یادداشت کوشاد تلگرام در گفتار بالا :
[1] : كسی كه ازو یاد شده محمد قزوینی است. چون پرفسور ادوارد براون و همدستانش (برادران فروغی ، علیاصغر حكمت ، حسن تقیزاده و كسانی دیگر) به زنده گردانیدن كتابهای دورهی پستی ایران ـ دورهی مغول ـ كه میرفت تا برای همیشه فراموش گردد (همچون دیوان شاعران یاوهگو و كتابهایی كه سراسر پستی و بیغیرتی را میآموزد) آغاز كردند ، كسی كه از ایران به یاری پرفسور فرستاده شد همین محمد قزوینی بود.
این همانست كه به همدستی براون تاریخ ادبیات ایران برای ما نوشت.
خودش بیرون داستان را چنین میگوید : یک سال و اند در لندن بودم و به کتابخانهها میرفتم تا اینکه براون که در آن هنگام راهبر «اوقاف گیب» بود (برای دانستن ماهیت این اوقاف ، کتاب در پیرامون «ادبیات» دیده شود.) به من پیشنهاد کرد به تصحیح جهانگشای جوینی که کتابیست تاریخی آغاز کنم و برای این کار میبایست به پاریس روم و از کتابخانههای آنجا سود جویم.
لیکن درون داستان اینست که از همان هنگام (و بسا از زمانی که از ایران رفت) قزوینی زنجیر «اوقاف گیب» را بگردن گرفته و نخست در لندن و سپس از همان پاریس به براون و شاگردش نیکلسن و رویهمرفته به اوقاف در پدید آوردن تاریخ ادبیات و تصحیح کتابهای زمان مغول یاری فراوانی کرد.
خود قزوینی و دیگران دربارهی فراهم آمدن هزینهی زندگانیش در اروپا به مدت 36 سال راههای گوناگونی را نوشتهاند. از جمله کمکهای محمدعلی فروغی ، سیدحسن تقیزاده ، حسینقلیخان نواب (سفیر ایران در برلین) و برادرش (با سرپوش درس زبان گرفتن از قزوینی) ، وزارت فرهنگ (با عنوان تصحیح و عکسبرداری از کتابهای خطی در اروپا) و همچنین ادوارد براون یا به سخن دیگر «اوقاف گیب» در انگلستان.
قزوینی در این باره چنین مینویسد : «این بنده قریب چهار سال است که در اروپا در ظل جناح افضال و مهمان مائدهی نوالی آن بزرگوار (براون) میباشم و در این مدت از هر جهت این ضعیف را مرفهالحال ، مراحالعله و مکفیالمؤونه داشتهاند و مانند آفتاب جهانتاب به حسن تربیت به کار انداخته و به خدمت علم و ادب واداشتهاند».
قزوینی دربارهی كتاب آذری (یا زبان باستان آذربایجان) نوشتهی كسروی «تقریظ» پر آب و تابی هم نوشته. چهبسا آرزو داشته كه كسروی هم به دستهی ایشان پیوندد. لیكن چنانكه كسروی یادآوری مینماید سود توده ارجمندترین چیزیست كه میباید در زندگانی همیشه بدیده داشت. آن تقریظها و صد ستایش دیگر نمیتوانست او را از راه و پیمانش دور گرداند.
دستهی اینان كیها بودند و چهها میكردند؟ و چرا كسروی با چنان مایهی دانشی از آنان دوری میجسته؟ پاسخ به این پرسش در همین گفتار به كوتاهی آمده. برای آگاهی بیشتر كتاب «در پیرامون ادبیات» دیده شود.
[1] : كسی كه ازو یاد شده محمد قزوینی است. چون پرفسور ادوارد براون و همدستانش (برادران فروغی ، علیاصغر حكمت ، حسن تقیزاده و كسانی دیگر) به زنده گردانیدن كتابهای دورهی پستی ایران ـ دورهی مغول ـ كه میرفت تا برای همیشه فراموش گردد (همچون دیوان شاعران یاوهگو و كتابهایی كه سراسر پستی و بیغیرتی را میآموزد) آغاز كردند ، كسی كه از ایران به یاری پرفسور فرستاده شد همین محمد قزوینی بود.
این همانست كه به همدستی براون تاریخ ادبیات ایران برای ما نوشت.
خودش بیرون داستان را چنین میگوید : یک سال و اند در لندن بودم و به کتابخانهها میرفتم تا اینکه براون که در آن هنگام راهبر «اوقاف گیب» بود (برای دانستن ماهیت این اوقاف ، کتاب در پیرامون «ادبیات» دیده شود.) به من پیشنهاد کرد به تصحیح جهانگشای جوینی که کتابیست تاریخی آغاز کنم و برای این کار میبایست به پاریس روم و از کتابخانههای آنجا سود جویم.
لیکن درون داستان اینست که از همان هنگام (و بسا از زمانی که از ایران رفت) قزوینی زنجیر «اوقاف گیب» را بگردن گرفته و نخست در لندن و سپس از همان پاریس به براون و شاگردش نیکلسن و رویهمرفته به اوقاف در پدید آوردن تاریخ ادبیات و تصحیح کتابهای زمان مغول یاری فراوانی کرد.
خود قزوینی و دیگران دربارهی فراهم آمدن هزینهی زندگانیش در اروپا به مدت 36 سال راههای گوناگونی را نوشتهاند. از جمله کمکهای محمدعلی فروغی ، سیدحسن تقیزاده ، حسینقلیخان نواب (سفیر ایران در برلین) و برادرش (با سرپوش درس زبان گرفتن از قزوینی) ، وزارت فرهنگ (با عنوان تصحیح و عکسبرداری از کتابهای خطی در اروپا) و همچنین ادوارد براون یا به سخن دیگر «اوقاف گیب» در انگلستان.
قزوینی در این باره چنین مینویسد : «این بنده قریب چهار سال است که در اروپا در ظل جناح افضال و مهمان مائدهی نوالی آن بزرگوار (براون) میباشم و در این مدت از هر جهت این ضعیف را مرفهالحال ، مراحالعله و مکفیالمؤونه داشتهاند و مانند آفتاب جهانتاب به حسن تربیت به کار انداخته و به خدمت علم و ادب واداشتهاند».
قزوینی دربارهی كتاب آذری (یا زبان باستان آذربایجان) نوشتهی كسروی «تقریظ» پر آب و تابی هم نوشته. چهبسا آرزو داشته كه كسروی هم به دستهی ایشان پیوندد. لیكن چنانكه كسروی یادآوری مینماید سود توده ارجمندترین چیزیست كه میباید در زندگانی همیشه بدیده داشت. آن تقریظها و صد ستایش دیگر نمیتوانست او را از راه و پیمانش دور گرداند.
دستهی اینان كیها بودند و چهها میكردند؟ و چرا كسروی با چنان مایهی دانشی از آنان دوری میجسته؟ پاسخ به این پرسش در همین گفتار به كوتاهی آمده. برای آگاهی بیشتر كتاب «در پیرامون ادبیات» دیده شود.
نمونههایی از انتشارات اوقاف گیب.
کتابهای صوفیان و صوفیگری دستهی مهمی از آنهاست.
کتابهای صوفیان و صوفیگری دستهی مهمی از آنهاست.
✴️ گواهی پاكدلانه
راهنمای ارجمند
با یاری آفریدگار پاك پس از آنكه با خواندن كتابهای سراسر آمیغ شما با دست برادرم براه ورجاوندِ پاكدینی آشنا شدم برآن گردیدم تا آخرین حد توانایی خود در این راه پاك كوشش كنم و خواهران و مادران خود را كه به شُوند خرافات بسیاری كه در سر دارند روزبروز گام عقبتر مینهند و خود نیز از آن بیخبرند بدین راه ورجاوند و پاك آشنا گردانم.
ولی مردمی كه جز خرافات و پای منبر روضهخوان و یا نزد دعانویس و فالگیر و جنگیر و غیره رفتن چیزی ندیده و نشنیدهاند با شنیدن اولین كلمهای كه مخالف با آن افكار پوچ آنها باشد فوراً نسبت بهایی یا سنی و غیره را بما میبندند و بجای آنكه پاسخ ما را از روی فكر و منطق بدهند چون جوابی برای دفاع از خود و عقاید خود نمییابند با گفتن «دختر جان خدا عاقبتت را خیر كند!» مانع گفتگوی با خود و یا دیگری میشوند.
جوانان تحصیل كرده و درسخوان نیز با طرفداری از اشعار و كتابهای سعدی و حافظ و خیام و مولوی و غیره معلومات خود را برخ دیگران كشیده و دائماً اشعار آنها را در گفتگوهای خود مدرك لایتغیر شمرده و از آنها حجت و دلیل میآورند و بمحض مخالفت با ایشان كتابهای مستشرقین را شاهد آورده و نمیخواهند باور كنند كه بیشتر این مستشرقین جز برای منظور سیاسی و پیشرفت مقاصد خود این كتابها را ننوشتهاند و برای خیام هیچگاه بیهوده جشن نمیگیرند!.
به هر سان هر دستهای را بنگریم بطریقی پایبند خرافاتند و همواره از روی نادانی سعی میكنند عقاید پوچ خود را رواج داده و دیگران را نیز گرفتار بِدان خرافات نمایند و حتی دقیقهای هم حاضر نیستند فكر كنند آیا معتقد بدین خرافات بودن چه هودههایی برای كشور و جامعه یا لااقل برای خود آنها دربر خواهد داشت؟!.
ولی ما بانوان پاكدین اراده كردهایم تا عقاید پوچ و خرافات را از آنان دور نكنیم از پای ننشینیم. تصمیم گرفتهایم تا جان در بدن داریم در این راه ورجاوند و پاك بكوشیم و بهنگام نیاز از جانفشانی نیز دریغ نگوییم چه جان باختن در این راه برای ما كار بس كوچكی است!
ما سعی میكنیم از هر راهی و از هر طریقی كه میتوانیم خواهران بیگناه و نافهم خود را كه دستخوش خیانت یك عده مفتخور گشتهاند از گمراهی بازرهانیم و راه خوشی و آسایش را بآنها بنماییم!.
پاینده باد پاكدینی
نوشتهی دوشیزه حشمت فرساد (تهران)
(مهنامهی آبانماه 24)
راهنمای ارجمند
با یاری آفریدگار پاك پس از آنكه با خواندن كتابهای سراسر آمیغ شما با دست برادرم براه ورجاوندِ پاكدینی آشنا شدم برآن گردیدم تا آخرین حد توانایی خود در این راه پاك كوشش كنم و خواهران و مادران خود را كه به شُوند خرافات بسیاری كه در سر دارند روزبروز گام عقبتر مینهند و خود نیز از آن بیخبرند بدین راه ورجاوند و پاك آشنا گردانم.
ولی مردمی كه جز خرافات و پای منبر روضهخوان و یا نزد دعانویس و فالگیر و جنگیر و غیره رفتن چیزی ندیده و نشنیدهاند با شنیدن اولین كلمهای كه مخالف با آن افكار پوچ آنها باشد فوراً نسبت بهایی یا سنی و غیره را بما میبندند و بجای آنكه پاسخ ما را از روی فكر و منطق بدهند چون جوابی برای دفاع از خود و عقاید خود نمییابند با گفتن «دختر جان خدا عاقبتت را خیر كند!» مانع گفتگوی با خود و یا دیگری میشوند.
جوانان تحصیل كرده و درسخوان نیز با طرفداری از اشعار و كتابهای سعدی و حافظ و خیام و مولوی و غیره معلومات خود را برخ دیگران كشیده و دائماً اشعار آنها را در گفتگوهای خود مدرك لایتغیر شمرده و از آنها حجت و دلیل میآورند و بمحض مخالفت با ایشان كتابهای مستشرقین را شاهد آورده و نمیخواهند باور كنند كه بیشتر این مستشرقین جز برای منظور سیاسی و پیشرفت مقاصد خود این كتابها را ننوشتهاند و برای خیام هیچگاه بیهوده جشن نمیگیرند!.
به هر سان هر دستهای را بنگریم بطریقی پایبند خرافاتند و همواره از روی نادانی سعی میكنند عقاید پوچ خود را رواج داده و دیگران را نیز گرفتار بِدان خرافات نمایند و حتی دقیقهای هم حاضر نیستند فكر كنند آیا معتقد بدین خرافات بودن چه هودههایی برای كشور و جامعه یا لااقل برای خود آنها دربر خواهد داشت؟!.
ولی ما بانوان پاكدین اراده كردهایم تا عقاید پوچ و خرافات را از آنان دور نكنیم از پای ننشینیم. تصمیم گرفتهایم تا جان در بدن داریم در این راه ورجاوند و پاك بكوشیم و بهنگام نیاز از جانفشانی نیز دریغ نگوییم چه جان باختن در این راه برای ما كار بس كوچكی است!
ما سعی میكنیم از هر راهی و از هر طریقی كه میتوانیم خواهران بیگناه و نافهم خود را كه دستخوش خیانت یك عده مفتخور گشتهاند از گمراهی بازرهانیم و راه خوشی و آسایش را بآنها بنماییم!.
پاینده باد پاكدینی
نوشتهی دوشیزه حشمت فرساد (تهران)
(مهنامهی آبانماه 24)
🔶 گفت و شنید - (بخش یکم)
🔸 تکهی 6
گذشته از همهی اينها ، امام عليبنابيطالب هنگامي كه پس از كشته شدن عثمان خليفه گرديد و معاويه كشته شدن عثمان را بهانه گرفته گردنكشي ميكرد ما ميبينيم آن امام به معاويه نامه نوشته چنين ميگويد :
«إِنَّهُ بَایعَنِی الْقَوْمُ الَّذِینَ بَایعُوا أَبَابَکْرٍ وَ عُمَرَ وَ عُثْمانَ عَلَى مَا بَایعُوهُمْ فَلَمْ یکُنْ لِلشَّاهِدِ أَنْ یخْتَارَ ، وَ لاَ لِلغَائِبِ أَنْ یَرُدَّ إِنَّمَا الشُّورَى لِلْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِ فَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَى رَجُلٍ وَ سموه إِمَاماً كَانَ ذَلِكَ لِلَّهِ رِضًی». (1)
معنايش اينست : «آن گروهي كه به ابوبكر و عمر و عثمان بيعت كرده بودند ، با همان شرايطي كه بآنها بيعت كرده بودند بمن بيعت كردند. بهيچ حاضري نميرسيد كه اختيار ديگري كند و بهيچ غائبي نميرسيد كه قبول نكند. زيرا شورا حق مهاجرين و انصار است. اگر آنان بر سر مردي گرد آمدند و او را امام ناميدند رضاي خدا نيز در آن خواهد بود ...».
اين نامه در نهجالبلاغه هست و ما آن را در تاريخها نيز مييابيم. شما ببينيد كه اولاً هيچگاه نميگويد مرا خدا برگزيده و پيغمبر روز غدير خم مرا بمردم معرفي كرده. هيچ از اين چيزها سخني نميراند. دوم آشكاره ميگويد كه مرا همان كساني كه ابوبكر و عمر و عثمان را خليفه گردانيده بودند خليفه گردانيدند و همين را دليل حقانيت خود ميشمارد. سوم تصريح ميكند كه انتخاب خليفه حق مهاجرين و انصار است. آنها چون كسي را برگزيدند رضاي خدا نيز در آن خواهد بود و كسي حق نخواهد داشت او را نپذيرد.
اين نامه را مينويسد كه خلافت خود را بمعاويه مدلل گرداند و گناه او را كه برخلاف اجتماع و اختيار مهاجر و انصار قيام كرده بود به رخش بكشد.
اكنون شما ببينيد آيا با اين نامه باز جاي آنست كه گفته شود بايستي تعيين خليفه از جانب خدا باشد؟!. باز جاي آنست كه گفته شود ابوبكر و عمر غاصب بودند؟!. باز جاي آنست كه پنداشته شود علي به ابوبكر بيعت نميكرد و او را با زور به بيعت بردند؟!.
علي بمعاويه مينويسد : تو چون بمن كه مهاجر و انصار انتخاب كردهاند بيعت نميكني ، گناهكاري ، از دين خارجي ، با تو جنگ خواهم كرد. اگر خود او با ابوبكر همين رفتار را كرده بود آيا او نيز گناهكار نبود؟!. از دين خارج نميشد؟!.
پابرگیها (همه از ویراینده است) :
1ـ نهج البلاغه باب پنجم نامه ششم (نوشتهی فيضالاسلام) ص 841
🔸 تکهی 6
گذشته از همهی اينها ، امام عليبنابيطالب هنگامي كه پس از كشته شدن عثمان خليفه گرديد و معاويه كشته شدن عثمان را بهانه گرفته گردنكشي ميكرد ما ميبينيم آن امام به معاويه نامه نوشته چنين ميگويد :
«إِنَّهُ بَایعَنِی الْقَوْمُ الَّذِینَ بَایعُوا أَبَابَکْرٍ وَ عُمَرَ وَ عُثْمانَ عَلَى مَا بَایعُوهُمْ فَلَمْ یکُنْ لِلشَّاهِدِ أَنْ یخْتَارَ ، وَ لاَ لِلغَائِبِ أَنْ یَرُدَّ إِنَّمَا الشُّورَى لِلْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِ فَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَى رَجُلٍ وَ سموه إِمَاماً كَانَ ذَلِكَ لِلَّهِ رِضًی». (1)
معنايش اينست : «آن گروهي كه به ابوبكر و عمر و عثمان بيعت كرده بودند ، با همان شرايطي كه بآنها بيعت كرده بودند بمن بيعت كردند. بهيچ حاضري نميرسيد كه اختيار ديگري كند و بهيچ غائبي نميرسيد كه قبول نكند. زيرا شورا حق مهاجرين و انصار است. اگر آنان بر سر مردي گرد آمدند و او را امام ناميدند رضاي خدا نيز در آن خواهد بود ...».
اين نامه در نهجالبلاغه هست و ما آن را در تاريخها نيز مييابيم. شما ببينيد كه اولاً هيچگاه نميگويد مرا خدا برگزيده و پيغمبر روز غدير خم مرا بمردم معرفي كرده. هيچ از اين چيزها سخني نميراند. دوم آشكاره ميگويد كه مرا همان كساني كه ابوبكر و عمر و عثمان را خليفه گردانيده بودند خليفه گردانيدند و همين را دليل حقانيت خود ميشمارد. سوم تصريح ميكند كه انتخاب خليفه حق مهاجرين و انصار است. آنها چون كسي را برگزيدند رضاي خدا نيز در آن خواهد بود و كسي حق نخواهد داشت او را نپذيرد.
اين نامه را مينويسد كه خلافت خود را بمعاويه مدلل گرداند و گناه او را كه برخلاف اجتماع و اختيار مهاجر و انصار قيام كرده بود به رخش بكشد.
اكنون شما ببينيد آيا با اين نامه باز جاي آنست كه گفته شود بايستي تعيين خليفه از جانب خدا باشد؟!. باز جاي آنست كه گفته شود ابوبكر و عمر غاصب بودند؟!. باز جاي آنست كه پنداشته شود علي به ابوبكر بيعت نميكرد و او را با زور به بيعت بردند؟!.
علي بمعاويه مينويسد : تو چون بمن كه مهاجر و انصار انتخاب كردهاند بيعت نميكني ، گناهكاري ، از دين خارجي ، با تو جنگ خواهم كرد. اگر خود او با ابوبكر همين رفتار را كرده بود آيا او نيز گناهكار نبود؟!. از دين خارج نميشد؟!.
پابرگیها (همه از ویراینده است) :
1ـ نهج البلاغه باب پنجم نامه ششم (نوشتهی فيضالاسلام) ص 841
🔶 زبان ایرانی - 127
🔸 بهم خوردن گونههای کارواژهها (سال چهارم) – 13
5ـ گذشتهي گذشتهي ناديده : دربارهی اين بسخن ديگري نياز نيست. آنچه دربارهی گذشتهي ناديده و گذشتهي گذشته گفتهايم در اينجا نيز ميآيد.
6ـ گذشتهي همانزماني ناديده : در اين گونه هم بچندان سخني نياز نيست بهمين معني از پيشين زمان بكار ميرفته. ناصرخسرو مينويسد دربارهی حوضهاي مكه : «بآب باران كه از درهها فروميآيد پر ميكردهاند در آن تاريخ كه ما آنجا بوديم تهي بودند».
7ـ گذشتهي آيندگي : اين گونه از چيزهاييست كه امروزه فراموش شده و كمتر كسي آن را شناسد و بكار برد. ولي در كتابهاي پيشين بسيار ديده ميشود. چنانكه در عبارت ناصرخسرو :
«آن روز كه بامداد سلطان بفتح خليج بيرون خواستي شد ...».
جويني مينويسد : «قاآن در آن سال كه دعت حيات وداع خواست (خواستي) كرد ...».
🔸 بهم خوردن گونههای کارواژهها (سال چهارم) – 13
5ـ گذشتهي گذشتهي ناديده : دربارهی اين بسخن ديگري نياز نيست. آنچه دربارهی گذشتهي ناديده و گذشتهي گذشته گفتهايم در اينجا نيز ميآيد.
6ـ گذشتهي همانزماني ناديده : در اين گونه هم بچندان سخني نياز نيست بهمين معني از پيشين زمان بكار ميرفته. ناصرخسرو مينويسد دربارهی حوضهاي مكه : «بآب باران كه از درهها فروميآيد پر ميكردهاند در آن تاريخ كه ما آنجا بوديم تهي بودند».
7ـ گذشتهي آيندگي : اين گونه از چيزهاييست كه امروزه فراموش شده و كمتر كسي آن را شناسد و بكار برد. ولي در كتابهاي پيشين بسيار ديده ميشود. چنانكه در عبارت ناصرخسرو :
«آن روز كه بامداد سلطان بفتح خليج بيرون خواستي شد ...».
جويني مينويسد : «قاآن در آن سال كه دعت حيات وداع خواست (خواستي) كرد ...».
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی هجدهم)
🔶بجوانان چه حمایتی باید کرد؟..
(بخش دو از دو)
این یك نمونهای از نقص جوانانست كه میآیند و بایرادهایی میپردازند و همینكه چند پرسشی میكنیم درمیمانند. چندی پیش بارها میشنیدم جوانان حزبی درست كردهاند و سههزار نفر جمعیتند. میگویند : ما بكسی اعتماد نداریم باید مملكت را خودمان اداره كنیم.
این سخنان را میشنیدم. روزی هم یك مرد دلسوزی گفتگو از آنان كرده چنین گفت : «اینان راه را گم كردهاند و بسیار پرت میروند. باید بآنان یك پندهایی دهیم».
گفتم : من نمیشناسم. گفت : من چند تن را میشناسم. وعده بخانهی خود میگیرم. شما نیز بیایید.
دو بار با آنان دیدار كردیم. بجای سههزار نفر بیش از پنج و شش تن ندیدیم. من پرسیدم : شما كه حزبی برپا كردهاید از چه راه آغاز بكار خواهید كرد؟!.. دردهایی كه تشخیص دادهاید چیست و چه چارهای برای آنها در اندیشه دارید؟!.
بپرسش من پاسخ نداده چنین گفتند : «مملكت بجوانان بیشتر از دیگران تعلق دارد و اینست جوانان باید بكوشند ...». از اینگونه بسیار سرودند.
گفتم : گرفتم كه سخنتان راست است و كشور بشما بیشتر تعلق دارد تا بدیگران ، من میپرسم : چه كار خواهید كرد؟!..
باز پاسخی نداده چنین گفتند : «ما میخواهیم هستهی این جمعیت از جوانان باشند و اساسش را اینان بگزارند ...»
گفتم باز میگویم : آن كارهایی كه خواهید كرد چیست؟!.. دیدم درماندهاند و بروی هم نگاه میكنند و پاسخی نمیتوانند. پس از زمانی یكی گفت : «باید بكوشیم و بكشور ترقی دهیم و جامعه را اصلاح كنیم».
گفتم : چگونه خواهید كوشید؟!.. چه كارهایی خواهید كرد؟!... دیدم باز پاسخی نمیتوانند. لحن سخن را تغییر داده گفتم : برای پیدایش یك جمعیتی باید نخست یك مقصودی درمیان باشد كه همگی آن را بخواهند و برای رسیدن بآن بكوشند. دوم باید اندیشهها یكی باشد و همگی از یك راه بكوشند. اینهاست كه میخواستم شما روشن گردانید و نظر حزب خود را بگویید.
با اینهمه تكرار پاسخی نتوانستند و ما ناگزیر شدیم كه سخن را بپایان رسانیده برخیزیم. این نمونهی رفتار جوانانست : آن غرور ایشان كه خود را برتر از دیگران میدانند و با آنها درآمیختن را كسر شأن خود میشمارند ، و این نارسایی اندیشهشان كه در پاسخ پرسشها درمیمانند و راستی اینست كه هیچگاه باین چیزها توجهی نداشته و هیچگاه در این بارهها نیندیشیدهاند.
یك سخنانی شنیدهاند و بیآنكه معنایش را بفهمند به دل سپاردهاند. بسیاری از اینان جمعیت یا اتحاد را همان گرد آمدن در یكجا میشمارند و اینست همینكه ده یا بیست تن در یكجا گرد آمدند آن را حزب یا جمعیت مینامند و آن را در بیرون انتشار میدهند.
در جای دیگر نیز نوشتهایم كسانی از اینان میآیند و با من گفتگو كرده ایراد میگیرند كه چرا هواداری از مشروطه مینمایم. میپرسم : ایرادتان چیست؟. میگویند : «مشروطه دیگر كهنه شده» یا میگویند : «دیگر هواداری ندارد» یا میگویند : «در این مدت آزموده شد این مردم لایق مشروطه نیستند» و چون میگویم : «حقایق كهنه نمیشود» ، یا میگویم : «ما را با دیگران چه كار است. اگر آنان هواداری نمیكنند نكنند ، ما یك چیزی را كه به سود كشور خود میشناسیم باید هوادارش باشیم» ، یا میپرسم : «این آزمایش را كه كرد؟. در این مدت در ایران مشروطه اجرا نگردیده تا دانسته شود مردم شایسته یا ناشایستهاند»ـ این پاسخها را كه میدهم بخاموشی میگرایند و دیگر سخنی نمیتوانند.
اینها همه نقیصهی جوانانست. اینها دلیل است كه از حقایق بسیار دورند ـ دلیل است كه سرمایهشان بسیار كمست. كنون باید این نقص را دریابند و بگردن گیرند و تكانی بخود داده بفراگرفتن حقایق پردازند. میدانم این به بسیاری از آنان گران خواهد افتاد. ولی چه باید كرد؟!. راستی اگرهم تلخ است باید گفته شود. اگرهم سخت است باید پذیرفته گردد.
اگر میخواهند بارزش خود بیفزایند باید این را بپذیرند. اگر میخواهند بكشور و تودهی خود نیكی توانند باید از این گردن نپیچند وگرنه با حال كنونی ، خود تباه گردیده و بتوده نیز جز زیان نتوانند رسانید.
شما ببینید : این نمونهی كردار ایشانست كه خود را از پیران و سالمندان جدا میگیرند و با یك گستاخی میگویند : «ما بدیگران اعتماد نداریم». این در كجای جهانست كه جوانان خود را بدینسان جدا گیرند؟!. در كجای جهانست كه بدینسان از بزرگتران بینیازی نمایند؟!. آیا این سخن جز نتیجهی نارسایی اندیشههاست؟!
دوباره میگویم : اینها گناه آنان نیست. گناه آن كسانیست كه در بیست و چند سال گذشته به گیج گردانیدن جوانان كوشیدهاند ، گناه آن كسانیست كه روانهای اینان را فرسوده گردانیده ، و از آنسوی با یاد دادن یك رشته تعلیمات پراكنده و بیهوده مغرورشان ساخته با این حال بمیان توده فرستادهاند.
👇
🔶بجوانان چه حمایتی باید کرد؟..
(بخش دو از دو)
این یك نمونهای از نقص جوانانست كه میآیند و بایرادهایی میپردازند و همینكه چند پرسشی میكنیم درمیمانند. چندی پیش بارها میشنیدم جوانان حزبی درست كردهاند و سههزار نفر جمعیتند. میگویند : ما بكسی اعتماد نداریم باید مملكت را خودمان اداره كنیم.
این سخنان را میشنیدم. روزی هم یك مرد دلسوزی گفتگو از آنان كرده چنین گفت : «اینان راه را گم كردهاند و بسیار پرت میروند. باید بآنان یك پندهایی دهیم».
گفتم : من نمیشناسم. گفت : من چند تن را میشناسم. وعده بخانهی خود میگیرم. شما نیز بیایید.
دو بار با آنان دیدار كردیم. بجای سههزار نفر بیش از پنج و شش تن ندیدیم. من پرسیدم : شما كه حزبی برپا كردهاید از چه راه آغاز بكار خواهید كرد؟!.. دردهایی كه تشخیص دادهاید چیست و چه چارهای برای آنها در اندیشه دارید؟!.
بپرسش من پاسخ نداده چنین گفتند : «مملكت بجوانان بیشتر از دیگران تعلق دارد و اینست جوانان باید بكوشند ...». از اینگونه بسیار سرودند.
گفتم : گرفتم كه سخنتان راست است و كشور بشما بیشتر تعلق دارد تا بدیگران ، من میپرسم : چه كار خواهید كرد؟!..
باز پاسخی نداده چنین گفتند : «ما میخواهیم هستهی این جمعیت از جوانان باشند و اساسش را اینان بگزارند ...»
گفتم باز میگویم : آن كارهایی كه خواهید كرد چیست؟!.. دیدم درماندهاند و بروی هم نگاه میكنند و پاسخی نمیتوانند. پس از زمانی یكی گفت : «باید بكوشیم و بكشور ترقی دهیم و جامعه را اصلاح كنیم».
گفتم : چگونه خواهید كوشید؟!.. چه كارهایی خواهید كرد؟!... دیدم باز پاسخی نمیتوانند. لحن سخن را تغییر داده گفتم : برای پیدایش یك جمعیتی باید نخست یك مقصودی درمیان باشد كه همگی آن را بخواهند و برای رسیدن بآن بكوشند. دوم باید اندیشهها یكی باشد و همگی از یك راه بكوشند. اینهاست كه میخواستم شما روشن گردانید و نظر حزب خود را بگویید.
با اینهمه تكرار پاسخی نتوانستند و ما ناگزیر شدیم كه سخن را بپایان رسانیده برخیزیم. این نمونهی رفتار جوانانست : آن غرور ایشان كه خود را برتر از دیگران میدانند و با آنها درآمیختن را كسر شأن خود میشمارند ، و این نارسایی اندیشهشان كه در پاسخ پرسشها درمیمانند و راستی اینست كه هیچگاه باین چیزها توجهی نداشته و هیچگاه در این بارهها نیندیشیدهاند.
یك سخنانی شنیدهاند و بیآنكه معنایش را بفهمند به دل سپاردهاند. بسیاری از اینان جمعیت یا اتحاد را همان گرد آمدن در یكجا میشمارند و اینست همینكه ده یا بیست تن در یكجا گرد آمدند آن را حزب یا جمعیت مینامند و آن را در بیرون انتشار میدهند.
در جای دیگر نیز نوشتهایم كسانی از اینان میآیند و با من گفتگو كرده ایراد میگیرند كه چرا هواداری از مشروطه مینمایم. میپرسم : ایرادتان چیست؟. میگویند : «مشروطه دیگر كهنه شده» یا میگویند : «دیگر هواداری ندارد» یا میگویند : «در این مدت آزموده شد این مردم لایق مشروطه نیستند» و چون میگویم : «حقایق كهنه نمیشود» ، یا میگویم : «ما را با دیگران چه كار است. اگر آنان هواداری نمیكنند نكنند ، ما یك چیزی را كه به سود كشور خود میشناسیم باید هوادارش باشیم» ، یا میپرسم : «این آزمایش را كه كرد؟. در این مدت در ایران مشروطه اجرا نگردیده تا دانسته شود مردم شایسته یا ناشایستهاند»ـ این پاسخها را كه میدهم بخاموشی میگرایند و دیگر سخنی نمیتوانند.
اینها همه نقیصهی جوانانست. اینها دلیل است كه از حقایق بسیار دورند ـ دلیل است كه سرمایهشان بسیار كمست. كنون باید این نقص را دریابند و بگردن گیرند و تكانی بخود داده بفراگرفتن حقایق پردازند. میدانم این به بسیاری از آنان گران خواهد افتاد. ولی چه باید كرد؟!. راستی اگرهم تلخ است باید گفته شود. اگرهم سخت است باید پذیرفته گردد.
اگر میخواهند بارزش خود بیفزایند باید این را بپذیرند. اگر میخواهند بكشور و تودهی خود نیكی توانند باید از این گردن نپیچند وگرنه با حال كنونی ، خود تباه گردیده و بتوده نیز جز زیان نتوانند رسانید.
شما ببینید : این نمونهی كردار ایشانست كه خود را از پیران و سالمندان جدا میگیرند و با یك گستاخی میگویند : «ما بدیگران اعتماد نداریم». این در كجای جهانست كه جوانان خود را بدینسان جدا گیرند؟!. در كجای جهانست كه بدینسان از بزرگتران بینیازی نمایند؟!. آیا این سخن جز نتیجهی نارسایی اندیشههاست؟!
دوباره میگویم : اینها گناه آنان نیست. گناه آن كسانیست كه در بیست و چند سال گذشته به گیج گردانیدن جوانان كوشیدهاند ، گناه آن كسانیست كه روانهای اینان را فرسوده گردانیده ، و از آنسوی با یاد دادن یك رشته تعلیمات پراكنده و بیهوده مغرورشان ساخته با این حال بمیان توده فرستادهاند.
👇
ما كنون باید بچاره پردازیم. كنون باید بجبران گذشته كوشیم. نویسندهی گفتار از تبریز میگوید : «بتودهی جوان حمایت كنید». میگویم : بهترین حمایت ما اینست كه نقیصههای آنان را رفع كنیم و اینك به همان میكوشیم.
یكی از مقاصد ما همانست كه جوانان را با حقایق آشنا گردانیم و از معنی درست زندگانی آگاهشان سازیم. این گفتارهای پیاپی برای همینست. ما از یكسوی این حقایق را برای ایشان روشن میگردانیم و از یكسو یک راهی برای كوشش و همدستی ـ چه در تهران و چه در تبریز ـ بروی ایشان باز كردهایم.
(پرچم روزانه شمارههای 42 و 43)
یكی از مقاصد ما همانست كه جوانان را با حقایق آشنا گردانیم و از معنی درست زندگانی آگاهشان سازیم. این گفتارهای پیاپی برای همینست. ما از یكسوی این حقایق را برای ایشان روشن میگردانیم و از یكسو یک راهی برای كوشش و همدستی ـ چه در تهران و چه در تبریز ـ بروی ایشان باز كردهایم.
(پرچم روزانه شمارههای 42 و 43)