✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی شصتوهشتم)
🔶 پاسخ یکی از هواداران صوفیگری (بخش دو از دو)
اما اینكه درویشان خود را بامام علیابنابیطالب منسوب میكنند پذیرفتنی نیست صوفیگری صدوپنجاه سال پس از مرگ آن امام پیدا شده. از آنسوی علی كجا و صوفیگری كجا؟! علی كی بچله نشست؟!. كی بذكر خفی یا جلی پرداخت؟!. كی دعوی پیوستن بخدا كرد؟!. كی طامات بافت؟ در مدینه خانقاه كجا بود؟!.
آن جملهای كه بامام علی نسبت دادهاند : «اَسعَ لِدُنْیاکَ کَاَنَّکَ تَعیشُ اَبَدا و اَسعَ لآخِرَتِکَ کَاَنَّکَ تَمُوتُ غَداً» [1] از ریشه دروغست. این سخن دارای گزافه است. در زنجان میگویند : از قزوینیای پرسیدند در پانزدهم جوزا جو به درو میرسد؟. گفت : خیر آ .. مگر چه خبر است؟! گفتند : در بیستم چطور؟. گفت البته كه میرسد. مگر میخواستید در بیستم هم نرسد! آن جملهها نیز چنینست و گزافهآمیز میباشد. برای فهمانیدن یك حقیقتی چه نیاز بگزافه است؟!. (كانك تعیش ابدا ، كانك تموت غدا)
🔸از این گذشته اساساً اینجهان و آنجهان را از هم جدا گرفتن نافهمی و گمراهیست. اینجهان و آنجهان دنبالهی همست و كسانی كه میخواهند در جهان دیگر آسوده و خرسند باشند باید در این جهان نیك زیند و بآیین خرد راه روند. كسانی كه در اینجهان پست و آلوده میزیند و معنی درست زندگی را ندانسته با كارهای بیهودهای بسر میبرند در آنجهان نیز پست و شرمنده خواهند بود.
🔸مثلاً امروز ایرانیان كه با این پستی و پراكندگی بسر میبرند و بجای كوشیدن بآبادی كشور و آسایش زندگانی و بهره بردن از نعمتهای خدایی ، خود را با كارهای بیهودهای از صوفیگری و خراباتیگری و ادبیاتبازی و فلسفهبافی و كشاكشهای مذهبی و نمایشهای محرم و صفر و مانند اینها سرگرم گردانیدهاند ، این چنین مردم نادان و گمراهی كه مقصود خدا را از آفرینش درنیافتهاند در آنجهان روسیاه و شرمنده خواهند بود. خدا بچنین مردم بیخردی كه با داشتن یك سرزمینی باین بزرگی و باردهی روزی خود و بچگان خود آماده نمیتوانند گردانند نخواهد بخشایید.
🔸اینكه در كیشها پنداشتهاند كه باید اینجهان را خوار داشت ، و برای خوشی در جهان دیگر نیز بكارهای بیهودهای از لب جنبانیدن و سبحه گردانیدن و امامزادهبازی و ریاضت و چلهنشینی و مانند اینها پرداخت ، بسیار بیخردانه است.
به هر حال آن دو جمله بسیار بیمعنی است و از امام علیبنابیطالب نباید شمرد. از آنسوی این سخن چه ربط بصوفیگری دارد؟! ما مگر كتابهای صوفیان را در دست نداریم و نمیدانیم بنیاد كار آنها بخوار داشتن اینجهان بوده؟! مگر ما آگاه نیستیم كه كتابهای صوفیان پر از نكوهش «دنیا» است.
ما از همه چیز آگاهیم. تاریخچهی آن عبارت عربی (یا حدیث) اینست : چنانكه گفتیم ملایان همیشه در منبر و در پایین از «دنیا» نكوهش مینمودند و صد حدیث در بدی «دنیا» ازبر میداشتند : «الدنیا جیفة و طلابها كلاب» [2] ، «حب الدنیا رأس كل خطیئه» [3] و مانند اینها. سپس چون در ایران جنبش مشروطه برخاست یكی از ایرادها بملایان همین را میگرفتند و میگفتند : ما اگر بدنیا نپردازیم چگونه میتوانیم آزادی و استقلال خود را نگه داریم. چگونه میتوانیم كارخانهها بیاوریم و صنعت را رواج دهیم. در برابر این ایراد بود كه كسانی از ملایان رفتند و آن عبارت عربی را پیدا كردند و به رخ آزادیخواهان كشیدند كه ما نیز بآبادی دنیا علاقهمندیم و با یك عبارتی خواستند بخطاهای هزارسالهی خود پرده كشند. این كاری بود كه ملایان كردند. اكنون نوبت رسیده كه صوفیها آن كار را كنند. آقای سلطانی[ضیائی درست است] این عبارت را به رخ ما كشیده و میخواهد بگوید صوفیان هم آبادی این جهان را میخواهند ولی یك رفتار بیجاییست زیرا ما نیك میدانیم كه صوفیان كه بودهاند و هستند و در چه گمراهیهایی غرقند و چه آتشی باین كشور زدهاند. دیروز زبانزد همگیشان بود :
اهل دنیا از كهین و از مهین لعنتالله علیهم اجمعین
امروز میخواهند «متجدد» بشوند و آنان نیز هوادار آبادی كشور شناخته گردند. اینست مقصود از یاد كردن آن جملههای عربی (یا ترجمهی آنها). اینها میخواهند هر زمان خود را برنگ آن زمان اندازند.
اما عنوان اینكه صوفیها در زمان صفویان ایران را نگه داشتهاند پاسخش را در جای دیگری دادهایم. ایران را ایلهای ترك نگاه داشتند. در آن زمان در آذربایجان هفت ایل ترك مینشستند كه مرید خاندان صفوی ، ولی صوفی نبودند و هیچ اثری از صوفیگری درمیان ایشان نبود. بلكه معنی آن را نیز نمیدانستند. اینان بودند كه خاندان صفوی را بپادشاهی رسانیدند نه درویشان. از آنسوی اگر یك مرشدی چون آرزوی پادشاهی میداشته مریدان خود را جنگجو بار آورده آیا این دلیل است كه ما كارهای كشورـ برباد ـ ده و آموزاكهای غیرتكش صدها و هزارها مرشد دیگر را فراموش كنیم؟!.. [4]
👇
🔶 پاسخ یکی از هواداران صوفیگری (بخش دو از دو)
اما اینكه درویشان خود را بامام علیابنابیطالب منسوب میكنند پذیرفتنی نیست صوفیگری صدوپنجاه سال پس از مرگ آن امام پیدا شده. از آنسوی علی كجا و صوفیگری كجا؟! علی كی بچله نشست؟!. كی بذكر خفی یا جلی پرداخت؟!. كی دعوی پیوستن بخدا كرد؟!. كی طامات بافت؟ در مدینه خانقاه كجا بود؟!.
آن جملهای كه بامام علی نسبت دادهاند : «اَسعَ لِدُنْیاکَ کَاَنَّکَ تَعیشُ اَبَدا و اَسعَ لآخِرَتِکَ کَاَنَّکَ تَمُوتُ غَداً» [1] از ریشه دروغست. این سخن دارای گزافه است. در زنجان میگویند : از قزوینیای پرسیدند در پانزدهم جوزا جو به درو میرسد؟. گفت : خیر آ .. مگر چه خبر است؟! گفتند : در بیستم چطور؟. گفت البته كه میرسد. مگر میخواستید در بیستم هم نرسد! آن جملهها نیز چنینست و گزافهآمیز میباشد. برای فهمانیدن یك حقیقتی چه نیاز بگزافه است؟!. (كانك تعیش ابدا ، كانك تموت غدا)
🔸از این گذشته اساساً اینجهان و آنجهان را از هم جدا گرفتن نافهمی و گمراهیست. اینجهان و آنجهان دنبالهی همست و كسانی كه میخواهند در جهان دیگر آسوده و خرسند باشند باید در این جهان نیك زیند و بآیین خرد راه روند. كسانی كه در اینجهان پست و آلوده میزیند و معنی درست زندگی را ندانسته با كارهای بیهودهای بسر میبرند در آنجهان نیز پست و شرمنده خواهند بود.
🔸مثلاً امروز ایرانیان كه با این پستی و پراكندگی بسر میبرند و بجای كوشیدن بآبادی كشور و آسایش زندگانی و بهره بردن از نعمتهای خدایی ، خود را با كارهای بیهودهای از صوفیگری و خراباتیگری و ادبیاتبازی و فلسفهبافی و كشاكشهای مذهبی و نمایشهای محرم و صفر و مانند اینها سرگرم گردانیدهاند ، این چنین مردم نادان و گمراهی كه مقصود خدا را از آفرینش درنیافتهاند در آنجهان روسیاه و شرمنده خواهند بود. خدا بچنین مردم بیخردی كه با داشتن یك سرزمینی باین بزرگی و باردهی روزی خود و بچگان خود آماده نمیتوانند گردانند نخواهد بخشایید.
🔸اینكه در كیشها پنداشتهاند كه باید اینجهان را خوار داشت ، و برای خوشی در جهان دیگر نیز بكارهای بیهودهای از لب جنبانیدن و سبحه گردانیدن و امامزادهبازی و ریاضت و چلهنشینی و مانند اینها پرداخت ، بسیار بیخردانه است.
به هر حال آن دو جمله بسیار بیمعنی است و از امام علیبنابیطالب نباید شمرد. از آنسوی این سخن چه ربط بصوفیگری دارد؟! ما مگر كتابهای صوفیان را در دست نداریم و نمیدانیم بنیاد كار آنها بخوار داشتن اینجهان بوده؟! مگر ما آگاه نیستیم كه كتابهای صوفیان پر از نكوهش «دنیا» است.
ما از همه چیز آگاهیم. تاریخچهی آن عبارت عربی (یا حدیث) اینست : چنانكه گفتیم ملایان همیشه در منبر و در پایین از «دنیا» نكوهش مینمودند و صد حدیث در بدی «دنیا» ازبر میداشتند : «الدنیا جیفة و طلابها كلاب» [2] ، «حب الدنیا رأس كل خطیئه» [3] و مانند اینها. سپس چون در ایران جنبش مشروطه برخاست یكی از ایرادها بملایان همین را میگرفتند و میگفتند : ما اگر بدنیا نپردازیم چگونه میتوانیم آزادی و استقلال خود را نگه داریم. چگونه میتوانیم كارخانهها بیاوریم و صنعت را رواج دهیم. در برابر این ایراد بود كه كسانی از ملایان رفتند و آن عبارت عربی را پیدا كردند و به رخ آزادیخواهان كشیدند كه ما نیز بآبادی دنیا علاقهمندیم و با یك عبارتی خواستند بخطاهای هزارسالهی خود پرده كشند. این كاری بود كه ملایان كردند. اكنون نوبت رسیده كه صوفیها آن كار را كنند. آقای سلطانی[ضیائی درست است] این عبارت را به رخ ما كشیده و میخواهد بگوید صوفیان هم آبادی این جهان را میخواهند ولی یك رفتار بیجاییست زیرا ما نیك میدانیم كه صوفیان كه بودهاند و هستند و در چه گمراهیهایی غرقند و چه آتشی باین كشور زدهاند. دیروز زبانزد همگیشان بود :
اهل دنیا از كهین و از مهین لعنتالله علیهم اجمعین
امروز میخواهند «متجدد» بشوند و آنان نیز هوادار آبادی كشور شناخته گردند. اینست مقصود از یاد كردن آن جملههای عربی (یا ترجمهی آنها). اینها میخواهند هر زمان خود را برنگ آن زمان اندازند.
اما عنوان اینكه صوفیها در زمان صفویان ایران را نگه داشتهاند پاسخش را در جای دیگری دادهایم. ایران را ایلهای ترك نگاه داشتند. در آن زمان در آذربایجان هفت ایل ترك مینشستند كه مرید خاندان صفوی ، ولی صوفی نبودند و هیچ اثری از صوفیگری درمیان ایشان نبود. بلكه معنی آن را نیز نمیدانستند. اینان بودند كه خاندان صفوی را بپادشاهی رسانیدند نه درویشان. از آنسوی اگر یك مرشدی چون آرزوی پادشاهی میداشته مریدان خود را جنگجو بار آورده آیا این دلیل است كه ما كارهای كشورـ برباد ـ ده و آموزاكهای غیرتكش صدها و هزارها مرشد دیگر را فراموش كنیم؟!.. [4]
👇
اینكه كتاب پند صالح را فرستادهاید بسیار نابجاست. یك دفترچهای كه برای فریب مردم نوشته شده و مقصود آنست كه یك رنگ تجددی به مریدبازی و درویشپروری داده شود من از دیدن آن فریب نخواهم خورد. ما كتابهای صوفیان را در دست داریم و میدانیم كه پایه و بنیاد صوفیگری چیست.
اینكه خواستهاید من تحقیقات كاملتری كنم ، من تحقیقاتم را كردهام و از روی بینش مینویسم. شما تحقیقات كاملتری كنید كه «وحدت وجود» چیست؟!.. چلهنشینی چه سودی تواند داشت؟!.. از ذكر خفی یا جلی چه نتیجه تواند بود؟!.. اگر اینها سودی توانستی داشت پس چرا خود پیران و پیشروان صوفیگری بیسودترین مردم بودهاند؟!. چرا در داستان مغول از صدها پیر و مرشد كه زنده بودند یكی كمترین دستگیری از مردم نتوانست؟!.. چرا ابوبكر رازی با صد بیغیرتی زنان و فرزندان خود را گزاشت و بگریخت؟!.. چرا پیران صوفیگری بدروغگوئی آن اندازه گستاخ بودهاند؟!. چرا شیخ عطار در تذكرةالاولیاء و جامی در نفحات و درویش توكلی در صفوةالصفا آنهمه داستانهای سراپا دروغ را برشته كشیدهاند؟!.. چرا چند تن از سرشناسان صوفیگری همچون اوحدی كرمانی و عراقی و مؤلف بستانالسیاحة آشكاره دم از بچهبازی زدهاند و بیشرمانه و خیرهرویانه باین كار ناپاك خود رخت خداپرستی پوشانیده «المجاز قنطرةالحقیقه»[5] سرودهاند؟!.. اینها را بیندیشید تا مگر از گمراهی بیرون آیید.
(پرچم روزانه شمارهی 215)
[1] : این همانست كه پاسخدهنده معنیش را درون ناخنكها آورده : (بكوش برای دنیای خود ...). برخی نیز آن را به امام حسنبنعلی نسبت دادهاند.
[2] : معنی : دنیا مردار و خواهندگان آن ، سگانند.
[3] : معنی : دنیا- دوستی سرآغاز همهی گناهان است.
[4] : این هم بهانهای شده كه كسانی دهها كتاب را جستجو كنند و یكی دو صوفی را بیابند كه گدایی نمیكرده یا زن و پیشهای داشته و بگویند همگی چنان نبودهاند و این را رخنهای در ایرادهای ما به صوفیان نشان دهند. اینها چشمداشت خامی دارند : ما باید تأثیری را كه صوفیگری بر غیرت و ارادهی ایرانیان در گذشته (بویژه در رخداد مغول) داشته و اكنون دارد نادیده گیریم و از نبرد با این «سرطان توده» چشم پوشیم چرا كه یك عده نمیخواهند دست از صوفیبازی بردارند ، نمیخواهند این مردم همدوش تودههای پیشرفتهی جهان باشند. زهی خامی و كوتاهبینی! در نزد این تیرهمغزان هوسها بر سود توده پیشی دارد ، بهتر گوییم به چیزی كه نمیاندیشند سرفرازی مردمان و رستگاری ایشان است.
[5] : معنی : مجاز پل حقیقت است.
اینكه خواستهاید من تحقیقات كاملتری كنم ، من تحقیقاتم را كردهام و از روی بینش مینویسم. شما تحقیقات كاملتری كنید كه «وحدت وجود» چیست؟!.. چلهنشینی چه سودی تواند داشت؟!.. از ذكر خفی یا جلی چه نتیجه تواند بود؟!.. اگر اینها سودی توانستی داشت پس چرا خود پیران و پیشروان صوفیگری بیسودترین مردم بودهاند؟!. چرا در داستان مغول از صدها پیر و مرشد كه زنده بودند یكی كمترین دستگیری از مردم نتوانست؟!.. چرا ابوبكر رازی با صد بیغیرتی زنان و فرزندان خود را گزاشت و بگریخت؟!.. چرا پیران صوفیگری بدروغگوئی آن اندازه گستاخ بودهاند؟!. چرا شیخ عطار در تذكرةالاولیاء و جامی در نفحات و درویش توكلی در صفوةالصفا آنهمه داستانهای سراپا دروغ را برشته كشیدهاند؟!.. چرا چند تن از سرشناسان صوفیگری همچون اوحدی كرمانی و عراقی و مؤلف بستانالسیاحة آشكاره دم از بچهبازی زدهاند و بیشرمانه و خیرهرویانه باین كار ناپاك خود رخت خداپرستی پوشانیده «المجاز قنطرةالحقیقه»[5] سرودهاند؟!.. اینها را بیندیشید تا مگر از گمراهی بیرون آیید.
(پرچم روزانه شمارهی 215)
[1] : این همانست كه پاسخدهنده معنیش را درون ناخنكها آورده : (بكوش برای دنیای خود ...). برخی نیز آن را به امام حسنبنعلی نسبت دادهاند.
[2] : معنی : دنیا مردار و خواهندگان آن ، سگانند.
[3] : معنی : دنیا- دوستی سرآغاز همهی گناهان است.
[4] : این هم بهانهای شده كه كسانی دهها كتاب را جستجو كنند و یكی دو صوفی را بیابند كه گدایی نمیكرده یا زن و پیشهای داشته و بگویند همگی چنان نبودهاند و این را رخنهای در ایرادهای ما به صوفیان نشان دهند. اینها چشمداشت خامی دارند : ما باید تأثیری را كه صوفیگری بر غیرت و ارادهی ایرانیان در گذشته (بویژه در رخداد مغول) داشته و اكنون دارد نادیده گیریم و از نبرد با این «سرطان توده» چشم پوشیم چرا كه یك عده نمیخواهند دست از صوفیبازی بردارند ، نمیخواهند این مردم همدوش تودههای پیشرفتهی جهان باشند. زهی خامی و كوتاهبینی! در نزد این تیرهمغزان هوسها بر سود توده پیشی دارد ، بهتر گوییم به چیزی كه نمیاندیشند سرفرازی مردمان و رستگاری ایشان است.
[5] : معنی : مجاز پل حقیقت است.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
مراسم سیخ بتن کردن صوفیان
یکی از خوانندگانمان نوشته پس از خواندن کتابهای کسروی به زیانمندی صوفیگری پی برده و این کلیپ را برای آشنایی خوانندگان دیگر با مراسم بیخردانهی ایشان فرستاده.
کلیپ را ما کوتاه گردانیدیم.
به نوشتهی او : مراسم سيخ بتن کردن درويشان قادري است که در آن «مستورعليشاه» كرج «رضاعليشاه» و «منيرعليشاه» و مریدانشان (دراويش خاكسار) شرکت دارند.
یکی از خوانندگانمان نوشته پس از خواندن کتابهای کسروی به زیانمندی صوفیگری پی برده و این کلیپ را برای آشنایی خوانندگان دیگر با مراسم بیخردانهی ایشان فرستاده.
کلیپ را ما کوتاه گردانیدیم.
به نوشتهی او : مراسم سيخ بتن کردن درويشان قادري است که در آن «مستورعليشاه» كرج «رضاعليشاه» و «منيرعليشاه» و مریدانشان (دراويش خاكسار) شرکت دارند.
🔶 زندگانی من
🔸 10ـ چهار ماه خانهنشینی و بیکاری (تکهی یک از دو)
در سال 1287 (1326 قمری) که محمدعلیمیرزا در تهران مجلس را بتوپ بست و در تبریز حاجیمیرزا حسن مجتهد با دیگران بکار برخاستند و در دَوَچی (1) در انجمن اسلامیه گرد آمده آمادهی جنگ شدند و از اینسوی مجاهدان و آزادیخواهان بایستادگی برخاسته بسیج افزار کردند ، این پیشامد باهَماد چهار تنی ما را نیز بهم زد.
تا چند روزی که هنوز خونریزی آغاز نیافته درمیانه آمد و رفت میبود من با حداد بانجمن و دیگر جاها میرفتیم و بتماشا میایستادیم. روزی هم بدیدن اسلامیه رفتیم که داستانش را در تاریخ مشروطه یاد کردهام. ملایان در اتاق بزرگی نشسته پیاپی مشروطه را مینکوهیدند. یکی از ایشان آیه میخواند. دیگری حدیث یاد میکرد. سومی خوابی که دیده بود بازمیگفت. چهارمی سوگند یاد میکرد که مشروطهخواهان بابیاند و آرزویی جز آشکار گردانیدن کیش خود نمیدارند. سپس از قرآن «استخاره» گرفتند و این آیه درآمد : «أُذِنَ لِلَّذِینَ یقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِیرٌ» (2). از این آیه بسیار خشنود گردیدند و بخود مژدهی فیروزی میدادند.
چون از اسلامیه بازمیگشتیم در میان راه لوتیان دَوَچی و دیگر تفنگچیان را در سر راهها و در سنگرها آمادهی جنگ یافتیم و همان روز رشته گسیخته گردیده خونریزی آغاز یافت که تا چهار ماه کمابیش برپا میبود ، و با شکست ملایان و دَوَچیان پایان پذیرفت و اسلامیه از میان برخاست.
در این چهار ماه من ناچار بودم در خانه نشینم و با خواندن کتابهایی (که کم میداشتم) روز گزارم. یک چیزی که مایهی دلآزردگی میشد این میبود که چنانکه نوشتهام مردان خانوادهی ما بدخواه مشروطه میبودند. مردم کوی نیز بیشتر همین حال را میداشتند. اینان گرد میآمدندی و بسخن میپرداختندی و همه بد مشروطه را میگفتندی و هر روز دروغهای بسیاری دربارهی شکست آزادیخواهان در آن کوی پراکنده گردیدی. من از کمسالی که هفدهساله میبودم بسخنی نپرداختمی و سَهِشهای [احساسات] خود را پنهان داشتمی.
چون کار مشروطهخواهان پس از بدی رو بنیکی گزارده و در سایهی مردانگیهای ستارخان و دیگران روزبروز مشروطهخواهی به نیرو میافزود ، این آگاهیها که بمن رسیدی بسیار خشنود گردانیدی. نیک بیاد میدارم که از شنیدن نامهای ستارخان و حسین باغبان و دیگران دلخوشی بسیار مییافتمی.
یکی از روزهایی که هنوز پس از سیوهفت سال یاد آن در دل من زنده است روز پرآشوب آدینهی شهریور 1287 (1326) میباشد. در این روز از هر سو بشهر هجوم میشد و از سوی غرب که ما میبودیم سپاه ماکو تاخت میآورد. چگونگی را در تاریخ مشروطه (بخش سوم) نوشتهام. آنچه در اینجا باید بنویسم سرگذشتیست که خود مرا بوده : در آغاز روز که جنگ تازه آغاز شده بود در میدان هُکماوار ایستاده حال هراسناکی مردم را تماشا میکردم. در این کوی هنوز سنگر بسته نشده و امروز در اینجا جنگی درمیان نمیبود. ولی توپهای سپاه ماکو که بالای سر گامیشاوان میترکید آوایش چنان در همه جا میپیچید که مردم میپنداشتند کُردان نزدیک شدهاند و اینک فرامیرسند. اینبود گروه انبوهی که حاجیمیرمحسنآقا پیشرو آنان میبود فراهم شدند و چنین خواستند که از راه باغها پیش روند و خود را بکردان رسانند و از برای کوی زینهار خواهند ، و مرا نیز با خود گردانیده راه افتادند. هایهوی شگفتی میبود. ولی چون بباغها رسیدیم چندی نرفته بودیم که نایبیوسف با تفنگچیان خود که آگاهی یافته بودند از پشت سر رسیدند و ناگهان بشلیک پرداختند. بآواز شلیک مردم پراکنده شدند و هر چند تنی بسویی گریختند. حاجیمیرمحسنآقا با من که در جلو میبودیم تنها مانده از راه دیگری بکوی بازگشتیم.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ دوچی به معنی شتربان است. کوی دوچی در شمال تبریز میباشد که شتربان نیز گویند. در نقشهی شهر تبریز (صفحهی 6) همان شتربان نوشته شده.
2ـ سورهي حج (22) ، آيهي 39 : به کسانی [از دینداران] که [بیدینان] با آنان جنگ کردهاند ، اجازهی جهاد داده شده است ، زیرا ستم دیدهاند ، و خدا بر یاری دادن بآنان تواناست.
🔸 10ـ چهار ماه خانهنشینی و بیکاری (تکهی یک از دو)
در سال 1287 (1326 قمری) که محمدعلیمیرزا در تهران مجلس را بتوپ بست و در تبریز حاجیمیرزا حسن مجتهد با دیگران بکار برخاستند و در دَوَچی (1) در انجمن اسلامیه گرد آمده آمادهی جنگ شدند و از اینسوی مجاهدان و آزادیخواهان بایستادگی برخاسته بسیج افزار کردند ، این پیشامد باهَماد چهار تنی ما را نیز بهم زد.
تا چند روزی که هنوز خونریزی آغاز نیافته درمیانه آمد و رفت میبود من با حداد بانجمن و دیگر جاها میرفتیم و بتماشا میایستادیم. روزی هم بدیدن اسلامیه رفتیم که داستانش را در تاریخ مشروطه یاد کردهام. ملایان در اتاق بزرگی نشسته پیاپی مشروطه را مینکوهیدند. یکی از ایشان آیه میخواند. دیگری حدیث یاد میکرد. سومی خوابی که دیده بود بازمیگفت. چهارمی سوگند یاد میکرد که مشروطهخواهان بابیاند و آرزویی جز آشکار گردانیدن کیش خود نمیدارند. سپس از قرآن «استخاره» گرفتند و این آیه درآمد : «أُذِنَ لِلَّذِینَ یقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِیرٌ» (2). از این آیه بسیار خشنود گردیدند و بخود مژدهی فیروزی میدادند.
چون از اسلامیه بازمیگشتیم در میان راه لوتیان دَوَچی و دیگر تفنگچیان را در سر راهها و در سنگرها آمادهی جنگ یافتیم و همان روز رشته گسیخته گردیده خونریزی آغاز یافت که تا چهار ماه کمابیش برپا میبود ، و با شکست ملایان و دَوَچیان پایان پذیرفت و اسلامیه از میان برخاست.
در این چهار ماه من ناچار بودم در خانه نشینم و با خواندن کتابهایی (که کم میداشتم) روز گزارم. یک چیزی که مایهی دلآزردگی میشد این میبود که چنانکه نوشتهام مردان خانوادهی ما بدخواه مشروطه میبودند. مردم کوی نیز بیشتر همین حال را میداشتند. اینان گرد میآمدندی و بسخن میپرداختندی و همه بد مشروطه را میگفتندی و هر روز دروغهای بسیاری دربارهی شکست آزادیخواهان در آن کوی پراکنده گردیدی. من از کمسالی که هفدهساله میبودم بسخنی نپرداختمی و سَهِشهای [احساسات] خود را پنهان داشتمی.
چون کار مشروطهخواهان پس از بدی رو بنیکی گزارده و در سایهی مردانگیهای ستارخان و دیگران روزبروز مشروطهخواهی به نیرو میافزود ، این آگاهیها که بمن رسیدی بسیار خشنود گردانیدی. نیک بیاد میدارم که از شنیدن نامهای ستارخان و حسین باغبان و دیگران دلخوشی بسیار مییافتمی.
یکی از روزهایی که هنوز پس از سیوهفت سال یاد آن در دل من زنده است روز پرآشوب آدینهی شهریور 1287 (1326) میباشد. در این روز از هر سو بشهر هجوم میشد و از سوی غرب که ما میبودیم سپاه ماکو تاخت میآورد. چگونگی را در تاریخ مشروطه (بخش سوم) نوشتهام. آنچه در اینجا باید بنویسم سرگذشتیست که خود مرا بوده : در آغاز روز که جنگ تازه آغاز شده بود در میدان هُکماوار ایستاده حال هراسناکی مردم را تماشا میکردم. در این کوی هنوز سنگر بسته نشده و امروز در اینجا جنگی درمیان نمیبود. ولی توپهای سپاه ماکو که بالای سر گامیشاوان میترکید آوایش چنان در همه جا میپیچید که مردم میپنداشتند کُردان نزدیک شدهاند و اینک فرامیرسند. اینبود گروه انبوهی که حاجیمیرمحسنآقا پیشرو آنان میبود فراهم شدند و چنین خواستند که از راه باغها پیش روند و خود را بکردان رسانند و از برای کوی زینهار خواهند ، و مرا نیز با خود گردانیده راه افتادند. هایهوی شگفتی میبود. ولی چون بباغها رسیدیم چندی نرفته بودیم که نایبیوسف با تفنگچیان خود که آگاهی یافته بودند از پشت سر رسیدند و ناگهان بشلیک پرداختند. بآواز شلیک مردم پراکنده شدند و هر چند تنی بسویی گریختند. حاجیمیرمحسنآقا با من که در جلو میبودیم تنها مانده از راه دیگری بکوی بازگشتیم.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ دوچی به معنی شتربان است. کوی دوچی در شمال تبریز میباشد که شتربان نیز گویند. در نقشهی شهر تبریز (صفحهی 6) همان شتربان نوشته شده.
2ـ سورهي حج (22) ، آيهي 39 : به کسانی [از دینداران] که [بیدینان] با آنان جنگ کردهاند ، اجازهی جهاد داده شده است ، زیرا ستم دیدهاند ، و خدا بر یاری دادن بآنان تواناست.
🔶 زندگانی من
🔸 10ـ چهار ماه خانهنشینی و بیکاری (تکهی دو از دو)
پیشامدهای جنگی را در تاریخ مشروطه (بخش سوم) نوشتهام. این پیشامدها باآنکه با ترس و بیم بلکه با هراس توأم میبودی من از تماشای آنها لذت میبردمی.
این را هم نوشتهام که روزهایی که با کوی قَرامَلِک جنگ میرفت و مجاهدان از هُکماوار گذشته میرفتند ، در یکی از آن روزها من ایستاده بودم و بتماشا میپرداختم. حسین باغبان با دستهی خود آمد و گذشت. مرا از چهرهی مردانهی او و از آن گامهای استواری که برمیداشت خوشدلی بسیار رخ داد. بیاد میدارم یکی از مجاهدانش چنین گفت : «خان : شما همهاش نُه فشنگ در کمر میدارید!» ، و او با یک سنگینی پاسخ داد : «مگر من بیش از نه تن خواهم کشت؟!». پس از وی اسدآقاخان ، آن جوان دلیر ، بروی اسب سفیدی گذشت که از همان هنگام مهری ازو در دل من نشست.
پس از بهم خوردن اسلامیه که شهر ایمنی یافت و بازارها باز شد من نیز دوباره درس را دنبال کردم. این بار باهَماد چهار تنی ما بهم خورده بود. زیرا حداد از مدرسه پا کشیده بدرس فیزیک و دانشهای نوین پرداخت و پس از چندی به بهائیان پیوسته در همهی شهر شناخته گردید. آقامیرجواد در یکی از دبستانها بآموزگاری پرداخت و سپس به کربلا رفته در راه مرد. تنها من و آقا میرمهدی ماندیم.
🔸 10ـ چهار ماه خانهنشینی و بیکاری (تکهی دو از دو)
پیشامدهای جنگی را در تاریخ مشروطه (بخش سوم) نوشتهام. این پیشامدها باآنکه با ترس و بیم بلکه با هراس توأم میبودی من از تماشای آنها لذت میبردمی.
این را هم نوشتهام که روزهایی که با کوی قَرامَلِک جنگ میرفت و مجاهدان از هُکماوار گذشته میرفتند ، در یکی از آن روزها من ایستاده بودم و بتماشا میپرداختم. حسین باغبان با دستهی خود آمد و گذشت. مرا از چهرهی مردانهی او و از آن گامهای استواری که برمیداشت خوشدلی بسیار رخ داد. بیاد میدارم یکی از مجاهدانش چنین گفت : «خان : شما همهاش نُه فشنگ در کمر میدارید!» ، و او با یک سنگینی پاسخ داد : «مگر من بیش از نه تن خواهم کشت؟!». پس از وی اسدآقاخان ، آن جوان دلیر ، بروی اسب سفیدی گذشت که از همان هنگام مهری ازو در دل من نشست.
پس از بهم خوردن اسلامیه که شهر ایمنی یافت و بازارها باز شد من نیز دوباره درس را دنبال کردم. این بار باهَماد چهار تنی ما بهم خورده بود. زیرا حداد از مدرسه پا کشیده بدرس فیزیک و دانشهای نوین پرداخت و پس از چندی به بهائیان پیوسته در همهی شهر شناخته گردید. آقامیرجواد در یکی از دبستانها بآموزگاری پرداخت و سپس به کربلا رفته در راه مرد. تنها من و آقا میرمهدی ماندیم.
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 181
🔸 در پیرامون زبان
چندان ، چندين : اين دو كلمه براي شمار و اندازه است. «چندان» بمعني آن اندازه ، و «چندين» بمعني اين اندازه ميباشد. مثلاً بايد گفت : «آب چندان آمد كه همهي باغ سيراب شد» و «چندين پول را براي چه ميخواهي؟!..».
اينها را نيز اكنون از معني خويش بيرون ساختهاند. زيرا «چندان» را بمعني بسيار آورند. مثلاً ميگويند : «اين دوست ما چندان خوب نيست» ، نيز «چندين» را با خود «چند» بيك معني گرفته جدايي ميان آنها نميگزارند و ميگويند : «چندين بار آمدهام و شما را نديدهام». بايد گفت اينها غلط است.
🔸 در پیرامون زبان
چندان ، چندين : اين دو كلمه براي شمار و اندازه است. «چندان» بمعني آن اندازه ، و «چندين» بمعني اين اندازه ميباشد. مثلاً بايد گفت : «آب چندان آمد كه همهي باغ سيراب شد» و «چندين پول را براي چه ميخواهي؟!..».
اينها را نيز اكنون از معني خويش بيرون ساختهاند. زيرا «چندان» را بمعني بسيار آورند. مثلاً ميگويند : «اين دوست ما چندان خوب نيست» ، نيز «چندين» را با خود «چند» بيك معني گرفته جدايي ميان آنها نميگزارند و ميگويند : «چندين بار آمدهام و شما را نديدهام». بايد گفت اينها غلط است.
🔶 زندگانی من
🔸 ۱۱- چگونه از دامهای منطق و اصول جستم (تکهی یک از دو)
چنانکه در گفتههای گذشته بازنمودم درسهای ملایی که در مدرسههای کهن خواندندی بچند رشته بودی : یکی صرف و نحو عربی و معانی و بیان و بدیع برای دانستن زبان عربی. دیگری منطق که از یادگارهای یونان باستانست. دیگری اصول. دیگری فقه. دیگری حکمت (فلسفه).
از این پنج رشته دانستن زبان عربی و یاد گرفتن فقه سودمند میبود و از رنجها نتیجهای بدست توانستی آمد. ولی منطق و اصول و حکمت جز بافندگیهای بیهودهای نمیبود و بجای سود جز زیان نتوانستی داد.
منطق را یونانیان بنیاد گزاردهاند و چنین میگویند که راه «دلیل آوردن» را به هر کسی یاد دهد. ولی «دلیل آوردن» نه چیزیست که آدمی نیاز بیاد گرفتن از دیگری دارد. هر کسی با نیروهای سادهی خدادادی خود راه آن را داند. مردم عامی در گفتگوهای خود پیاپی دلیل آورند بیآنکه منطق خوانده باشند. مثلاً مردی میخواهد از بزاز پارچهای بخرد ، بزاز بشاگرد خود میگوید : «باین آقا پارچهی بهتری بده همسایهی ماست». در این جملهی کوتاه دلیل یاد گردیده و لغزش نیز رخ نداده.
بلکه اگر راستی را بخواهیم کسانی که بمنطق میپردازند و دیرگاهی آن را دنبال میکنند دریافتهای سادهشان از میان رفته راه دلیل آوردن راست و درست را گم میکنند.
اما اصول داستان آن شگفتتر است. زیرا اصول در نخست یک رشته قاعدههایی میبود که در آغاز فقه یاد داده میشده ، از «اِستِصحاب» و «اصل برائت» و مانند اینها ، و اینها چیزهاییست که در دو یا سه درس توان آموخت. ولی رفتهرفته چیزهای دیگری بآنها افزوده و آنگاه راه بافندگی را پیش گرفته کار را بجایی رسانیدهاند که میبایستی ده سال و بیست سال درس اصول خواند.
مثلاً یکی از جُستارهاشان[مبحث] بدین عنوانست : «آیا مقدمهی واجب واجبست؟!». خودشان مثل زده چنین میگویند : «آقایی به غلامش فرموده برو بالای بام. رفتن بالای بام واجبست و جای سخن نیست. ولی آیا نردبان گزاردن که مقدمهی آنست نیز واجبست؟...».
چنانکه میبینید این گفتار بسیار بیهوده است. کسی که بالای بام خواهد رفت ناچار است که نردبان گزارد و جای گفتگو هم نمیباشد. اینست برخی آمده چنین گفتهاند : «مقصود آنست که مقدمه آیا اصالتاً واجبست یا من باب المقدمه واجب میباشد؟...» پیداست که این نیز بیهوده است و جز بکار بافندگی نتواند خورد.
همین جُستار بیهوده را هفتهها بلکه ماهها درس گفتندی و در پیرامونش چَخِشها کردندی. من بارها شنیده بودم یکی از ملایان نجف این جُستار را شش ماه درس گفته است.
این اصول نیز گذشته از آنکه چیزی بدانستههای آدمی (یا بهتر گویم : بدریافتههای او) نیفزاید نیروهای سادهاش را نیز از کار اندازد و کسی که ده سال و بیست سال با این بافندگیهای پادرهوا بسر بَرَد ناچاریست که مغز او فرسوده گردد و فهم و خردش بیکاره شود. از حکمت یا فلسفه در جاهای دیگری سخن رانده نیک نشان دادهایم که سراپا پنداربافیست. (1)
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ گفتارهای سال سوم پیمان که در دفتری بنام «در پیرامون فلسفه» گردآوری شده.
🔸 ۱۱- چگونه از دامهای منطق و اصول جستم (تکهی یک از دو)
چنانکه در گفتههای گذشته بازنمودم درسهای ملایی که در مدرسههای کهن خواندندی بچند رشته بودی : یکی صرف و نحو عربی و معانی و بیان و بدیع برای دانستن زبان عربی. دیگری منطق که از یادگارهای یونان باستانست. دیگری اصول. دیگری فقه. دیگری حکمت (فلسفه).
از این پنج رشته دانستن زبان عربی و یاد گرفتن فقه سودمند میبود و از رنجها نتیجهای بدست توانستی آمد. ولی منطق و اصول و حکمت جز بافندگیهای بیهودهای نمیبود و بجای سود جز زیان نتوانستی داد.
منطق را یونانیان بنیاد گزاردهاند و چنین میگویند که راه «دلیل آوردن» را به هر کسی یاد دهد. ولی «دلیل آوردن» نه چیزیست که آدمی نیاز بیاد گرفتن از دیگری دارد. هر کسی با نیروهای سادهی خدادادی خود راه آن را داند. مردم عامی در گفتگوهای خود پیاپی دلیل آورند بیآنکه منطق خوانده باشند. مثلاً مردی میخواهد از بزاز پارچهای بخرد ، بزاز بشاگرد خود میگوید : «باین آقا پارچهی بهتری بده همسایهی ماست». در این جملهی کوتاه دلیل یاد گردیده و لغزش نیز رخ نداده.
بلکه اگر راستی را بخواهیم کسانی که بمنطق میپردازند و دیرگاهی آن را دنبال میکنند دریافتهای سادهشان از میان رفته راه دلیل آوردن راست و درست را گم میکنند.
اما اصول داستان آن شگفتتر است. زیرا اصول در نخست یک رشته قاعدههایی میبود که در آغاز فقه یاد داده میشده ، از «اِستِصحاب» و «اصل برائت» و مانند اینها ، و اینها چیزهاییست که در دو یا سه درس توان آموخت. ولی رفتهرفته چیزهای دیگری بآنها افزوده و آنگاه راه بافندگی را پیش گرفته کار را بجایی رسانیدهاند که میبایستی ده سال و بیست سال درس اصول خواند.
مثلاً یکی از جُستارهاشان[مبحث] بدین عنوانست : «آیا مقدمهی واجب واجبست؟!». خودشان مثل زده چنین میگویند : «آقایی به غلامش فرموده برو بالای بام. رفتن بالای بام واجبست و جای سخن نیست. ولی آیا نردبان گزاردن که مقدمهی آنست نیز واجبست؟...».
چنانکه میبینید این گفتار بسیار بیهوده است. کسی که بالای بام خواهد رفت ناچار است که نردبان گزارد و جای گفتگو هم نمیباشد. اینست برخی آمده چنین گفتهاند : «مقصود آنست که مقدمه آیا اصالتاً واجبست یا من باب المقدمه واجب میباشد؟...» پیداست که این نیز بیهوده است و جز بکار بافندگی نتواند خورد.
همین جُستار بیهوده را هفتهها بلکه ماهها درس گفتندی و در پیرامونش چَخِشها کردندی. من بارها شنیده بودم یکی از ملایان نجف این جُستار را شش ماه درس گفته است.
این اصول نیز گذشته از آنکه چیزی بدانستههای آدمی (یا بهتر گویم : بدریافتههای او) نیفزاید نیروهای سادهاش را نیز از کار اندازد و کسی که ده سال و بیست سال با این بافندگیهای پادرهوا بسر بَرَد ناچاریست که مغز او فرسوده گردد و فهم و خردش بیکاره شود. از حکمت یا فلسفه در جاهای دیگری سخن رانده نیک نشان دادهایم که سراپا پنداربافیست. (1)
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ گفتارهای سال سوم پیمان که در دفتری بنام «در پیرامون فلسفه» گردآوری شده.
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 182
🔸 در پیرامون زبان
ساخت ، گردانيد ، نمود ، كرد : اينها نيز بهم نزديك است. ولي هر يكي معني ديگري و جاي ديگري دارد.
«ساختن» يك چيز را كه نبوده پديد آوردنست. چنانكه گويند : «خانهاي ساخت» يا گويند : «شهري ساخت» ، يا ميگويند : «خانه را ويران كرد و بازساخت».
«گردانيدن» يك چيز را از حالي بحالي انداختن است. مثلاً ميگويند : «باغ را ويرانه گردانيد» ، يا گويند : «مسجد را كليسا گردانيد» ، يا ميگويند : «خيابان را گشاد گردانيد».
مثلاً ما اگر بگوييم : «مسجد را كليسا ساخت» معنايش آن خواهد بود كه مسجد را برانداخت و بجاي آن كليسايي ساخت ، ولي اگر گوييم : «مسجد را كليسا گردانيد» معني آن اين خواهد بود كه مسجد را بيآنكه براندازد بحال كليسا آورد.
«نمودن» بمعني نشان دادن است. مثلاً بايد گفت : «فروتني نمود» يا بايد گفت : «با فلان دوستي كرد» و مانند اينها.
«كردن» يك كاري را انجام دادن است. مثلاً بايد گفت : «با فلان نيكي كرد» يا گفت : «با فلان دوستي كرد» و مانند اينها.
ليكن اينها را نيز اكنون بهم ميآميزند و دربند آن جداييها نيستند. مثلاً ميگويند : «روانه ساخت» يا «روانه نمود» كه هر دو نادرست است و بايد بگويند : «روانه گردانيد» (يا روانيد). نيز ميگويند :
«فلان سخن مرا غمگين ساخت» يا «غمگين نمود» كه اينها نيز غلط است.
بيش از همه «نمودن» و «كردن» را بهم ميآميزند و بايد گفت «نمودن» را بيكبار از معني خود بيرون كردهاند و بآن معني هيچگاه بكار نميبرند و هيچگاه جدايي ميانهي اين دو كلمه نميگزارند.
اين چند چيز را بعنوان نمونه ياد كردم و از اينگونه فراوانست كه اگر همه را ياد كنيم بايد چند صفحه را پر گردانيم.
🔸 در پیرامون زبان
ساخت ، گردانيد ، نمود ، كرد : اينها نيز بهم نزديك است. ولي هر يكي معني ديگري و جاي ديگري دارد.
«ساختن» يك چيز را كه نبوده پديد آوردنست. چنانكه گويند : «خانهاي ساخت» يا گويند : «شهري ساخت» ، يا ميگويند : «خانه را ويران كرد و بازساخت».
«گردانيدن» يك چيز را از حالي بحالي انداختن است. مثلاً ميگويند : «باغ را ويرانه گردانيد» ، يا گويند : «مسجد را كليسا گردانيد» ، يا ميگويند : «خيابان را گشاد گردانيد».
مثلاً ما اگر بگوييم : «مسجد را كليسا ساخت» معنايش آن خواهد بود كه مسجد را برانداخت و بجاي آن كليسايي ساخت ، ولي اگر گوييم : «مسجد را كليسا گردانيد» معني آن اين خواهد بود كه مسجد را بيآنكه براندازد بحال كليسا آورد.
«نمودن» بمعني نشان دادن است. مثلاً بايد گفت : «فروتني نمود» يا بايد گفت : «با فلان دوستي كرد» و مانند اينها.
«كردن» يك كاري را انجام دادن است. مثلاً بايد گفت : «با فلان نيكي كرد» يا گفت : «با فلان دوستي كرد» و مانند اينها.
ليكن اينها را نيز اكنون بهم ميآميزند و دربند آن جداييها نيستند. مثلاً ميگويند : «روانه ساخت» يا «روانه نمود» كه هر دو نادرست است و بايد بگويند : «روانه گردانيد» (يا روانيد). نيز ميگويند :
«فلان سخن مرا غمگين ساخت» يا «غمگين نمود» كه اينها نيز غلط است.
بيش از همه «نمودن» و «كردن» را بهم ميآميزند و بايد گفت «نمودن» را بيكبار از معني خود بيرون كردهاند و بآن معني هيچگاه بكار نميبرند و هيچگاه جدايي ميانهي اين دو كلمه نميگزارند.
اين چند چيز را بعنوان نمونه ياد كردم و از اينگونه فراوانست كه اگر همه را ياد كنيم بايد چند صفحه را پر گردانيم.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی شصتونهم)
🔶 پاسخ دیگری به پیام بهائیان (بخش یک از یک)
آقای كسروی
پیام بهائیان در شمارهی 214 پرچم توجه مرا جلب نمود. میخواهم بدین وسیله پاسخ دیگری برای آن بنویسم ـ من قبل از اینكه براه پاكدینی بگروم بهائی متعصب بودم و نیك میدانید در سه سال پیش كه نزد شما آمدم با بودن آقایان واعظپور و واهبزاده و دیگران با چه حرارت و التهابی از بهائیگری دفاع مینمودم ولی پس از اینكه ایراد شما را شنیدم و كتاب «راه رستگاری» و مهنامهی پیمان را مطالعه كردم معنی حقیقی دین برای من روشن گردید و باشتباه خود متوجه شدم و به نارسایی كیش بهائی در مقابل حقایق پیمان اعتراف نمودم بدینجهت خلاف انسانیت و عقل دانستم كه گفتهها و نوشتههای خردپذیر شما را نپذیرم و پشتیبانی نكنم و بترویجش نكوشم. از همان موقع در مجالس و محافل بهائی بگفتگو پرداختم و آنان را بخواندن پیمان و دیگر كتابهای شما دعوت نمودم و ایرادهای عقلی و علمی كه از شما شنیده و در پیمان خوانده بودم بمیان آورده پاسخ خواستم. آقایان بجای پاسخ مانند ملایان به هیاهو برخاسته و سخنان عجیب بزبان آوردند كه فلانی ناقض شده ، ازلی شده ، به تفرقهی یاران ، و تزلزل جوانان ، و ایجاد رخنه در ایمان آنان ، مشغول است و بانهدام امرالله میكوشد ، با ناقضین رفت و آمد میكند ، و با صبحی [1] معاشرت مینماید ، مفتشین و جاسوسین باطرافم گماردند عرصه را باندازهای برایم تنگ گردانیدند كه ناگزیر شده از ادارهی خرید جنس ارتش كه رئیس آن آقای علائی (از بهائیان بنام) میبود و بمن اذیت و آزار میرسانید استعفا داده بدادگستری رفتم.
پس از چند روزی هم برگهای ماشین شده بنام «اخبار امری» از طرف محفل روحانی باین مضمون انتشار دادند : احبا از رحیمی دوری كنند و مذاكره ننمایند زیرا متزلزل شده آنها را از جادهی مستقیم امرالله منحرف میسازد (نمونهای از آن برگها در نزد من موجود است). زیانهای دیگری نیز بمن رسانیدهاند فعلاً از افشاء و ابراز آنها خودداری میكنم با وصف این گذشته گذشته اكنون كه آقایان پیام فرستاده و حاضر شدهاند بنشینید و گفتگو نمایند من با كمال میل و رغبت حاضر هستم هر كس را انتخاب نمایند و هر كجا را تعیین فرمایند بروم و برادرانه بگفتگو پردازم بشرط آنكه كتابهایشان را بمیان گزارند و خرد را داور سازند و از آوردن حدیث و شعر احتراز جویند و از راه دلیل و منطق پیش آیند و گفتگو را نیز روی كاغذ آورند كه هیچ گونه جای تردید و انكار باقی نماند. در این ضمن این را هم روشن گردانم آقایان وقتی كه در برابر یك ایرادی درمیمانند بهانه آورده میگویند چون این موضوع مربوط به سیاست است جمال مبارك (بهاءالله) فرموده بسیاست مداخله نكنید [2] و بدین عنوان از پاسخ طفره میزنند و ای بسا بگفتگو و جلسه نیز خاتمه داده پراكنده میگردند. چون این قضیه یك نوع پناهگاه و گریزگاهی است باید مواظبت فرمایند باین رویهی نامطلوب نیز متمسك نشوند.
تهران ـ محمدباقر رحیمی
(پرچم روزانه شمارهی 216)
[1] : فضلالله مهتدی شناخته به صبحی از مبلغان بهائی بود که از بهائیگری بازگشت و کتابی در نکوهش آنان نوشت. (پیکرهی زیر)
[2] : یكی از آشنایان به درستی میگفت : اینكه به بهائیان دستور داده شده به سیاست مداخله نكنند ، خود یك دستور سیاسیست!
🔶 پاسخ دیگری به پیام بهائیان (بخش یک از یک)
آقای كسروی
پیام بهائیان در شمارهی 214 پرچم توجه مرا جلب نمود. میخواهم بدین وسیله پاسخ دیگری برای آن بنویسم ـ من قبل از اینكه براه پاكدینی بگروم بهائی متعصب بودم و نیك میدانید در سه سال پیش كه نزد شما آمدم با بودن آقایان واعظپور و واهبزاده و دیگران با چه حرارت و التهابی از بهائیگری دفاع مینمودم ولی پس از اینكه ایراد شما را شنیدم و كتاب «راه رستگاری» و مهنامهی پیمان را مطالعه كردم معنی حقیقی دین برای من روشن گردید و باشتباه خود متوجه شدم و به نارسایی كیش بهائی در مقابل حقایق پیمان اعتراف نمودم بدینجهت خلاف انسانیت و عقل دانستم كه گفتهها و نوشتههای خردپذیر شما را نپذیرم و پشتیبانی نكنم و بترویجش نكوشم. از همان موقع در مجالس و محافل بهائی بگفتگو پرداختم و آنان را بخواندن پیمان و دیگر كتابهای شما دعوت نمودم و ایرادهای عقلی و علمی كه از شما شنیده و در پیمان خوانده بودم بمیان آورده پاسخ خواستم. آقایان بجای پاسخ مانند ملایان به هیاهو برخاسته و سخنان عجیب بزبان آوردند كه فلانی ناقض شده ، ازلی شده ، به تفرقهی یاران ، و تزلزل جوانان ، و ایجاد رخنه در ایمان آنان ، مشغول است و بانهدام امرالله میكوشد ، با ناقضین رفت و آمد میكند ، و با صبحی [1] معاشرت مینماید ، مفتشین و جاسوسین باطرافم گماردند عرصه را باندازهای برایم تنگ گردانیدند كه ناگزیر شده از ادارهی خرید جنس ارتش كه رئیس آن آقای علائی (از بهائیان بنام) میبود و بمن اذیت و آزار میرسانید استعفا داده بدادگستری رفتم.
پس از چند روزی هم برگهای ماشین شده بنام «اخبار امری» از طرف محفل روحانی باین مضمون انتشار دادند : احبا از رحیمی دوری كنند و مذاكره ننمایند زیرا متزلزل شده آنها را از جادهی مستقیم امرالله منحرف میسازد (نمونهای از آن برگها در نزد من موجود است). زیانهای دیگری نیز بمن رسانیدهاند فعلاً از افشاء و ابراز آنها خودداری میكنم با وصف این گذشته گذشته اكنون كه آقایان پیام فرستاده و حاضر شدهاند بنشینید و گفتگو نمایند من با كمال میل و رغبت حاضر هستم هر كس را انتخاب نمایند و هر كجا را تعیین فرمایند بروم و برادرانه بگفتگو پردازم بشرط آنكه كتابهایشان را بمیان گزارند و خرد را داور سازند و از آوردن حدیث و شعر احتراز جویند و از راه دلیل و منطق پیش آیند و گفتگو را نیز روی كاغذ آورند كه هیچ گونه جای تردید و انكار باقی نماند. در این ضمن این را هم روشن گردانم آقایان وقتی كه در برابر یك ایرادی درمیمانند بهانه آورده میگویند چون این موضوع مربوط به سیاست است جمال مبارك (بهاءالله) فرموده بسیاست مداخله نكنید [2] و بدین عنوان از پاسخ طفره میزنند و ای بسا بگفتگو و جلسه نیز خاتمه داده پراكنده میگردند. چون این قضیه یك نوع پناهگاه و گریزگاهی است باید مواظبت فرمایند باین رویهی نامطلوب نیز متمسك نشوند.
تهران ـ محمدباقر رحیمی
(پرچم روزانه شمارهی 216)
[1] : فضلالله مهتدی شناخته به صبحی از مبلغان بهائی بود که از بهائیگری بازگشت و کتابی در نکوهش آنان نوشت. (پیکرهی زیر)
[2] : یكی از آشنایان به درستی میگفت : اینكه به بهائیان دستور داده شده به سیاست مداخله نكنند ، خود یك دستور سیاسیست!