پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
495 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 زبان ایرانی - 151
🔸 پرسشها و پاسخها درباره‌ي زبان (سال چهارم) ـ 2

(4)
در شماره‌ي چهارم در گفتگوي از صوفيگري صفحه‌ي 234 سطر 23 بلفظ «پيره‌زن» برخوردم. نيز در همان شماره و جاي ديگر در زمينه‌ي پاكخويي صفحه‌ي 229 سطر 5 و 6 «پيره‌زنان و پيره‌مردان» آورده بوديد. در صورتي كه در فارسي هاي تأتيث نداريم و جزو خود كلمه هم نيست بكار بردن آن در اين گونه موارد آيا درست است؟ وانگهي اگر درباره‌ي پيره‌زن درست باشد درباره‌ي پيره‌مرد چگونه خواهد بود؟ آيا نمي‌توانيم پيرزن و پيرمرد و چه عيبي خواهد داشت؟
همچنين عقيده‌ي شما درباره‌ي لفظ «همشيره» چي است و از كجا آمده؟ ما كه همشير نداريم تا براي زن همشيره بگوييم دليل چسباندن هاي تأنيث باين واژه‌ي فارسي چي است و آيا درست است؟ تهران ـ ابراهيم نوشين

درباره‌ي «پيره‌زن» اين اندازه مي‌دانيم كه چون در فارسي بيشتر اينست كه نام را پيش از صفت مي‌آورند اگر گاهي وارونه‌ي آن را كردند و صفت پيش افتاد ميتوان بر آن «هايي» افزود و اين از بهر غدغن (تأكيد) است و از پيره‌زن معناي ديگري فهميده مي‌شود.
چگونگي آنكه چنانكه در كافنامه كه در شماره‌هاي پارسال چاپ نموديم آورده‌ايم يكي از معناهاي هاء يا كاف آنست كه صفت را نام گرداند. بدينسان كه چون كسي يا چيزي با صفتي شناخته گرديد ديگر نام آن را نگفته همان صفت را با افزودن هاء بر آخر آن نام او ميگردانند چنانكه در كلمه‌هاي سياهه ، خشكه ، سفيده ، زرده ، و مانند اينها. بيگمان از اين گونه صفت معني بيشتر فهميده مي‌شود. در «پیره‌زن» نیز این نکته در کار است. درباره‌ی «همشیره» بگزارش درازی نیاز است. این کلمه که اصل آن «همشیر» است بِهمان معنی است که از آن فهمیده میشود. دو كودك كه شير از يك پستان خورده‌اند همشير يكديگر شمرده مي‌شوند و كلمه باين معني در كتابها ديده شده. و چون دو كودكي كه اينگونه باشند برادر يا خواهر همديگر پنداشته مي‌شوند اينست گاهي برادر يا خواهر را «همشيره» مي‌ناميده‌اند و اين هاء در آخر آن همان هاء است كه در بالا گفتيم. چون نام را انداخته و صفت را بجاي نام آورده‌اند (زيرا بايستي برادرِ همشير يا خواهرِ همشير بگويند تنها همشير گفته‌اند) اينست هاء بر آن افزوده‌اند. هرچه هست معني برادر يا خواهر براي كلمه‌ي همشيره مجازيست و معناي درست و نخستين آن همانست كه گفتيم اما اينكه امروز همشيره را تنها در خواهر بكار مي‌برند غلط بيجاست و گويا از آنجا برخاسته كه كساني از بسِ ناآشنايي با زبان فارسي آن را هاء مادينگي كه در زبان عربي هست پنداشته‌اند چنانكه درباره‌ي كلمه‌ي كمينه كه در مرد و زن هر دو مي‌آيد همان پندار را داشته‌اند و اكنون آن را تنها در زن مي‌نويسند.
اين گزارش كلمه است در گذشته. امروز ما بايد همشير يا همشيره را در معني نخستين خود (رضاعي) بكار نبريم. زيرا بآن معني نياز داريم و اگر اين كلمه را بجاي خود برنگردانيم ناگزير خواهيم بود كلمه‌اي از پيش خود پديد آوريم.
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی سی‌‌ونهم)

🔶 چرا خردها از كار افتاده (بخش یک از دو)

روزنامه‌ی كوشش كتابی از فرانسه زیر عنوان «سه سال در ایران» ترجمه می‌كند كه نویسنده‌ی آن كُنت گوبینو در آغاز پادشاهی ناصرالدین‌شاه بعنوان سفارت فرانسه بایران آمده سه سال در اینجا مانده ، و چون مرد دانشمندی بوده كتابهایی درباره‌ی ایران نوشته كه یكی از آنها همینست. كنت گوبینو درباره‌ی ایران چنین می‌نویسد :

«اصول استدلال و روش تنقید اروپایی بهیچ‌وجه در ایران مورد توجه نیست و هواخواه ندارد.
شما اگر با یك نفر صوفی ایرانی صحبت كنید و بنیروی استدلال و روش علمی اروپاییان بطلان عقیده‌ی او را ثابت نمایید و نیز با یك نفر علی‌اللهی صحبت نمایید و بقوه‌ی منطق باو بفهمانید كه عقیده‌اش غلط است و دلایل مخالف او را یكی بعد از دیگری رد نمایید بطوری كه دیگر در جواب شما دربماند و قادر بایراد یك كلمه نباشد ... آیا بعد از این موفقیت تصور میكنید كه مطیع عقیده‌ی شما شده و حرف شما را باور كرده است؟
من كه مدتی با این ملت آمیزش كرده و بافكار درونی آنها پی برده می‌دانم كه طرف شما ممكن است سكوت نماید و دیگر ایرادی نگیرد ولی باطناً خود را مغلوب نمی‌داند و فرضاً بشما حرفی نزند ولی در قلب خویش شما را یك كودك نفهم می‌پندارد زیرا وی عقیده و مذهب را چیزی می‌داند كه دلیل و منطق در آن بدون تأثیر است.

🔸ما اروپاییها معتقدیم كه در ماورای عقل و دلیل چیزی نیست و همینكه قدم از سرحد عقل و استدلال بیرون گذاریم هرچه هست نیستی است.
🔸ولی ایرانیها و بطور كلی ملل خاورزمین معتقدند دنیای حقیقی از آنجایی شروع می‌شود كه عقل را در آن راه نیست و بهمین جهت است كه حتا اختراعات و اكتشافات ما اروپاییان نیز در نظر آنها ناچیز است».

تا اینجاست نوشته‌ی كنت گوبینو. باید گفت راست نوشته. ایرانیان پس از صد سال امروز نیز به همان درد گرفتارند. ما هر روز این درد و درماندگی را در یك دسته‌ی بزرگی از ایشان می‌بینیم. همین هیاهوی شعر و شاعری كه برخی روزنامه‌ها برانگیخته‌اند یك نمونه‌ی نیكی از آن درد می‌باشد.

چنانكه خوانندگان می‌دانند ما در پرچم یك بحثی را آغاز كردیم در این زمینه كه ایرانیان چرا درمانده شده‌اند؟ چرا بدینسان گرفتار بدبختی هستند؟.. باین پرسش پاسخ داده گفتیم : سرچشمه‌ی همه‌ی این درماندگیها و بدبختی‌ها بدآموزیهای گوناگون و اندیشه‌های پراكنده و گمراهست كه از هزار سال باینسو در این كشور رواج داشته و اینها عزمها را سست و فهمها و خردها را ناتوان گردانیده.

این یك بحثی بود كه در پیرامونش بیست گفتار بیشتر نوشتیم و دلیلهای دانشمندانه‌ی استوار آوردیم. با اینحال می‌بینیم یك دسته همه‌ی آن گفته‌ها را نادیده و ناشنیده انگاشته و بهیاهو می‌پردازند كه پرچم بشعرا توهین كرده.

جای بسیار شگفت است : پس آن سخنان بكجا رفت؟!. پس آن دلیلها چه شد؟!.. چگونه است كه شما همه‌ی آنها را ناشنیده می‌انگارید و بچنین هیاهو می‌پردازید؟!..

شما اگر آن سخنان را نمی‌پذیرید باید بگویید من فلان جمله‌ها را نمی‌پذیرم و ایرادی كه دارید بگویید ، و اگر می‌پذیرید باید با ما همراهی كنید تا این بدآموزیها را از مغزها بیرون گردانیم. این معنی آدمیگریست ، این شرط خردمندیست. یك آدمی نمی‌تواند از دلیل گردن پیچد. بگفته‌ی كنت گوبینو در آنسوی عقل و دلیل چیزی نیست.

ما می‌گوییم : بسیاری از شاعران (و همچنین از دیگر مؤلفان) مردم را به جبریگری و خراباتیگری دعوت كرده‌اند و شعرها و گفته‌های آنها را می‌آوریم : «مِی خور كه ندانی زكجا آمده‌ای خوش باش ندانی بكجا خواهی رفت» و «گر زمین را بآسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی» و «اگر تیغ عالم بجنبد ز جای نبرّد رگی تا نخواهد خدای» ، «ترید و ارید و مایكون الا ماارید».[1] می‌گوییم : جبریگری و خراباتیگری هر دو بسیار غلطست و مردمی كه باینها بگروند جز نابودی سرگذشتی نخواهند داشت.

این سخنیست كه ما می‌گوییم.
🔸 كنون یك آدمی باخرد كه اینها را می‌خواند یا باید هر دو مقدمه را بپذیرد و با ما همراهی و همدستی كند و یا بگوید فلان مقدمه را نمی‌پذیرم و یا بفلان مقدمه ایراد دارم. و آنچه می‌فهمد با دلیل بگوید تا ما نیز با دلیل پاسخ دهیم. اینست آنچه كه از یك آدمی‌ای باخرد انتظار توان داشت. اما اینكه كسی همه‌ی آنها را بكنار گزارد و پس از آنهمه دلیلها باز بر سر نادانی خود ایستادگی نشان دهد و آنگاه به هیاهو پردازد كه بشعرا توهین شده ، این همان درماندگی خرد و فهم است كه كنت گوبینو اشاره كرده است.

[1] : معنی : (از زبان خدا) تو مى‌خواهى ، من هم مى‌خواهم ، ولى جز آنچه من مى‌خواهم نشود.
آرتور دو گوبینو
🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکه‌ی 31

یاد دارم دو سال پیش یكی از اروپاییها از من می‌پرسید : «چرا در ایران همه‌ی سیدها گدا می‌شوند؟!». در اینجا هم من می‌پرسم : چرا همه‌ی كسانی كه حضرت عباس یا امام دیگری شفاشان می‌دهد گدا می‌شوند؟!. آیا نه آنست كه این گداها درپی وسایلی برای جلب نظر مردم هستند و این چیزها را می‌سازند؟!. همان سید محمدعلی مردی است بی‌شرف ، با آن گردن كلفت گدایی می‌كند ، اسب نگاه می‌دارد و سوار شده در دیهها بگدایی می‌رود. چنین مردی بسخنش چه اعتماد توان كرد؟!.

تاریخ در دست ماست و ما می‌دانیم كه تاكنون بارها در زیر همان گنبدها كشتارهای خونین رخ داده و مردان و زنان را همچون گوسفندان سر بریده‌اند و كمترین سودی از آن گنبدها و از آن گورها پدیدار نگردیده و نبایستی بگردد.

بگزار شاعر شیعه بگوید :
شاهی كه بضربت دو انگشت از معجزه ابن‌قیس را كشت

ما می‌دانیم كه در سال ٨٥٨ (قمری) مولا علی پسر سید محمد مُشَعشَع به همان نجف دست یافت و كشتار و تاراج سختی كرد و آن صندوق را شكست و عربها چوبهای آن را زیر دیگ سوزانیده خوراك پختند.

همچنان می‌دانیم كه در سال ١٢١٦ (قمری) وهابیان به كربلا دست یافتند و در روز عاشورا در آن شهر بكشتار پرداختند و بخانه‌ها رفته دست بزنان و دختران یازیدند و بچگان شیرخوار را سر بریدند و در زیر گنبدها و در پیرامون آنها هر كه را یافتند كشتند. صندوقها را شكستند و گورها را كندند. در چند ساعت نزدیك به هفت‌هزار نفر از مجتهدان و سادات و دیگران را كشتند و مالهای تاراجی را برداشته راه افتادند.

همچنان می‌دانیم در سال ١٢٦٠ ق نجیب‌پاشا والی بغداد لشگر بسر همان كربلا آورد و با توپ و تفنگ آنجا را بگشاد. لشگریان او نُه‌هزار تن را كشتند. این عبارت ناسخ‌التواریخ است : «در بقعه‌ی سیدالشهدا و حضرت عباس نهرها از خون ناس براندند و در این دو بقعه‌ی مباركه اسب و شتر بستند و هر مال و خزانه كه در آن بلد یافته بغارت برگرفته و الواحی كه در روضه‌ی مطهره بود خُرد و درهم شكستند».

همچنان می‌دانیم كه در زمان شاه‌‌عباس در سال ٩٩٨ ق عبدالمؤمن‌خان اُزبك با جنگ و خونریزی به مشهد دست یافت و انبوهی از ملایان و سیدها و دیگران كه به «روضه‌ی مقدسه» ملتجی شده بودند ، ازبكان دست بكشتار آنان بگشادند و همه را خون ریختند. این عبارتهای عالم‌آرای عباسیست : «از صحیح‌القولی استماع رفت كه میرمحمدحسین مشهور به میربالای سر كه از سادات مشهد مقدس و در صلاح و تقوا و عبادت درجه‌ی عالی داشت و همیشه در بالای سر ضریح به نماز و طاعت و تلاوت قیام نموده كمتر از آن مقام شریف حركت كردی ، در آن روز هولناك بدستور معتاد در بالای سر نشسته مشغول بتلاوت بود یكی از ازبكانِ از خدا بیخبر دست بكمر او زده بیرون می‌كشید. میر بیچاره از هول جان و كشاكش و اضطراب دست بر پنجره‌ی ضریح مبارك زده و محكم گرفت ، ازبك دیگری شمشیر انداخته قطع ید او نمود و دستش در محجر مانده او را كشیدند و پاره‌پاره كردند».
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
[کسانی] «دعوي مي‌كنند كه آفريدگاني بنام جن هستند كه همچون آدميان خاندان بخاندان زندگي كنند و پادشاهان براي خود دارند ، و آنان درميان مردم گردند ، چيزي كه هست با چشم ديده نمي‌شوند. مي‌گويند : اگر كسي نادانسته به يكي از آنان آسيب رسانيد مثلاً آب پاشيد و بر سر او ريخت ، يا پا گزاشت او را لگد كرد ـ آن جن دشمن گردد و بآزار آن كس برخيزد كه او را ديوانه گرداند يا به بيماري ديگري دچارش سازد و براي چاره بايد بنزد جنگير رفت كه او دعايي نويسد يا جادويي كند تا جن دست بردارد. ... مي‌بايد گفت : همه‌ي اينها دروغست. داستان جن از ريشه بيپاست. ما مي‌پرسيم چنان آفريدگاني كجايند؟!.. چه دليل به بودن آنها هست؟!.. آنگاه چنان آفريدگاني درميان مردم چه كار دارند تا آسيب بينند و دشمن گردند؟!.. ... مي‌دانم كساني آيه‌هايي را از قرآن پيش كشيده دليل به هستي جن خواهند شمرد. اينست پاسخ داده مي‌گويم : آن آيه‌ها در قرآن خود از دشواريهاست و بايد پاسخي داده شود. به هر حال نتوان بپاس آنها از دانسته‌ها چشم پوشيد. نتوان بدستاويز آنها بودن جن را پذيرفت. دوباره مي‌نويسم : آفريدگان آنچناني نبوده‌اند و نيستند.»
(احمد کسروی ، «پندارها» ، س 29)
🔶 زبان ایرانی - 152
🔸 پرسشها و پاسخها درباره‌ي زبان (سال چهارم) ـ 3

(5)
ساعت كه عربيست فارسي آن چيست؟. ديه كهق ـ يوسف صديق
⭐⭐⭐
چنانكه در فرهنگها نوشته‌اند در فارسي بجاي ساعت «تسو» بوده.
(6)
1ـ در فارسي بجاي حلال و حرام چه كلمه بايد آورد؟ آيا بجاي حلال روا و حرام ناروا درست است يا خير؟
2ـ كلمه «نسگيل» در آذربايجان معمول است چه كلمه‌ايست؟ فارسي است يا عربي؟ ميگويند كه فلان چيز را بفلان كس نسگيل كردم معني صحيح آن در فارسي چيست؟
مياندوآب ـ رحيم رهبر
⭐⭐⭐
1ـ ما تا كنون بجاي حلال و حرام كلمه‌هاي ديگري پيدا نكرده‌ايم ولي شايد باشد و روا و ناروا بمعني جايز و ناجايز بوده باشد.
2ـ نسگيل تركي است و در فارسي بجاي آن كلمه‌ي آرزو را مي‌آورند.
(7)
در پيمان كلمه‌ي «ده» را با ياء «ديه» مي‌نويسيد در حالي كه ديگران بي‌ياء مي‌نويسند بهتر است اين را روشن گردانيد. مراغه ـ ضياء مقدم
⭐⭐⭐
درست كلمه همانست كه ما مي‌نگاريم. در كتابهاي پيشين همين بوده چيزي كه هست اين گونه كلمه‌ها گاهي سبك مي‌شود بويژه هنگامي كه با كلمه‌ي ديگري پيوندد چنانكه راه را در بسيار جا سبك كرده : رهنما ، رهبر ، رهشناس ميگويند. همچنين : شاه و ماه و سياه و بسيار از اين گونه. ديه نيز در پيوستن بكلمه‌ي ديگري بايد سبك شود : چنانكه دهخدا ، دهنشين ، دهقان. ولي در تنهايي جهتي براي سبك كردن نيست. درست آنست كه ديه آورده شود.
با اينهمه چون «ده» بسيار كار رفته و شناخته گرديده نمي‌توان آن را غلط آشكار شمرد و بر آنان كه مي‌آورند خرده گرفت. ما چون بيش از همه با كتابهاي ديرين سر و كار داريم بيشتر شيوه‌ي آنها را پيروي مي‌نماييم و اينست خرسند را نيز خورسند مي‌آوريم.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
افسانه‌ی بیاری حسین‌بن‌علی آمدن جنها
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
زناشویی با جنها

و در اینجا ملایی همچون «مرجع آگاهی» درباره‌ی جن و تواناییهای او به سخنرانی برخاسته. اگر پنج دقیقه زمان فزون دارید گوش کنید :
https://www.aparat.com/v/pJlfA
سخنان تاریخنویسِ بنام مسعودی در «مروج‌الذهب و معادن‌الجوهر» ، ج ا ،‌ س 514 (ترجمه‌ی ابوالقاسم پاینده) از سرچشمه‌ی پندارهای عرب درباره‌ی جن.
✴️ جنگيري :

جادوگران فريبكاريهاي گوناگون مي‌دارند. از جمله دعوي مي‌كنند كه آفريدگاني بنام جن هستند كه همچون آدميان خاندان بخاندان زندگي كنند و پادشاهان براي خود دارند ، و آنان درميان مردم گردند ، چيزي كه هست با چشم ديده نمي‌شوند. مي‌گويند : اگر كسي نادانسته به يكي از آنان آسيب رسانيد مثلاً آب پاشيد و بر سر او ريخت ، يا پا گزاشت او را لگد كرد ـ آن جن دشمن گردد و بآزار آن كس برخيزد كه او را ديوانه گرداند يا به بيماري ديگري دچارش سازد و براي چاره بايد بنزد جنگير رفت كه او دعايي نويسد يا جادويي كند تا جن دست بردارد.

اين پندار درباره‌ي جن از باستان‌زمان مي‌بوده. چون انگيزه‌ي برخي از بيماريهاي ناگهاني را نمي‌دانسته‌اند آن را از آسيب جن مي‌شمارده‌اند. اينست ديوانه را «جن‌زده» پنداشته‌اند كه در عربي او را «مجنون» و در فارسي «ديوانه» ناميده‌اند. (جن در فارسي ديو ناميده مي‌شود). درميان ايرانيان افسانه‌هايي نيز بنام «پري» مي‌بوده.

برخي از جادوگران دعوي مي‌كنند كه به جن‌ها چيره‌اند ، و هر يكي را كه بخواهند توانند بنزد خود خوانند و فرمانها رانند و دستورها دهند ، يا از آنها پرسشهايي كنند و آگاهيها بدست آورند. اگر كالايي يا پولي دزديده شده يكي از چاره‌ها آنست كه جنگيري بياورند و با دست او دزدنده و دزديده شده را بشناسند و بچنگ آورند.

مي‌بايد گفت : همه‌ي اينها دروغست. داستان جن از ريشه بيپاست. ما مي‌پرسيم چنان آفريدگاني كجايند؟!.. چه دليل ببودن آنها هست؟!.. آنگاه چنان آفريدگاني درميان مردم چه كار دارند تا آسيب بينند و دشمن گردند؟!.. گرفتم كه اينها راستست و جني چون از كسي آسيب ديده دشمن شده ، چرا او را نمي‌زند و نمي‌كشد و ديوانه‌اش مي‌گرداند؟!.. مگر جن بمغز آدمي نيز راه مي‌دارد؟!.. پس از همه‌ي اينها ، چه شده كه جن از فلان دعا يا از فلان طلسم مي‌ترسد؟!.. چه شده كه آفريدگاني آنچناني زيردست يك مرد لاتي شده‌اند؟!.. اين افسانه‌ها كجايش راستست؟!..

مي‌دانم كساني آيه‌هايي را از قرآن پيش كشيده دليل به هستي جن خواهند شمرد. اينست پاسخ داده مي‌گويم : آن آيه‌ها در قرآن خود از دشواريهاست و بايد پاسخي داده شود. به هر حال نتوان بپاس آنها از دانسته‌ها چشم پوشيد. نتوان بدستاويز آنها بودن جن را پذيرفت. دوباره مي‌نويسم : آفريدگان آنچناني نبوده‌اند و نيستند.

آنگاه هستي جن‌ها كجا و اين دعويهاي گوناگون جنگيران كجاست؟!.. آيا باينها چه دليلي توان پيدا كرد؟!..

درباره‌ي جن سخناني در كتابهاي ملايان و صوفيان نيز هست. برخي از ملايان دعوي آشنايي با جن‌ها مي‌داشته‌اند. برخي نيز زن از جن‌ها گرفته بوده‌اند. درباره‌ي بسياري از پيران صوفيان چنين نوشته‌اند كه پيرواني از جن‌ها مي‌داشته است و برخي روزها را بميان ايشان مي‌رفته‌اند و با سرسپردگان بسر مي‌برده‌اند.

در كتابهاي شيعي جن‌ها را به دو دسته گردانيده برخي را سني و برخي را شيعي شمارده‌اند. افسانه‌ي شيرين «بئر العلم» را شنيده‌ايد كه علي هفت شبانه‌روز شمشير مي‌زد تا جن‌ها را زيردست گردانيده باسلام آورد و اَصفَر و پسر او زعفر را بآنان فرمانروا گردانيد. آن نيز شنيده‌ايد كه زعفر روز عاشورا با گروهي از جن‌ها به ياري حسين‌‌بن‌علي آمد. ولي آن امام جنگ جن‌ها را با آدميان سزا نشمارده پَرگ[=اجازه] نداد.

از همه شنيدني‌تر آنكه در سي و چهل سال پيش ملايي در همدان چنين گفته كه آگاهي از مرگ زعفر باو رسيده است و بهمين نام ختمي در خانه درچيده.
(احمد کسروی ، «پندارها» ، س 29)
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی چهلم)

🔶 چرا خردها از كار افتاده (بخش دو از دو)

بسیار شگفت است : یكی می‌آید بنزد من و می‌گوید : شما به بزرگان توهین می‌كنید.
می‌گویم : بزرگی چیست و با چه كارهایی یك آدمی بزرگ تواند گردید؟.. از پاسخ درمی‌ماند و خاموش می‌نشیند. من خودم پاسخ داده می‌گویم :

🔸بزرگی آنست كسی یك كار سودمند و بزرگی را برای توده انجام دهد. مثلاً اگر دشمنان بكشور رو آورده‌اند یك كسی از جان بگذرد و جلو بیفتد و مردم را بتكان آورد و بجلو دشمن شتابد و آنها را برگرداند ، یا اگر خشكسالی و كمیابی روی داده و فقرا دچار گرسنگی گردیده‌اند یك كسی خود از داراییش بگذرد و دیگران را نیز بپول دادن وادارد و بینوایان را از مرگ و نابودی نجات دهد ، و یا اگر گمراهی و نادانی بتوده چیره گردیده ، كسی بنبرد و كوشش برخیزد و رنج و آسیب بخود هموار گرداند و توده را از گمراهی و نادانی ، برهایی رساند.

با این كارها و مانند اینهاست كه كسی بزرگ تواند بود. آن كسان چه كرده‌اند كه بزرگ شده‌اند؟!

🔸آیا كسی با سخنان پریشان و پراكنده و ضد هم بزرگ می‌شود؟!

آیا كسی كه در زمان مغول زیسته و در آن روزگار اندوه و شیون خاندانها ، كمترین تأثری از خود نشان نداده بلكه همه دم از خوشی و یارپرستی زده و بالاخره زبان بستایش آباقاخان (ایلخانی) گشاده بزرگ تواند بود؟!.. از اینگونه پرسشها که می‌كنم درمانده می‌گوید : اگر اینها بزرگ نیستند پس چرا شرقشناسان اینهمه تجلیل آنها را می‌نمایند؟! می‌گویم :‌

🔸شرقشناسان می‌خواهند شما را اغفال كنند و نگزارند از آلودگیهای زمان مغول بیرون آیید.

شما باید خودتان بیندیشید و بفهمید كه سود و زیانتان چیست. این پاسخها را كه می‌دهم بیكبار خاموش می‌گردد و دیگر هیچ سخنی برای گفتن پیدا نمی‌كند. ولی با اینحال از نادانیهای خود برنگشته میرود و در بیرون چنین می‌گوید : «خیر نمی‌شود. صحبت فایده‌ای ندارد. این با مفاخر ایران دشمنست». اینست آن درماندگی كه كنت گوبینو شرح می‌دهد.

گفته‌ی كنت گوبینو راست است. ما هم امروز كسان بسیاری را می‌بینیم كه چون موضوعی را با ایشان بگفتگو می‌گزاریم و دلیلها می‌آوریم و بیكایك پرسشهاشان پاسخ می‌دهیم بیكبار درمی‌مانند و خاموش میگردند و پنداشته می‌شود قانع گردیدند و حقایق را پذیرفتند. ولیكن سپس می‌بینیم اندك ‌اعتنایی بآن حقایق و دلیلها نكرده‌اند و باز بر سر عقیده‌ی بیپای خود پایدار می‌باشند.

اینگونه كسان بسیارند. ولی همگی نیستند. كنت گوبینو چنین فهمیده كه همه‌ی ایرانیان بلكه همه‌ی شرقیان بچنین دردی گرفتارند. ولی این اشتباهی از آن دانشمند می‌باشد ، زیرا چنانكه بارها گفته‌ایم ایرانیان یا شرقیان ، نه در ساختمان تنی و نه در نیروهای روانی از اروپاییان كمتر نمی‌باشند ، و این درماندگی فهم و خرد كه كنت گوبینو از كسانی دیده طبیعی آنها نبوده. روشنتر گویم : اینگونه كسان كه كنت گوبینو دیده و ما نیز امروز می‌بینیم از طبیعت چنین نبوده‌اند. بلكه سپس در نتیجه‌ی آنكه ‌اندیشه‌های پراكنده‌ی گوناگون را فراگرفته و در مغزهای خود آكنده‌اند ، ناگزیر فهمها و خردهاشان از كار افتاده. به هر حال این یقین است كه این درماندگی در ایرانیان طبیعی نیست تا همگانی باشد.

از این گذشته ما امروز صدها كسان را ـ از میان آشنایان خود ـ می‌شناسیم كه هر یكی خود جویای حقیقت می‌باشد و همچون تشنه‌ای كه درپی آب باشد درپی حقایق است. ما در این نُه سال نیك آزموده‌ایم كه كسانی چگونه می‌آیند و نخست با گفته‌های ما مخالفت نشان می‌دهند. ولی سپس چون دلیل می‌شنوند رام گردیده آنها را می‌پذیرند و این بار بهمدستی و یاوری می‌كوشند. ما از اینگونه كسان صدها داریم.

همین امروز كه یك دسته بنام هواداری از شاعران بهیاهو پرداخته‌اند و چنانكه دیروز گفتیم بدلایل و مطالبی كه بشرح دراز نوشته‌ایم كمترین اعتنایی نمی‌كنند در قبال آنها پیاپی نامه‌ها می‌رسد از پاكدلانی كه از دور و نزدیك نوشته‌های ما را خوانده‌اند و بنام حقشناسی و گواهی چیزهایی نوشته می‌فرستند ، برخی از این نوشته‌ها را در پرچم بچاپ خواهیم رسانید و در اینجا برای آنكه سخنم بیكبار بیدلیل نباشد یكی از آنها را كه مختصر است در پایان گفتار می‌آورم :


👇
آقای چهره‌نگار از اهواز نامه‌ای درباره‌ی پرچم نوشته و در آن چنین می‌گوید : «این روزنامه توسط یكی از دوستان ، آقای محمدعلی جزایری بمن معرفی شد. خود آقای جزایری را كه بعد از یك ماه و نیم دیدم ، بسیار درشگفت شدم. زیرا این جوان برای خواندن رمان تقریباً پانصد تومان خرج كرده و بیش از هزار كتاب فراهم كرده بود. لیكن دیدم كه همه‌ی آنها را بگوشه‌ای گزاشته و خاك روی آنها را گرفته و شگفتتر اینكه بنام دوستی ، از رمان خواندن من هم جلو گرفت. چون انگیزه‌ی این را پرسیدم گفتارهای پرچم و پیمان را برایم بیان كرد. نه تنها درباره‌ی رمان بلكه هرچه خوانده بود برای من بازگفت ، و من گرچه زاییده‌ی شیراز و پرورش‌یافته‌ی آنجا بودم لیكن چاره جز پذیرفتن بدی شعر و سایر چیزها ندیدم ...» اینست نمونه‌ای از حقیقت‌پرستی ایرانیان. كنت گوبینو اینها را نشناخته است.
(پرچم روزانه شماره‌های 126 و 127)