🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکهی 41
این داستان امام عصر شما از نظر تاریخست كه با ایرادهایی كه میتوان گرفت یاد كردم. اما از نظر دین و ایرادهایی كه از آن راه وارد است : باید دانست كه ما در دین چنانكه خدا را میشناسیم باید آیین او را نیز بشناسیم. باینمعنی باید بشناسیم كه خدا جهان را چگونه راه میبرد ، آیین او دربارهی راه بردن جهان چیست. این خود بسیار مهمست. آنهمه خطاهای ملایان شما و نادانیهایی كه از خود نشان میدهند بیش از همه نتیجهی نشناختن آیین خداست. آیین خدا را نمیشناسند و از پیش خود برای كارهای خدا دستوری درست میكنند. مثلاً مردم را وامیدارند كه در بیماری بنزد پزشك نرفته شفای خود را از دعا و قرآن بخواهند و این را دلیل قوت ایمان و اعتقاد میشمارند. آنگاه بگفتههای ما نیز ایراد گرفته میگویند : «پس كارها در دست خدا نیست؟!». از نادانی این نمیدانند كه كارها در دست خداست. ولی همان خدا برای جریان كارها آیینی گزارده. این را خدا گزارده كه بیمار شفای خود را از درمان و چاره بخواهد ، خدا گزارده كه از دعا و قرآن نتیجهای نباشد.
یكی از نادانیهایی كه ما از ملایان شما و از پیروانشان دیدهایم و میبینیم آنست كه باین جهان با این آیین و سامان خدایی ارج نمیگزارند و تو گویی اینها را از خدا نمیشمارند ، و اینست همیشه درپی كارهای بیرون از آیین میباشند. در این باره ملایان با عوام در یك درجهاند. زیرا عوام نیز جز كارهای فوقالعاده شگفتآور را از خدا نمیشناسند و اهمیت نمیدهند.
مثلاً درخت كه در بهار سبز میگردد و گلهای سرخ و سفید میدهد سراپا شگفتیست. سراپا نشان قدرتست. این برگها و گلها در كجا بوده؟!. اینها از كجا پدید میآید؟!. اگر همهی مردمان گرد آیند مانندهی یكی از آن درختها را نمیتوانند ساخت.
با اینحال عوام بآنها قیمت نمیدهند و از دیدن آن بیاد خدا و تواناییش نمیافتند. ولی همینكه درختی در پاییز گل كرد كه یك كار فوقالعاده است در آن هنگامست كه بیاد خدا میافتند و میبینید چنین میگویند : «قدرت خدا را تماشا كن!».
این شب و روز كه میآید و میرود در پیش آنان هیچی نیست. ولی اگر بشنوند جایی در روی زمین هست كه ششماه شب و ششماه روز است بشگفت افتاده چنین میگویند : «ای پروردگار قدرتنما !».
این رفتار عوامست و ملایان نیز پیروی از ایشان دارند. آنان نیز آیین خدا را بكنار گزارده همیشه میخواهند كارهای بیرون از آیین بخدا نسبت دهند و آنگونه كارهاست كه از خدا میدانند.
مثلاً یك برخاسته كه برمیخیزد و با همهی گمراهیها و نادانیها بنبرد میپردازد و حقایق زندگانی را شرح میدهد و خردها را بتكان میآورد كه همینها دلیل برانگیختگی او از سوی خداست ، ملایان باینها اهمیت نمیدهند و اینها را دلیل نمیدانند. بلكه او را ملزم میدانند كه بكارهای بیرون از آیین برخیزد. با سوسمار حرف بزند ، ماه را دو نیم گرداند ، آفتاب را پس از غروب بازگرداند ، از سنگ شتر دربیاورد ، از این قبیل كارها كند. اینهاست كه دلیل راستگویی او میشمارند. تصور میكنند این كارهاست كه باید از خدا دانست.
🔸 تکهی 41
این داستان امام عصر شما از نظر تاریخست كه با ایرادهایی كه میتوان گرفت یاد كردم. اما از نظر دین و ایرادهایی كه از آن راه وارد است : باید دانست كه ما در دین چنانكه خدا را میشناسیم باید آیین او را نیز بشناسیم. باینمعنی باید بشناسیم كه خدا جهان را چگونه راه میبرد ، آیین او دربارهی راه بردن جهان چیست. این خود بسیار مهمست. آنهمه خطاهای ملایان شما و نادانیهایی كه از خود نشان میدهند بیش از همه نتیجهی نشناختن آیین خداست. آیین خدا را نمیشناسند و از پیش خود برای كارهای خدا دستوری درست میكنند. مثلاً مردم را وامیدارند كه در بیماری بنزد پزشك نرفته شفای خود را از دعا و قرآن بخواهند و این را دلیل قوت ایمان و اعتقاد میشمارند. آنگاه بگفتههای ما نیز ایراد گرفته میگویند : «پس كارها در دست خدا نیست؟!». از نادانی این نمیدانند كه كارها در دست خداست. ولی همان خدا برای جریان كارها آیینی گزارده. این را خدا گزارده كه بیمار شفای خود را از درمان و چاره بخواهد ، خدا گزارده كه از دعا و قرآن نتیجهای نباشد.
یكی از نادانیهایی كه ما از ملایان شما و از پیروانشان دیدهایم و میبینیم آنست كه باین جهان با این آیین و سامان خدایی ارج نمیگزارند و تو گویی اینها را از خدا نمیشمارند ، و اینست همیشه درپی كارهای بیرون از آیین میباشند. در این باره ملایان با عوام در یك درجهاند. زیرا عوام نیز جز كارهای فوقالعاده شگفتآور را از خدا نمیشناسند و اهمیت نمیدهند.
مثلاً درخت كه در بهار سبز میگردد و گلهای سرخ و سفید میدهد سراپا شگفتیست. سراپا نشان قدرتست. این برگها و گلها در كجا بوده؟!. اینها از كجا پدید میآید؟!. اگر همهی مردمان گرد آیند مانندهی یكی از آن درختها را نمیتوانند ساخت.
با اینحال عوام بآنها قیمت نمیدهند و از دیدن آن بیاد خدا و تواناییش نمیافتند. ولی همینكه درختی در پاییز گل كرد كه یك كار فوقالعاده است در آن هنگامست كه بیاد خدا میافتند و میبینید چنین میگویند : «قدرت خدا را تماشا كن!».
این شب و روز كه میآید و میرود در پیش آنان هیچی نیست. ولی اگر بشنوند جایی در روی زمین هست كه ششماه شب و ششماه روز است بشگفت افتاده چنین میگویند : «ای پروردگار قدرتنما !».
این رفتار عوامست و ملایان نیز پیروی از ایشان دارند. آنان نیز آیین خدا را بكنار گزارده همیشه میخواهند كارهای بیرون از آیین بخدا نسبت دهند و آنگونه كارهاست كه از خدا میدانند.
مثلاً یك برخاسته كه برمیخیزد و با همهی گمراهیها و نادانیها بنبرد میپردازد و حقایق زندگانی را شرح میدهد و خردها را بتكان میآورد كه همینها دلیل برانگیختگی او از سوی خداست ، ملایان باینها اهمیت نمیدهند و اینها را دلیل نمیدانند. بلكه او را ملزم میدانند كه بكارهای بیرون از آیین برخیزد. با سوسمار حرف بزند ، ماه را دو نیم گرداند ، آفتاب را پس از غروب بازگرداند ، از سنگ شتر دربیاورد ، از این قبیل كارها كند. اینهاست كه دلیل راستگویی او میشمارند. تصور میكنند این كارهاست كه باید از خدا دانست.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸باید دانست كه ما در دین چنانكه خدا را میشناسیم باید آیین او را نیز بشناسیم.
باینمعنی باید بشناسیم كه خدا جهان را چگونه راه میبرد ، آیین او دربارهی راه بردن جهان چیست. این خود بسیار مهمست.
🔸آنهمه خطاهای ملایان شما و نادانیهایی كه از خود نشان میدهند بیش از همه نتیجهی نشناختن آیین خداست.
🔸آیین خدا را نمیشناسند و از پیش خود برای كارهای خدا دستوری درست میكنند.
مثلاً مردم را وامیدارند كه در بیماری بنزد پزشك نرفته شفای خود را از دعا و قرآن بخواهند و این را دلیل قوت ایمان و اعتقاد میشمارند.
آنگاه بگفتههای ما نیز ایراد گرفته میگویند : «پس كارها در دست خدا نیست؟!».
🔸از نادانی این نمیدانند كه كارها در دست خداست. ولی همان خدا برای جریان كارها آیینی گزارده. این را خدا گزارده كه بیمار شفای خود را از درمان و چاره بخواهد ، خدا گزارده كه از دعا و قرآن نتیجهای نباشد.
(گفت و شنید س 65)
باینمعنی باید بشناسیم كه خدا جهان را چگونه راه میبرد ، آیین او دربارهی راه بردن جهان چیست. این خود بسیار مهمست.
🔸آنهمه خطاهای ملایان شما و نادانیهایی كه از خود نشان میدهند بیش از همه نتیجهی نشناختن آیین خداست.
🔸آیین خدا را نمیشناسند و از پیش خود برای كارهای خدا دستوری درست میكنند.
مثلاً مردم را وامیدارند كه در بیماری بنزد پزشك نرفته شفای خود را از دعا و قرآن بخواهند و این را دلیل قوت ایمان و اعتقاد میشمارند.
آنگاه بگفتههای ما نیز ایراد گرفته میگویند : «پس كارها در دست خدا نیست؟!».
🔸از نادانی این نمیدانند كه كارها در دست خداست. ولی همان خدا برای جریان كارها آیینی گزارده. این را خدا گزارده كه بیمار شفای خود را از درمان و چاره بخواهد ، خدا گزارده كه از دعا و قرآن نتیجهای نباشد.
(گفت و شنید س 65)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
حرز و دعا بجای احتیاط و دوراندیشی و چارهجویی
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
بتی بنام امامرضا.
باید دانست هنگامی که پیامبر اسلام از بتپرستان میپرسید : این بتها را چرا میپرستید ، مگر از اینها کاری ساخته است؟! ، آنها بهانه تراشیده میگفتند : اینها میانجیان ما نزد خدایند!
اگر نزد خدا میانجی تراشیدن بتپرستی نیست ، پس پاکمرد عرب با چه نبردید؟! برای چه جان خود را به خطر انداخت؟! برای چه بیست و اند سال سختیها و رنجها کشید؟!
باید دانست هنگامی که پیامبر اسلام از بتپرستان میپرسید : این بتها را چرا میپرستید ، مگر از اینها کاری ساخته است؟! ، آنها بهانه تراشیده میگفتند : اینها میانجیان ما نزد خدایند!
اگر نزد خدا میانجی تراشیدن بتپرستی نیست ، پس پاکمرد عرب با چه نبردید؟! برای چه جان خود را به خطر انداخت؟! برای چه بیست و اند سال سختیها و رنجها کشید؟!
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
این هم نمونهای از نادانیهای آخوندهای سنی.
باید دانست که اینها نیز به همان تاریکاندیشیهایی گرفتارند که ملایان شیعی. تنها از برخی آلودگیها مانند زیارت رفتن برکنار میباشند.
باید دانست که اینها نیز به همان تاریکاندیشیهایی گرفتارند که ملایان شیعی. تنها از برخی آلودگیها مانند زیارت رفتن برکنار میباشند.
«بزرگترین گمراهی كه آدمیان دچار آن میگردند بتپرستی است. این پتیاره[=بلا] بجامههای گوناگونی در میآید و از هر راه نهان و باریكی گذر میكند.
جز خدا كسی یا چیزی را دست در آفرینش گیتی پنداشتن ، جز خدا از بهر كسی یا چیزی یارایی در كارهای جهان انگاشتن ، جز خدا بكسی یا چیزی گردن فروآوردن ، میانهی خود و خدا كسی یا چیزی را میانجی ساختن ـ همهی اینها بتپرستی است و بر خدا انباز[=شریک] شناختن است.
پیغمبران همه با این پتیاره جنگیدهاند و بنیاد هر دینی دشمنی با بتپرستی بوده. بویژه اسلام كه از هر راه با آن پتیاره جنگیده و بكندن بنیاد آن كوشیده و بجهانیان درس خداشناسی و پاكدامنی داده.
ولی دیری نگذشته كه بتپرستانی از میان مسلمانان سر درآورده از راه باطنیگری و صوفیگری و دیگر راهها بتپرستی را میانهی مسلمانان رواج دادهاند. شده آنچه شده كه اكنون بیشتر مسلمانان هر گروهی از راه دیگری آلودهی بتپرستی میباشند.»
(مهنامهی پیمان ، سال 1 ، شمارهی 11 ، سات 8-7)
جز خدا كسی یا چیزی را دست در آفرینش گیتی پنداشتن ، جز خدا از بهر كسی یا چیزی یارایی در كارهای جهان انگاشتن ، جز خدا بكسی یا چیزی گردن فروآوردن ، میانهی خود و خدا كسی یا چیزی را میانجی ساختن ـ همهی اینها بتپرستی است و بر خدا انباز[=شریک] شناختن است.
پیغمبران همه با این پتیاره جنگیدهاند و بنیاد هر دینی دشمنی با بتپرستی بوده. بویژه اسلام كه از هر راه با آن پتیاره جنگیده و بكندن بنیاد آن كوشیده و بجهانیان درس خداشناسی و پاكدامنی داده.
ولی دیری نگذشته كه بتپرستانی از میان مسلمانان سر درآورده از راه باطنیگری و صوفیگری و دیگر راهها بتپرستی را میانهی مسلمانان رواج دادهاند. شده آنچه شده كه اكنون بیشتر مسلمانان هر گروهی از راه دیگری آلودهی بتپرستی میباشند.»
(مهنامهی پیمان ، سال 1 ، شمارهی 11 ، سات 8-7)
🔶 زبان ایرانی - 161
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 12
قرن ـ سده
«...كلمهي قرن كه امروز در نگارشهاي خود در برابر كلمهي «سنتوري» اروپا بكار ميبريم و از آن زمان يك صد ساله را ميخواهيم در فارسي بجاي آن كلمهي «صده» است كه از هر باره بهتر و درستتر از «قرن» ميباشد نيز در فارسي كلمهي «هزاره» بمعني زمان يك هزار ساله رواج داشته كه ما آن را نيز در اين گفتار بكار ميبريم ...»
پيدايش زبان
«... زبان را هم بايد گفت كمكم پيدا شده. آدميان در آغاز پيدايش خود بسخن نياز چنداني نداشته و شايد بيش از چند كلمه بكار نميبرده ولي رفتهرفته بر شمارهي آنها افزوده. چنين پيداست تا قرنهايي آدميان براي فهمانيدن هر چيزي آواز آنرا برميگردانيدهاند. جانوران و مرغان را با درآوردن آواز آنها از گلوي خود نشان ميدادهاند. همچنين در كارها آنهايي كه آوازي از آن برخيزد با همان آواز ميفهمانيدهاند. از اينجاست در زبانهاي امروزه بيشتر نامهاي مرغها از آوازهاي آنهاست همچون كلاغ ، بوبو ، سار ، چلچله ، لقلق و مانند اينها. برگردانيدن آوازها در همهي زبانها رواج دارد. چاكاچاك شمشيرها ، شارشار آبها ، چاوچاو گنجشگها ، قرقر پيرهزنان ، خُر خُر خوابيدگان و بسيار مانند اينها در همهي زبانها هست. در كارها نيز بسيار از آنها با آوازها نزديكست همچون شكستن ، تراپيدن (تراويدن) ، چكيدن ، تركيدن ، غريدن ، غرنبيدن ، خروشيدن و مانند اينها (1). امروز نيز براي بسياري از چيزها از آواز آن نام پديد ميآورند چنانكه در كلمههاي غرغره ، فرفره ، تفك ، فشنگ ، فشك ، سوتك و مانند اينها.
هرچه هست اين بيگفتگوست كه زبان هم كمكم پيش رفته و هر اندازه كه افزار فراوان گرديده و دامنهي زندگي پهناور شده زبان نيز پيشرفت پيدا كرده و بر انبوهي كلمههاي خود افزوده است ...»
1ـ اينها همه از آوازها ساخته شده. يك چيزي چون شكند از آن آواز «شك يا شاك» بيرون آيد. از آن كلمهي شكستن را پديد آوردهاند همچنين در ديگر مانندهاي آن. كلمهي تراويدن يا تراوش كه اكنون بكار ميرود اصل آن تراپيدن است. چند قطره آب كه از جايي فروميافتد از آن آواز «تراپ يا تاراپ» بيرون آيد و از اين آن كلمه را ساختهاند كه اكنون تراويدن گفته ميشود و در معني نيز اندك تفاوتي پديد آمده است.
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 12
قرن ـ سده
«...كلمهي قرن كه امروز در نگارشهاي خود در برابر كلمهي «سنتوري» اروپا بكار ميبريم و از آن زمان يك صد ساله را ميخواهيم در فارسي بجاي آن كلمهي «صده» است كه از هر باره بهتر و درستتر از «قرن» ميباشد نيز در فارسي كلمهي «هزاره» بمعني زمان يك هزار ساله رواج داشته كه ما آن را نيز در اين گفتار بكار ميبريم ...»
پيدايش زبان
«... زبان را هم بايد گفت كمكم پيدا شده. آدميان در آغاز پيدايش خود بسخن نياز چنداني نداشته و شايد بيش از چند كلمه بكار نميبرده ولي رفتهرفته بر شمارهي آنها افزوده. چنين پيداست تا قرنهايي آدميان براي فهمانيدن هر چيزي آواز آنرا برميگردانيدهاند. جانوران و مرغان را با درآوردن آواز آنها از گلوي خود نشان ميدادهاند. همچنين در كارها آنهايي كه آوازي از آن برخيزد با همان آواز ميفهمانيدهاند. از اينجاست در زبانهاي امروزه بيشتر نامهاي مرغها از آوازهاي آنهاست همچون كلاغ ، بوبو ، سار ، چلچله ، لقلق و مانند اينها. برگردانيدن آوازها در همهي زبانها رواج دارد. چاكاچاك شمشيرها ، شارشار آبها ، چاوچاو گنجشگها ، قرقر پيرهزنان ، خُر خُر خوابيدگان و بسيار مانند اينها در همهي زبانها هست. در كارها نيز بسيار از آنها با آوازها نزديكست همچون شكستن ، تراپيدن (تراويدن) ، چكيدن ، تركيدن ، غريدن ، غرنبيدن ، خروشيدن و مانند اينها (1). امروز نيز براي بسياري از چيزها از آواز آن نام پديد ميآورند چنانكه در كلمههاي غرغره ، فرفره ، تفك ، فشنگ ، فشك ، سوتك و مانند اينها.
هرچه هست اين بيگفتگوست كه زبان هم كمكم پيش رفته و هر اندازه كه افزار فراوان گرديده و دامنهي زندگي پهناور شده زبان نيز پيشرفت پيدا كرده و بر انبوهي كلمههاي خود افزوده است ...»
1ـ اينها همه از آوازها ساخته شده. يك چيزي چون شكند از آن آواز «شك يا شاك» بيرون آيد. از آن كلمهي شكستن را پديد آوردهاند همچنين در ديگر مانندهاي آن. كلمهي تراويدن يا تراوش كه اكنون بكار ميرود اصل آن تراپيدن است. چند قطره آب كه از جايي فروميافتد از آن آواز «تراپ يا تاراپ» بيرون آيد و از اين آن كلمه را ساختهاند كه اكنون تراويدن گفته ميشود و در معني نيز اندك تفاوتي پديد آمده است.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی پنجاهم)
🔶 یکی از گمراهیها صوفیگریست
(بخش یک از دو)
یكی از گمراهیها و گرفتاریها كه در ایران از دیرگاهی رواج یافته صوفیگری است. این كیش باندازهای بایران صدمه رسانیده كه حد و حصری ندارد و میتوان گفت یكی از علتهای استیلای مغول بایران همین صوفیگری بوده است. آقای كسروی در كتاب «راه رستگاری» كه تقریباً خلاصه و فشارهی پیمان در موضوع دین میباشد در گفتار 15 بطور مشروح مبداء و علت پیدایش و جهت پیشرفت و همچنین زیان صوفیگری را بیان نموده و با دلایل دانشمندانه و بخردانه آن را رد كردهاند دیگر در این زمینه جای هیچ گونه گفتگویی باقی نمانده و بنوشتن و گفتن دوباره نیاز نیست ولی چیزی كه مرا بنوشتن این گفتار واداشته همانا ایراد بعضی از بیانصافان و مغرضین است كه میگویند چون پیمانیان از عرفان (صوفیگری) بیاطلاع میباشند بهمین مناسبت بگفتههای آقای كسروی گوش داده و پیروی از پیمان نمودهاند.
این سخن را جز بغرض و ناآگاهی آنان نتوان بچیز دیگری حمل نمود زیرا هر كسی كه با سبك پیمان و بطور كلی با نوشتههای آقای كسروی آشناست میداند كه او در هر موضوعی كه خواسته سخن گوید یا به هر كیش كه ایراد گرفته اول به نحو مجمل و مختصر آن را خلاصه كرده و پس از آن بوده كه پاسخ دادهاند. بطوری كه چند روز قبل در موضوع جان و روان در پرچم ملاحظه گردید نخست آراء و انظار پیشوایان مادّیگری را بیان كرده و آنوقت مبادرت بجواب نموده بودند این برای اینست كه برای كسی جای شبهه و تردیدی باقی نماند و گفتههای پیمان را حمل بر گزافهگویی نكنند. بعلاوه پیمانیان همهشان اهل این كشور هستند و از جای دیگر باینجا نیامدهاند. بقول خودتان در سرزمین عرفان و فلسفه و شعر و شاعری بزرگ شده و نشو و نما یافته و در مدارس این كشور تحصیل كرده و از برنامهی وزارت فرهنگ كه قسمت مهم آن بعرفان و فلسفه و شعر و ادبیات تخصیص یافته استفاده نمودهاند.
و از طرفی با صوفیان كه در هر شهری ریشه دوانیده و مجلس و محفلی دارند حشر و نشری كرده كم و بیش بمعتقدات و آداب و رسوم آنها پی بردهاند. نگارنده یكی از آنها بودهام كه با فِرق مختلفهی صوفیان آشنایی داشته و از نزدیك وضعیت آنها را دیده و اینك مختصری از مشهودات خود را جهت آگاهی خوانندگان درج میكنم.
صوفیان چندین فرقه هستند كه مهمترین آنها بقرار زیر است : شاهنعمتاللهی ـ ذهبی ـ بكتاشی ـ نقشبندیه ـ خاكساری. اینها اگرچه در ریشه یكی بوده فعلاً یكی نیستند و هر كدام راهی و پیشوایی جداگانه دارند ، و دائماً با یكدیگر در مجادله بوده و نسبتهایی بهمدیگر میدهند حتا از افتراء و توهین نیز مضایقه ندارند.
هیچ كدام آنها دارای هدف نبوده و آمال ویژهای ندارند و بدستاویز شریعت و طریقت و حقیقت و مكاشفات و مشاهدات عمر خود را با بطالت و كسالت بسر میدهند. قطب شیرازی مرام صوفیگری را در یك بیت شعر گنجانیده :
صمت و جوع و سحر و عزلت ذكری بدوام
ناتمامان جهان را كند این پنج تمام
بنابراین اكثر شبها در مقابر شیوخ و خانقاهها جمع شده و تا صبح بیدار میمانند و اوقات خود را با خواندن مثنوی و حافظ و سعدی و گریه و ناله میگذرانند و اغلب آنها معتاد بتریاك و حشیش و چرس و بنگ هستند و استعمال آن را وسیلهی نفْسكُشی و وصول بحقیقت و پیوستن بخدا میدانند. این بود مختصری از عملیات و مرام صوفیان كه من مشاهده كردهام.
(دنبالهی این فردا خواهد آمد)
🔶 یکی از گمراهیها صوفیگریست
(بخش یک از دو)
یكی از گمراهیها و گرفتاریها كه در ایران از دیرگاهی رواج یافته صوفیگری است. این كیش باندازهای بایران صدمه رسانیده كه حد و حصری ندارد و میتوان گفت یكی از علتهای استیلای مغول بایران همین صوفیگری بوده است. آقای كسروی در كتاب «راه رستگاری» كه تقریباً خلاصه و فشارهی پیمان در موضوع دین میباشد در گفتار 15 بطور مشروح مبداء و علت پیدایش و جهت پیشرفت و همچنین زیان صوفیگری را بیان نموده و با دلایل دانشمندانه و بخردانه آن را رد كردهاند دیگر در این زمینه جای هیچ گونه گفتگویی باقی نمانده و بنوشتن و گفتن دوباره نیاز نیست ولی چیزی كه مرا بنوشتن این گفتار واداشته همانا ایراد بعضی از بیانصافان و مغرضین است كه میگویند چون پیمانیان از عرفان (صوفیگری) بیاطلاع میباشند بهمین مناسبت بگفتههای آقای كسروی گوش داده و پیروی از پیمان نمودهاند.
این سخن را جز بغرض و ناآگاهی آنان نتوان بچیز دیگری حمل نمود زیرا هر كسی كه با سبك پیمان و بطور كلی با نوشتههای آقای كسروی آشناست میداند كه او در هر موضوعی كه خواسته سخن گوید یا به هر كیش كه ایراد گرفته اول به نحو مجمل و مختصر آن را خلاصه كرده و پس از آن بوده كه پاسخ دادهاند. بطوری كه چند روز قبل در موضوع جان و روان در پرچم ملاحظه گردید نخست آراء و انظار پیشوایان مادّیگری را بیان كرده و آنوقت مبادرت بجواب نموده بودند این برای اینست كه برای كسی جای شبهه و تردیدی باقی نماند و گفتههای پیمان را حمل بر گزافهگویی نكنند. بعلاوه پیمانیان همهشان اهل این كشور هستند و از جای دیگر باینجا نیامدهاند. بقول خودتان در سرزمین عرفان و فلسفه و شعر و شاعری بزرگ شده و نشو و نما یافته و در مدارس این كشور تحصیل كرده و از برنامهی وزارت فرهنگ كه قسمت مهم آن بعرفان و فلسفه و شعر و ادبیات تخصیص یافته استفاده نمودهاند.
و از طرفی با صوفیان كه در هر شهری ریشه دوانیده و مجلس و محفلی دارند حشر و نشری كرده كم و بیش بمعتقدات و آداب و رسوم آنها پی بردهاند. نگارنده یكی از آنها بودهام كه با فِرق مختلفهی صوفیان آشنایی داشته و از نزدیك وضعیت آنها را دیده و اینك مختصری از مشهودات خود را جهت آگاهی خوانندگان درج میكنم.
صوفیان چندین فرقه هستند كه مهمترین آنها بقرار زیر است : شاهنعمتاللهی ـ ذهبی ـ بكتاشی ـ نقشبندیه ـ خاكساری. اینها اگرچه در ریشه یكی بوده فعلاً یكی نیستند و هر كدام راهی و پیشوایی جداگانه دارند ، و دائماً با یكدیگر در مجادله بوده و نسبتهایی بهمدیگر میدهند حتا از افتراء و توهین نیز مضایقه ندارند.
هیچ كدام آنها دارای هدف نبوده و آمال ویژهای ندارند و بدستاویز شریعت و طریقت و حقیقت و مكاشفات و مشاهدات عمر خود را با بطالت و كسالت بسر میدهند. قطب شیرازی مرام صوفیگری را در یك بیت شعر گنجانیده :
صمت و جوع و سحر و عزلت ذكری بدوام
ناتمامان جهان را كند این پنج تمام
بنابراین اكثر شبها در مقابر شیوخ و خانقاهها جمع شده و تا صبح بیدار میمانند و اوقات خود را با خواندن مثنوی و حافظ و سعدی و گریه و ناله میگذرانند و اغلب آنها معتاد بتریاك و حشیش و چرس و بنگ هستند و استعمال آن را وسیلهی نفْسكُشی و وصول بحقیقت و پیوستن بخدا میدانند. این بود مختصری از عملیات و مرام صوفیان كه من مشاهده كردهام.
(دنبالهی این فردا خواهد آمد)
مغز نورسان را بدستیاری کتابهای درسی بدآموز با بیهودهبافیهای صوفیان پر میکنند. آب به آسیاب صوفیگری میریزند. بجای پرورش خردها ، خویهای ستودهای همچون دلیری و دانشپژوهی و اینگونه نیکیها ، قلندری و درویشی و نادانیهای صوفیان را جانشین میگردانند. بدینسان بجای ستارخانها و حسینخان باغبانها و جبار باغچهبانها ، شیخ جنیدها و شبلیها و سعدیها و حافظها را برای این کشور میپرورند.
جا دارد خوانندگان ، کتاب «فرهنگ چیست؟» را بخوانند تا بدانند چه دستهایی در کارست که ایرانی همیشه مغزش پر از اینگونه نادانیها و گزافهبافیهای صوفیان و خراباتیان باشد.
جا دارد خوانندگان ، کتاب «فرهنگ چیست؟» را بخوانند تا بدانند چه دستهایی در کارست که ایرانی همیشه مغزش پر از اینگونه نادانیها و گزافهبافیهای صوفیان و خراباتیان باشد.