیست كه ذرههایش از كشش افتد و هر یكی جدا از دیگری ایستد. یك توده هنگامی زنده است كه یكان یكانش همه در یك راه باشند و بتوانند نیروهای خود را رویهم ریخته نیروی بزرگی پدید آورند. اگر نه چنانست آن مرده است و نام توده را نشاید.
میباید فهمانید كه آن مایهی دانشی كه اندوختهاید شما را بجایی نرساند و آن به تنهایی جز از این نتیجه ندهد كه شما را افزار دست دیگران گرداند چنانكه تاکنون بودهاید و نخواهید توانست انكار نمود.
میباید فهمانید كه گرویدن براستی و پشتیبانی از آن نه تنها كمی یك كس نیست ، و دلیل درستی روان و نیرومندی خرد او نیز هست. همیشه مردان بزرگ این خوی را داشتهاند و این ناآگاهی شما است كه پیروی از راستی را كمی خود میشمارید.
میباید فهمانید كه سخنی را كه یكی میگوید آن را گرفتن و برنگهای دیگر انداختن و سرمایهی خودنمایی ساختن از زشتترینِ كردارهاست و این ناآگاهی دیگری از شماست كه زشتی آن و زیان بزرگی را كه دربر دارد نمیدانید.
شما چشم باز كرده و هیاهویی را برپا دیدهاید و خود نیز بآن آمیختهاید و از صدها راستی كه برای رستگاری در اینجهان پرشور و غوغا درباید پاك ناآگاهید. اگر كسی از شما بپرسد زندگی چیست و راه پیشرفت آن كدام است درمانید و بیش از آن نتوانید كه بگفتههای پریشان این فیلسوف و آن پرفسور دست یازید. اینهمه از بدخویی مردم گله مینمایید اگر یكی بپرسد خویهای نیك كدام است و راز نیكخویی و بدخویی چیست پاسخ نتوانید. اگر یكی بپرسد نیك و بد را از چه راه توان شناخت و چه پایهای برای آن توان گزاشت ندانید در پاسخ چه گویید. اگر یكی بپرسد جداییِ آدمی و جانوران دیگر چیست سخنی نتوانید. همهچیز بکنار یکی از شما بپرسد و بگوید اینكه شما بسخن هیچ كس گردن نمیگزارید دیگران نیز هر یكی همین رفتار را مینماید و با چنین حالی كار یك توده بكجا انجامد هیچ پاسخی نتوانید و ناگزیر شده یاوهبافیهای این و آن را بمیان كشید كه آدمی همیشه چنین بوده است و هیچگاه نیكی نپذیرد. اینكه در اینجا و آنجا مینشینید و گله از بدیهای توده مینمایید و گردن میكشید اگر یكی بپرسد بسیار خوب راه چاره چیست آخرین پاسختان آن باشد كه «ما نمیشویم» و این پستی و بیرگی را بخود پسندیده زشتی آن را درنیابید.
ببینید چه اندازه بدورید كه ما سالهاست میكوشیم و بیآنكه مزدی از شما خواهیم و فزونی جوییم معنی زندگی را بازمینماییم و راه پیشرفت و رستگاری را نشان میدهیم و بچارهی پراكندگیها میكوشیم و با خویهای بد نبرد میكنیم و شما بجای خشنودی بدتان میآید و بجای همراهی و پشتیبانی از در دشمنی میآیید. چه آلودگی بالاتر از این كه ما نیكی میكنیم و شما بدی مینمایید. همه چیز بكنار ـ این گامهایی كه ما در راه پیراستن زبان برداشتهایم آیا شما امید میداشتید؟!. آیا امید میداشتید كه یكی فارسی ناب نویسد و نوشتههای او را هر خوانندهای بفهمد؟!. آیا امید میداشتید كه كسی زبان پریشان فارسی را بپیراید و پایههایی از روی دانش (از روی زبانشناسی) برای آن گزارد؟!. هنوز فراموش نشده اینكه صدها كسان با پیراستن زبان دشمنی مینمودند و میگفتند «نشود» و هنوز نوشتههای آنان از میان نرفته است.
7
🔶 زبان ایرانی
🔸 4ـ شرطهاي بيرون راندن كلمههاي عربي [تکهی دو از دو]
شرط چهارم : نبايد از خود كلمه ساخت. (مگر در اصطلاحهاي علمي كه در آن باره جداگانه گفتگو خواهيم داشت) زيرا كار زبان با كلمه ساختن درست نميشود بلكه در هر معنايي بايد ديد مردم چه كلمه را براي آن معني دارند و آن را بكار برد.
مثلاً در عبارت «خانه تماماً سوخته» اگر بخواهيم كلمهي «تماماً» را بفارسي تبديل كنيم نبايد از پندار خود كلمهي فارسي پديد آوريم يا از روي سنجش كلمهاي بسازيم و مثلاً بگوييم : «خانه همگي سوخته». بلكه بايد جستجو كرده از كتابها يا از زبانها بدست بيآوريم كه پيش از درآميختن فارسي بعربي چه كلمه بجاي آن معمول بوده كه اگر گلستان سعدي را جستجو نماييم خواهيم ديد بجاي آن كلمهي «پاك» بكار ميرفته : «دزدان خفاچه بر كاروان زدند پاك ببردند».
همچنين نبايد كلمه را از فرهنگها برداشت. زيرا گذشته از آنكه فرهنگنويسان صد اشتباه دارند و گفتههاي آنان درخور اعتماد نيست وانگاه بيشتر كلمههايي كه آنان ياد كردهاند كلمههاييست كه از ميان رفته و معنيهاي آنها فراموش گرديده كه ديگر نبايد آنها را بكار برد ـ گذشته از همهي اينها كلمههايي كه از فرهنگ برميداريم اگرهم معني آن را بدانيم چگونگي بكار بردن و جملهبندي را نخواهيم دانست و از اين جهت نيز دچار اشتباه خواهيم گرديد.
براي آنكه دانسته شود كه آنان كه اين شرطهاي ما را رعايت نمينمايند نتيجهي فارسينويسي آنان چه عبارتهاي ناشيوا و نازيبايي ميشود در اينجا يك رشته عبارتها را كه يكي از جوانان هواخواه فارسي سره نوشته و در يكي از روزنامههاي تهران چاپ يافته بعنوان نمونه ميآوريم :
«نخست ستايش و سپاس مر اهورامزداي توانايي را سزاست كه هر دو گيتي را از نيستي بهستي آورده و از ديگر آفرينندگانش به نيروي دانش و بينش برتري داده و اشرف جنبندگان خوانده سپس ستايش و نياز ما ايرانيان هر يك بنوبهي خود بپيشگاه پدر تاجدار با فروباركي (عظمت و شكوه) خود اينست كه در سايهي گرايش (توجه) و رنجهاي فزون از شمار همايونش ميهن (وطن) باستاني را از گرداب ناداني كه از مدت دماني (زماني) وارد مرحلهي نيستي شده بود بياري اورمزد توانا و بنيروي ارادهي آهنين و عزم راسخ بيرون آورده و اينك در نزد بيگانگان سربلند و بس خوشنوديم كه شهرياري چون انوشيروان عادل بر سرير تخت كياني فرمانروايي مينمايد و امور كشوري را بدست تواناي خود گرفته و آباداني را از نو بر همهي شهرهاي ايران بخشيده ـ هان اي همميهنان و اي نوباوگان سيروس آيا رواست در اين دورهي طلايي كه سرتاسر گيتي را آفتاب علو و تمدن به آذر درخشان خود منور ساخته و جهانيان را از فيض اشعهي كامكاري و فيروزيش به فرارستان (اوج) فراوان (ترقي) رسانيده است چنانچه همه روزه بچشم خود كارهاي شگفتآور بيگانگان را بهمه جور و همه قسم تازه بتازه ديده و آگاه ميشويم انصافاً از روي وجدان بسنجيد و گواه آميغي دهيد و نيك با ديدهي حقيقتبين بنگريد كه تا چه پايه باين زودي اشوها (مدارج) علم و عمل را درنورديده (طي نموده) و آيندهي درخشاني از هر شوه و انگيزه (سبب و علت) براي خود مهيا و آماده ساخته چنانكه ميبينيد ديدههاي دوربين جهانيان را از پيشرفت خود بحيرت و شگفت انداختهاند ولي ما بر اثر ناداني و تنپروري و تونيكري (شارلاتاني) كه از سابق خيلي نزديك بما ارث اجباري دادند بِهمان عادت شوم باقي و به سات (خواب) بزماسي (غفلت) فرورفته و از علم آميغي (حقيقي) بيبهره و در سايهي بيعلمي از ورزش واقعي كه ميراث نياگان سلحشور قديم ما ميباشد بيورزه (نتيجه) شدهايم و نيز اگر به كانبد (نظر) نيك و تيزبين دقت كنيد و البته گواهي چكامههاي ذيل را كه دانشوران و بزرگان ما را در چندين سال پيش به چه مضمون خيرخواهانه بوسيلهي چكامههاي آبدار و شيرين پروشي (ملي) پيام فرستاده و هم ميهنان را بشاهراه فرارون (ترقي) هدايت و راهنمايي نمودهاند خواهيد ديد كه گفتهاند».
اين جملهها چنانكه ميبينيد همهي عيبها را داراست بلكه اگر راست بگوييم سرتاپا چرند و سرسام است و كلمههايي كه بكار رفته بيشتر آنها ساختگي است. زيرا جوان نادان ميخواسته كه بيكبار همهي كلمههاي عربي را از ميان بردارد و پس از اندكي چون از عهده برنيامده و رشته را از دست داده اين زمان بيش از اندازهي معمول بكلمههاي عربي پرداخته و چون كلمهها را از پندار خود پديد آورده يا از فرهنگها برداشته اينست كه هم در معني كلمهها و هم در جملهبندي دچار اشتباه گرديده است.
🔶 زبان ایرانی
🔸 4ـ شرطهاي بيرون راندن كلمههاي عربي [تکهی دو از دو]
شرط چهارم : نبايد از خود كلمه ساخت. (مگر در اصطلاحهاي علمي كه در آن باره جداگانه گفتگو خواهيم داشت) زيرا كار زبان با كلمه ساختن درست نميشود بلكه در هر معنايي بايد ديد مردم چه كلمه را براي آن معني دارند و آن را بكار برد.
مثلاً در عبارت «خانه تماماً سوخته» اگر بخواهيم كلمهي «تماماً» را بفارسي تبديل كنيم نبايد از پندار خود كلمهي فارسي پديد آوريم يا از روي سنجش كلمهاي بسازيم و مثلاً بگوييم : «خانه همگي سوخته». بلكه بايد جستجو كرده از كتابها يا از زبانها بدست بيآوريم كه پيش از درآميختن فارسي بعربي چه كلمه بجاي آن معمول بوده كه اگر گلستان سعدي را جستجو نماييم خواهيم ديد بجاي آن كلمهي «پاك» بكار ميرفته : «دزدان خفاچه بر كاروان زدند پاك ببردند».
همچنين نبايد كلمه را از فرهنگها برداشت. زيرا گذشته از آنكه فرهنگنويسان صد اشتباه دارند و گفتههاي آنان درخور اعتماد نيست وانگاه بيشتر كلمههايي كه آنان ياد كردهاند كلمههاييست كه از ميان رفته و معنيهاي آنها فراموش گرديده كه ديگر نبايد آنها را بكار برد ـ گذشته از همهي اينها كلمههايي كه از فرهنگ برميداريم اگرهم معني آن را بدانيم چگونگي بكار بردن و جملهبندي را نخواهيم دانست و از اين جهت نيز دچار اشتباه خواهيم گرديد.
براي آنكه دانسته شود كه آنان كه اين شرطهاي ما را رعايت نمينمايند نتيجهي فارسينويسي آنان چه عبارتهاي ناشيوا و نازيبايي ميشود در اينجا يك رشته عبارتها را كه يكي از جوانان هواخواه فارسي سره نوشته و در يكي از روزنامههاي تهران چاپ يافته بعنوان نمونه ميآوريم :
«نخست ستايش و سپاس مر اهورامزداي توانايي را سزاست كه هر دو گيتي را از نيستي بهستي آورده و از ديگر آفرينندگانش به نيروي دانش و بينش برتري داده و اشرف جنبندگان خوانده سپس ستايش و نياز ما ايرانيان هر يك بنوبهي خود بپيشگاه پدر تاجدار با فروباركي (عظمت و شكوه) خود اينست كه در سايهي گرايش (توجه) و رنجهاي فزون از شمار همايونش ميهن (وطن) باستاني را از گرداب ناداني كه از مدت دماني (زماني) وارد مرحلهي نيستي شده بود بياري اورمزد توانا و بنيروي ارادهي آهنين و عزم راسخ بيرون آورده و اينك در نزد بيگانگان سربلند و بس خوشنوديم كه شهرياري چون انوشيروان عادل بر سرير تخت كياني فرمانروايي مينمايد و امور كشوري را بدست تواناي خود گرفته و آباداني را از نو بر همهي شهرهاي ايران بخشيده ـ هان اي همميهنان و اي نوباوگان سيروس آيا رواست در اين دورهي طلايي كه سرتاسر گيتي را آفتاب علو و تمدن به آذر درخشان خود منور ساخته و جهانيان را از فيض اشعهي كامكاري و فيروزيش به فرارستان (اوج) فراوان (ترقي) رسانيده است چنانچه همه روزه بچشم خود كارهاي شگفتآور بيگانگان را بهمه جور و همه قسم تازه بتازه ديده و آگاه ميشويم انصافاً از روي وجدان بسنجيد و گواه آميغي دهيد و نيك با ديدهي حقيقتبين بنگريد كه تا چه پايه باين زودي اشوها (مدارج) علم و عمل را درنورديده (طي نموده) و آيندهي درخشاني از هر شوه و انگيزه (سبب و علت) براي خود مهيا و آماده ساخته چنانكه ميبينيد ديدههاي دوربين جهانيان را از پيشرفت خود بحيرت و شگفت انداختهاند ولي ما بر اثر ناداني و تنپروري و تونيكري (شارلاتاني) كه از سابق خيلي نزديك بما ارث اجباري دادند بِهمان عادت شوم باقي و به سات (خواب) بزماسي (غفلت) فرورفته و از علم آميغي (حقيقي) بيبهره و در سايهي بيعلمي از ورزش واقعي كه ميراث نياگان سلحشور قديم ما ميباشد بيورزه (نتيجه) شدهايم و نيز اگر به كانبد (نظر) نيك و تيزبين دقت كنيد و البته گواهي چكامههاي ذيل را كه دانشوران و بزرگان ما را در چندين سال پيش به چه مضمون خيرخواهانه بوسيلهي چكامههاي آبدار و شيرين پروشي (ملي) پيام فرستاده و هم ميهنان را بشاهراه فرارون (ترقي) هدايت و راهنمايي نمودهاند خواهيد ديد كه گفتهاند».
اين جملهها چنانكه ميبينيد همهي عيبها را داراست بلكه اگر راست بگوييم سرتاپا چرند و سرسام است و كلمههايي كه بكار رفته بيشتر آنها ساختگي است. زيرا جوان نادان ميخواسته كه بيكبار همهي كلمههاي عربي را از ميان بردارد و پس از اندكي چون از عهده برنيامده و رشته را از دست داده اين زمان بيش از اندازهي معمول بكلمههاي عربي پرداخته و چون كلمهها را از پندار خود پديد آورده يا از فرهنگها برداشته اينست كه هم در معني كلمهها و هم در جملهبندي دچار اشتباه گرديده است.
✴️ حقایق زندگی (تکهی شانزدهم)
🔸کارها و پیشهها (بخش 3 از 4)
اینها كار و پیشه را برای پول بدست آوردن میشناسند و اینست تصور میكنند از هر راهی كه توانستند و خواستند میتوانند پول بدست آورند. این معنی كه ما برای كار و پیشه یاد میكنیم كمتر بگوش آنان خورده. اینست آن كار خود را مشروع میدانند و هیچگاه در اندیشهی آنكه این تأثیری در تهیهی لوازم زندگانی دارد یا ندارد نیستند ، و این سخنان را كه مینویسیم چون بخوانند در شگفت خواهند بود.
از اینان باید پرسید :
🔸اگر مقصود تنها آنست كه پول بدست آید پس شما چه ایرادی بدزدان یا راهزنان دارید؟! آنها نیز تنها درپی پول بدست آوردن هستند و همچون شما پروای حال توده و اینكه لوازم زندگی تهیه شود ندارند.
یاد دارم روزی با یكی این سخن را میگفتم برآشفت. گفت : «ما كاسبیم چه ربط بدزدان و راهزنان داریم؟! ». گفتم : «پس تفاوتی را كه میانهی یك پیشه یا كار مشروع با نامشروع باید بود شرح دهید كه یك كسبی اگر چگونه باشد مشروع است». پاسخی نتوانست و درماند. ناگزیر شدم معنی درست كار و پیشه را باو شرح دهم و بازرگانی را تفسیر نمایم. این سخنانی را كه نوشتهام باو بازگفتم. ولی دیدم سختش میآید كه بپذیرد. پاسخی نمیتواند ولی چون تاكنون بگوشش نخورده بآسانی تصدیق نمینماید.[1]
در دو شمارهی گذشته گفتگو از پیشهها كردیم و همیشه مَثَل از لوازم اولیهی زندگانی (از خوراك و پوشاك و خانه و مانند اینها) آوردیم.
باید دانست نیازمندیهای زندگانی تنها اینها نیست و چند رشته كارهای دیگری نیز هست. از جمله چون یك توده در یكجا زندگی میكنند و كشوری دارند بیك دستگاه حكومت (یا سررشتهداری) نیاز سختی خواهند داشت.
زیرا درمیان چند ملیون مردم همه نیكوكار نمیباشند و ناگزیر درمیان آنان ستمگران و آزمندان هستند كه تعدی بدیگران خواهند نمود ، نادرستانی هستند كه بدزدی یا راهزنی خواهند برخاست.
نیز درمیان آنان اختلافها پیدا شده و دعویها (حقوقی یا جزایی) خواهد برخاست كه اگر بحال خود ماند و فیصله نیابد كار به زدوخورد و نابسامانی خواهد كشید.
همچنین هر كشوری را دشمنانی هستند كه اگر راهشان باز گزارده شود هجوم آورده بآنجا دست خواهند یافت.
پس باید یك دستگاهی یا یك هیئتی باشد كه باین كارها و مانند اینها پردازد ، و آن دستگاه حكومت میباشد ، پس بحكومت (یا سررشتهداری) نیازمندیم و كسانی كه باین كارها پردازند یك كار مشروعی میكنند و نان از یک راه مشروع میخورند.
ما حكومت را معنی كرده گفتهایم : این حق خود توده است. ولی چون همگی نمیتوانند باین كارها پردازند باید نمایندگانی از میان خود برگزینند و سررشته را بدست [آنان] سپارند.
گفتهایم این نمایندگان در یك مجلس (مجلس شورا) فراهم مینشینند و دربارهی كارهای كشور شور میكنند و یك تصمیماتی میگیرند و یا قانونهایی میگزارند. از آنسوی باید كسانی را برگزینند (هیئت وزیران) كه آن تصمیمها و قانونها را مجری گردانند.
اینها را شرح دادهایم. مقصود آنست كه این نمایندگان (اگر براستی از سوی مردم باشند) یك كار لازم و مشروعی دارند و روزی از راه مشروع میخورند. همچنین وزیران كارشان لازم و مشروع میباشد.
میآییم به ادارهها و وزارتخانهها : ما بشهربانی نیازمندیم تا از دزدان و كلاهبرداران و ستمگران جلو گیرد. بوزارت جنگ نیازمندیم كه سپاه و افزار برای نگهداری كشور آماده گرداند ، بوزارت كشور نیازمندیم كه از راهزنان و تاراجگران جلو گیرد ، بوزارت فرهنگ نیازمندیم كه دبستانها و دانشكدهها در كشور بنیاد گزارد ، به بهداری نیازمندیم كه با بیماریها نبرد كند ، بكشاورزی نیازمندیم كه پشتیبانی از كشاورزان كند ، به پست و تلگراف نیازمندیم ، بشهرداری نیازمندیم ، به ادارهی برق نیازمندیم ، بدادگستری نیازمندیم ، بادارهی ثبت نیازمندیم ، بدفترهای رسمی نیازمندیم.
باینها نیاز داریم و باید كسانی باین كارها پردازند ، و نانی كه از این راه بخورند نان بسیار حلال و مشروعی میباشد. بویژه سپاهیان و افسران و افراد امنیه[امروز : نیروی انتظامی] و مانند اینها كه چون بیك كارهایی پرداختهاند كه باید از جان چشم پوشند (اگر درستكاری نمایند و دلسوزانه كوشند) از دیگران گرانمایهتر و ارجمندتر میباشند.
[1] : اگر ایرانیان معنی درست کار و پیشه را میدانستند ، بازاریابیهای هرمی مانند گلد کوئیست نمیتوانست در ایران ریشه دواند. همهی آن رواج و هیاهویی که آنگونه کارها بپا کرد و هنوز هم بیکبار از میان نرفته ، از روشن نبودن حقیقت کار و پیشه بود. از این بود که نمیدانستند کار مشروع کدام و نامشروع کدامست. نزدیک به همهی کسانی که به چنان کارهایی آلوده شدند فریب نویدهای توانگر شدن در کوتاه زمان را خوردند. هیچ نمیاندیشیدند که اگر درآمد یک کار میبایست با خدمتی که به توده میدهد متناسب باشد ، چه شده که کار بازاریابی پررنجتر از کار کارمندان و کارگران و بحال توده سودمندتر باشد؟!.
🔸کارها و پیشهها (بخش 3 از 4)
اینها كار و پیشه را برای پول بدست آوردن میشناسند و اینست تصور میكنند از هر راهی كه توانستند و خواستند میتوانند پول بدست آورند. این معنی كه ما برای كار و پیشه یاد میكنیم كمتر بگوش آنان خورده. اینست آن كار خود را مشروع میدانند و هیچگاه در اندیشهی آنكه این تأثیری در تهیهی لوازم زندگانی دارد یا ندارد نیستند ، و این سخنان را كه مینویسیم چون بخوانند در شگفت خواهند بود.
از اینان باید پرسید :
🔸اگر مقصود تنها آنست كه پول بدست آید پس شما چه ایرادی بدزدان یا راهزنان دارید؟! آنها نیز تنها درپی پول بدست آوردن هستند و همچون شما پروای حال توده و اینكه لوازم زندگی تهیه شود ندارند.
یاد دارم روزی با یكی این سخن را میگفتم برآشفت. گفت : «ما كاسبیم چه ربط بدزدان و راهزنان داریم؟! ». گفتم : «پس تفاوتی را كه میانهی یك پیشه یا كار مشروع با نامشروع باید بود شرح دهید كه یك كسبی اگر چگونه باشد مشروع است». پاسخی نتوانست و درماند. ناگزیر شدم معنی درست كار و پیشه را باو شرح دهم و بازرگانی را تفسیر نمایم. این سخنانی را كه نوشتهام باو بازگفتم. ولی دیدم سختش میآید كه بپذیرد. پاسخی نمیتواند ولی چون تاكنون بگوشش نخورده بآسانی تصدیق نمینماید.[1]
در دو شمارهی گذشته گفتگو از پیشهها كردیم و همیشه مَثَل از لوازم اولیهی زندگانی (از خوراك و پوشاك و خانه و مانند اینها) آوردیم.
باید دانست نیازمندیهای زندگانی تنها اینها نیست و چند رشته كارهای دیگری نیز هست. از جمله چون یك توده در یكجا زندگی میكنند و كشوری دارند بیك دستگاه حكومت (یا سررشتهداری) نیاز سختی خواهند داشت.
زیرا درمیان چند ملیون مردم همه نیكوكار نمیباشند و ناگزیر درمیان آنان ستمگران و آزمندان هستند كه تعدی بدیگران خواهند نمود ، نادرستانی هستند كه بدزدی یا راهزنی خواهند برخاست.
نیز درمیان آنان اختلافها پیدا شده و دعویها (حقوقی یا جزایی) خواهد برخاست كه اگر بحال خود ماند و فیصله نیابد كار به زدوخورد و نابسامانی خواهد كشید.
همچنین هر كشوری را دشمنانی هستند كه اگر راهشان باز گزارده شود هجوم آورده بآنجا دست خواهند یافت.
پس باید یك دستگاهی یا یك هیئتی باشد كه باین كارها و مانند اینها پردازد ، و آن دستگاه حكومت میباشد ، پس بحكومت (یا سررشتهداری) نیازمندیم و كسانی كه باین كارها پردازند یك كار مشروعی میكنند و نان از یک راه مشروع میخورند.
ما حكومت را معنی كرده گفتهایم : این حق خود توده است. ولی چون همگی نمیتوانند باین كارها پردازند باید نمایندگانی از میان خود برگزینند و سررشته را بدست [آنان] سپارند.
گفتهایم این نمایندگان در یك مجلس (مجلس شورا) فراهم مینشینند و دربارهی كارهای كشور شور میكنند و یك تصمیماتی میگیرند و یا قانونهایی میگزارند. از آنسوی باید كسانی را برگزینند (هیئت وزیران) كه آن تصمیمها و قانونها را مجری گردانند.
اینها را شرح دادهایم. مقصود آنست كه این نمایندگان (اگر براستی از سوی مردم باشند) یك كار لازم و مشروعی دارند و روزی از راه مشروع میخورند. همچنین وزیران كارشان لازم و مشروع میباشد.
میآییم به ادارهها و وزارتخانهها : ما بشهربانی نیازمندیم تا از دزدان و كلاهبرداران و ستمگران جلو گیرد. بوزارت جنگ نیازمندیم كه سپاه و افزار برای نگهداری كشور آماده گرداند ، بوزارت كشور نیازمندیم كه از راهزنان و تاراجگران جلو گیرد ، بوزارت فرهنگ نیازمندیم كه دبستانها و دانشكدهها در كشور بنیاد گزارد ، به بهداری نیازمندیم كه با بیماریها نبرد كند ، بكشاورزی نیازمندیم كه پشتیبانی از كشاورزان كند ، به پست و تلگراف نیازمندیم ، بشهرداری نیازمندیم ، به ادارهی برق نیازمندیم ، بدادگستری نیازمندیم ، بادارهی ثبت نیازمندیم ، بدفترهای رسمی نیازمندیم.
باینها نیاز داریم و باید كسانی باین كارها پردازند ، و نانی كه از این راه بخورند نان بسیار حلال و مشروعی میباشد. بویژه سپاهیان و افسران و افراد امنیه[امروز : نیروی انتظامی] و مانند اینها كه چون بیك كارهایی پرداختهاند كه باید از جان چشم پوشند (اگر درستكاری نمایند و دلسوزانه كوشند) از دیگران گرانمایهتر و ارجمندتر میباشند.
[1] : اگر ایرانیان معنی درست کار و پیشه را میدانستند ، بازاریابیهای هرمی مانند گلد کوئیست نمیتوانست در ایران ریشه دواند. همهی آن رواج و هیاهویی که آنگونه کارها بپا کرد و هنوز هم بیکبار از میان نرفته ، از روشن نبودن حقیقت کار و پیشه بود. از این بود که نمیدانستند کار مشروع کدام و نامشروع کدامست. نزدیک به همهی کسانی که به چنان کارهایی آلوده شدند فریب نویدهای توانگر شدن در کوتاه زمان را خوردند. هیچ نمیاندیشیدند که اگر درآمد یک کار میبایست با خدمتی که به توده میدهد متناسب باشد ، چه شده که کار بازاریابی پررنجتر از کار کارمندان و کارگران و بحال توده سودمندتر باشد؟!.
✴️ شرقشناسی
(بخش 3 از 4)
ليكن سپس كه پرفسور براون و ديگر شرقشناسان بستايشهايي از آن شاعران پرداختند و چند كتاب نوشتند در اندكزماني در شهرهاي ايران تكاني پيدا و دلبستگي بشاعران پديد آمد ، و همان شاعران ياوهگو از بزرگان شمارده شدند و نام «مفاخر ملي» پيدا كردند و كتابهاي آنها بنياد فرهنگ ايران گرديد». («فرهنگ چیست؟» نشر اینترنتی ص29)
از همین زمانست که ستایش از شاعران و صوفیان و دیگر بدآموزان آغاز میگردد و چاپ کتابهای صوفیان و شاعران دورهی ننگآور مغول و تاتار در ایران رواج مییابد و شعر و ادبیات و سخنان بیسرو بن صوفیان و امردبازی دورهی ترک و تاتار در کتابهای درسی مدارس گنجانیده شده و به نورسان ایرانی آموزش داده میشود. ادوارد براون انگلیسی ، حسن تقیزاده ، محمدعلی فروغی ، علیاصغر حکمت ، محمد قزوینی ، عیسی صدیق و بسیاری دیگر در خدمت این سیاست درآمدند.[1]
اینکه انبوه ایرانیان حافظ و سعدی و مولوی و خیام و ملاصدرا و دیگر بدآموزان گمراه را «مفاخر ملی» میشناسند و از ایشان به بزرگی یاد میکنند و گمان دیگری هم دربارهی آنها نمیبرند ، نتیجهی همان سیاستی است که بیگانگان و همکاران ایرانی آنها برای از کار انداختن انقلاب مشروطه ، در وزارت معارف و از راه آموزشهای مدارس و چاپ کتاب پیش بردند وگرنه فهمیدن زیان این بدآموزیها دشوار نیست و هر کسی فهم و خرد آزاد خود را بکار اندازد به آن پی میبرد.
این سیاست بدخواهانه پس از مشروطه نیز دنبال شده و همچنان در کار است و نشانه های آن را میتوان دید. یک روز ادوارد براون انگلیسی به رواج شعر و شاعری و نادانیهای کهن میپرداخت و روزی دیگر هانری کُربَن فرانسوی با گزافهگوییها و یاوهبافیهای خود دربارهی شیعیگری و فلسفه ، باد به آتش بدآموزیهای مغزآشوب میزد. گاهی با نگارش کتاب بدست شرقشناسان و همکاران ایرانی آنها و گاهی با ساخت برنامهی تلویزیونی دربارهی خیام در تلویزیون فارسی بی بی سی این سیاست دنبال میشود و خواست از همهی اینها آنست که این توده همچنان در گمراهی و نادانی غوطه خورد تا اروپا و آمریکا و روس بآسانی و کمترین بها به تاراج کانها و داراک این کشور بپردازند.
ما برآنیم که بزرگترین شُوند (=سبب) بدبختی و پسماندگی ایران و کشورهای مانند آن ، بدآموزیها و گمراهیهای یادشده است و نخستین چارهی آن نیز تغییر اندیشه و آیین زندگی مردم از راه برانداختن بدآموزیها و جایگزین ساختن حقایق و آیین زندگی خردمندانه میباشد.
در زمانی که احمد کسروی ـ آن پاکمرد ایرانی و راهنمای بیمانند ـ این سخنان را مینوشت ، در نتیجهی بیسوادی تودهی انبوه ، کارشکنیِ دست اندرکارانِ سیاستِ بدخواهانه و برانگیختنِ آخوندها و پیروان عامی و نادان آنها بجنایت ـ همان دنبالهروانی که خود ملایان آنها را عوام کالانعام (خر و گاو و گوسفند) میخوانند ـ و انگیزههای دیگری ، از انتشار گستردهی این حقایق جلوگیری شد.
یک انگیزهی دیگر که در یک دورهای بخش بزرگی از جوانان و درسخواندگان ایران را از راه بدر برد و مانند پردهای در جلوی بینش بسیاری افتاد و جا دارد در پایان این گفتار یادی هم از آن شود ، «مارکسیسم» بود. چگونگی آنکه کارل مارکس با اینکه خود فیلسوفی ماتریالیست (مادی) بود و به هستی خدا و حقایق دینی باوری نداشت و مذهب را افیون مردم میدانست ، با این حال بر فیلسوفان مادی پیش از خود برای نبرد با مذهب خرده میگرفت و آن را بیهوده میشمارد. زیرا وی برآن بود که مذهب و شیوهی اندیشهی مردم در هر دورهای ، نتیجهی چگونگی کار ، تولید و مالکیت وسایل تولید است و هر تغییری در وضع اندیشه و مذهب مردم مستلزم تغییر در شرایط اقتصادی جامعه (کار و مالکیت) میباشد. وی شرایط اقتصادی را «زیربنا» و مذهب و حقوق و اخلاق را «روبنا» مینامید.
کسروی با بینش ژرفی که داشت ، در همان زمان به نارسایی این اندیشه پی برده و غلط بودن این پندار پیروان مارکس را یادآور شده بود :
[1] : دربارهی یکایک این کسان در روزهای آینده شرحهایی در کانال خواهیم آورد.
(بخش 3 از 4)
ليكن سپس كه پرفسور براون و ديگر شرقشناسان بستايشهايي از آن شاعران پرداختند و چند كتاب نوشتند در اندكزماني در شهرهاي ايران تكاني پيدا و دلبستگي بشاعران پديد آمد ، و همان شاعران ياوهگو از بزرگان شمارده شدند و نام «مفاخر ملي» پيدا كردند و كتابهاي آنها بنياد فرهنگ ايران گرديد». («فرهنگ چیست؟» نشر اینترنتی ص29)
از همین زمانست که ستایش از شاعران و صوفیان و دیگر بدآموزان آغاز میگردد و چاپ کتابهای صوفیان و شاعران دورهی ننگآور مغول و تاتار در ایران رواج مییابد و شعر و ادبیات و سخنان بیسرو بن صوفیان و امردبازی دورهی ترک و تاتار در کتابهای درسی مدارس گنجانیده شده و به نورسان ایرانی آموزش داده میشود. ادوارد براون انگلیسی ، حسن تقیزاده ، محمدعلی فروغی ، علیاصغر حکمت ، محمد قزوینی ، عیسی صدیق و بسیاری دیگر در خدمت این سیاست درآمدند.[1]
اینکه انبوه ایرانیان حافظ و سعدی و مولوی و خیام و ملاصدرا و دیگر بدآموزان گمراه را «مفاخر ملی» میشناسند و از ایشان به بزرگی یاد میکنند و گمان دیگری هم دربارهی آنها نمیبرند ، نتیجهی همان سیاستی است که بیگانگان و همکاران ایرانی آنها برای از کار انداختن انقلاب مشروطه ، در وزارت معارف و از راه آموزشهای مدارس و چاپ کتاب پیش بردند وگرنه فهمیدن زیان این بدآموزیها دشوار نیست و هر کسی فهم و خرد آزاد خود را بکار اندازد به آن پی میبرد.
این سیاست بدخواهانه پس از مشروطه نیز دنبال شده و همچنان در کار است و نشانه های آن را میتوان دید. یک روز ادوارد براون انگلیسی به رواج شعر و شاعری و نادانیهای کهن میپرداخت و روزی دیگر هانری کُربَن فرانسوی با گزافهگوییها و یاوهبافیهای خود دربارهی شیعیگری و فلسفه ، باد به آتش بدآموزیهای مغزآشوب میزد. گاهی با نگارش کتاب بدست شرقشناسان و همکاران ایرانی آنها و گاهی با ساخت برنامهی تلویزیونی دربارهی خیام در تلویزیون فارسی بی بی سی این سیاست دنبال میشود و خواست از همهی اینها آنست که این توده همچنان در گمراهی و نادانی غوطه خورد تا اروپا و آمریکا و روس بآسانی و کمترین بها به تاراج کانها و داراک این کشور بپردازند.
ما برآنیم که بزرگترین شُوند (=سبب) بدبختی و پسماندگی ایران و کشورهای مانند آن ، بدآموزیها و گمراهیهای یادشده است و نخستین چارهی آن نیز تغییر اندیشه و آیین زندگی مردم از راه برانداختن بدآموزیها و جایگزین ساختن حقایق و آیین زندگی خردمندانه میباشد.
در زمانی که احمد کسروی ـ آن پاکمرد ایرانی و راهنمای بیمانند ـ این سخنان را مینوشت ، در نتیجهی بیسوادی تودهی انبوه ، کارشکنیِ دست اندرکارانِ سیاستِ بدخواهانه و برانگیختنِ آخوندها و پیروان عامی و نادان آنها بجنایت ـ همان دنبالهروانی که خود ملایان آنها را عوام کالانعام (خر و گاو و گوسفند) میخوانند ـ و انگیزههای دیگری ، از انتشار گستردهی این حقایق جلوگیری شد.
یک انگیزهی دیگر که در یک دورهای بخش بزرگی از جوانان و درسخواندگان ایران را از راه بدر برد و مانند پردهای در جلوی بینش بسیاری افتاد و جا دارد در پایان این گفتار یادی هم از آن شود ، «مارکسیسم» بود. چگونگی آنکه کارل مارکس با اینکه خود فیلسوفی ماتریالیست (مادی) بود و به هستی خدا و حقایق دینی باوری نداشت و مذهب را افیون مردم میدانست ، با این حال بر فیلسوفان مادی پیش از خود برای نبرد با مذهب خرده میگرفت و آن را بیهوده میشمارد. زیرا وی برآن بود که مذهب و شیوهی اندیشهی مردم در هر دورهای ، نتیجهی چگونگی کار ، تولید و مالکیت وسایل تولید است و هر تغییری در وضع اندیشه و مذهب مردم مستلزم تغییر در شرایط اقتصادی جامعه (کار و مالکیت) میباشد. وی شرایط اقتصادی را «زیربنا» و مذهب و حقوق و اخلاق را «روبنا» مینامید.
کسروی با بینش ژرفی که داشت ، در همان زمان به نارسایی این اندیشه پی برده و غلط بودن این پندار پیروان مارکس را یادآور شده بود :
[1] : دربارهی یکایک این کسان در روزهای آینده شرحهایی در کانال خواهیم آورد.
«كسانی كه در ایران هواداری از سوسیالیزم و كمونیزم نشان میدهند گاهی در ایرادهای خود بما چنین میگفتند : «این گمراهیها كه شما میشمارید همه از نیازمندیهای مادّی برخاسته ، همه نتیجهی بینواییست. ما چون راه زندگانی را بهتر گردانیده توده را از نیازمندیها بیرون آوریم ، آن گمراهیها نیز از میان خواهد رفت». میخواستند با این سخن رفتار و كوشش خود را بهتر از رفتار و كوشش ما وانمایند.
ولی این سخن بیپاست. نه آن راستست كه این گمراهیها از نیازمندیهای مادّی برخاسته و نه این راستست كه با بیرون آمدن از نیازمندیهای مادّی این گمراهیها نیز از میان خواهد رفت.
ما روشن گردانیدهایم كه آدمی از نهاد خود گمراهیپذیر است ، چه نیازمندیهای مادّی باشد و چه نباشد ، راه گمراهی بروی او باز است. چاره نیز جز روشن گردانیدن آمیغها[=حقایق] و نشان دادن راهی درست نمیباشد. در ایران ما اگر بكوشیم و آیین سوسیالیزم و كمونیزم را روان گردانیده مردم را از بینواییها بیرون آوریم ، این گمراهیها و پراكندگیها و نادانیها بحال خود خواهد ماند و تا یكسره بآنها نپردازیم و چاره نكنیم از میان نخواهد رفت.» (در راه سیاست ، گفتار 42 ، سات 77 از 90)
ولی این سخن بیپاست. نه آن راستست كه این گمراهیها از نیازمندیهای مادّی برخاسته و نه این راستست كه با بیرون آمدن از نیازمندیهای مادّی این گمراهیها نیز از میان خواهد رفت.
ما روشن گردانیدهایم كه آدمی از نهاد خود گمراهیپذیر است ، چه نیازمندیهای مادّی باشد و چه نباشد ، راه گمراهی بروی او باز است. چاره نیز جز روشن گردانیدن آمیغها[=حقایق] و نشان دادن راهی درست نمیباشد. در ایران ما اگر بكوشیم و آیین سوسیالیزم و كمونیزم را روان گردانیده مردم را از بینواییها بیرون آوریم ، این گمراهیها و پراكندگیها و نادانیها بحال خود خواهد ماند و تا یكسره بآنها نپردازیم و چاره نكنیم از میان نخواهد رفت.» (در راه سیاست ، گفتار 42 ، سات 77 از 90)
پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 در پاسخ حقیقتگو 🔸 38ـ زیانهای پراکندهاندیشی کدامست؟ (تکهی 1 از 3) میباید فهمانید كه سرخودی و جدااندیشی برای یك توده با مرگ برابر است بلكه مرگ خود همان است. مرگِ یك چیزی جز همان نیست كه ذرههایش از كشش افتد و هر یكی جدا از دیگری ایستد. یك توده هنگامی…
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 38ـ زیانهای پراکندهاندیشی کدامست؟ (تکهی 2 از 3)
آیا گمان میكردید كه یك كسی در شرق برخیزد و بر اروپاییان ایراد گیرد و خود آنان سخنانش را بپذیرند و براست دارند؟!. آیا گمان میبردید كه یكی در ایران از دین و از زندگانی و از روان سخن راند و غربیان بنوشتههای او ارج گزارند؟!. [1] ببینید چه اندازه بدورید كه بجای خرسندی و پشتیبانی از در بیگانگی درمیآیید و از این سخنان بیش از آن بهره نمیخواهید كه تكههایی را بردارید و برنگ دیگر انداخته سرمایهی خودنمایی سازید. نمیدانم آیا اندازهی آلودگی خودتان را درمییابید یا نه؟!. نمیدانم از اندازهی بیچارگی خود آگاهید یا نه؟!.. (بمانند آن كسانی كه آلودهی رشك پلیدند و باین اندازه بس نكرده بدشمنی و كارشكنی نیز برمیخیزند و من نمیخواهم در اینجا از آنها سخنی رانم).
چون راه را از دست دادهاید كدام كاریست كه بكنید و ناستوده نباشد. از چند سالست چاپ كردن كتابهای كهن رواج یافته. چون چند كسی از شرقشناسان آن را كردهاند صدها كسان پیروی از ایشان مینمایند و هر یكی یك یا دو كتابی را بدست آورده با یك آب و تابی بچاپ میرسانند. دلم میخواهد یكی بپرسد آیا سود اینها چیست؟!. دلم میخواهد فرصت داشتمی و چند كتابی را از آنها برگرفتمی و زشتیهای آن را بازنمودمی تا دانسته شدی كه اینان تا چه اندازه از شناسایی نیك و بد بیبهرهاند. [2]
اینان آن نمیدانند كه قرنهای گذشته برای شرق زمان آلودگی و گرفتاری بوده و مردانی كه در آن زمانها برخاستهاند و سخنانی كه سرودهاند شایستهی همان زمانها بوده. اگر در آن زمانها یك مرد برجستهای برخاستی ناگزیر مردم را تكان دادی. این نمیدانند كه از كتابهای آنها جز زیان برنخیزد. این نمیدانند كه غربیان اگر آنها را بچاپ میرسانند و پراكنده مینمایند برای اینست كه شرقیان را به همان حال كه بودهاند آرزو میدارند و تكان و پیشرفت آنان را دوست نمیدارند.
و چون یك زمینه با گفت و شنود روشنتر گردد در پایانِ گفتار گفت و شنودی را كه در سال پیش مرا با یكی رو داده در اینجا میآورم و این نمونهایست كه چگونه اینان معنی هیچ چیز را نمیفهمند و گیجوار تكانی بخود میدهند و زندگی بسر میبرند : مردی نزد من آمده با بودن كسانی چنین گفت : من میخواهم نویسنده باشم و یك رشته گفتارهایی دربارهی نیكخویی و آیین زندگانی (بگفتهی خودش اخلاقی و اجتماعی) نوشتهام و میخواهم شما آنها را بخوانید و اندیشهی خود را دربارهی آن بگویید. من سر پیش انداخته نخواستم پاسخی دهم ، و چون دوباره پرسید گفتم : بهتر است این را از دیگری بخواهید. گفت : چرا؟!. گفتم این كار را كه میخواهی پیش گیری ما زیانآور میشناسیم و نمیخواهیم شما را در آن كار یاوری كنیم. با شگفت پرسید : چسان مگر كشور نویسنده نمیخواهد؟!. گفتم شما نخست بگویید : نویسندگی چیست و برای چیست؟!. این از كجاست كه باید كسانی بدیگران آموزگار و پندآموز باشند؟!. آیا انگیزهی آن چیست؟!. گفت : این دیگر انگیزه نمیخواهد ، امروز در همهجا نویسندگان هستند همچون ویكتور هوگو و آناتول فرانس و ویلز و دیگران. گفتم این پاسخ عامیانه است ، این شیوهی عامیان است كه یك چیز را كه بسیار دیدهاند و خو گرفتهاند انگیزهی آن را نیندیشند و اگر كسی پرسش كرد در شگفت شوند.
[1] : اشارهایست به ترجمهی بخشهایی از کتاب آیین بزبانهای اروپایی (نک. پیمان ، سال یکم ، شمارهی دوازدهم ، صفحهی34 و نیز کتاب «پرسش و پاسخ» ، صفحهی 2). باید دانست که بخش یکم این کتاب به عربی با نام «الطریقه» ترجمه شده و در مصر بچاپ رسیده و بر مصریان و اعراب نیز تأثیر خود را گزاشته. ـ و
[2] : گرفتاری تودهای را دریابید که چنین کسانی «بزرگان» ، «ادبا» و «پژوهشگران» او میباشند! ـ و
🔸 38ـ زیانهای پراکندهاندیشی کدامست؟ (تکهی 2 از 3)
آیا گمان میكردید كه یك كسی در شرق برخیزد و بر اروپاییان ایراد گیرد و خود آنان سخنانش را بپذیرند و براست دارند؟!. آیا گمان میبردید كه یكی در ایران از دین و از زندگانی و از روان سخن راند و غربیان بنوشتههای او ارج گزارند؟!. [1] ببینید چه اندازه بدورید كه بجای خرسندی و پشتیبانی از در بیگانگی درمیآیید و از این سخنان بیش از آن بهره نمیخواهید كه تكههایی را بردارید و برنگ دیگر انداخته سرمایهی خودنمایی سازید. نمیدانم آیا اندازهی آلودگی خودتان را درمییابید یا نه؟!. نمیدانم از اندازهی بیچارگی خود آگاهید یا نه؟!.. (بمانند آن كسانی كه آلودهی رشك پلیدند و باین اندازه بس نكرده بدشمنی و كارشكنی نیز برمیخیزند و من نمیخواهم در اینجا از آنها سخنی رانم).
چون راه را از دست دادهاید كدام كاریست كه بكنید و ناستوده نباشد. از چند سالست چاپ كردن كتابهای كهن رواج یافته. چون چند كسی از شرقشناسان آن را كردهاند صدها كسان پیروی از ایشان مینمایند و هر یكی یك یا دو كتابی را بدست آورده با یك آب و تابی بچاپ میرسانند. دلم میخواهد یكی بپرسد آیا سود اینها چیست؟!. دلم میخواهد فرصت داشتمی و چند كتابی را از آنها برگرفتمی و زشتیهای آن را بازنمودمی تا دانسته شدی كه اینان تا چه اندازه از شناسایی نیك و بد بیبهرهاند. [2]
اینان آن نمیدانند كه قرنهای گذشته برای شرق زمان آلودگی و گرفتاری بوده و مردانی كه در آن زمانها برخاستهاند و سخنانی كه سرودهاند شایستهی همان زمانها بوده. اگر در آن زمانها یك مرد برجستهای برخاستی ناگزیر مردم را تكان دادی. این نمیدانند كه از كتابهای آنها جز زیان برنخیزد. این نمیدانند كه غربیان اگر آنها را بچاپ میرسانند و پراكنده مینمایند برای اینست كه شرقیان را به همان حال كه بودهاند آرزو میدارند و تكان و پیشرفت آنان را دوست نمیدارند.
و چون یك زمینه با گفت و شنود روشنتر گردد در پایانِ گفتار گفت و شنودی را كه در سال پیش مرا با یكی رو داده در اینجا میآورم و این نمونهایست كه چگونه اینان معنی هیچ چیز را نمیفهمند و گیجوار تكانی بخود میدهند و زندگی بسر میبرند : مردی نزد من آمده با بودن كسانی چنین گفت : من میخواهم نویسنده باشم و یك رشته گفتارهایی دربارهی نیكخویی و آیین زندگانی (بگفتهی خودش اخلاقی و اجتماعی) نوشتهام و میخواهم شما آنها را بخوانید و اندیشهی خود را دربارهی آن بگویید. من سر پیش انداخته نخواستم پاسخی دهم ، و چون دوباره پرسید گفتم : بهتر است این را از دیگری بخواهید. گفت : چرا؟!. گفتم این كار را كه میخواهی پیش گیری ما زیانآور میشناسیم و نمیخواهیم شما را در آن كار یاوری كنیم. با شگفت پرسید : چسان مگر كشور نویسنده نمیخواهد؟!. گفتم شما نخست بگویید : نویسندگی چیست و برای چیست؟!. این از كجاست كه باید كسانی بدیگران آموزگار و پندآموز باشند؟!. آیا انگیزهی آن چیست؟!. گفت : این دیگر انگیزه نمیخواهد ، امروز در همهجا نویسندگان هستند همچون ویكتور هوگو و آناتول فرانس و ویلز و دیگران. گفتم این پاسخ عامیانه است ، این شیوهی عامیان است كه یك چیز را كه بسیار دیدهاند و خو گرفتهاند انگیزهی آن را نیندیشند و اگر كسی پرسش كرد در شگفت شوند.
[1] : اشارهایست به ترجمهی بخشهایی از کتاب آیین بزبانهای اروپایی (نک. پیمان ، سال یکم ، شمارهی دوازدهم ، صفحهی34 و نیز کتاب «پرسش و پاسخ» ، صفحهی 2). باید دانست که بخش یکم این کتاب به عربی با نام «الطریقه» ترجمه شده و در مصر بچاپ رسیده و بر مصریان و اعراب نیز تأثیر خود را گزاشته. ـ و
[2] : گرفتاری تودهای را دریابید که چنین کسانی «بزرگان» ، «ادبا» و «پژوهشگران» او میباشند! ـ و
8
🔶 زبان ایرانی
🔸 5ـ راه ساده خواندن كتابهاي پيشينيان است [تکهی یک از دو]
اگر راه پيراستن زبان پارسي اين باشد كه اين جوانان ميپيمايند بايد گفت که هرگز بجايي نرسيده زبان را گمراهتر از گمراه خواهد گردانيد.
خواهند گفت : چه بايد كرد و چه راهي را بايد پيش گرفت؟
ميگوييم : ما در اين باره راه بسيار آساني را بهواخواهان زبان فارسي نشان ميدهيم و آن خواندن كتابهاي دانشمندان و نويسندگان پيشين است از كتابهاي ناصرخسرو و تاريخ بيهقي و فارسنامهي ابنبلخي و ترجمهي تاريخ طبري و گلستان سعدي و مانند اينها.
بايد دانست نخستين كسي كه زيان درآميختن فارسي را با كلمههاي عربي دريافته شاعر سترگ ايران فردوسي بوده و اينست كه در شاهنامه تا توانسته جز كلمههاي فارسي بكار نبرده كه بايد گفت پرارجترين نيكي را دربارهي زبان ايران او كرده و از اينجا شاهنامه بهترين كتاب براي ياد گرفتن كلمههاي پارسي ميباشد.
چيزي كه هست شاهنامه چون شعر است و چهبسا در شعر كه كلمهها جاي خود را از دست داده و پس و پيش ميافتد يا شاعر در سايهي ناچاري شيوهي ديگري براي جملهبندي پيش ميگيرد از اينجا استفاده از شاهنامه براي دست آوردن كلمههاي فارسي كار هر كسي نيست و اينست كه ما در اينجا ياد آن را نمينماييم و تنها بكتابهاي نثري اكتفا ميكنيم.
بايد دانست كه نويسندگان و مؤلفان زمان مغول و پيش از آن زمان بر دو دسته بودهاند : دستهاي آلودهي كلمهها و عبارتهاي عربي بوده و در نگارشهاي خود تا ميتوانستهاند بر فزوني آنها ميكوشيدهاند و برخي از آنان ديوانهي اين راه بودهاند از قبيل نصرالله كاتب و فضلالله وصاف و مؤلف تاريخ معجم و عبدالحميد كاتب و جويني و مانند آنان كه كتابهاي آنان ننگ زبان فارسي است. دستهي ديگر آنان كه چنان آلودگي را نداشتهاند و در نگارشها اگر كلمههاي عربي بكار ميبردهاند بفارسي نيز ميپرداختهاند.
از كتابهاي اين دستهي دوم در اين زمينه كه ما گفتگو داريم استفاده ميتوان كرد بدينسان كه از عربيهاي آنها چشم پوشيده فارسيها را بگيريم و راه بكار بردن و جملهبندي آنها را ياد بگيريم.
ما در اينجا بياد دو كتابي پرداخته از هر كدام جملههايي در اينجا ميآوريم :
1ـ اسرار التوحيد في مقامات الشيخ ابوسعيد. اين كتاب يكي از بهترين كتابهاي فارسي است. زيرا گذشته از آنكه تاريخچهي شيخ ابوسعيد ابوالخير يكي از بزرگترين صوفيان ايران را ياد ميكند و يك رشته آگاهيها را دربارهي صوفيان و دربارهي نيك و بد آنان دربر دارد از جهت نگارش پارسي نيز از گرانبهاترين كتابهاست.
ميتوان گفت كمتر كتابي در پارسي باين سادگي و رواني و شيوايي نگارش يافته.
گويا صوفيان چون با مردم ساده و بيسواد سر و كار داشته و بعبارت ديگر پيشهي ايشان عوامفريبي بوده از اينجا سادهترين زبان را بكار برده شيرينترين شيوهي سخن را در ياد داشتهاند و اينست كه در اين كتاب ما بسادهترين و شيرينترين جملهها برميخوريم.
🔶 زبان ایرانی
🔸 5ـ راه ساده خواندن كتابهاي پيشينيان است [تکهی یک از دو]
اگر راه پيراستن زبان پارسي اين باشد كه اين جوانان ميپيمايند بايد گفت که هرگز بجايي نرسيده زبان را گمراهتر از گمراه خواهد گردانيد.
خواهند گفت : چه بايد كرد و چه راهي را بايد پيش گرفت؟
ميگوييم : ما در اين باره راه بسيار آساني را بهواخواهان زبان فارسي نشان ميدهيم و آن خواندن كتابهاي دانشمندان و نويسندگان پيشين است از كتابهاي ناصرخسرو و تاريخ بيهقي و فارسنامهي ابنبلخي و ترجمهي تاريخ طبري و گلستان سعدي و مانند اينها.
بايد دانست نخستين كسي كه زيان درآميختن فارسي را با كلمههاي عربي دريافته شاعر سترگ ايران فردوسي بوده و اينست كه در شاهنامه تا توانسته جز كلمههاي فارسي بكار نبرده كه بايد گفت پرارجترين نيكي را دربارهي زبان ايران او كرده و از اينجا شاهنامه بهترين كتاب براي ياد گرفتن كلمههاي پارسي ميباشد.
چيزي كه هست شاهنامه چون شعر است و چهبسا در شعر كه كلمهها جاي خود را از دست داده و پس و پيش ميافتد يا شاعر در سايهي ناچاري شيوهي ديگري براي جملهبندي پيش ميگيرد از اينجا استفاده از شاهنامه براي دست آوردن كلمههاي فارسي كار هر كسي نيست و اينست كه ما در اينجا ياد آن را نمينماييم و تنها بكتابهاي نثري اكتفا ميكنيم.
بايد دانست كه نويسندگان و مؤلفان زمان مغول و پيش از آن زمان بر دو دسته بودهاند : دستهاي آلودهي كلمهها و عبارتهاي عربي بوده و در نگارشهاي خود تا ميتوانستهاند بر فزوني آنها ميكوشيدهاند و برخي از آنان ديوانهي اين راه بودهاند از قبيل نصرالله كاتب و فضلالله وصاف و مؤلف تاريخ معجم و عبدالحميد كاتب و جويني و مانند آنان كه كتابهاي آنان ننگ زبان فارسي است. دستهي ديگر آنان كه چنان آلودگي را نداشتهاند و در نگارشها اگر كلمههاي عربي بكار ميبردهاند بفارسي نيز ميپرداختهاند.
از كتابهاي اين دستهي دوم در اين زمينه كه ما گفتگو داريم استفاده ميتوان كرد بدينسان كه از عربيهاي آنها چشم پوشيده فارسيها را بگيريم و راه بكار بردن و جملهبندي آنها را ياد بگيريم.
ما در اينجا بياد دو كتابي پرداخته از هر كدام جملههايي در اينجا ميآوريم :
1ـ اسرار التوحيد في مقامات الشيخ ابوسعيد. اين كتاب يكي از بهترين كتابهاي فارسي است. زيرا گذشته از آنكه تاريخچهي شيخ ابوسعيد ابوالخير يكي از بزرگترين صوفيان ايران را ياد ميكند و يك رشته آگاهيها را دربارهي صوفيان و دربارهي نيك و بد آنان دربر دارد از جهت نگارش پارسي نيز از گرانبهاترين كتابهاست.
ميتوان گفت كمتر كتابي در پارسي باين سادگي و رواني و شيوايي نگارش يافته.
گويا صوفيان چون با مردم ساده و بيسواد سر و كار داشته و بعبارت ديگر پيشهي ايشان عوامفريبي بوده از اينجا سادهترين زبان را بكار برده شيرينترين شيوهي سخن را در ياد داشتهاند و اينست كه در اين كتاب ما بسادهترين و شيرينترين جملهها برميخوريم.
✴️ حقایق زندگی (تکهی هفدهم)
🔸 کارها و پیشهها (بخش 4 از 4)
امروز مردم اینها را نمیدانند و شما اگر جستجو كنید خواهید دید دلها پر از باورهایی بضد اینهاست. مثلاً همان بازاریان كه كارشان جز دست بدست گردانیدن كالاها نیست و ما گفتیم كه مفتخوارند (بلكه با ترتیبی كه امروز دارند و از هر پیشامدی بهانه جسته نرخها را بالا میبرند همردیف دزدان و راهزنان میباشند) ، كارهای دولتی را نامشروع میشمارند و همیشه زبانشان بطعنه و بدگویی باز است.
واعظان كه خود نان از حرام میخورند (خواهیم گفت كه نان خوردن از راه دین نامشروع است) ، كاركنان دولتی را «ظلمه» نامیده پولهای ایشان را حرام میشمارند. [1] ببینید چگونه حقایق وارونه گردیده.
در اینجا داستانی هست كه باید یاد كنم : دو سال پیش یكی از آشنایانم گفت : «فلان سید از تبریز آمده و عجب اینجاست كه بخانهی پسرش نرفته و میگوید چون كاركن دولت میباشد زندگانی او حرامست». گفتم : پس چه كار میكند و از كجا اداره میشود؟.. خندید و گفت : «یك سید پیرمرد از كجا اداره خواهد شد؟! هر روز در حجرهی این بازرگان و آن بازرگان است و پول میگیرد!».
ببینید كار بكجا كشیده. بیكار ماندن و چشم طمع بدست این و آن دوختن كه حرام اندر حرام است مشروع شمرده میشود ولی كاركنی در ادارات دولتی حرام میباشد. اینست نمونهای از پوشیده ماندن حقایق درمیان این توده.
از سخن خود دور نیفتیم : كارهای سررشتهداری و این ادارهها از لوازم زندگانیست و بیگمان مشروع میباشد. كسانی كه اینها را نامشروع میشمارند شما از آنان بپرسید : «اگر این ادارهها نباشد كارهای دولتی را كه خواهد كرد؟!..» این را بپرسید و خواهید دید پاسخی ندارند. خواهید دید كه سرمایهشان جز زورگویی و خیرهرویی نیست.
آن فریبكار خداناشناس كه بمردم میگوید «كاركنان دولت ظلمهاند» اگر شبی دزدی بخانهاش بیاید و صد ریال مالش را ببرد صبحگاهان بكلانتری شتافته و داد و فریاد راه خواهد انداخت.
آنچه باید هیچ گوش نداد سخنان اینهاست. ولی از آنسوی باید دربارهی كاركنان دولتی نیز دو نكته را یادآوری كرد :
یكی آنكه كار كردن در ادارات دولتی نیز برای پیشرفت توده و راه افتادن چرخ زندگانیست. برای پول گرد آوردن نیست. برای برتری فروختن بمردم نمیباشد. این نكته نیز امروز از یادها رفته و كاركنان ادارات آن را از یكسو وسیلهای برای خودفروشی [2] میشمارند و از یكسو بیش از همه بحقوق اهمیت میدهند. این هر دو غلط است و باید اینان نیز بحقایق آشنا گردند.
سستی ادارهها و اینكه چندان كاری پیش نمیرود و نتیجه بدست نمیآید بیشتر از اینجهت است. كاركنان دولتی دلسوزی ندارند و تنها آخر ماه را میپایند كه حقوقی بگیرند. (بماند داستان آن نامردانی كه نادرستی نیز میكنند كه از آنها باید جداگانه سخن رانیم).
یك نكتهی دیگر اینست كه شالودهی ادارهها بسیار بزرگ برداشته شده و در هر كدام از آنها كسان فزونی و بیجهت بسیارند كه نه تنها بكاری نمیخورند ، مایهی اختلال نیز میباشند ، اینست یك كوشش دیگری دربارهی ادارهها این خواهد بود كه این كسان فزونی را از آنها بیرون آورند.
چنانكه دربارهی بازاریان باید تا میتوان دستهای میانجی را كم گردانید دربارهی ادارهها نیز همان رفتار را باید كرد. بخصوص دربارهی آنهایی كه رتبههای بالا دارند و حقوقهای بسیار میگیرند. فزونی و بیجهتی درمیان آنان بیشتر میباشد.
ما از این زمینه در جای دیگری سخن خواهیم راند و چون در اینجا مقصودمان گفتگو از پیشهها و كارها است (نه از ادارهها) بآن نمیپردازیم.
(پرچم روزانه شمارههای 57 ، 58 و 59)
[1] : چنین «فتواهایی» را تا زمانی میدادند که دستشان از حکومت دور بود. ولی هنگامی که خودشان به حکومت رسیدند یادشان رفت چهها میگفتند و چگونه میان مردم دودستگی پدید میآوردند.
[2] : خودفروشی ، خودنمایی بیش از اندازه است. خودفروش دربارهی خود همان كاری را میكند كه یك فروشنده برای تبلیغ كالای خود میكند. اینكه آن را به معنایی كه واژهی «تن فروشی» برای آن مناسب است بكار میبرند غلطست.
🔸 کارها و پیشهها (بخش 4 از 4)
امروز مردم اینها را نمیدانند و شما اگر جستجو كنید خواهید دید دلها پر از باورهایی بضد اینهاست. مثلاً همان بازاریان كه كارشان جز دست بدست گردانیدن كالاها نیست و ما گفتیم كه مفتخوارند (بلكه با ترتیبی كه امروز دارند و از هر پیشامدی بهانه جسته نرخها را بالا میبرند همردیف دزدان و راهزنان میباشند) ، كارهای دولتی را نامشروع میشمارند و همیشه زبانشان بطعنه و بدگویی باز است.
واعظان كه خود نان از حرام میخورند (خواهیم گفت كه نان خوردن از راه دین نامشروع است) ، كاركنان دولتی را «ظلمه» نامیده پولهای ایشان را حرام میشمارند. [1] ببینید چگونه حقایق وارونه گردیده.
در اینجا داستانی هست كه باید یاد كنم : دو سال پیش یكی از آشنایانم گفت : «فلان سید از تبریز آمده و عجب اینجاست كه بخانهی پسرش نرفته و میگوید چون كاركن دولت میباشد زندگانی او حرامست». گفتم : پس چه كار میكند و از كجا اداره میشود؟.. خندید و گفت : «یك سید پیرمرد از كجا اداره خواهد شد؟! هر روز در حجرهی این بازرگان و آن بازرگان است و پول میگیرد!».
ببینید كار بكجا كشیده. بیكار ماندن و چشم طمع بدست این و آن دوختن كه حرام اندر حرام است مشروع شمرده میشود ولی كاركنی در ادارات دولتی حرام میباشد. اینست نمونهای از پوشیده ماندن حقایق درمیان این توده.
از سخن خود دور نیفتیم : كارهای سررشتهداری و این ادارهها از لوازم زندگانیست و بیگمان مشروع میباشد. كسانی كه اینها را نامشروع میشمارند شما از آنان بپرسید : «اگر این ادارهها نباشد كارهای دولتی را كه خواهد كرد؟!..» این را بپرسید و خواهید دید پاسخی ندارند. خواهید دید كه سرمایهشان جز زورگویی و خیرهرویی نیست.
آن فریبكار خداناشناس كه بمردم میگوید «كاركنان دولت ظلمهاند» اگر شبی دزدی بخانهاش بیاید و صد ریال مالش را ببرد صبحگاهان بكلانتری شتافته و داد و فریاد راه خواهد انداخت.
آنچه باید هیچ گوش نداد سخنان اینهاست. ولی از آنسوی باید دربارهی كاركنان دولتی نیز دو نكته را یادآوری كرد :
یكی آنكه كار كردن در ادارات دولتی نیز برای پیشرفت توده و راه افتادن چرخ زندگانیست. برای پول گرد آوردن نیست. برای برتری فروختن بمردم نمیباشد. این نكته نیز امروز از یادها رفته و كاركنان ادارات آن را از یكسو وسیلهای برای خودفروشی [2] میشمارند و از یكسو بیش از همه بحقوق اهمیت میدهند. این هر دو غلط است و باید اینان نیز بحقایق آشنا گردند.
سستی ادارهها و اینكه چندان كاری پیش نمیرود و نتیجه بدست نمیآید بیشتر از اینجهت است. كاركنان دولتی دلسوزی ندارند و تنها آخر ماه را میپایند كه حقوقی بگیرند. (بماند داستان آن نامردانی كه نادرستی نیز میكنند كه از آنها باید جداگانه سخن رانیم).
یك نكتهی دیگر اینست كه شالودهی ادارهها بسیار بزرگ برداشته شده و در هر كدام از آنها كسان فزونی و بیجهت بسیارند كه نه تنها بكاری نمیخورند ، مایهی اختلال نیز میباشند ، اینست یك كوشش دیگری دربارهی ادارهها این خواهد بود كه این كسان فزونی را از آنها بیرون آورند.
چنانكه دربارهی بازاریان باید تا میتوان دستهای میانجی را كم گردانید دربارهی ادارهها نیز همان رفتار را باید كرد. بخصوص دربارهی آنهایی كه رتبههای بالا دارند و حقوقهای بسیار میگیرند. فزونی و بیجهتی درمیان آنان بیشتر میباشد.
ما از این زمینه در جای دیگری سخن خواهیم راند و چون در اینجا مقصودمان گفتگو از پیشهها و كارها است (نه از ادارهها) بآن نمیپردازیم.
(پرچم روزانه شمارههای 57 ، 58 و 59)
[1] : چنین «فتواهایی» را تا زمانی میدادند که دستشان از حکومت دور بود. ولی هنگامی که خودشان به حکومت رسیدند یادشان رفت چهها میگفتند و چگونه میان مردم دودستگی پدید میآوردند.
[2] : خودفروشی ، خودنمایی بیش از اندازه است. خودفروش دربارهی خود همان كاری را میكند كه یك فروشنده برای تبلیغ كالای خود میكند. اینكه آن را به معنایی كه واژهی «تن فروشی» برای آن مناسب است بكار میبرند غلطست.