✴️ در پیرامون نوشتههای پیمان
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 8
اینست ما گام بگام پیش میآییم ، و با این پیشرفت آن دشواریهای قرآن نیز آسان خواهد گردید و چگونگی آنها دانسته خواهد شد. اگر خوانندگان در یاد میدارند ما نوید داده بودیم امسال اینها را روشن گردانیم. نپندارند كه آن نوید را فراموش كردیم و بكار نبستیم. چنین نیست و ما بنوید خود كار بستیم و با این گامها كه برمیداریم معنی درست برانگیختگی و دیگر چیزها روشن خواهد گردید و آن دشواریها نیز آسان خواهد بود.
كنون خواست ما دو چیز است : یكی اینكه این داستانها كه در قرآنست از دشواریهای آن میباشد (بگفتهی خودِ آن از متشابهاتست) كه چنانكه در جای خود گفتهایم میباید بآنها پاسخ دهیم و دشواری را از میان برداریم. و این بسیار نابجاست كه كسانی باینها دست یازند و آنها را به رخ جهانیان بكشند. ما پیغمبر بزرگوار اسلام را براست میداریم. ولی این دلیل نخواهد بود كه كسانی آن داستانها را دستاویز گیرند.
🔸ما امروز در برابر خود چیزهای دیگری هم میداریم. همان داستان «شناختن آیین طبیعت و در كارهای خود آن را بدیده گرفتن و بچیزهای بیرون از آیین طبیعت دل نبستن» كه گفتیم یك داستان بسیار بزرگ و ارجداریست ، و یكی از بنیادهای كار ما شمرده میشود.
یكی از گامهایی كه میباید بسوی پیش برداشته شود همین كار است. اینست میگوییم میباید گفتگو از آن آیهها را بیكبار بكنار نهاد.
دیگری اینكه ما را از قرآن جدایی نیست. ما همان راه را میرویم كه قرآن رفته است. همین اكنون كه این جملهها را مینویسم نامهای از یكی از خوانندگان پیمان (آقای نورمحمدی) رسیده كه درمیان سخنان خود مینویسد : «پیمان زبان قرآنست». این جمله براستی نزدیك است و هیچگاه جدایی میانهی قرآن و پیمان نتوان پنداشت. چیزی كه هست قرآن را هر کس نفهمد. امروز با این کجی فهمها و آشفتگی اندیشهها قرآنخوانان معنی درست آن را نمیفهمند و نتوانند فهمید ، و اینست كسانی كجفهمانه جداییها میانهی آن با پیمان میپندارند.
یكی از كارهای بسیار بایا و بجا اینست كه دربارهی قرآن هیچ گفتگویی نشود ، و این كسان كه بدستاویز قرآن ایرادها میگیرند و بگفتگو میپردازند پاسخی بآنان داده نشود ، و این را چند انگیزه است :
نخست این كسان راستیرا پیرو قرآن نمیباشند. ما نیك میشناسیم كه اینان كیستند و چه باورهایی میدارند. اینان قرآن را دستافزاری برای پیشرفت نادانیهای خود گرفتهاند و آن را سپر گردانیدهاند. اینان از قرآن آنچه را كه بسود خود یابند پذیرند و آنچه را كه بزیان خود بینند به گزارش[=تأویل] كشند و یا پاسخ دهند كه ما معنی قرآن را نتوانیم فهمید. در همان گفتگوها با پیمان نیك آزمودیم. ما گفتیم قرآن از زبان پیغمبر اسلام آشكاره میگوید : «لَا أَعْلَمُ الْغَيْبَ» اینان بیدرنگ و گستاخانه بگزارش پرداخته و چنین پاسخ دادند كه خواستش «لااعلم الغیب من عندی» است. دربارهی نیارَستنیها[=معجزات] نیز همین رفتار را كردند. پیغمبر اسلام كه آشكاره از نیارَستنیها بیزاری مینماید و ما آن آیهها را یادآوری كردیم بیدرنگ پاسخ دادند كه خواستش آنست كه با نیروی خود چنین كارهایی نمیتوانم. این رفتار گستاخانهایست كه اینان با قرآن مینمایند.
اینان چنانكه خدا را زیردست پرستیدههای خود گردانیدهاند با قرآن نیز آن رفتار را میكنند.
دوم اینان قرآن را نمیفهمند. دلیل این همانست كه در بالا یاد كردیم. قرآن از زبان پیغمبر میگوید : «غیب نمیدانم» و بارها از نیارَستنی بیزاری نشان میدهد. با این آیههای آشكارِ چند باره ، آنان در كتابهای خود صد داستان از غیبدانی و نیارَستنیهای آن پاكمرد نوشتهاند ، و باو بس نكرده امامان و دیگران را نیز دانندهی غیب و توانندهی نیارَستنی ستودهاند. این دو چیز چون آشكار است مینویسیم. صد مانند اینها توانیم شمرد. چنانكه معنی زندگی را نمیفهمند ، معنی دین را نمیفهمند ، معنی قرآن را نیز نمیفهمند.
سوم امروز گمراهیهای جهان ، مادّیگری و چیزهای دیگریست كه بارها شمردهایم ، و اینها نه چیزیست كه با قرآن چاره شود. اینها با بودن قرآن پیش آمده است ، و چنانكه بارها گفتهایم همهی كیشها امروز از قرآن دلیل برای خود میآورند. پس چه سودی از گفتگو دربارهی قرآن تواند بود؟!..
چهارم این كسان نه آنند كه چون گفتگو كردند و دلیل شنیدند براه آیند. ما بارها آزمودیم كه هر زمان از راه دیگری پیش میآیند. اینان از آن لذت میبرند كه بنام قرآن گفتگو كنند و به چَخِش پردازند و هیاهو بلند كنند. زیرا كه در بند چیزی نیستند و پروای هیچی نمیدارند.
.
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 8
اینست ما گام بگام پیش میآییم ، و با این پیشرفت آن دشواریهای قرآن نیز آسان خواهد گردید و چگونگی آنها دانسته خواهد شد. اگر خوانندگان در یاد میدارند ما نوید داده بودیم امسال اینها را روشن گردانیم. نپندارند كه آن نوید را فراموش كردیم و بكار نبستیم. چنین نیست و ما بنوید خود كار بستیم و با این گامها كه برمیداریم معنی درست برانگیختگی و دیگر چیزها روشن خواهد گردید و آن دشواریها نیز آسان خواهد بود.
كنون خواست ما دو چیز است : یكی اینكه این داستانها كه در قرآنست از دشواریهای آن میباشد (بگفتهی خودِ آن از متشابهاتست) كه چنانكه در جای خود گفتهایم میباید بآنها پاسخ دهیم و دشواری را از میان برداریم. و این بسیار نابجاست كه كسانی باینها دست یازند و آنها را به رخ جهانیان بكشند. ما پیغمبر بزرگوار اسلام را براست میداریم. ولی این دلیل نخواهد بود كه كسانی آن داستانها را دستاویز گیرند.
🔸ما امروز در برابر خود چیزهای دیگری هم میداریم. همان داستان «شناختن آیین طبیعت و در كارهای خود آن را بدیده گرفتن و بچیزهای بیرون از آیین طبیعت دل نبستن» كه گفتیم یك داستان بسیار بزرگ و ارجداریست ، و یكی از بنیادهای كار ما شمرده میشود.
یكی از گامهایی كه میباید بسوی پیش برداشته شود همین كار است. اینست میگوییم میباید گفتگو از آن آیهها را بیكبار بكنار نهاد.
دیگری اینكه ما را از قرآن جدایی نیست. ما همان راه را میرویم كه قرآن رفته است. همین اكنون كه این جملهها را مینویسم نامهای از یكی از خوانندگان پیمان (آقای نورمحمدی) رسیده كه درمیان سخنان خود مینویسد : «پیمان زبان قرآنست». این جمله براستی نزدیك است و هیچگاه جدایی میانهی قرآن و پیمان نتوان پنداشت. چیزی كه هست قرآن را هر کس نفهمد. امروز با این کجی فهمها و آشفتگی اندیشهها قرآنخوانان معنی درست آن را نمیفهمند و نتوانند فهمید ، و اینست كسانی كجفهمانه جداییها میانهی آن با پیمان میپندارند.
یكی از كارهای بسیار بایا و بجا اینست كه دربارهی قرآن هیچ گفتگویی نشود ، و این كسان كه بدستاویز قرآن ایرادها میگیرند و بگفتگو میپردازند پاسخی بآنان داده نشود ، و این را چند انگیزه است :
نخست این كسان راستیرا پیرو قرآن نمیباشند. ما نیك میشناسیم كه اینان كیستند و چه باورهایی میدارند. اینان قرآن را دستافزاری برای پیشرفت نادانیهای خود گرفتهاند و آن را سپر گردانیدهاند. اینان از قرآن آنچه را كه بسود خود یابند پذیرند و آنچه را كه بزیان خود بینند به گزارش[=تأویل] كشند و یا پاسخ دهند كه ما معنی قرآن را نتوانیم فهمید. در همان گفتگوها با پیمان نیك آزمودیم. ما گفتیم قرآن از زبان پیغمبر اسلام آشكاره میگوید : «لَا أَعْلَمُ الْغَيْبَ» اینان بیدرنگ و گستاخانه بگزارش پرداخته و چنین پاسخ دادند كه خواستش «لااعلم الغیب من عندی» است. دربارهی نیارَستنیها[=معجزات] نیز همین رفتار را كردند. پیغمبر اسلام كه آشكاره از نیارَستنیها بیزاری مینماید و ما آن آیهها را یادآوری كردیم بیدرنگ پاسخ دادند كه خواستش آنست كه با نیروی خود چنین كارهایی نمیتوانم. این رفتار گستاخانهایست كه اینان با قرآن مینمایند.
اینان چنانكه خدا را زیردست پرستیدههای خود گردانیدهاند با قرآن نیز آن رفتار را میكنند.
دوم اینان قرآن را نمیفهمند. دلیل این همانست كه در بالا یاد كردیم. قرآن از زبان پیغمبر میگوید : «غیب نمیدانم» و بارها از نیارَستنی بیزاری نشان میدهد. با این آیههای آشكارِ چند باره ، آنان در كتابهای خود صد داستان از غیبدانی و نیارَستنیهای آن پاكمرد نوشتهاند ، و باو بس نكرده امامان و دیگران را نیز دانندهی غیب و توانندهی نیارَستنی ستودهاند. این دو چیز چون آشكار است مینویسیم. صد مانند اینها توانیم شمرد. چنانكه معنی زندگی را نمیفهمند ، معنی دین را نمیفهمند ، معنی قرآن را نیز نمیفهمند.
سوم امروز گمراهیهای جهان ، مادّیگری و چیزهای دیگریست كه بارها شمردهایم ، و اینها نه چیزیست كه با قرآن چاره شود. اینها با بودن قرآن پیش آمده است ، و چنانكه بارها گفتهایم همهی كیشها امروز از قرآن دلیل برای خود میآورند. پس چه سودی از گفتگو دربارهی قرآن تواند بود؟!..
چهارم این كسان نه آنند كه چون گفتگو كردند و دلیل شنیدند براه آیند. ما بارها آزمودیم كه هر زمان از راه دیگری پیش میآیند. اینان از آن لذت میبرند كه بنام قرآن گفتگو كنند و به چَخِش پردازند و هیاهو بلند كنند. زیرا كه در بند چیزی نیستند و پروای هیچی نمیدارند.
.
19
🔶 زبان ایرانی
🔸 غلطهاي تازه
6ـ كادوسيان ، كادوشان ، تالشان
در زمان هخامنشيان مردمي در بخش غربي رشته كوهستان البرز نشيمن داشتند كه «كادوش» ناميده ميشدند. اينان گذشته از آنكه گروه بس انبوهي بودند در سايهي جنگل و كوهستان خود ، از تاخت و هجوم بيگانگان ايمني داشته نيرومندانه زندگي مينمودند و كمتر فرمانبرداري از پادشاهان هخامنشي داشتند.
پُلوتارْخ ، مؤلف معروف يوناني ، نافرماني آنان را در زمان اردشير دوم هخامنشي ياد كرده و لشكركشي اردشير را بر سر آنان بشرح مينگارد. بگفتهي او كادوشان دو پادشاه جداگانه داشتهاند كه در اين هنگام دست بهم داده بجلو اردشير شتافته بودند. ميگويد ، در نتيجهي تنگي راهها و سختي گذرگاهها كار آذوقه و علف بر لشكر اردشير سخت شده و كار بآنجا رسيد كه بيم هر گونه گزند و زيان ميرفت. تنها چيزي كه مايهي رهايي اردشير و سپاهش از آن گرفتاري شد تدبيري بود كه يكي از اميران انديشيده آن دو پادشاه کادوش را بطلب زينهار برانگيخت و بدين دستاويز اردشير از آنجا بازگشت.
باري نام «كادوش» تا زمان ساسانيان معروف بود ، كمكم تغييرهايي در آن نام از روي قاعدههاي زبانشناسي روي داده. بدينسان كه كاف تبديل به تاء يافته و دال مبدل به لام شده و اينست كه «كادوش» ، «تالوش» گرديده. سپس واو هم از ميان رفته «تالش» گفته شده.1
بعبارت ديگر مردمي كه امروز «تالش» ناميده ميشوند بازماندگان آن مردم باستاني ميباشند كه ما در تاريخها نام آنان را «كادوشان» مييابيم. کلمهی «تالش» نيز تبديل شدهي همان نام «كادوش» ميباشد. چنانكه اين موضوع از ديدهي فن زبانشناسي روشن و يقين است.
ولي از سوي ديگر چون نام اين مردم در زبانهاي باستان بزبان يوناني رفته و در آنجا بتحريف «كادوس» يا «كادوسي» خوانده شده سپس هم بزبانهاي اروپايي امروزي درآمده از اين زبانها بدست ترجمهكنندگان بكتابهاي پارسي رسيده و شهرت يافته است كه نه تنها کلمه را بشكل محرف يوناني ميخوانند ، چون از چگونگي كار آن و از اينكه شكل درست نام «كادوش» بوده كه امروز «تالش» گرديده آگاهي ندارند ، از اينجا باشتباه تاريخي دچار گرديده ميپندارند كه آن مردم باستان از ميان رفتهاند و امروز نشاني از ايشان نيست ، چنانكه باين اشتباه تاريخي ، شرقشناسان غرب نيز دچار ميباشند.
ليكن چنانكه ما گفتيم ، کلمهی «كادوسي» يا «كادوسيان» كه در كتابها و روزنامهها ديده ميشود غلط است. اگر شكل باستان کلمه را بخواهيم بايد «كادوش» نامند. و اگر شكل امروزي را بخواهيم بايد «تالش» خواند كه جمع آن «تالشان» ميشود.2
از آنسوي «كادوشان» از ميان نرفته و نابود نشدهاند بلكه همان مردمياند كه امروز هم هستند و بنام «تالش» معروف ميباشند.
1ـ براي تفصيل اين مطلب دفتر يكم از «نامهاي شهرها و ديهها» ديده شود.
2ـ در اواخر ساسانيان اين کلمه «تالشان» معروف بوده كه در آغاز اسلام محرف آن را در كتابهاي عربي «طيلسان» مييابيم.
شگفت است كه امروز در نگارشهاي دولتي بجاي واژهي تالشان «طوالش» مينويسند كه از غلطهاي بسيار زشت ادارهها بايد شمرد. اعتمادالسلطنه كه در مرآتالبلدان نام «تالشان» را ياد ميكند ميگويد طوالش است. ناگزير شده كه کلمهی فارسي درستي را با کلمهی نادرست تفسير نمايد.
🔶 زبان ایرانی
🔸 غلطهاي تازه
6ـ كادوسيان ، كادوشان ، تالشان
در زمان هخامنشيان مردمي در بخش غربي رشته كوهستان البرز نشيمن داشتند كه «كادوش» ناميده ميشدند. اينان گذشته از آنكه گروه بس انبوهي بودند در سايهي جنگل و كوهستان خود ، از تاخت و هجوم بيگانگان ايمني داشته نيرومندانه زندگي مينمودند و كمتر فرمانبرداري از پادشاهان هخامنشي داشتند.
پُلوتارْخ ، مؤلف معروف يوناني ، نافرماني آنان را در زمان اردشير دوم هخامنشي ياد كرده و لشكركشي اردشير را بر سر آنان بشرح مينگارد. بگفتهي او كادوشان دو پادشاه جداگانه داشتهاند كه در اين هنگام دست بهم داده بجلو اردشير شتافته بودند. ميگويد ، در نتيجهي تنگي راهها و سختي گذرگاهها كار آذوقه و علف بر لشكر اردشير سخت شده و كار بآنجا رسيد كه بيم هر گونه گزند و زيان ميرفت. تنها چيزي كه مايهي رهايي اردشير و سپاهش از آن گرفتاري شد تدبيري بود كه يكي از اميران انديشيده آن دو پادشاه کادوش را بطلب زينهار برانگيخت و بدين دستاويز اردشير از آنجا بازگشت.
باري نام «كادوش» تا زمان ساسانيان معروف بود ، كمكم تغييرهايي در آن نام از روي قاعدههاي زبانشناسي روي داده. بدينسان كه كاف تبديل به تاء يافته و دال مبدل به لام شده و اينست كه «كادوش» ، «تالوش» گرديده. سپس واو هم از ميان رفته «تالش» گفته شده.1
بعبارت ديگر مردمي كه امروز «تالش» ناميده ميشوند بازماندگان آن مردم باستاني ميباشند كه ما در تاريخها نام آنان را «كادوشان» مييابيم. کلمهی «تالش» نيز تبديل شدهي همان نام «كادوش» ميباشد. چنانكه اين موضوع از ديدهي فن زبانشناسي روشن و يقين است.
ولي از سوي ديگر چون نام اين مردم در زبانهاي باستان بزبان يوناني رفته و در آنجا بتحريف «كادوس» يا «كادوسي» خوانده شده سپس هم بزبانهاي اروپايي امروزي درآمده از اين زبانها بدست ترجمهكنندگان بكتابهاي پارسي رسيده و شهرت يافته است كه نه تنها کلمه را بشكل محرف يوناني ميخوانند ، چون از چگونگي كار آن و از اينكه شكل درست نام «كادوش» بوده كه امروز «تالش» گرديده آگاهي ندارند ، از اينجا باشتباه تاريخي دچار گرديده ميپندارند كه آن مردم باستان از ميان رفتهاند و امروز نشاني از ايشان نيست ، چنانكه باين اشتباه تاريخي ، شرقشناسان غرب نيز دچار ميباشند.
ليكن چنانكه ما گفتيم ، کلمهی «كادوسي» يا «كادوسيان» كه در كتابها و روزنامهها ديده ميشود غلط است. اگر شكل باستان کلمه را بخواهيم بايد «كادوش» نامند. و اگر شكل امروزي را بخواهيم بايد «تالش» خواند كه جمع آن «تالشان» ميشود.2
از آنسوي «كادوشان» از ميان نرفته و نابود نشدهاند بلكه همان مردمياند كه امروز هم هستند و بنام «تالش» معروف ميباشند.
1ـ براي تفصيل اين مطلب دفتر يكم از «نامهاي شهرها و ديهها» ديده شود.
2ـ در اواخر ساسانيان اين کلمه «تالشان» معروف بوده كه در آغاز اسلام محرف آن را در كتابهاي عربي «طيلسان» مييابيم.
شگفت است كه امروز در نگارشهاي دولتي بجاي واژهي تالشان «طوالش» مينويسند كه از غلطهاي بسيار زشت ادارهها بايد شمرد. اعتمادالسلطنه كه در مرآتالبلدان نام «تالشان» را ياد ميكند ميگويد طوالش است. ناگزير شده كه کلمهی فارسي درستي را با کلمهی نادرست تفسير نمايد.
✴️ حقایق زندگی (تکهی بیست وهفتم)
🔸 چاره جز كوشش و ایستادگی نیست (بخش 1 از 1)
یكی از خوانندگان پرچم با من گفتگو كرده چنین میگوید : گفتارهایی را كه مینویسید میخوانم. ولی مردم اینها را نمیپذیرند. آن شرحی را كه دربارهی «قضا و قدر» نوشته بودید من در خانوادهی خودمان خواندم. ولی نتوانستم زنها را قانع گردانم.
بعقیدهی من نوشتن و گفتن برای اینها فایده ندارد. باید در فكر بچهها باشیم و آنها را نگزاریم با این عقاید بزرگ شوند.
میگویم : ما در این چند سال آزمودیم و دیدیم حقایق را كه میگوییم مردم بسه دسته میگردند : یك دسته همینكه میشنوند آنها را میپذیرند و در پیرامونش بكوششهایی میپردازند. یك دسته مدتی ایستادگی نموده سپس میپذیرند. یك دسته هیچگاه نپذیرفته همچنان در پیروی از نادانیها پا میفشارند.
از اینجا میدانیم مردم بسه گونهاند : یكی آنانكه فهم و خرد و نیروهای خدادادیشان بقوت خود بازمانده. دیگری آنانكه آن نیروها از قوت افتاده. سومی آنانكه بیكبار فهم و خرد و اینگونه نیروها را از دست دادهاند. چون مردم باین سه گونهاند در برابر حقایق نیز بسه دسته تقسیم میشوند. وگرنه حقیقتپژوهی یكی از خصائل فطری آدمی میباشد.
هرچه هست ما باید حقایق را بگوییم و بنشر آنها بكوشیم ، و هر مرد باخرد و غیرتمندی نیز بما یاری كند. این وظیفهی همگی ماست و راه چارهای برای خود جز این نداریم.
🔸تا این اندیشههای پست و پراكنده درمیانست این توده روی رستگاری نخواهد دید. این كار ما یك نتیجهی روشنی را دربر خواهد داشت و آن اینكه دستهی تباهمغز و تیرهدرون شناخته شده از دیگران جدا گردند. آن دسته كسانی كه فهم و خرد و نیروهای مغزیشان تباه گردیده و بحقایق گردن نمیتوانند گزاشت شناخته و جدا باشند. این خود سودهایی درپی دارد.
اما زنها ، آنان یك سخنی را كه چند بار از چند زبان شنیدند خواه ناخواه نرم گردند و گردن گزارند. در این باره زنها گناهی ندارند و جای گلهای از ایشان نیست. چیزهاییست كه از زبان مردان شنیده و در دل جا دادهاند و اكنون كه حقایق را بشنوند دیر یا زود در دلهای خود جا خواهند داد. شما میخواهید تنها بیك بار گفتن بس كنید و از یك اوقات تلخی كه رو داده دلتنگ شدهاید و میخواهید سپر اندازید.
🔸اینها از آنست كه اهمیت این حقایق را درنمییابید. دوباره میگویم : راه رهایی برای این كشور جز مبارزه با پندارهای پراكنده و نشر حقایق نیست. آن جانفشانی و پافشاری كه دیگران در جنگها بكار میبرند ما باید در راه اینها بكار بریم. دشمن بزرگ ما این گمراهیهاست. باید با همهی توانایی خود با آنها بجنگیم.
شما با یك نهیب مادر یا مادرزن از میدان در رفتهاید. ولی باید از شكستن كاسه و كوزه و از برانداختن چراغ و سماور هم نترسید و گفتهی خود را دنبال كنید. ما كسانی را میشناسیم كه بر سر همین سخنان كارشان با همسرانشان تا بگفتگوی طلاق كشیده و با این حال از ایستادگی برنگردیدهاند. این چه زبونیست كه نتوانید مادر و همسرتان را با خود همباور گردانید؟!.. چرا نمیاندیشید آن زنانی كه عقیده به «قسمت» و «بخت» و «سرنوشت» دارند و از سقاخانه و امامزاده گشایش كار میطلبند ، یك آسیبی برای خاندانند؟! چرا نمیاندیشید كه از چنان زنی جز زیان امید نتوان داشت؟!..
میگویند : «پس كارها دست خدا نیست؟!..» و با این جمله هو میكنند. باید گفت : همان خدا اختیار را بدست شما سپرده. این آیین را همان خدا گزارده كه شما اگر از راهش نكوشید و با این پندارها خود را دلخوش ساخته بیباك و بیپروا نشینید زبون و خوار باشید و لگدمال دیگران گردید. شما میخواهید دست از تنبلی و هوسبازی برندارید و آنوقت بیشرمانه گناه را بگردن خدا انداخته بگویید : او چنین خواسته است. پس ای بیخردان خدا ستمگر است كه شما را زبون و افتاده خواهد؟!..
اما اینكه میگویید : «گفتن و نوشتن برای اینها فایده ندارد. باید در فكر بچهها باشیم» درست نیست. زیرا
🔸شما اگر نتوانید بزرگها را از این پندارهای بیهوده دور گردانید بچهها را هم نخواهید توانست. زیرا بچهها با دست آنها و درمیان آنها بزرگ میگردند. مگر شما بچهها را از مادرها و مادر بزرگها جدا خواهید گردانید؟!.. از این گذشته مگر روزگار بشما آن فرصت را خواهد داد كه بتوانید یك نژاد نوینی پدید آورید؟!.. شما با این آلودگیها مگر پنجاه سال دیگر خواهید ماند كه بچههاتان بدلخواه بار آورید؟!.. مرا شگفت افتاد كه شما بدام اندرید و درنمییابید. شگفت افتاد كه بدبختی خود را نمیفهمید. بدانید ای ایرانیان ، اگر بزودی تكانی بخود ندهید و یك دستهی پاك و خردمندی همدست گردیده رشتهی كارها بدست نگیرید و باین آلودگیها چاره نكنید دیگر فرصتی برای شما بازنخواهد ماند. این را نمینویسم كه نومید گردید. مینویسم كه تكانی بخود دهید.
(پرچم روزانه شمارهی 91)
🔸 چاره جز كوشش و ایستادگی نیست (بخش 1 از 1)
یكی از خوانندگان پرچم با من گفتگو كرده چنین میگوید : گفتارهایی را كه مینویسید میخوانم. ولی مردم اینها را نمیپذیرند. آن شرحی را كه دربارهی «قضا و قدر» نوشته بودید من در خانوادهی خودمان خواندم. ولی نتوانستم زنها را قانع گردانم.
بعقیدهی من نوشتن و گفتن برای اینها فایده ندارد. باید در فكر بچهها باشیم و آنها را نگزاریم با این عقاید بزرگ شوند.
میگویم : ما در این چند سال آزمودیم و دیدیم حقایق را كه میگوییم مردم بسه دسته میگردند : یك دسته همینكه میشنوند آنها را میپذیرند و در پیرامونش بكوششهایی میپردازند. یك دسته مدتی ایستادگی نموده سپس میپذیرند. یك دسته هیچگاه نپذیرفته همچنان در پیروی از نادانیها پا میفشارند.
از اینجا میدانیم مردم بسه گونهاند : یكی آنانكه فهم و خرد و نیروهای خدادادیشان بقوت خود بازمانده. دیگری آنانكه آن نیروها از قوت افتاده. سومی آنانكه بیكبار فهم و خرد و اینگونه نیروها را از دست دادهاند. چون مردم باین سه گونهاند در برابر حقایق نیز بسه دسته تقسیم میشوند. وگرنه حقیقتپژوهی یكی از خصائل فطری آدمی میباشد.
هرچه هست ما باید حقایق را بگوییم و بنشر آنها بكوشیم ، و هر مرد باخرد و غیرتمندی نیز بما یاری كند. این وظیفهی همگی ماست و راه چارهای برای خود جز این نداریم.
🔸تا این اندیشههای پست و پراكنده درمیانست این توده روی رستگاری نخواهد دید. این كار ما یك نتیجهی روشنی را دربر خواهد داشت و آن اینكه دستهی تباهمغز و تیرهدرون شناخته شده از دیگران جدا گردند. آن دسته كسانی كه فهم و خرد و نیروهای مغزیشان تباه گردیده و بحقایق گردن نمیتوانند گزاشت شناخته و جدا باشند. این خود سودهایی درپی دارد.
اما زنها ، آنان یك سخنی را كه چند بار از چند زبان شنیدند خواه ناخواه نرم گردند و گردن گزارند. در این باره زنها گناهی ندارند و جای گلهای از ایشان نیست. چیزهاییست كه از زبان مردان شنیده و در دل جا دادهاند و اكنون كه حقایق را بشنوند دیر یا زود در دلهای خود جا خواهند داد. شما میخواهید تنها بیك بار گفتن بس كنید و از یك اوقات تلخی كه رو داده دلتنگ شدهاید و میخواهید سپر اندازید.
🔸اینها از آنست كه اهمیت این حقایق را درنمییابید. دوباره میگویم : راه رهایی برای این كشور جز مبارزه با پندارهای پراكنده و نشر حقایق نیست. آن جانفشانی و پافشاری كه دیگران در جنگها بكار میبرند ما باید در راه اینها بكار بریم. دشمن بزرگ ما این گمراهیهاست. باید با همهی توانایی خود با آنها بجنگیم.
شما با یك نهیب مادر یا مادرزن از میدان در رفتهاید. ولی باید از شكستن كاسه و كوزه و از برانداختن چراغ و سماور هم نترسید و گفتهی خود را دنبال كنید. ما كسانی را میشناسیم كه بر سر همین سخنان كارشان با همسرانشان تا بگفتگوی طلاق كشیده و با این حال از ایستادگی برنگردیدهاند. این چه زبونیست كه نتوانید مادر و همسرتان را با خود همباور گردانید؟!.. چرا نمیاندیشید آن زنانی كه عقیده به «قسمت» و «بخت» و «سرنوشت» دارند و از سقاخانه و امامزاده گشایش كار میطلبند ، یك آسیبی برای خاندانند؟! چرا نمیاندیشید كه از چنان زنی جز زیان امید نتوان داشت؟!..
میگویند : «پس كارها دست خدا نیست؟!..» و با این جمله هو میكنند. باید گفت : همان خدا اختیار را بدست شما سپرده. این آیین را همان خدا گزارده كه شما اگر از راهش نكوشید و با این پندارها خود را دلخوش ساخته بیباك و بیپروا نشینید زبون و خوار باشید و لگدمال دیگران گردید. شما میخواهید دست از تنبلی و هوسبازی برندارید و آنوقت بیشرمانه گناه را بگردن خدا انداخته بگویید : او چنین خواسته است. پس ای بیخردان خدا ستمگر است كه شما را زبون و افتاده خواهد؟!..
اما اینكه میگویید : «گفتن و نوشتن برای اینها فایده ندارد. باید در فكر بچهها باشیم» درست نیست. زیرا
🔸شما اگر نتوانید بزرگها را از این پندارهای بیهوده دور گردانید بچهها را هم نخواهید توانست. زیرا بچهها با دست آنها و درمیان آنها بزرگ میگردند. مگر شما بچهها را از مادرها و مادر بزرگها جدا خواهید گردانید؟!.. از این گذشته مگر روزگار بشما آن فرصت را خواهد داد كه بتوانید یك نژاد نوینی پدید آورید؟!.. شما با این آلودگیها مگر پنجاه سال دیگر خواهید ماند كه بچههاتان بدلخواه بار آورید؟!.. مرا شگفت افتاد كه شما بدام اندرید و درنمییابید. شگفت افتاد كه بدبختی خود را نمیفهمید. بدانید ای ایرانیان ، اگر بزودی تكانی بخود ندهید و یك دستهی پاك و خردمندی همدست گردیده رشتهی كارها بدست نگیرید و باین آلودگیها چاره نكنید دیگر فرصتی برای شما بازنخواهد ماند. این را نمینویسم كه نومید گردید. مینویسم كه تكانی بخود دهید.
(پرچم روزانه شمارهی 91)
بالا : سفیر آلمان برای حافظ ستایی به شیراز رفته و شعر از حافظ میخواند. پایین : سفیر اتریش به زیارت بارگاه معصومه به قم رفته و همچون یک شیعی دوآتشه ضریح را میبوسد.
این رویهکاریها (ظاهرسازی) از یک جنس است. میخواهند ما را در گمراهیها و بدآموزیهای خودمان پایدار گردانند که همیشه سرگرم آنها باشیم.
آنها در دانشها پیش روند و ماشینها سازند ، ما سرگرم کیشها و شعر و شاعری باشیم و در دانش و تکنولوژی نیازمند و زیردست ایشان مانده ، مواد خام داده کالاهای آنان را بخریم.
این رویهکاریها (ظاهرسازی) از یک جنس است. میخواهند ما را در گمراهیها و بدآموزیهای خودمان پایدار گردانند که همیشه سرگرم آنها باشیم.
آنها در دانشها پیش روند و ماشینها سازند ، ما سرگرم کیشها و شعر و شاعری باشیم و در دانش و تکنولوژی نیازمند و زیردست ایشان مانده ، مواد خام داده کالاهای آنان را بخریم.
✴️ در پیرامون نوشتههای پیمان
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 9
از هر باره كه بیندیشید این ناسزاست كه ما آنان را «قرآنی» بشناسیم و میدان دهیم كه بنام قرآن با ما گفتگو كنند. این یك زیركی از سوی آنانست و ما هم نباید پذیریم. میباید آشكاره بگوییم : شما كجا و قرآن كجا؟!.. شما كدام چیز را از قرآن میپذیرید كه قرآنی باشید؟!.. مگر شما نیستید كه پانزده كیش میدارید و پیروان هر كیشی از قرآن دلیل میآورند؟!..
بیشتر اینان گستاخانهترین رفتار را با قرآن مینمایند و من اینك داستانی را مینویسم : در چند سال پیش یكی از ملایان كه با من آشنایی میداشت بتهران آمد و چنین خواست كه در اینجا نشیمن گیرد. من میگفتم برایش سخت گذرد. زیرا میدانستم كاری یا پیشهای نتواند. پس از زمانی شنیدم زندگانی خوبی پیدا كرده ، و چون پرسیدم دانسته شد نشستی بنام «درس قرآن» برپا ساخته كه كسانی از بازاریان و دیگران بآنجا میآیند و آنان پولهایی باین میرسانند. من در شگفت شدم زیرا او را بیدین میشناختم. سالها فلسفه خوانده بود و بارها نزد من سخن از افلاطون و ارسطو رانده و آنان را همپایهی پیغمبران (یا بهتر گویم پیغمبران را همپایهی آنان) میستود ، و بچنین كسی گمان نمیرفت كه بقرآن و درس قرآن پردازد. پیداست كه جز برای نان خوردن آن را نكرده بود. در همان هنگامها روزی بدیدن من آمد و خشنودی مینمود از اینكه سخنان خوشایندی را پیدا كرده است و با گفتن آنها كسانی را بسر خود گرد آورده. از سخنانی كه میگفت یكی اینكه : «من میخواستم پیمان را ترویج كنم ولی دیدم مقدسین ناراضی هستند و ترك كردم» ببینید چه سودجویهایی از قرآن میكنند؟! یك كتاب آسمانی را در چه راه بكار میبرند؟!..
دربارهی قرآن سخن دیگری نیز هست كه میباید در اینجا بنویسیم : در چندی پیش مردی با دست آقای فتحی دو پرسش نزد من فرستاده بود بدینسان :
1) آیا پیروی از قرآن و قوانین مندرج در آن ، راه نجات و رستگاری در دنیای كنونی و پسین نخواهد بود؟!..
2) در صورت منفی بكدام یك از قوانین و دستورات آن ایراد هست و زیان آن چیست؟!.
پیداست كه پرسنده پیمان نخوانده و از راستیها بسیار دور است. این میپندارد كه ما بیكی از آموزاكهای[تعلیمات] قرآن ایراد میداریم. هرچه بود نخواستم كه پاسخی ندهم ، و چنین نوشتم كه برای باز شدن راه پاسخ من هم از شما میپرسم : آیا امروز قرآن درمیان خود مسلمانان بكار بسته میشود یا نه؟.. گمان بیشتر آنست كه خواهید گفت : «نمیشود.» اینست دوباره میپرسم : «چرا؟!.. چرا نمیشود؟!.. انگیزهی آن چیست؟!.. و آنگاه آیا شما و كسان دیگری از علما و پیشروان توانید آن را روان گردانید یا نه؟!..»
این را فرستادم و او پاسخی نداد و بخاموشی گرایید. با خود میگفتم : بهتر است همینها را در مهنامه بچاپ رسانیم كه كسانی اگر بخواهند پاسخی دهند. لیكن دیدیم نتیجهای نخواهد بود. زیرا یك دسته بیكبار خاموشی گزیده و بروی خود نخواهند آورد و یك دسته بسخنان بسیار پرتی خواهند برخاست كه ما اگر بخواهیم آنها را بنویسیم و بپاسخ پردازیم از خواست خود دور خواهیم افتاد و در این هنگام سخت ، زمان خود و دیگران را هدر خواهیم گردانید ، و اگر بچاپ نرسانیم همان را دستاویز گرفته زباندرازی خواهند كرد. چنانكه همین كار را آخوندی كرده كه یک رشته ایرادهای بسیار پوچ و پرتی را نوشته و فرستاده و رونویسهایی از آن بدست كسانی داده.
مثلاً ایراد گرفته كه من كه نكوهشها از اروپاییگری نمودم هنوز خودم از اروپاییگری دست برنداشتهام ، (گویا خواستش اینست كه رخت اروپایی میپوشم و با كارد و چنگال خوراك میخورم و روی صندلی مینشینم). بیچاره نفهمیده كه نكوهشی كه من از اروپاییگری نمودم خواستم رخت و این چیزها نبود و این را بارها نوشتم و روشن گردانیدم.
🔸خواست من از اروپاییگری آن بود كه كسانی از شرقیان ، اروپا را در راه رستگاری شناخته و گمراهیهای آن را در زمینهی زندگانی نمیدانستند و چنین میپنداشتند كه شرق هم باید از هر باره پیروی از اروپا نماید. من لغزشهای اروپا را نشان داده و چنین گفتم كه میباید شرقیان پیروی از اروپا نكرده و خود یك راه رستگاری دیگری پیش گیرند ، و بروی آن گفتهی خود ایستادگی نمودم و پیمان را برای پیشرفت آن خواست برپا گردانیدم.
معنایی باین بزرگی را كه بارها در پیمان روشن گردانیدهایم درنیافته و اندیشهاش برخت و كلاه و مانند اینها كه هیچ ارجی بچگونگی آن نتوان نهاد میرود ، و خیرهرویی نموده و این را مینویسد و میفرستد كه ما بچاپ رسانیم و پاسخ دهیم. ما بآنان میگوییم این كیش كه شما پیش گرفتهاید هم بیپاست و هم آسیبهای بزرگی را دربر میدارد ، و آنان در پاسخ ، سخن را برخت و كلاه و مانند آن میكشند. این نمونهی پاسخ دادن و ایراد گرفتن آنانست.
.
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 9
از هر باره كه بیندیشید این ناسزاست كه ما آنان را «قرآنی» بشناسیم و میدان دهیم كه بنام قرآن با ما گفتگو كنند. این یك زیركی از سوی آنانست و ما هم نباید پذیریم. میباید آشكاره بگوییم : شما كجا و قرآن كجا؟!.. شما كدام چیز را از قرآن میپذیرید كه قرآنی باشید؟!.. مگر شما نیستید كه پانزده كیش میدارید و پیروان هر كیشی از قرآن دلیل میآورند؟!..
بیشتر اینان گستاخانهترین رفتار را با قرآن مینمایند و من اینك داستانی را مینویسم : در چند سال پیش یكی از ملایان كه با من آشنایی میداشت بتهران آمد و چنین خواست كه در اینجا نشیمن گیرد. من میگفتم برایش سخت گذرد. زیرا میدانستم كاری یا پیشهای نتواند. پس از زمانی شنیدم زندگانی خوبی پیدا كرده ، و چون پرسیدم دانسته شد نشستی بنام «درس قرآن» برپا ساخته كه كسانی از بازاریان و دیگران بآنجا میآیند و آنان پولهایی باین میرسانند. من در شگفت شدم زیرا او را بیدین میشناختم. سالها فلسفه خوانده بود و بارها نزد من سخن از افلاطون و ارسطو رانده و آنان را همپایهی پیغمبران (یا بهتر گویم پیغمبران را همپایهی آنان) میستود ، و بچنین كسی گمان نمیرفت كه بقرآن و درس قرآن پردازد. پیداست كه جز برای نان خوردن آن را نكرده بود. در همان هنگامها روزی بدیدن من آمد و خشنودی مینمود از اینكه سخنان خوشایندی را پیدا كرده است و با گفتن آنها كسانی را بسر خود گرد آورده. از سخنانی كه میگفت یكی اینكه : «من میخواستم پیمان را ترویج كنم ولی دیدم مقدسین ناراضی هستند و ترك كردم» ببینید چه سودجویهایی از قرآن میكنند؟! یك كتاب آسمانی را در چه راه بكار میبرند؟!..
دربارهی قرآن سخن دیگری نیز هست كه میباید در اینجا بنویسیم : در چندی پیش مردی با دست آقای فتحی دو پرسش نزد من فرستاده بود بدینسان :
1) آیا پیروی از قرآن و قوانین مندرج در آن ، راه نجات و رستگاری در دنیای كنونی و پسین نخواهد بود؟!..
2) در صورت منفی بكدام یك از قوانین و دستورات آن ایراد هست و زیان آن چیست؟!.
پیداست كه پرسنده پیمان نخوانده و از راستیها بسیار دور است. این میپندارد كه ما بیكی از آموزاكهای[تعلیمات] قرآن ایراد میداریم. هرچه بود نخواستم كه پاسخی ندهم ، و چنین نوشتم كه برای باز شدن راه پاسخ من هم از شما میپرسم : آیا امروز قرآن درمیان خود مسلمانان بكار بسته میشود یا نه؟.. گمان بیشتر آنست كه خواهید گفت : «نمیشود.» اینست دوباره میپرسم : «چرا؟!.. چرا نمیشود؟!.. انگیزهی آن چیست؟!.. و آنگاه آیا شما و كسان دیگری از علما و پیشروان توانید آن را روان گردانید یا نه؟!..»
این را فرستادم و او پاسخی نداد و بخاموشی گرایید. با خود میگفتم : بهتر است همینها را در مهنامه بچاپ رسانیم كه كسانی اگر بخواهند پاسخی دهند. لیكن دیدیم نتیجهای نخواهد بود. زیرا یك دسته بیكبار خاموشی گزیده و بروی خود نخواهند آورد و یك دسته بسخنان بسیار پرتی خواهند برخاست كه ما اگر بخواهیم آنها را بنویسیم و بپاسخ پردازیم از خواست خود دور خواهیم افتاد و در این هنگام سخت ، زمان خود و دیگران را هدر خواهیم گردانید ، و اگر بچاپ نرسانیم همان را دستاویز گرفته زباندرازی خواهند كرد. چنانكه همین كار را آخوندی كرده كه یک رشته ایرادهای بسیار پوچ و پرتی را نوشته و فرستاده و رونویسهایی از آن بدست كسانی داده.
مثلاً ایراد گرفته كه من كه نكوهشها از اروپاییگری نمودم هنوز خودم از اروپاییگری دست برنداشتهام ، (گویا خواستش اینست كه رخت اروپایی میپوشم و با كارد و چنگال خوراك میخورم و روی صندلی مینشینم). بیچاره نفهمیده كه نكوهشی كه من از اروپاییگری نمودم خواستم رخت و این چیزها نبود و این را بارها نوشتم و روشن گردانیدم.
🔸خواست من از اروپاییگری آن بود كه كسانی از شرقیان ، اروپا را در راه رستگاری شناخته و گمراهیهای آن را در زمینهی زندگانی نمیدانستند و چنین میپنداشتند كه شرق هم باید از هر باره پیروی از اروپا نماید. من لغزشهای اروپا را نشان داده و چنین گفتم كه میباید شرقیان پیروی از اروپا نكرده و خود یك راه رستگاری دیگری پیش گیرند ، و بروی آن گفتهی خود ایستادگی نمودم و پیمان را برای پیشرفت آن خواست برپا گردانیدم.
معنایی باین بزرگی را كه بارها در پیمان روشن گردانیدهایم درنیافته و اندیشهاش برخت و كلاه و مانند اینها كه هیچ ارجی بچگونگی آن نتوان نهاد میرود ، و خیرهرویی نموده و این را مینویسد و میفرستد كه ما بچاپ رسانیم و پاسخ دهیم. ما بآنان میگوییم این كیش كه شما پیش گرفتهاید هم بیپاست و هم آسیبهای بزرگی را دربر میدارد ، و آنان در پاسخ ، سخن را برخت و كلاه و مانند آن میكشند. این نمونهی پاسخ دادن و ایراد گرفتن آنانست.
.
20
🔶 زبان ایرانی
🔸 غلطهاي تازه
7ـ متخصص ، استاد ، ويژهكار
در ترجمه كردن از زباني بزباني نبايد پايبند معنيهاي زيرلفظي كلمهها بود و در برابر هر كلمه هممعني آن را بكار برد. مثلاً در فرانسه كلمهي Ombrelle از ريشهي Ombre ميآيد كه بمعني سايه است ما در فارسي بجاي آن كلمهی چتر يا آفتابگردان را داريم و در ترجمه کردن از فرانسه بفارسي هم بايد يكي از آن دو كلمه را در برابر Ombrelle بگزاريم نه اينكه از ريشهي سايه كلمه بتراشيم.
از اينگونه مثالها فراوان است و ترجمهكنندگان بيشتر آنها را ميدانند. گاهي نيز ترجمهكننده كلمهاي را كه در برابر يك كلمه بكار برود پيدا نكرده ناگزير شده كلمه از خود ميتراشد و اين عيبي است كه گاهي در ترجمهها پيدا ميشود.
ولي ترجمانان آغاز مشروطه كه بيشتر ايشان از سرمايهي علمي تهيدست بودهاند اين گونه اشتباه را فراوان داشتهاند و از اين راه زبان فارسي را پر از كلمههاي بيمعني و بيهوده ساختهاند. چنانكه كلمههاي «نقطه نظر» و «متأسفانه» و «بدبختانه» و «خوشبختانه» و مانندهاي آنها از آن غلطهاست.
يكي از غلطهاي مهم كه از اين راه پيدا شده كلمهي «متخصص» است كه در برابر كلمهي Specialiste تراشيدهاند. Special بمعني جداگانه يا ويژه است و Specialiste كسي را گويند كه فن جداگانهاي را برگرفته جز در آن در فن ديگري كوشش ننمايد و از اينجا دانش بسيار در آنباره بدست بياورد. در پارسي اين معني را با كلمهي «استاد» ميرسانند. ميگويند : «استاد اين فن فلان كس است».
ترجمهكنندگان كه از اين نكته بيخبر بودهاند خود را ناگزير ديدهاند كه از روي معني زيرلفظي كلمهاي از پيش خود بتراشند. گذشته از آنكه اين كار خطا بوده بخطاهاي ديگري هم دچار شدهاند : نخست آنكه فارسي را گزارده دست بدامن زبان عربي زدهاند و اين كار از ديدهي فن زبانشناسي خطاست. چرا كه هر زباني بايد بر روي كلمههاي خود گردش كند تا استقلال خود را از دست ندهد. جز در جايهاي خاص نيست كه ميتوان كلمه از زبانهاي ديگر برداشت. باري بايستي كلمهي «ويژه كار» فارسي را معمول سازند.
دوم آنكه كلمهي «متخصص» در عربي معني ديگري دارد. بدينسان كه اگر بگوييم : «فلان كس متخصص در طب است» معنياش اين خواهد بود كه جز او كس ديگري طب نميداند با آنكه مقصود ما نه اينست. از اينجاست كه خود تازيان در برابر Specialiste كلمهي ديگري بكار ميبرند.
باري كلمهي متخصص غلط است و بجاي آن بايد كلمهي «استاد» را بكار برد. اگرهم كساني آن را با مقصود سازگار ندانند ميتوان كلمهي «ويژهكار» را معمول گردانيده بكار برد.
🔶 زبان ایرانی
🔸 غلطهاي تازه
7ـ متخصص ، استاد ، ويژهكار
در ترجمه كردن از زباني بزباني نبايد پايبند معنيهاي زيرلفظي كلمهها بود و در برابر هر كلمه هممعني آن را بكار برد. مثلاً در فرانسه كلمهي Ombrelle از ريشهي Ombre ميآيد كه بمعني سايه است ما در فارسي بجاي آن كلمهی چتر يا آفتابگردان را داريم و در ترجمه کردن از فرانسه بفارسي هم بايد يكي از آن دو كلمه را در برابر Ombrelle بگزاريم نه اينكه از ريشهي سايه كلمه بتراشيم.
از اينگونه مثالها فراوان است و ترجمهكنندگان بيشتر آنها را ميدانند. گاهي نيز ترجمهكننده كلمهاي را كه در برابر يك كلمه بكار برود پيدا نكرده ناگزير شده كلمه از خود ميتراشد و اين عيبي است كه گاهي در ترجمهها پيدا ميشود.
ولي ترجمانان آغاز مشروطه كه بيشتر ايشان از سرمايهي علمي تهيدست بودهاند اين گونه اشتباه را فراوان داشتهاند و از اين راه زبان فارسي را پر از كلمههاي بيمعني و بيهوده ساختهاند. چنانكه كلمههاي «نقطه نظر» و «متأسفانه» و «بدبختانه» و «خوشبختانه» و مانندهاي آنها از آن غلطهاست.
يكي از غلطهاي مهم كه از اين راه پيدا شده كلمهي «متخصص» است كه در برابر كلمهي Specialiste تراشيدهاند. Special بمعني جداگانه يا ويژه است و Specialiste كسي را گويند كه فن جداگانهاي را برگرفته جز در آن در فن ديگري كوشش ننمايد و از اينجا دانش بسيار در آنباره بدست بياورد. در پارسي اين معني را با كلمهي «استاد» ميرسانند. ميگويند : «استاد اين فن فلان كس است».
ترجمهكنندگان كه از اين نكته بيخبر بودهاند خود را ناگزير ديدهاند كه از روي معني زيرلفظي كلمهاي از پيش خود بتراشند. گذشته از آنكه اين كار خطا بوده بخطاهاي ديگري هم دچار شدهاند : نخست آنكه فارسي را گزارده دست بدامن زبان عربي زدهاند و اين كار از ديدهي فن زبانشناسي خطاست. چرا كه هر زباني بايد بر روي كلمههاي خود گردش كند تا استقلال خود را از دست ندهد. جز در جايهاي خاص نيست كه ميتوان كلمه از زبانهاي ديگر برداشت. باري بايستي كلمهي «ويژه كار» فارسي را معمول سازند.
دوم آنكه كلمهي «متخصص» در عربي معني ديگري دارد. بدينسان كه اگر بگوييم : «فلان كس متخصص در طب است» معنياش اين خواهد بود كه جز او كس ديگري طب نميداند با آنكه مقصود ما نه اينست. از اينجاست كه خود تازيان در برابر Specialiste كلمهي ديگري بكار ميبرند.
باري كلمهي متخصص غلط است و بجاي آن بايد كلمهي «استاد» را بكار برد. اگرهم كساني آن را با مقصود سازگار ندانند ميتوان كلمهي «ويژهكار» را معمول گردانيده بكار برد.
✴️ حقایق زندگی (تکهی بیست و هشتم)
🔸 بدآموزیها اثرش در كجاست؟.. (بخش 1 از 2)
یكی از خوانندگان نامهای نوشته میگوید : «شما مینویسید ایرانیان چون عقیده به جبریگری دارند تنبلند و بكار زندگانی نمیپردازند. در حالی كه ما میبینیم ایرانیان بكسب و جمع مال بیش از دیگران علاقه دارند ...». میگویم
🔸بدآموزیها اثرش در چیزهایی پدیدار گردد كه با میل و هوس آدمی موافق نباشد.
برای روشنی سخن مثلی یاد میكنم :
درمیان ایرانیان یك خرافهای هست كه از پشت سر مسافر نامهای نباید نوشت. بسیاری از ایشان باین پندار پابستگی دارند ، كه اگر كسی بسفر رفت تا ازو نامهای نرسد اینها باو نامه ننویسند. ولی چنین فرض كنید كه كسی از یك مسافری طلبكار باشد ، آیا باز پابستگی باین پندار نموده و نامه نخواهد نوشت و طلب خود را نخواهد خواست؟!.. بیگمان خواهد نوشت و طلبكاری خواهد كرد و اساساً در چنان هنگامی هیچ این خرافه بیادش نخواهد افتاد.
این یك مثل كوچكیست و در همه جا چنینست. در جاهایی پابستگی به بدآموزیها نشان میدهند كه با میل و دلخواهشان سازگار نباشد.
🔸اینكه میگوییم ایرانیان عقیده بجبریگری دارند و تنبلی و بیپروایی نشان میدهند در پول اندوزی و سودجویی برای خودشان نیست. در آن مرحله هرگز جبریگری یا بهانهی دیگری بیادشان نمیافتد بلكه در آن مرحله اگر شما ایرادی بگیرید عقیده بضد جبریگری آشكار گردانیده «لیس للانسان الا ماسعی» خواهند خواند. این در كوشش بسود توده و نگهداری كشور و در این مرحلههاست كه چون موافق میل و دلخواهشان نیست جبریگری یا مانند آن را بهانه میآورند.
بهنگامی كه میگوییم : باید دست بهم داد و كوشید و جانفشانی نمود تا این كشور را نگه داشت در آنجاست كه بهانه میآورند و یكی میگوید : «وقتش نیست ، باید وقتش برسد» ، دیگری میگوید : «كوشش ما چه نتیجه دارد؟!. باید خدا كارها را درست كند» ، سومی میگوید : «این مردم نیك نخواهند شد و كوشش ما بیهوده است» ، با این عذرها خود را آسوده گردانیده بكنار میكشند.
بهمین دلیلست كه
🔸بیسوادان در ایران رویهمرفته بهتر از باسوادان و درسخواندگان میباشند و در هر پیشامدی آنان بهتر از اینان آزمایش میدهند.
مثلاً در شهریورماه گذشته [1] افراد سپاهیان كه بیشترشان بیسواد و روستایی هستند همه غیرتمندی نشان داده و آنچه شایستهی سربازی بود انجام دادند و در نتیجهی آن بسیاری از ایشان كشته شدند. در تبریز شش یا هفت تن از سربازان را میگویند كه در دژبانی چند ساعت جلو دشمن را گرفته و راه ندادند و آخر هم تا تانك نیاوردهاند بآنان دست یافتن نتوانستهاند. این یك نمونه از دلیریها و جانبازیهای تابینهاست [2]. ولی افسران كه همه درسخوانده میباشند جز چند تنی غیرتمندی و دلیری نشان ندادند و بیشترشان روسیاه از آب درآمدند.
پیش از آن در داستان مشروطه این آزمایش بمیان آمد.
🔸در آن شورش و جنبش كه چند سال ایران در تلاطم و تكان بود همچنان طبقهی درسخوانده (یا بهتر گویم ادبا و فضلا و دانشمندان) بیشترشان دورویی نمودند و بد از آزمایش درآمدند.
یك دسته از ایشان این شیوهشان بود كه چون روزهای خوشی بود خود را بمیان میانداختند و بدیگران فرصت نمیدادند و حماسهخوانیها میكردند ولی چون روز سختی فرامیرسید خود را كنار میگرفتند. بلكه با درباریان یا با دشمنان مشروطه میساختند. ولی
🔸از آنسوی تودهی انبوه كه بیشترشان بیسواد یا كمسواد بودند و بهرحال سروكاری با این كتابهای پراكنده نداشتند ، آزمایش بسیار خوبی دادند و همیشه در سختیها ایستادگی نموده و راستی آنست كه مشروطه را آنان پیش بردند.
اینست از آن دسته یك تن بنام نگردیده و یك كار بزرگی انجام نداده. ولی از این دسته صد تن بیشتر بنام شدند و كارهای بزرگی را انجام دادند.
[1] : خواست شهریور 1320 است که لشگرهای روس و انگلیس به ایران درآمدند و جنگهای پراکندهای میان ایشان و آرتش ما درگرفت.
[2] : تابین = سرباز ساده
🔸 بدآموزیها اثرش در كجاست؟.. (بخش 1 از 2)
یكی از خوانندگان نامهای نوشته میگوید : «شما مینویسید ایرانیان چون عقیده به جبریگری دارند تنبلند و بكار زندگانی نمیپردازند. در حالی كه ما میبینیم ایرانیان بكسب و جمع مال بیش از دیگران علاقه دارند ...». میگویم
🔸بدآموزیها اثرش در چیزهایی پدیدار گردد كه با میل و هوس آدمی موافق نباشد.
برای روشنی سخن مثلی یاد میكنم :
درمیان ایرانیان یك خرافهای هست كه از پشت سر مسافر نامهای نباید نوشت. بسیاری از ایشان باین پندار پابستگی دارند ، كه اگر كسی بسفر رفت تا ازو نامهای نرسد اینها باو نامه ننویسند. ولی چنین فرض كنید كه كسی از یك مسافری طلبكار باشد ، آیا باز پابستگی باین پندار نموده و نامه نخواهد نوشت و طلب خود را نخواهد خواست؟!.. بیگمان خواهد نوشت و طلبكاری خواهد كرد و اساساً در چنان هنگامی هیچ این خرافه بیادش نخواهد افتاد.
این یك مثل كوچكیست و در همه جا چنینست. در جاهایی پابستگی به بدآموزیها نشان میدهند كه با میل و دلخواهشان سازگار نباشد.
🔸اینكه میگوییم ایرانیان عقیده بجبریگری دارند و تنبلی و بیپروایی نشان میدهند در پول اندوزی و سودجویی برای خودشان نیست. در آن مرحله هرگز جبریگری یا بهانهی دیگری بیادشان نمیافتد بلكه در آن مرحله اگر شما ایرادی بگیرید عقیده بضد جبریگری آشكار گردانیده «لیس للانسان الا ماسعی» خواهند خواند. این در كوشش بسود توده و نگهداری كشور و در این مرحلههاست كه چون موافق میل و دلخواهشان نیست جبریگری یا مانند آن را بهانه میآورند.
بهنگامی كه میگوییم : باید دست بهم داد و كوشید و جانفشانی نمود تا این كشور را نگه داشت در آنجاست كه بهانه میآورند و یكی میگوید : «وقتش نیست ، باید وقتش برسد» ، دیگری میگوید : «كوشش ما چه نتیجه دارد؟!. باید خدا كارها را درست كند» ، سومی میگوید : «این مردم نیك نخواهند شد و كوشش ما بیهوده است» ، با این عذرها خود را آسوده گردانیده بكنار میكشند.
بهمین دلیلست كه
🔸بیسوادان در ایران رویهمرفته بهتر از باسوادان و درسخواندگان میباشند و در هر پیشامدی آنان بهتر از اینان آزمایش میدهند.
مثلاً در شهریورماه گذشته [1] افراد سپاهیان كه بیشترشان بیسواد و روستایی هستند همه غیرتمندی نشان داده و آنچه شایستهی سربازی بود انجام دادند و در نتیجهی آن بسیاری از ایشان كشته شدند. در تبریز شش یا هفت تن از سربازان را میگویند كه در دژبانی چند ساعت جلو دشمن را گرفته و راه ندادند و آخر هم تا تانك نیاوردهاند بآنان دست یافتن نتوانستهاند. این یك نمونه از دلیریها و جانبازیهای تابینهاست [2]. ولی افسران كه همه درسخوانده میباشند جز چند تنی غیرتمندی و دلیری نشان ندادند و بیشترشان روسیاه از آب درآمدند.
پیش از آن در داستان مشروطه این آزمایش بمیان آمد.
🔸در آن شورش و جنبش كه چند سال ایران در تلاطم و تكان بود همچنان طبقهی درسخوانده (یا بهتر گویم ادبا و فضلا و دانشمندان) بیشترشان دورویی نمودند و بد از آزمایش درآمدند.
یك دسته از ایشان این شیوهشان بود كه چون روزهای خوشی بود خود را بمیان میانداختند و بدیگران فرصت نمیدادند و حماسهخوانیها میكردند ولی چون روز سختی فرامیرسید خود را كنار میگرفتند. بلكه با درباریان یا با دشمنان مشروطه میساختند. ولی
🔸از آنسوی تودهی انبوه كه بیشترشان بیسواد یا كمسواد بودند و بهرحال سروكاری با این كتابهای پراكنده نداشتند ، آزمایش بسیار خوبی دادند و همیشه در سختیها ایستادگی نموده و راستی آنست كه مشروطه را آنان پیش بردند.
اینست از آن دسته یك تن بنام نگردیده و یك كار بزرگی انجام نداده. ولی از این دسته صد تن بیشتر بنام شدند و كارهای بزرگی را انجام دادند.
[1] : خواست شهریور 1320 است که لشگرهای روس و انگلیس به ایران درآمدند و جنگهای پراکندهای میان ایشان و آرتش ما درگرفت.
[2] : تابین = سرباز ساده
✴️ در پیرامون نوشتههای پیمان
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 10
در برابر آن پرسشها در زمینهی قرآن نیز همین را نمودندی و هیچگاه این نكردندی كه پاكدلانه پیش آیند و یك پاسخ درستی بدهند. اینبود از آن چشم پوشیدیم. ولی گفتیم خودمان این زمینه را عنوان سخن گرفته و روشن گردانیم. روشن گردانیم كه پاكمرد عرب چون برخاست و بیستوسه سال رنج برد و قرآن را با یك رشته آموزاكها بدست مردم داد ، آن روز در سراسر عربستان جز قرآن كتابی ، و جز آموزاكهای آن آموزاكی نمیبود و از اینرو در مردم نیک میهنایید[1] و آن نتیجههای گرانبها را میداد. ولی چون یكی دو قرن گذشت كمكم سخنان دیگری بمیان آمد و آموزاكهای دیگری پیدا شد ، و هرچه اینها بیشتر گردید هَنایش قرآن كمتر شد ، و كار بجایی رسید كه چند گونه گمراهیها ، از صوفیگری و فلسفه و شیعیگری و باطنیگری و خراباتیگری و مانند اینها درمیان مسلمانان رواج گرفت و بیكبار قرآن از هنایش افتاد. اینست انگیزهی آنكه قرآن درمیان خود قرآنیان از كار افتاده بویژه در زمانهای آخر كه یك اژدهاگمراهی ، بنام مادّیگری ، در جهان پیدا شده و تكان سختی باندیشهها میدهد. اینبود اگر كسانی خواستندی قرآن بكار بسته شود بدانسان كه در آغاز اسلام میبوده بایستی دو كاری كنند : یكی آنكه بهمهی آن گمراهیها و بدآموزیها پاسخ دهند و آنها را ریشه كَنند و دیگری اینكه جهان را بحال آغاز اسلام بازگردانند که هیچ یکی نشدی. زیرا نه جهان بحال آغاز اسلام بازگشتی و نه كسانی چارهی این گمراهیها توانستندی.
میگفتم : خودمان اینها را بنویسیم و زمینه را روشن گردانیم : دیدیم از این هم نتیجه نخواهد بود. زیرا ما اینها را بارها نوشتهایم و میبینیم كه در این كسان هنایش نداشته. یك چیزی را كه ما آزمودیم و نیك دانستیم آنست كه سخن در اینان نمیهناید. ما میبینیم پس از آنهمه سخنانی كه از زیان كیشهای پراكنده و از زشتی آنها نوشتهایم هیچگاه در آن اندیشه نیستند كه دست از كیش بیهودهی خود بردارند ، بلكه بسیاری بیك كار شگفتی برمیخیزند و آن اینكه میخواهند از گفتههای ما سود جسته و یك نیكیهایی در كیش خود پدید آورند.[2] بدینسان كه برخی چیزهایی بیفزایند و برخی چیزهایی كم كنند و یك رُویهی[3] بهتری بآن بدهند ، و هنگامی كه چند تن فراهم مینشینند چنین میگویند : «باید یك اصلاحاتی در مذهب كرد». از همین كسانند كه نزد من میآیند و میگویند : «ما كه موحدیم نهایت امیرالمؤمنین زحمت بسیار كشیده قدردانی ازو مینماییم» و این نمونهی «اصلاحاتی» است كه میخواهند در كیش خود بكنند.
این رفتار اینان بیاد من میآورد داستانی را كه میباید در اینجا بیاورم : در هفده سال پیش هنگامی كه بخوزستان میرفتم در یكی از شهرهای سر راه در بازار یك كتابی دیدم ، كه چون در تاریخ میبود و خط خوبی میداشت با همهی گرانیش خریدم. ولی چون بمهمانخانه آوردم و رسیدگی كردم دانسته شد در چند جا از صفحههایش افتاده. میدانیم كه در كتابهای كهن شمارهی صفحه نبودی ولی یك كلمه از آغاز صفحهی پسین را در گوشهی پایین صفحهی پیشین آوردندی كه از همانجا افتاده داشتن و نداشتن كتاب دانسته شدی. آن نیز اینگونه میبود و درست نیامدن پایین و بالای صفحهها در چند جا افتاده را نشان میداد. دوباره بنزد فروشنده بردم و چگونگی را بازنمودم. نمیپذیرفت و بهانههایی میآورد. پس از گفتگوی بسیار ناگزیر شد بپذیرد ، ولی گفت پول شما را بكسی دادم. یك ساعت دیگر بیایید تا بدهم. یك ساعت دیگر كه رفتم و یكی از همسفران نیز با من بود دیدم كتاب را جلو ما گزاشت و چنین گفت : «شما آقا اشتباه كرده بودید این هیچ نقصی ندارد دوباره ببینید!» كتاب را برداشته و دیدیم در آنجاها كه افتاده میداشت كلمههای پایین صفحه را تراشیده و كلمههایی دیگری نوشته و چنین كرده كه با بالای صفحه راست میآید. پنداشته كه با همین رویهكاری[=ظاهرسازی] درست گردد و عیبی بازنماند.
[1] : هناییدن (همچون پناهیدن) = اثر کردن ؛ هنایش (همچون همایش) = اثر ـ و
[2] : چنان کسانی در زمان نویسنده چندان بنام نشدند ، ولی شاگردانشان پس از کشته شدن نویسنده درمیان کیشداران فراوان پیدا شدند و عنوانهایی از جمله «نواندیشان دینی» یا «اصلاحگران دینی» یافتند و هر کدام دستهای دیگر را بسر خود گرد آورده به یک گمراهی نوینی انداختند. نتیجهای که امروز از کوششهاشان بدست آمده آنست که پیدایش آنان نه تنها کار دین را سامان نداده بلکه آشفتهتراز آشفته گردانیده. ـ و
[3] : رویه (همچون مویه) – ظاهر ، صورت ـ و
.
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 10
در برابر آن پرسشها در زمینهی قرآن نیز همین را نمودندی و هیچگاه این نكردندی كه پاكدلانه پیش آیند و یك پاسخ درستی بدهند. اینبود از آن چشم پوشیدیم. ولی گفتیم خودمان این زمینه را عنوان سخن گرفته و روشن گردانیم. روشن گردانیم كه پاكمرد عرب چون برخاست و بیستوسه سال رنج برد و قرآن را با یك رشته آموزاكها بدست مردم داد ، آن روز در سراسر عربستان جز قرآن كتابی ، و جز آموزاكهای آن آموزاكی نمیبود و از اینرو در مردم نیک میهنایید[1] و آن نتیجههای گرانبها را میداد. ولی چون یكی دو قرن گذشت كمكم سخنان دیگری بمیان آمد و آموزاكهای دیگری پیدا شد ، و هرچه اینها بیشتر گردید هَنایش قرآن كمتر شد ، و كار بجایی رسید كه چند گونه گمراهیها ، از صوفیگری و فلسفه و شیعیگری و باطنیگری و خراباتیگری و مانند اینها درمیان مسلمانان رواج گرفت و بیكبار قرآن از هنایش افتاد. اینست انگیزهی آنكه قرآن درمیان خود قرآنیان از كار افتاده بویژه در زمانهای آخر كه یك اژدهاگمراهی ، بنام مادّیگری ، در جهان پیدا شده و تكان سختی باندیشهها میدهد. اینبود اگر كسانی خواستندی قرآن بكار بسته شود بدانسان كه در آغاز اسلام میبوده بایستی دو كاری كنند : یكی آنكه بهمهی آن گمراهیها و بدآموزیها پاسخ دهند و آنها را ریشه كَنند و دیگری اینكه جهان را بحال آغاز اسلام بازگردانند که هیچ یکی نشدی. زیرا نه جهان بحال آغاز اسلام بازگشتی و نه كسانی چارهی این گمراهیها توانستندی.
میگفتم : خودمان اینها را بنویسیم و زمینه را روشن گردانیم : دیدیم از این هم نتیجه نخواهد بود. زیرا ما اینها را بارها نوشتهایم و میبینیم كه در این كسان هنایش نداشته. یك چیزی را كه ما آزمودیم و نیك دانستیم آنست كه سخن در اینان نمیهناید. ما میبینیم پس از آنهمه سخنانی كه از زیان كیشهای پراكنده و از زشتی آنها نوشتهایم هیچگاه در آن اندیشه نیستند كه دست از كیش بیهودهی خود بردارند ، بلكه بسیاری بیك كار شگفتی برمیخیزند و آن اینكه میخواهند از گفتههای ما سود جسته و یك نیكیهایی در كیش خود پدید آورند.[2] بدینسان كه برخی چیزهایی بیفزایند و برخی چیزهایی كم كنند و یك رُویهی[3] بهتری بآن بدهند ، و هنگامی كه چند تن فراهم مینشینند چنین میگویند : «باید یك اصلاحاتی در مذهب كرد». از همین كسانند كه نزد من میآیند و میگویند : «ما كه موحدیم نهایت امیرالمؤمنین زحمت بسیار كشیده قدردانی ازو مینماییم» و این نمونهی «اصلاحاتی» است كه میخواهند در كیش خود بكنند.
این رفتار اینان بیاد من میآورد داستانی را كه میباید در اینجا بیاورم : در هفده سال پیش هنگامی كه بخوزستان میرفتم در یكی از شهرهای سر راه در بازار یك كتابی دیدم ، كه چون در تاریخ میبود و خط خوبی میداشت با همهی گرانیش خریدم. ولی چون بمهمانخانه آوردم و رسیدگی كردم دانسته شد در چند جا از صفحههایش افتاده. میدانیم كه در كتابهای كهن شمارهی صفحه نبودی ولی یك كلمه از آغاز صفحهی پسین را در گوشهی پایین صفحهی پیشین آوردندی كه از همانجا افتاده داشتن و نداشتن كتاب دانسته شدی. آن نیز اینگونه میبود و درست نیامدن پایین و بالای صفحهها در چند جا افتاده را نشان میداد. دوباره بنزد فروشنده بردم و چگونگی را بازنمودم. نمیپذیرفت و بهانههایی میآورد. پس از گفتگوی بسیار ناگزیر شد بپذیرد ، ولی گفت پول شما را بكسی دادم. یك ساعت دیگر بیایید تا بدهم. یك ساعت دیگر كه رفتم و یكی از همسفران نیز با من بود دیدم كتاب را جلو ما گزاشت و چنین گفت : «شما آقا اشتباه كرده بودید این هیچ نقصی ندارد دوباره ببینید!» كتاب را برداشته و دیدیم در آنجاها كه افتاده میداشت كلمههای پایین صفحه را تراشیده و كلمههایی دیگری نوشته و چنین كرده كه با بالای صفحه راست میآید. پنداشته كه با همین رویهكاری[=ظاهرسازی] درست گردد و عیبی بازنماند.
[1] : هناییدن (همچون پناهیدن) = اثر کردن ؛ هنایش (همچون همایش) = اثر ـ و
[2] : چنان کسانی در زمان نویسنده چندان بنام نشدند ، ولی شاگردانشان پس از کشته شدن نویسنده درمیان کیشداران فراوان پیدا شدند و عنوانهایی از جمله «نواندیشان دینی» یا «اصلاحگران دینی» یافتند و هر کدام دستهای دیگر را بسر خود گرد آورده به یک گمراهی نوینی انداختند. نتیجهای که امروز از کوششهاشان بدست آمده آنست که پیدایش آنان نه تنها کار دین را سامان نداده بلکه آشفتهتراز آشفته گردانیده. ـ و
[3] : رویه (همچون مویه) – ظاهر ، صورت ـ و
.