hezb o gomrãhihãye siãsi.pdf
725.5 KB
✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
چون این روزها باز هم حزبهای خفته سر برافراشتهاند و تو گویی بایای حزب تنها رای گرفتن از مردم و کرسیهای مجلس را بدست گرفتنست ، و از آنسو مردم نیز حقیقت حزب را نمیدانند و چشم و گوش بسته به پای صندوقهای رای رفته به حزبها رای میدهند و این را یک حقی برای خود میدانند که اگر بکار نبندند زیان کردهاند یا بایای شهروندی خود را بجا نیاوردهاند ، اینست بجا دانستیم این رشته گفتارها را که در این روزها ارج بیشتری دارد در کانال بیاوریم.
ما امیدمندیم ایرانیان در هر کاری با چشم باز به رویدادها بیندیشند و سود کشور را همیشه بدیده دارند.
چون این روزها باز هم حزبهای خفته سر برافراشتهاند و تو گویی بایای حزب تنها رای گرفتن از مردم و کرسیهای مجلس را بدست گرفتنست ، و از آنسو مردم نیز حقیقت حزب را نمیدانند و چشم و گوش بسته به پای صندوقهای رای رفته به حزبها رای میدهند و این را یک حقی برای خود میدانند که اگر بکار نبندند زیان کردهاند یا بایای شهروندی خود را بجا نیاوردهاند ، اینست بجا دانستیم این رشته گفتارها را که در این روزها ارج بیشتری دارد در کانال بیاوریم.
ما امیدمندیم ایرانیان در هر کاری با چشم باز به رویدادها بیندیشند و سود کشور را همیشه بدیده دارند.
🔶 زبان ایرانی - 114
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 17 (تکهی 2 از 2)
دور نرويم. اين يقين است كه نخست آدميان بيشتر چيزها و كارها را با برگردانيدن آواز آنها ميفهمانيدهاند. ولي اين دربارهی همهي كلمهها نيست. آن چيزهايي كه آواز ندارد و بسياري از چيزهاي ديگر از اين راه نيست.
زماني در اصول كشاكش مينمودند : «آيا دلالت الفاظ ذاتي است يا وضعي» امروز جايي براي چنان گفتگو بازنمانده و در سايهي پيشرفت زبانشناسي اين زمينه بسيار روشن گرديده.
اينست چگونگي پيدايش زبانها. نيز بايد دانست هر زباني در آغاز پيدايش خود بسيار ساده و كوتاه بوده و شايد قرنها هر زباني بيش از چند صد كلمه نداشته ليكن رفتهرفته هرچه زندگاني از سادگي دور و ابزار زندگاني فزونتر و انديشهي آدمي باريكتر گرديده زبان نيز بر بزرگي افزوده تا آنجا كه امروز سادهترين زباني (از زبانهاي شناختهي ما) كمتر از پنجاههزار كلمه ندارد و چهبسا پارهای زبانها تا چهارصد و پنجاههزار كلمه داشته باشد.
اينكه ميپرسيد : چگونه شده يكي انگليسي و ديگري بفرانسه و سومي بتازي سخن ميراند چون از نخست آدميان دستهدسته در روي زمين پراكنده بودهاند و هر دستهاي جدا از ديگران ميزيستهاند از اينجا هركدام زبان ديگري پديد آوردهاند. آن تيرههايي كه پهلوي هم بودهاند و زبانشان يكي بوده اينان نيز چون پراكنده شدهاند هر دستهاي زبانش براه ديگري افتاده و كمكم دورتر از ديگران گرديده تا آنجا كه زبان جداگانهاي شده. از اينجاست كه زبانها نيز خاندان دارند و هر چند زباني از يك خاندان بشمار ميرود. چنانكه زبانهاي فارسي و يوناني و لاتين و سنسكريت از يك خاندان شمرده ميشوند همچنين مانند اينها.
اينكه كساني داستان نمرود و برج بابل را ياد ميكنند افسانهي عاميانهاي بيش نيست و هيچ ارجي بآن نتوان گزاشت.
يك گفتگوي ديگر اينست كه آيا ميتوان همهي زبانها را از يك خاندان شمرد بدينسان كه بگوييم نخست همگي يك زبان بوده و كمكم از هم جدا گرديده. در اين باره راه گفتگو روشن نشده ولي من نيك ميدانم كه چنان چيزي درست نيست و نميتوان همهي زبانها را از يك رشته گرفت. چيزي كه هست دليل اين گفته دراز است و بايد در جاي ديگري بدان پردازيم.
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 17 (تکهی 2 از 2)
دور نرويم. اين يقين است كه نخست آدميان بيشتر چيزها و كارها را با برگردانيدن آواز آنها ميفهمانيدهاند. ولي اين دربارهی همهي كلمهها نيست. آن چيزهايي كه آواز ندارد و بسياري از چيزهاي ديگر از اين راه نيست.
زماني در اصول كشاكش مينمودند : «آيا دلالت الفاظ ذاتي است يا وضعي» امروز جايي براي چنان گفتگو بازنمانده و در سايهي پيشرفت زبانشناسي اين زمينه بسيار روشن گرديده.
اينست چگونگي پيدايش زبانها. نيز بايد دانست هر زباني در آغاز پيدايش خود بسيار ساده و كوتاه بوده و شايد قرنها هر زباني بيش از چند صد كلمه نداشته ليكن رفتهرفته هرچه زندگاني از سادگي دور و ابزار زندگاني فزونتر و انديشهي آدمي باريكتر گرديده زبان نيز بر بزرگي افزوده تا آنجا كه امروز سادهترين زباني (از زبانهاي شناختهي ما) كمتر از پنجاههزار كلمه ندارد و چهبسا پارهای زبانها تا چهارصد و پنجاههزار كلمه داشته باشد.
اينكه ميپرسيد : چگونه شده يكي انگليسي و ديگري بفرانسه و سومي بتازي سخن ميراند چون از نخست آدميان دستهدسته در روي زمين پراكنده بودهاند و هر دستهاي جدا از ديگران ميزيستهاند از اينجا هركدام زبان ديگري پديد آوردهاند. آن تيرههايي كه پهلوي هم بودهاند و زبانشان يكي بوده اينان نيز چون پراكنده شدهاند هر دستهاي زبانش براه ديگري افتاده و كمكم دورتر از ديگران گرديده تا آنجا كه زبان جداگانهاي شده. از اينجاست كه زبانها نيز خاندان دارند و هر چند زباني از يك خاندان بشمار ميرود. چنانكه زبانهاي فارسي و يوناني و لاتين و سنسكريت از يك خاندان شمرده ميشوند همچنين مانند اينها.
اينكه كساني داستان نمرود و برج بابل را ياد ميكنند افسانهي عاميانهاي بيش نيست و هيچ ارجي بآن نتوان گزاشت.
يك گفتگوي ديگر اينست كه آيا ميتوان همهي زبانها را از يك خاندان شمرد بدينسان كه بگوييم نخست همگي يك زبان بوده و كمكم از هم جدا گرديده. در اين باره راه گفتگو روشن نشده ولي من نيك ميدانم كه چنان چيزي درست نيست و نميتوان همهي زبانها را از يك رشته گرفت. چيزي كه هست دليل اين گفته دراز است و بايد در جاي ديگري بدان پردازيم.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی ششم)
🔶 همگی از این تودهاند
(بخش دو از دو)
محاكمه چند روز امتداد یافت. پس از بازپرسها و رسیدگیها نوبت دفاع بوكلاء رسید. یكی از آنان كه اروپا دیده و در آنجا درس خوانده بود بجای مدافعه از متهم ، بستایش از اروپا پرداخت و ایران و ایرانیان را نكوهش بسیار كرد. دیگری كه سفری باروپا كرده دو یا سه ماهی در شهرهای آن گردیده بود او نیز سفر خود را گفت و داستانی از آنجا یاد كرد.
دیگری چون از دستهی دیگر بود بمناسبت روز رمضان یك حدیثی خواند و قدری موعظه كرد. همچنین هر یكی بیش از همه خود را و دانش خود را نشان داد و جز دو سه تنی بدفاع حسابی نپرداخت.
سپس نوبت دفاع بخود متهمان رسید. دفاعهای اینها شنیدنی بود. هر یكی بنوبت خود سخنان مغزداری گفتند و به بیگناهی خود دلیلها یاد كردند. جز از دو یا سه تنی كه بگفتههای بیهودهای پرداختند دیگران رفتار بسیار متینی كردند. یك دسته از شاگردان دانشكدهها تنها گناهشان آشنایی پیدا كردن با دكتر اَرانی و گوش دادن بسخنان او بود.
اینان با دلیل بیگناهی خود را به رخ دادگاه كشیدند ، و از سختیهای زندان سخنها راندند ، و از بیتابی و ناآرامی مادران و خواهران خود شرحها سرودند. برخی از اینان چنان دفاع كردند و سخنان مؤثری گفتند كه بیشتر شنوندگان را بگریه انداختند.
بیگناهی این دسته چندان روشن ، و این دفاعهاشان چندان مؤثر بود كه من یقین داشتم اینها را رها خواهند كرد. میدانستم محاكمه ساده نیست ، با اینحال گمان محكومیت به بیشتر از پانزده یا شانزده تن نمیدادم. میگفتم : برای بازمانده چون هیچ عنوانی نیست تبرئه خواهند كرد. ولی برخلاف این تصور دو روز دیگر چون حكم دادند دیده شد بیش از دو تن را تبرئه نكردهاند.
كنون شما ببینید آیا تنها مختاری گناهكار است؟!.. آیا آن قاضیانی كه چنین رأیی دادهاند گناهكار نیستند؟
🔸آیا چه گناهی بدتر از اینكه كسانی بروی میز داوری نشینند ولی گوش بسفارش یا دستور دیگران دارند؟!..
از آنسوی میپرسم : آیا این قاضیان از حبشه آمدهاند؟ آیا نه از میان همین توده برخاستهاند؟! آیا نه از ردیف دیگران میباشند؟!
🔸آیا شما میپندارید كه اگر دیگران بجای آنان گمارده شوند بهتر خواهند بود؟!.
اگر چنین میپندارید اشتباه كردهاید. آن قاضیان از همین تودهاند و تنها آنان نیستند كه پا بروی حق میگزارند ، اگر دیگران را بجای آنان گماریم همان رفتار خواهند كرد. از هزاران تن یكی پیدا میشود كه گوش بهوا و هوس ندهد و بخاطر شغل یا بامید ترفیعِ رتبه از راه راستی برنگردد.
🔸بالاخره نتیجه آنست كه توده آلوده است. از چنین توده قاضی ، و وكیل ، و سرشهربانی و زندانبان و پاسبان بهتر از این درنیاید. اینست باید به نیكی توده كوشید ، و آن نیز با بدگویی از مختاری و آه و ناله از شكنجههای روزهای زندان و مانند اینها بدست نیاید. باید از راهش وارد شد ، و راهش همینست كه ما پیش گرفتهایم.
نمیگویم : باید بدیهای مختاری یا دیگران را ننوشت. میگویم : آنها را كه مینویسید نتیجه این را بگیرید كه توده آلوده است و با ما همراهی كنید كه بچارهی این آلودگی كوشیم.
(پرچم روزانه شمارهی 13)
🔶 همگی از این تودهاند
(بخش دو از دو)
محاكمه چند روز امتداد یافت. پس از بازپرسها و رسیدگیها نوبت دفاع بوكلاء رسید. یكی از آنان كه اروپا دیده و در آنجا درس خوانده بود بجای مدافعه از متهم ، بستایش از اروپا پرداخت و ایران و ایرانیان را نكوهش بسیار كرد. دیگری كه سفری باروپا كرده دو یا سه ماهی در شهرهای آن گردیده بود او نیز سفر خود را گفت و داستانی از آنجا یاد كرد.
دیگری چون از دستهی دیگر بود بمناسبت روز رمضان یك حدیثی خواند و قدری موعظه كرد. همچنین هر یكی بیش از همه خود را و دانش خود را نشان داد و جز دو سه تنی بدفاع حسابی نپرداخت.
سپس نوبت دفاع بخود متهمان رسید. دفاعهای اینها شنیدنی بود. هر یكی بنوبت خود سخنان مغزداری گفتند و به بیگناهی خود دلیلها یاد كردند. جز از دو یا سه تنی كه بگفتههای بیهودهای پرداختند دیگران رفتار بسیار متینی كردند. یك دسته از شاگردان دانشكدهها تنها گناهشان آشنایی پیدا كردن با دكتر اَرانی و گوش دادن بسخنان او بود.
اینان با دلیل بیگناهی خود را به رخ دادگاه كشیدند ، و از سختیهای زندان سخنها راندند ، و از بیتابی و ناآرامی مادران و خواهران خود شرحها سرودند. برخی از اینان چنان دفاع كردند و سخنان مؤثری گفتند كه بیشتر شنوندگان را بگریه انداختند.
بیگناهی این دسته چندان روشن ، و این دفاعهاشان چندان مؤثر بود كه من یقین داشتم اینها را رها خواهند كرد. میدانستم محاكمه ساده نیست ، با اینحال گمان محكومیت به بیشتر از پانزده یا شانزده تن نمیدادم. میگفتم : برای بازمانده چون هیچ عنوانی نیست تبرئه خواهند كرد. ولی برخلاف این تصور دو روز دیگر چون حكم دادند دیده شد بیش از دو تن را تبرئه نكردهاند.
كنون شما ببینید آیا تنها مختاری گناهكار است؟!.. آیا آن قاضیانی كه چنین رأیی دادهاند گناهكار نیستند؟
🔸آیا چه گناهی بدتر از اینكه كسانی بروی میز داوری نشینند ولی گوش بسفارش یا دستور دیگران دارند؟!..
از آنسوی میپرسم : آیا این قاضیان از حبشه آمدهاند؟ آیا نه از میان همین توده برخاستهاند؟! آیا نه از ردیف دیگران میباشند؟!
🔸آیا شما میپندارید كه اگر دیگران بجای آنان گمارده شوند بهتر خواهند بود؟!.
اگر چنین میپندارید اشتباه كردهاید. آن قاضیان از همین تودهاند و تنها آنان نیستند كه پا بروی حق میگزارند ، اگر دیگران را بجای آنان گماریم همان رفتار خواهند كرد. از هزاران تن یكی پیدا میشود كه گوش بهوا و هوس ندهد و بخاطر شغل یا بامید ترفیعِ رتبه از راه راستی برنگردد.
🔸بالاخره نتیجه آنست كه توده آلوده است. از چنین توده قاضی ، و وكیل ، و سرشهربانی و زندانبان و پاسبان بهتر از این درنیاید. اینست باید به نیكی توده كوشید ، و آن نیز با بدگویی از مختاری و آه و ناله از شكنجههای روزهای زندان و مانند اینها بدست نیاید. باید از راهش وارد شد ، و راهش همینست كه ما پیش گرفتهایم.
نمیگویم : باید بدیهای مختاری یا دیگران را ننوشت. میگویم : آنها را كه مینویسید نتیجه این را بگیرید كه توده آلوده است و با ما همراهی كنید كه بچارهی این آلودگی كوشیم.
(پرچم روزانه شمارهی 13)
📘 اسرار هزارساله ـ 33
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار پنجم : قانون - تکهی 4 از 4
اینکه میگویند همهي قوانین در کتاب و سنت هست و باین بهانهي بیاساس میخواهند در جلو ناموس مطابقه (که یکی از قوانین مهم طبیعت است) بایستند البته نخواهند توانست ولی میتوانند قانون را از نیرو بیندازند. آنکه میگوید : «اگر ز کوه فروغلتد آسیا سنگی ـ نه عارف است که از جای خویش برخیزد» این را بهانه برای تنبلی و مفتخوری خود گردانیده وگرنه هرگاه شما سنگ کوچکی سوی او پرتاب کنید بیاختیار فرار خواهد کرد. آنکه میگوید : آب دعا و تربت من شفای هر دردیست دروغ میگوید یا نادان است ، زیرا میبینیم خود او هنگامی که بیمار میشود با داشتن چنین دارالشفائی دنبال پزشک و دارو میرود. آن حاجیآقا صدها شعر و جملههای فارسی و عربی در نکوهش دنیا میخواند ، با این حال تنزیل پول میخورد و احتکار میکند و کالایش را هم ده برابر میفروشد ولی اگر باو بگویید این کارهایی که شما بنام دین میکنید دردی را از زندگی دوا نمیکند میگوید : ما دنیا را بچشم مادّی شما نمیبینیم ، دنیا خانهي گذر است و باید آخرت را آباد کرد. آن وقت او میشود اهل آخرت و روحانی!! و من میشوم اهل دنیا و مادّی. این است نتیجهي خرافات یا ایستادگی در برابر آيین خدا و قانون طبیعت که از راه کج خود مانده و از راه خدا رانده خواهد شد.
نتیجه آنکه دین و عقل و طبیعت سه پیک راستگويی هستند که هر سه از جانب خدای راستگويی آمدهاند. اگر اینها همیشه باهم نباشند هیچگاه برخلاف هم نخواهند بود. قرآن یک کتاب خداست ولی گیتی کتاب بزرگتر اوست. شما گفتههای عقل و طبیعت را بیواسطه از خود آنها میشنوید ولی گفتههای دین ممکن است با صد فاصله بشما رسد که در هر فاصله هم یک جور غرض یا خطايی آن را تغییری داده باشد.
خدا دین را برای آدمی فرستاد تا گرههایی که در اثر نادانی در زندگیشان پیدا شده بگشاید ، نه آنکه خود گره دیگری بر آنها بیفزاید و قوز بالا قوز شود و یا غرضها و هوسهای هزار و سیصد سالهي زمامداران و پیشوایان را هم بنام دین بر شما تحمیل کند. شما اگر دستوری دیدید بنام دین که با عقل و زندگی نمیسازد چاره ندارید جز آنکه بگویید این دستور از دین نیست و یا بگویید خود آن ، دین خدايی نیست. چنانکه اگر جامهای برای شما آوردند که باندام شما راست نمیآید یا میگویید این جامه برای من نیست و یا میگویید دوزندهي آن بیاطلاع بوده و شق سِیُم ندارد. بعبارت دیگر باید همیشه کلاه را باندازهي سر گرفت ولی شما میخواهید سر را باندازهي کلاه کنید. ناچار وضع دین و زندگی ما این گونه پریشان و درهم برهم از کار درآمده است.
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار پنجم : قانون - تکهی 4 از 4
اینکه میگویند همهي قوانین در کتاب و سنت هست و باین بهانهي بیاساس میخواهند در جلو ناموس مطابقه (که یکی از قوانین مهم طبیعت است) بایستند البته نخواهند توانست ولی میتوانند قانون را از نیرو بیندازند. آنکه میگوید : «اگر ز کوه فروغلتد آسیا سنگی ـ نه عارف است که از جای خویش برخیزد» این را بهانه برای تنبلی و مفتخوری خود گردانیده وگرنه هرگاه شما سنگ کوچکی سوی او پرتاب کنید بیاختیار فرار خواهد کرد. آنکه میگوید : آب دعا و تربت من شفای هر دردیست دروغ میگوید یا نادان است ، زیرا میبینیم خود او هنگامی که بیمار میشود با داشتن چنین دارالشفائی دنبال پزشک و دارو میرود. آن حاجیآقا صدها شعر و جملههای فارسی و عربی در نکوهش دنیا میخواند ، با این حال تنزیل پول میخورد و احتکار میکند و کالایش را هم ده برابر میفروشد ولی اگر باو بگویید این کارهایی که شما بنام دین میکنید دردی را از زندگی دوا نمیکند میگوید : ما دنیا را بچشم مادّی شما نمیبینیم ، دنیا خانهي گذر است و باید آخرت را آباد کرد. آن وقت او میشود اهل آخرت و روحانی!! و من میشوم اهل دنیا و مادّی. این است نتیجهي خرافات یا ایستادگی در برابر آيین خدا و قانون طبیعت که از راه کج خود مانده و از راه خدا رانده خواهد شد.
نتیجه آنکه دین و عقل و طبیعت سه پیک راستگويی هستند که هر سه از جانب خدای راستگويی آمدهاند. اگر اینها همیشه باهم نباشند هیچگاه برخلاف هم نخواهند بود. قرآن یک کتاب خداست ولی گیتی کتاب بزرگتر اوست. شما گفتههای عقل و طبیعت را بیواسطه از خود آنها میشنوید ولی گفتههای دین ممکن است با صد فاصله بشما رسد که در هر فاصله هم یک جور غرض یا خطايی آن را تغییری داده باشد.
خدا دین را برای آدمی فرستاد تا گرههایی که در اثر نادانی در زندگیشان پیدا شده بگشاید ، نه آنکه خود گره دیگری بر آنها بیفزاید و قوز بالا قوز شود و یا غرضها و هوسهای هزار و سیصد سالهي زمامداران و پیشوایان را هم بنام دین بر شما تحمیل کند. شما اگر دستوری دیدید بنام دین که با عقل و زندگی نمیسازد چاره ندارید جز آنکه بگویید این دستور از دین نیست و یا بگویید خود آن ، دین خدايی نیست. چنانکه اگر جامهای برای شما آوردند که باندام شما راست نمیآید یا میگویید این جامه برای من نیست و یا میگویید دوزندهي آن بیاطلاع بوده و شق سِیُم ندارد. بعبارت دیگر باید همیشه کلاه را باندازهي سر گرفت ولی شما میخواهید سر را باندازهي کلاه کنید. ناچار وضع دین و زندگی ما این گونه پریشان و درهم برهم از کار درآمده است.
ملایان گفتهاند : «مجلس در رأس امور است»(!) ولی میدانیم که آزادی حزب در این حکومت نیست و شورایی انتصابی (نه انتخابی) هست که نامزدهای مجلس را او برمیگزیند و میتواند تصمیماتش را لغو کند. اگر همین مجلس زورکی در تصمیم خود پافشاری کرد و رای آن شورا را نپذیرفت ، مجلس دیگری هست که اندامان آن را نیز یک تن برگزیده تا «مصلحت نظامِ او» را «تشخیص» دهند و رشتههای مجلس را پنبه گردانند. جز این در برخی گلوگاههای سیاسی همان کس میتواند با «حکم حکومتی» در کارها دخالت کند و تصمیم مجلس را پوچ گرداند.
پس مجلس برای چیست؟! و رای مردم چه تأثیری در ادارهی کشور دارد؟!
این مجلس زورکی تنها دکور دمکراسی است. این نمایش باید باشد تا مردم بپندارند که در یک کشور «جمهوری» میزیند و در ادارهی کشورشان دخالت دارند. برای اینست که به جهانیان بگویند که در 41 سال ، سی و اند انتخابات برپا کردهاند و مردم هم به انبوهی در آنها شرکت میکنند. ولی راستی آنکه اینها خاک بچشم مردمان پاشیدنست. در حکومتی که در آن جز گروه حاکم ، هیچ اندیشه ای آزاد نیست ، انتخابات نمایشی بیش نیست
کدام خردمند و دانایی نمیداند که در این کشور آنچه هیچ نیست دمکراسیست؟!
پس مجلس برای چیست؟! و رای مردم چه تأثیری در ادارهی کشور دارد؟!
این مجلس زورکی تنها دکور دمکراسی است. این نمایش باید باشد تا مردم بپندارند که در یک کشور «جمهوری» میزیند و در ادارهی کشورشان دخالت دارند. برای اینست که به جهانیان بگویند که در 41 سال ، سی و اند انتخابات برپا کردهاند و مردم هم به انبوهی در آنها شرکت میکنند. ولی راستی آنکه اینها خاک بچشم مردمان پاشیدنست. در حکومتی که در آن جز گروه حاکم ، هیچ اندیشه ای آزاد نیست ، انتخابات نمایشی بیش نیست
کدام خردمند و دانایی نمیداند که در این کشور آنچه هیچ نیست دمکراسیست؟!
🔶 زبان ایرانی - 115
🔸 بهم خوردن گونههای کارواژهها (سال چهارم) - 1
در جاي ديگري هم گفتهايم آسيبي كه بزبان ايران رسيده تنها درآميختگي آن با كلمههاي بيگانه نيست و يك رشته آسيبهاي ديگري در كار است كه بايد بهمهي آنها چاره جسته شود. چنانكه كلمههاي بيگانه ميان زبان راه يافته و انبوهي از كلمههاي خودي را بركنار نموده و آنچه از كلمهها بازمانده از نيرو افتاده كه معني را بدشواري تواند فهمانيد و بسياري از معنيها تاريك گرديده و پيشوند و پسوند و ديگر بندها (حرفها) از كار افتاده ـ گذشته از همهي اينها يك آسيب بزرگ «بهم خوردن گونههاي كار» است كه اينك ميخواهيم در اين گفتار آن را بازنماييم.
ما در سالهاي گذشته چندين گفتار در زمينهي زبان نگاشتيم و سخن فراوان رانديم. با آنهمه هنوز جاي سخن باز است و ما امسال را بيك رشته گفتارهاي ديگر خواهيم پرداخت.
زيان آلودگي زبان بيش از آنست كه تاكنون گفته شده. در اين چند سال كه ما اين زمينه را دنبال مينموديم بسياري چنين ميپنداشتند از راه هوس يا بنام تعصب آن را دنبال ميكنيم و هر كس باندازهي دانش و فهم خود سخني ميگفت و خردهاي ميگرفت و پارهاي ناداني از اندازه گذرانده بريشخند و نكوهش برميخاست. ولي ما مقصود بس بزرگي را دنبال مينموديم و كنون كه بياري خدا جنبش در اين باره برخاسته ميتوانيم هم ارجداري اين زمينه را درست بازنماييم و هم از همگي آسيبها گفتگو بداريم.
كساني كه با يك زبان درست و رسا آشنا نبودهاند شايد نتوانند نارسايي زبان پارسي را دريابند. اينان خواهند پنداشت همهي زبانها چنين نارساست. ولي من در شانزده سال پيش كه بتهران آمدم و نخستين بار بود كه ميخواستم با فارسي بنگارش پردازم از همان هنگام اين دريافتم زبان شيرين ايران بدردهاي چندي گرفتار است و تا چاره بآن دردها كرده نشود نتوان آن را زبان درست و رسايي شمرد. اگرچه ديگر زبانهاي شرق نيز هر كدام آسيبهايي ديده و دردهايي پيدا نموده ولي هيچ يك بحال زبان پارسي نيفتاده.
ده قرن گذشته همه چيز را تباه ساخته زبان را هم بيبهره نگزارده. زبان همواره بيك حال نميماند. آنان كه زبان را چيز جانداري ميشمارند و يا آن را از رستنيها ميگيرند چندان دور نيستند. چيزيست بسيار روشن : در يك تودهاي چون خردها فزوني يافت و خويها ستوده گرديد زبان نيز پرمايه و مغزدار ميگردد پيراسته و آراسته ميشود. ولي در تودهاي كه خردها سست و خويها آلوده است كمكم زبان نيز آلوده ميگردد و بيمايه ميشود.
اين بدتر كه در هزار سال كه دورهي پستي خردها بوده زبان ايران بيش از همه در دست تباهكاران بوده. شاعر ستايشگر ، صوفي پندارباف ، مؤلف سخنآرا ، فيلسوف گزافهسرا ؛ همگي زبان را ابزار كار خود داشتهاند و با آن بازي ميكردهاند. در اين ميان اگر گاهی داناياني پيدا شدهاند اينان نيز فارسي را خوار ميداشتهاند و هرچه ميگفته يا مينوشتهاند به تازي ميگفته و مينوشتهاند.
🔸 بهم خوردن گونههای کارواژهها (سال چهارم) - 1
در جاي ديگري هم گفتهايم آسيبي كه بزبان ايران رسيده تنها درآميختگي آن با كلمههاي بيگانه نيست و يك رشته آسيبهاي ديگري در كار است كه بايد بهمهي آنها چاره جسته شود. چنانكه كلمههاي بيگانه ميان زبان راه يافته و انبوهي از كلمههاي خودي را بركنار نموده و آنچه از كلمهها بازمانده از نيرو افتاده كه معني را بدشواري تواند فهمانيد و بسياري از معنيها تاريك گرديده و پيشوند و پسوند و ديگر بندها (حرفها) از كار افتاده ـ گذشته از همهي اينها يك آسيب بزرگ «بهم خوردن گونههاي كار» است كه اينك ميخواهيم در اين گفتار آن را بازنماييم.
ما در سالهاي گذشته چندين گفتار در زمينهي زبان نگاشتيم و سخن فراوان رانديم. با آنهمه هنوز جاي سخن باز است و ما امسال را بيك رشته گفتارهاي ديگر خواهيم پرداخت.
زيان آلودگي زبان بيش از آنست كه تاكنون گفته شده. در اين چند سال كه ما اين زمينه را دنبال مينموديم بسياري چنين ميپنداشتند از راه هوس يا بنام تعصب آن را دنبال ميكنيم و هر كس باندازهي دانش و فهم خود سخني ميگفت و خردهاي ميگرفت و پارهاي ناداني از اندازه گذرانده بريشخند و نكوهش برميخاست. ولي ما مقصود بس بزرگي را دنبال مينموديم و كنون كه بياري خدا جنبش در اين باره برخاسته ميتوانيم هم ارجداري اين زمينه را درست بازنماييم و هم از همگي آسيبها گفتگو بداريم.
كساني كه با يك زبان درست و رسا آشنا نبودهاند شايد نتوانند نارسايي زبان پارسي را دريابند. اينان خواهند پنداشت همهي زبانها چنين نارساست. ولي من در شانزده سال پيش كه بتهران آمدم و نخستين بار بود كه ميخواستم با فارسي بنگارش پردازم از همان هنگام اين دريافتم زبان شيرين ايران بدردهاي چندي گرفتار است و تا چاره بآن دردها كرده نشود نتوان آن را زبان درست و رسايي شمرد. اگرچه ديگر زبانهاي شرق نيز هر كدام آسيبهايي ديده و دردهايي پيدا نموده ولي هيچ يك بحال زبان پارسي نيفتاده.
ده قرن گذشته همه چيز را تباه ساخته زبان را هم بيبهره نگزارده. زبان همواره بيك حال نميماند. آنان كه زبان را چيز جانداري ميشمارند و يا آن را از رستنيها ميگيرند چندان دور نيستند. چيزيست بسيار روشن : در يك تودهاي چون خردها فزوني يافت و خويها ستوده گرديد زبان نيز پرمايه و مغزدار ميگردد پيراسته و آراسته ميشود. ولي در تودهاي كه خردها سست و خويها آلوده است كمكم زبان نيز آلوده ميگردد و بيمايه ميشود.
اين بدتر كه در هزار سال كه دورهي پستي خردها بوده زبان ايران بيش از همه در دست تباهكاران بوده. شاعر ستايشگر ، صوفي پندارباف ، مؤلف سخنآرا ، فيلسوف گزافهسرا ؛ همگي زبان را ابزار كار خود داشتهاند و با آن بازي ميكردهاند. در اين ميان اگر گاهی داناياني پيدا شدهاند اينان نيز فارسي را خوار ميداشتهاند و هرچه ميگفته يا مينوشتهاند به تازي ميگفته و مينوشتهاند.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی هفتم)
🔶 باید نیكان جدا گردند
(بخش یک از یک)
برای نیكی یك توده گذشته از آنكه باید نیك و بد دانسته شود و آنگاه هر كسی بخود پردازد ،
🔸یك شرط بزرگ دیگر اینست كه بنیاد زندگی بروی نیكی باشد كه اگر كسی نیكو بود قدرش دانند و پاسش دارند ، و اگر بد بود خوارش گیرند و پستش شمارند. این خود عامل بزرگی در نیكی توده است.
كنون من میپرسم : آیا تودهی شما این شرط را داراست؟.. اگر بگویید داراست راست نگفتهاید. ما خود میدانیم كه در این توده چنان حالی نیست. در این توده نیكان قدری ندارند و از بدان هم تنها كسانی شكایت میكنند كه از بدی آنها صدمه كشیدهاند ، وگرنه دیگران معنایی ببدی آنان نمیدهند و خوارشان نمیدارند.
از مختاری اینهمه شكایت نوشته میشود. این شكایت را كیها مینویسند؟.. تنها آن كسانی كه گرفتار چنگال او بودهاند. دیگران پروایی ندارند. اگر فیالمثل مختاری بازگردد و همچنان سرشهربانی شود از قدرش نخواهند كاست و باین بیدادهایش ترتیب اثر نخواهند كرد. مختاری را برای مثل مینویسم.
🔸با هر بدی رفتارشان اینست.
از آنسوی اگر فرض كنیم بجای مختاری یك سرشهربانی دادگر و نیكویی بود و شب و روز ، خود را به رنج انداخته بآسایش مردم میكوشید آیا از او قدردانی میشد؟!..
همان قاضیانی كه دیروز یاد كردم و گفتم در محاكمهی پنجاهوسه تن چشم رویهم گزارده رأی دادند ، نظایر آنها بسیار است. اساساً امروز قضاوت یك پیشهایست. یك قاضی بیش از همه در اندیشهی نان و زندگانی خود میباشد و اینست در رأی دادن تنها ملاحظهی آن میكنند كه مبادا یك زورمندی را برنجانند و نانشان بریده شود. این چیزیست كه پوشیده نتوان داشت.
ولی من میپرسم : اگر قاضیانی براستی قضاوت میكردند و در دادن رأی تنها حق و عدالت را منظور میداشتند ـ چنانكه از همین گونه قاضیان هستند و همیشه بودهاند ـ آیا مردم یا تودهی انبوه از آنها قدردانی مینمودند؟!.. یك جدایی میانهی آنان با دیگران میگزاردند؟!.. اگر بگویید جدایی میگزاردند راست نگفتهاید.
من خود این را آزمودم كه اگر یك قاضی دلیری از خود نشان دهد و پروای این و آن نكرده تنها درپی حق و عدالت باشد و باین گناه از سر كار برداشته شود ، بیشتر مردم بجای قدردانی ازو بآزارش پردازند. یك دسته ملامتش كنند كه چرا تهور نموده؟.. یك دسته بد گویند كه خشك و دیوانه است. یك دسته حسد برند و آشكاره خوارش دارند. كسانی كه خشنودی از كار او نمایند و بستایش پردازند آنان نیز چنین گویند : «آدم نیكیست. ولی اهل این زمان نیست. در این زمان آن كارها را نمیشود كرد».
بویژه اگر چنان قاضی دلیری كمچیز باشد و پس از بیرون افتادن از اداره كار دیگری برای خود پیدا نكند كه زبانها برویش تندتر گردد و خواری و موهونی بیشتر باشد.
این حال مردم است.
🔸در این كشور جنبشی بنام مشروطه برخاست و نیكمردانی پا به پیش گزاردند و در راه این كشور جان باختند و گزندها دیدند ، مردم نه تنها قدرشان نشناختند ، یك دستهی انبوهی همیشه بدگوی آنان بودند و به هر یكی عیب دیگری بسته آن را دستاویز زباندرازی میگرفتند.
هنگامی كه من تاریخ مشروطه را نوشتم آشكاره دیدم كسانی بخشم آمدهاند و از نزدیك و دور چنین میگویند : «نبایستی این قدر تعریف كرد» یا بمن رسیده میپرسند : «حقیقتاً اینها برای كشور میكوشیدهاند و خودشان اغراضی نداشتند؟.». اگر آن تاریخ را دیگری آغاز كرده بود با همین سخنان از میدانش درمیبردند.
همین چند روزه كه ما در پرچم عكسهای پیشروان آزادی را بچاپ میرسانیم و شرحهای مختصری دربارهی هر یكی مینویسیم ، این مایهی دلتنگی یك دستهای گردیده و بارها گله و شكایت میشنویم.
بهبهانی چند سال كوشیده و خود را بخطر انداخته و برای این كشور مشروطه و قانون درست كرده و سرانجام جان در این راه گزارده. ما از او یادی میكنیم و فلان آخوند دغل حسد برده و میكوشد مگر دروغهایی به بهبهانی بندد و این كار ما را بیجا وانماید.
نتیجهی این سخنان یك چیز است ، و آن اینكه در این توده رشته از هم گسیخته و برای نیك و بد بنیادی نمانده ، و
🔸چون آرمانی یا مقصود مشتركی نیست زندگانی بروی شخصیت [فردیت] رفته. انبوه مردم درپی نیكی نیستند و آن را نمیخواهند ، این شكایتها كه از بدی مختاری یا از كس دیگری میشود برای آنست كه شكایتكنندگان خود صدمه دیدهاند. وگرنه مردم درپی دنبال كردن بدان نیستند.
این درد است. اما چاره :
🔸باید یك دسته آزادگانی جدا گردند و دست بهم داده نخست خود نیك گردند و سپس بنیكی دیگران كوشند و به نیك و بد تقید نمایند و بیپروا نباشند ـ یک راهی را پیش گیرند و یك مقصدی را دنبال كنند. اینست چاره و بس. هم اینست آنچه ما میخواهیم و در راهش میكوشیم.
👇
🔶 باید نیكان جدا گردند
(بخش یک از یک)
برای نیكی یك توده گذشته از آنكه باید نیك و بد دانسته شود و آنگاه هر كسی بخود پردازد ،
🔸یك شرط بزرگ دیگر اینست كه بنیاد زندگی بروی نیكی باشد كه اگر كسی نیكو بود قدرش دانند و پاسش دارند ، و اگر بد بود خوارش گیرند و پستش شمارند. این خود عامل بزرگی در نیكی توده است.
كنون من میپرسم : آیا تودهی شما این شرط را داراست؟.. اگر بگویید داراست راست نگفتهاید. ما خود میدانیم كه در این توده چنان حالی نیست. در این توده نیكان قدری ندارند و از بدان هم تنها كسانی شكایت میكنند كه از بدی آنها صدمه كشیدهاند ، وگرنه دیگران معنایی ببدی آنان نمیدهند و خوارشان نمیدارند.
از مختاری اینهمه شكایت نوشته میشود. این شكایت را كیها مینویسند؟.. تنها آن كسانی كه گرفتار چنگال او بودهاند. دیگران پروایی ندارند. اگر فیالمثل مختاری بازگردد و همچنان سرشهربانی شود از قدرش نخواهند كاست و باین بیدادهایش ترتیب اثر نخواهند كرد. مختاری را برای مثل مینویسم.
🔸با هر بدی رفتارشان اینست.
از آنسوی اگر فرض كنیم بجای مختاری یك سرشهربانی دادگر و نیكویی بود و شب و روز ، خود را به رنج انداخته بآسایش مردم میكوشید آیا از او قدردانی میشد؟!..
همان قاضیانی كه دیروز یاد كردم و گفتم در محاكمهی پنجاهوسه تن چشم رویهم گزارده رأی دادند ، نظایر آنها بسیار است. اساساً امروز قضاوت یك پیشهایست. یك قاضی بیش از همه در اندیشهی نان و زندگانی خود میباشد و اینست در رأی دادن تنها ملاحظهی آن میكنند كه مبادا یك زورمندی را برنجانند و نانشان بریده شود. این چیزیست كه پوشیده نتوان داشت.
ولی من میپرسم : اگر قاضیانی براستی قضاوت میكردند و در دادن رأی تنها حق و عدالت را منظور میداشتند ـ چنانكه از همین گونه قاضیان هستند و همیشه بودهاند ـ آیا مردم یا تودهی انبوه از آنها قدردانی مینمودند؟!.. یك جدایی میانهی آنان با دیگران میگزاردند؟!.. اگر بگویید جدایی میگزاردند راست نگفتهاید.
من خود این را آزمودم كه اگر یك قاضی دلیری از خود نشان دهد و پروای این و آن نكرده تنها درپی حق و عدالت باشد و باین گناه از سر كار برداشته شود ، بیشتر مردم بجای قدردانی ازو بآزارش پردازند. یك دسته ملامتش كنند كه چرا تهور نموده؟.. یك دسته بد گویند كه خشك و دیوانه است. یك دسته حسد برند و آشكاره خوارش دارند. كسانی كه خشنودی از كار او نمایند و بستایش پردازند آنان نیز چنین گویند : «آدم نیكیست. ولی اهل این زمان نیست. در این زمان آن كارها را نمیشود كرد».
بویژه اگر چنان قاضی دلیری كمچیز باشد و پس از بیرون افتادن از اداره كار دیگری برای خود پیدا نكند كه زبانها برویش تندتر گردد و خواری و موهونی بیشتر باشد.
این حال مردم است.
🔸در این كشور جنبشی بنام مشروطه برخاست و نیكمردانی پا به پیش گزاردند و در راه این كشور جان باختند و گزندها دیدند ، مردم نه تنها قدرشان نشناختند ، یك دستهی انبوهی همیشه بدگوی آنان بودند و به هر یكی عیب دیگری بسته آن را دستاویز زباندرازی میگرفتند.
هنگامی كه من تاریخ مشروطه را نوشتم آشكاره دیدم كسانی بخشم آمدهاند و از نزدیك و دور چنین میگویند : «نبایستی این قدر تعریف كرد» یا بمن رسیده میپرسند : «حقیقتاً اینها برای كشور میكوشیدهاند و خودشان اغراضی نداشتند؟.». اگر آن تاریخ را دیگری آغاز كرده بود با همین سخنان از میدانش درمیبردند.
همین چند روزه كه ما در پرچم عكسهای پیشروان آزادی را بچاپ میرسانیم و شرحهای مختصری دربارهی هر یكی مینویسیم ، این مایهی دلتنگی یك دستهای گردیده و بارها گله و شكایت میشنویم.
بهبهانی چند سال كوشیده و خود را بخطر انداخته و برای این كشور مشروطه و قانون درست كرده و سرانجام جان در این راه گزارده. ما از او یادی میكنیم و فلان آخوند دغل حسد برده و میكوشد مگر دروغهایی به بهبهانی بندد و این كار ما را بیجا وانماید.
نتیجهی این سخنان یك چیز است ، و آن اینكه در این توده رشته از هم گسیخته و برای نیك و بد بنیادی نمانده ، و
🔸چون آرمانی یا مقصود مشتركی نیست زندگانی بروی شخصیت [فردیت] رفته. انبوه مردم درپی نیكی نیستند و آن را نمیخواهند ، این شكایتها كه از بدی مختاری یا از كس دیگری میشود برای آنست كه شكایتكنندگان خود صدمه دیدهاند. وگرنه مردم درپی دنبال كردن بدان نیستند.
این درد است. اما چاره :
🔸باید یك دسته آزادگانی جدا گردند و دست بهم داده نخست خود نیك گردند و سپس بنیكی دیگران كوشند و به نیك و بد تقید نمایند و بیپروا نباشند ـ یک راهی را پیش گیرند و یك مقصدی را دنبال كنند. اینست چاره و بس. هم اینست آنچه ما میخواهیم و در راهش میكوشیم.
👇
🔸اینكه میگویم «یك دسته» ، برای آنست كه همگی نیكیپذیر نمیباشند. ما این را آزمودهایم و میدانیم دستههای انبوهی از این توده درخورِ نیك بودن نیستند. از آنسوی بنیكی همگی نیازی هم نمیباشد و ما نباید معطل آن باشیم.
(پرچم روزانه شمارهی 14)
(پرچم روزانه شمارهی 14)