پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
Dast.Busi.Mardani.www.tsvf.orq.ir.3gp
512.9 KB
دستبوسی درویشان گنابادی «مردانی» را

مردانی پس از دکتر تابنده سر درویشان گنابادی بود.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
نتیجه‌ی آنهمه لاف خداجویی و سیر در آفاق و انفس و از مادّیات بریدن و به معنویات پرداختن آیا بدینسان خواری نمودنست؟!
🔶 زندگانی من
🔸 13ـ چگونه مرا بمسجد بردند

در همان روزها که از تیفوس رهیده ولی هنوز از ناتوانی بیرون نیامده بودم روزی دیده شد کسانی در حیاط بیرون گرد آمده ، و چون روز یکم رمضان می‌بود می‌خواهند مرا بمسجد نیایم ببرند که نماز بخوانم و بمنبر رفته «موعظه» کنم. این کار بدلخواه من نمی‌بود و بسیار دشوار می‌افتاد. ولی چون می‌دانستم درچیده‌ی حاجی‌میرمحسن آقاست ناچاری پذیرفتم و نماز می‌خواندم. سپس محرم رسید که باز بایستی بمنبر روم.

کوتاهسخن آنکه مرا با زور و فشار ملا گردانیده بودند. ولی خود در رنج سختی می‌بودم. گذشته از آنکه بسیار شرمنده می‌شدم و گاهی بالای منبر خود را می‌باختم. بارها با خود اندیشیده می‌گفتم : از این کار چه سودی مرا یا مردم را خواهد بود؟... ملایان دیگر چیستند که من باشم؟... بخود بایا[=واجب] می‌شماردم که اندیشه‌ی کار دیگری کنم.

از آنسوی ملایی که داماد حاجی‌میرمحسن‌آقا گردیده بود و گفتم که با من رشک می‌ورزید این بار بدشمنی آشکار برخاسته از سخنانی که مایه‌ی شکست ملایی من باشد بازنمی‌ایستاد. مرا «مشروطه‌چی» خوانده بدلسردی مردم می‌کوشید.

آنگاه در همان روزها دو برادرم را که کوچکتر می‌بودند و چون در هُکماوار مکتبی یا دبستانی نمی‌بود بیدرس مانده بودند بدبستان «نجات» در درون شهر فرستادم. اینان که همچون دیگر سید- بچه‌ها عمامه بسر نمی‌گزاردند و شال سبز نمی‌بستند خود گناهی می‌بود چه رسد بآنکه بدبستان می‌رفتند و درسهای تازه می‌خواندند. اینها عنوان نیکی در دست آن ملا می‌بود.

از آنسوی من خود بشیوه‌ی ملایان رفتار نمی‌کردم. چنانکه گفتم عمامه‌ی سترگ شل و ویل بسر نمی‌گزاردم. کفش زرد یا سبز بپا نمی‌کردم ، شلوار سفید نمی‌پوشیدم ، ریش فرونمی‌هِلیدم. کفشهای پاشنه‌دار و جورابهای بافت ماشین بپا می‌کردم. شال کمرم را سفت می‌بستم. اینها بجای خود که چون چشمهایم ناتوان گردیده بود با دستور پزشک آیینک (عینک) بچشم می‌زدم ، و این عینک زدن دلیل دیگری به «فرنگی‌مآبی» من شمرده می‌شد. اینها با «عدالت» که شرط پیشنمازی و ملایی می‌بود نمی‌ساخت.

از این هم گذشته بارها در مسجد و در جاهای دیگری بدروغگوییهای روضه‌خوانان ایراد می‌گرفتم که بگفته‌ی آن ملا «بدستگاه سیدالشهداء برمی‌خوردم». خود نیز بالای منبر در پایان موعظه روضه نخوانده مردم را نمی‌گریانیدم.

اینها رویهم آمده مایه‌ی دلسردی مردم می‌گردید. و من خشنود می‌بودم که دیر یا زود آن طوق از گردنم باز شود. اینست تا می‌توانستم خود را از کارهای ملایی بکنار می‌گرفتم. تنها ببزمهای عقد (برای خواندن عقد‌) رفته از کارهای دیگر خودداری می‌نمودم ، باآنکه پس از درآمدن بملایی جداسری[=استقلال] نموده راهبردن خانواده را بگردن گرفته بودم و با اینحال بی‌پولی و تنگدستی فشار سختی می‌داد ، نمی‌توانستم خود را بکارهایی که ملایان کردندی وادارم. بویژه که همیشه وصیت پدرم را بیاد می‌آوردم.

یک سال و نیم بدینسان گذشت که می‌باید گفت من در هُکماوار زندانی و خانه‌نشین می‌بودم و همیشه باز شدن راهی را برای رهایی از آن زندان می‌بیوسیدم.

در این یک سال و نیم کاری که کردم قرآن را ازبر گردانیدم. قرآن را بسیار خوانده بودم که تکه تکه از اینجا و از آنجا ازبرم گردیده بود. تنها آن می‌خواست که جاهای دیگر را نیز ازبر گردانم و آن تکه‌ها را بهم پیوندانم. در آن روزهای خانه‌نشینی باین کار پرداختم.

ازبر گردانیدن قرآن سخت نمی‌بود. ولی برای آنکه فراموش نکنم بایستی معنی آیه‌ها را نیک دانم و بهمبستگی آنها را با همدیگر بیاد سپارم. این کار مرا واداشت که زمانی بمعنی قرآن (معنایی که از خود آیه‌ها درمی‌آید) پردازم. و این پرداختن بمعنی آنها خود داستانی گردید و نخست تکانی که در اندیشه‌ها و باورهای من پدید آمد از این راه بود.
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 185
🔸 در پیرامون زبان

چنانكه در پيش از اين گفته‌ايم يكي از كارهايي كه براي درست شدن زبان مي‌بايد آنست كه هر كلمه‌اي را در معني درست خود آوريم و كلمه‌هايي را كه از ديده‌ي معني بهم نزديكست بيكديگر نياميخته جدايي ميان آنها بگزاريم. در اين باره باز يادآوريها خواهيم كرد.

اين خود جستاريست كه آيا در زبان كلمه‌هاي هم‌معني يا بگفته‌ي عربي «مترادف» آيد يا نه؟ بسياري گفته‌اند آيد و شما چون بفرهنگها و قاموسها و ديكسيونرها نگاه كنيد در همه‌ی زبانها كلمه‌هاي بسياري را هم‌معني يكديگر مي‌شمارند. مثلاً در فارسي جهان با گيتي و گرامي با ارجمند و بزرگ با سترگ هم‌معني شناخته شود و مانند اينها بسيار است.

ديگران پاسخ داده‌اند كه آن كلمه‌ها با آنكه هم‌معني مي‌نمايند هر يكي بمعني ديگريست و جدايي درميان آنهاست. مثلاً بزرگ آنست كه از روي دانش يا از راه جايگاه و مانند اينها بيشي دارد ولي سترگ آنست كه از روي تنه و كالبد بيش باشد. در ديگرها نيز همچنين است.

اين گفتگوييست كه بميان آمده. و ما اگر راستي را خواهيم بايد بگوييم سخن دسته‌ي دوم درستتر است. زيرا در جايي كه يك معني نامي براي خود ميدارد ديگر بنام ديگري چه نياز است؟! اين كلمه‌ها از روي نياز پيدا شده ، و اينكه پيش از اين ميگفتند هر زباني را يك كسي گزارده و پديد آورده درست نيست و امروز دانشها اين را روشن گردانيده كه زبانها كم‌كم و بخودي خود پديد آمده و هر كلمه‌اي را نيازي كه بآن بوده پديد آورده است. پس بايد پذيرفت كه در خود يك زبان كلمه‌هاي هم‌معني نبايد باشد. ليكن از آنسوي اين هست كه زبانها بيك حال نمي‌ماند. و هميشه در ديگرگونيست. اين بسيار رو داده كه در يك زبان كلمه براي يك معني هست و كلمه‌ي ديگري را نيز از زبان ديگري گيرد و از اين راه ناگزير كلمه‌هاي هم‌معني پيدا شود. مثلاً ما در فارسي «گريبان» را داشته‌ايم و «يقه» يا «يخه» هم از تركي گرفته شده كه به همان معني است و مانند آن بسيار است. نيز گاهي رو داده كه دو كلمه‌ي نزديك بهم جداييها كه باهم داشته‌اند از دست داده‌اند و از ايرو بيك معني شده‌اند. چنانكه سترگ و بزرگ و گرامي و ارجمند از اين راهست و مانند آنها فراوان ميباشد. نيك و خوب ، و سپاه و لشگر و اين گونه چيزها كه امروز هم‌معني شناخته مي‌شود نيز از اين گونه است و نخست از هم جدا بوده‌اند.

هرچه هست بايد دانست كه داشتن كلمه‌هاي هم‌معني براي يك زبان اگر عيب آن شمرده نشود فزوني آن شمرده نخواهد شد. زيرا چنانكه بارها گفته‌ايم در يك زبان كلمه‌ها بايد چندان آشنا بگوش باشد كه در سخن خود آنها پديدار نباشد و شنونده يكسر با معني روبرو شود. (همچون آيينه‌ي صاف كه خود نمايان نباشد و روي را نشان دهد). اينكه در يك زباني شنونده نخست كلمه‌ها را دريابد و سپس بمعني آنها رسد نشان نادرستي آن زبانست و اين در نتيجه‌ي فزوني كلمه‌ها پديد آيد.

از آنسوي ما در فارسي يك گير ديگري ميداريم و آن اينكه در سايه‌ي پريشاني زبان ، بسياري از معنيها چند كلمه ميدارد و از آنسوي بسياري از معنيها بيكبار بي‌نام است. مثلاً اكنون در فارسي «بخشيدن» را بمعني آمرزيدن و يا دادن بكار مي‌برند و اين كلمه‌ها هم‌معني شمرده مي‌شود و از آنسوي براي قسمت كردن كه معني نخست بخشيدن بوده كلمه نمي‌داريم و ناگزيريم آن را با كلمه‌ي عربي بفهمانيم. نيز «فرمودن» را با «گفتن» بيك معني مي‌آورند و از آنسوي براي حكم كردن كه معني درست فرمودن بوده كلمه پيدا نمي‌كنيم. از اين گونه چندانست كه اگر بشماريم بسخن درازي نياز خواهيم داشت.

ببينيد چه نابساماني و پريشاني در زبان رو داده. ولي خوشبختانه معنيهاي درست بيكبار از ميان نرفته و شما خواهيد توانست از كتابهاي پيش از زمان مغول بويژه از شاهنامه‌ي فردوسي بسياري از معنيهاي درست را بدست آورده و رواج دهيد. ما در اينجا بار ديگر يك رشته از آنها را ياد كرده معني درست هر يكي را بازمي‌نماييم ولي بايد دانست تنها اينها نيست و مانندهاي فراوان دارد كه خود نويسندگان و گويندگان بايد بكاوند و پيدا كنند.
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی هفتادودوم)

🔶 باز در پیرامون صوفیگری (بخش سه از چهار)

در آن كتاب ، چنانكه شیوه‌ی صوفیانست ، بگزاف‌گویی نیز می‌پردازد و چنین می‌نویسد كه «امور الهی» سپرده بدرویشان و صوفیانست. می‌گوید : «مثلاً جنگ اروپا بلكه عالم كه همه دیدند و هر كس جهت و سببی برای حدوث آن اقامه نمود نبود مگر از كارهای یكی از این فقیران و خدارسیدگان كه بارها می‌گفت دنیا را آتش زده می‌روم و همان روزی هم كه از این دنیا رحلت نمود اعلان صلح باطراف عالم منتشر شد ...».

نیك اندیشید كه این مرد چه دروغ بزرگی را بقالب می‌زند. جنگ جهانگیر 1914 كه درمیانه‌ی آلمان و اتریش با فرانسه و روس و انگلیس درگرفت و پس از چهار سال با شكست آلمان پایان یافت این می‌گوید كار یكی از درویشان بوده. من نمی‌دانم در برابر چنین دروغی چه بنویسم؟!.. این از جاهاییست كه آدمی از سخن درمی‌ماند و نمی‌داند چه بگوید. این بدان می‌ماند كه شما در آرزوی ساختن یك خانه‌ای باشید و سالها بخود و خاندانتان سختی داده پولی پس‌انداز كنید ، و چون باندازه‌ی كفایت رسید آجر و گچ و آهك و تیرِ آهنی و در و پنجره و دیگر افزارها بخرید و گِلكار[=بنّا] و كارگر بگمارید و چند ماهی بكوشید و بكوشند تا خانه‌ای ساخته گردد ، و آنگاه یك گدای راه‌نشینی جلو شما را گیرد و چنین گوید : «آن خانه را من برای شما ساختم ‌ها !» ، آیا شما در پاسخ او درنمی‌مانید؟!.. آیا بیك شگفتی ژرفی فرورفته بافسوس و دریغ نمی‌پردازید؟!..

جنگ جهانگیر 1914 نتیجه‌ی پیشامدهای تاریخی گذشته بود كه از سالیان دراز بسیج افزار می‌كردند. در سال1870 كه فرانسه شكست سختی از آلمان خورد و از پا افتاد دولت امپراتوری روس آینده‌ی روس را بیمناك دیده این دریافت كه نیرومندی روزافزون آلمان خطری برای آن كشور می‌باشد ، و اینبود دست همدستی بسوی فرانسه دراز كرده درخواست پیمان كرد و فرانسه آن را با خوشی پذیرفت. از آنسوی انگلیس نیز با همه‌ی دشمنیهای تاریخی با فرانسه سود خود را در پیوستن بآنان دید. از اینجا آن سه دولت باهم یكی گردیدند و آلمان نیز با اتریش و ایتالیا همدستی نموده در برابر آنان ایستاد. این دودستگی سالها درمیان بود و چون می‌دانستند كه سرانجام بجنگ خواهد كشید هردو سو كارخانه‌های افزارِ جنگ‌سازی را بكار انداخته بسیج[=تدارک] افزار می‌كردند ، سپاهیان تربیت می‌نمودند ، نقشه‌های جنگی می‌كشیدند ، و این آمادگی روز بروز بیشتر می‌شد تا آنكه در سال 1914 كه هر دو سو آماده ایستاده و درپی بهانه می‌گشتند داستان كشته شدن ولیعهد اتریش در سراجوا[=سارایوو ، كُرسی بوسنی هرزگوین كنونی] با دست یك آزادیخواه سِربی[صرب] بهانه بدست داد و لشگرها بتكان آمد و افزارهای بسیجیده بكار رفت و آن جنگ و كشتار آغاز یافت.

اكنون آن فقیر چه دستی در این پیشامدها داشته كه گفته شود كار او بود. آیا كینه را بمیان آلمان و فرانسه او انداخته؟! آیا روس و انگلیس را بهمدستی با فرانسه او برانگیخته؟! آیا توپها و تفنگها و دیگر افزارها را او ساخته؟! آیا سربازها و افسرها را او تربیت كرده؟! آیا نقشه‌ی جنگی را او كشیده؟!. یا خیر ، كشتن ولیعهد اتریش با دستور وی بوده؟!. آخر از چه راه در آن جنگ دخالت داشته كه گفته شود كار او بوده؟!. ما كه می‌بینیم آن جنگ در نتیجه‌ی یك رشته علتها و كوششها پیش آمده و جریان یافته و در هیچ جای آن دخالتی از گُلِ ‌مولای هندوستان نمی‌بینیم ، پس چگونه باور كنیم كه جنگ را او پدید آورده؟!.

🔸آنگاه آن درویش را از این جنگ چه مقصدی بوده؟!. چه نتیجه را می‌خواسته؟!. از شكست آلمان به یك درویش هندی چه توانستی بود؟!.
این دروغها در شرق از بس فراوان بوده زشتیش از میان برخاسته.

صوفیان از نخست مدعی بوده‌اند كه تاج و تخت را بپادشاهانْ آنان می‌دهند ، و حافظ در برابر آنها بدعوی برخاسته كه رندان قلندر در میخانه نیز آن كار را می‌كنند (ستانند و دهند افسر شاهنشاهی) ولی باید دانست كه این از یكسو بخدا دروغ بستن و خود گناه بزرگی می‌باشد. این كسان بیدین و خداناشناس بوده‌اند كه بچنین دروغی گستاخی نموده‌اند! از یكسو نیز اینها ننگ است و همینها راه می‌دهد كه اروپاییان بشرقیان با دیده‌ی توهین نگرند و آنان را مردمانی پندارپرست و سبكمغز شمارند. [1]

شما خود بیندیشید آیا شرم‌آور نیست كه كسی در هندوستان نشیند و خواری و زبونی و پراكندگی و بدبختی آن مردم را بروی خود نیاورد و سر افراشته چنین گوید : كارهای جهان در دست منست؟!. خدا كارها را بدست من سپرده؟!. آیا نخواهند گفت : پس ای بیدرد بهر چه مردم خود را از آن زبونی و بدبختی رها نمی‌گردانی؟!.

شگفتتر آنست كه همان مهربابا در آموزشگاه انگلیسی درس خوانده و از دانشهای اروپا بهره یافته و كسی نمی‌گوید : ای مرد گمراه آن دانشها كجا و این سخنان تو كجا؟!.

👇
🔸آن دانشها كه نشان می‌دهد در جهان هیچ كاری بی‌انگیزه نتواند بود ، نشان می‌دهد كه یك كاری كه امروز رخ داده نتیجه‌ی هزارها كاریست كه رخ داده و گذشته ، نشان می‌دهد كه یك مردمی تا نكوشند به نتیجه‌ای نخواهند رسید ، نشان می‌دهد كه یك توده‌ای تا شایسته نگردند از زندگیِ آزاد و سرفرازانه بهره نخواهند داشت ، آن دانشها كجا و این گزافه‌های شاخدار تو كجاست؟!. پس مردم باید از یكسو بروند و آن دانشها را بخوانند و از یكسو نیز این گزافه‌های شما را یاد گرفته به دل سپارند؟!.

[1] : آسیب دیگری که نویسنده در جاهای دیگر به آن به گشادی پرداخته اینست که سیاستگرانشان پژوهشکده‌های زبان و بررسیهای شرقی راه می‌اندازند و شرقشناسانی می‌پرورند و اینها کتابهای بدآموزی از جمله ازآنِ صوفیان را با باریک‌بینیهایی تفسیر کرده بچاپ می‌رسانند. زیرا می‌دانند شرقی فریبخوار چون آن را نوشته‌ی یک غربی بیابد ، کتاب پربهاییش پنداشته همان را گرفته بزبان خود ترجمه خواهد کرد و به این کار خود هم خواهد بالید. غافل از آنکه آن تخم آغشته به زهر را در کشتزارهای کشورش کاشته هم‌میهنانش را بدست خود زهرآلود می‌گرداند.

غربیان از این راه بنابودی شرقیان می‌کوشند زیرا این کوششها برای نابودی توده‌های شرقی از یک ملیون سپاهی بیشتر بکار می‌آید. اخیراً این کوششها را به آنجا رسانیده‌اند که کتاب صوفیگری کسروی را که ایرادهای بنیادبرانداز بصوفیگری است ترجمه و نقد کرده‌ کوشیده‌اند بر زیانکاریهای صوفیان پرده کشند. این ترجمه بکار بررسیهای خودشان می‌آید. ولی چنانکه گفتیم سود دیگرش آنست که ایرانی فریب خورده پندارد چون یک اروپایی آن را نوشته ، بیگمان کتاب انتقادی پرارجیست ، برداشته به فارسی برگرداند که تجلیلی از صوفیگری باشد. یا اینکه همان دستاویزی در دست دهان‌بینان و سست‌روانان باشد که بگویند فرنگیها پاسخ کتاب صوفیگری کسروی را داد‌ه‌اند و بدینسان خود را از رنج خواندن کتاب و پی بردن به حقایق آن برهانند.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
درویشان قادری و مراسم بیخردانه‌ی ایشان

❗️این کلیپ صحنه‌های دلخراش دارد.

ولی چون بیخردی این کسان و مراسم سراسر نادانانه‌ی ایشان را نشان میدهد در اینجا می‌آوریم.
خواننده‌ای که این را فرستاده نیز خواستش آگاهی مردم از کارهای فرومایه‌ی اینان بوده.
ازو سپاسگزاریم.
🔶 زندگانی من
🔸 14ـ چگونه بدانشهای نوین راه یافتم

در سال 1290 (1329) که محمدعلی‌میرزا بازگشت و بار دیگر در ایران جنگها برخاست و هواداران محمدعلی در همه جا بشور و تکان آمدند ، و از آنسو صمدخان به باسمِنج (1) آمده دوباره تبریز را گرد فراگرفت و جنگها میانه‌ی او با مشروطه‌خواهان رفت ، و سپس نیز داستان التماتوم دولت روس پیش آمد و در همه‌ی شهرهای ایران بویژه در تبریز شور و خروش بسیاری پدید آمد. من در همه‌ی اینها در هُکماوار می‌بودم و از بسِ دل‌آزردگی که از کار خود می‌داشتم کمتر باینها می‌پرداختم. از بس که از کار خود شرمنده می‌بودم بدیدن دوستان و آشنایان کمتر می‌رفتم.

در آن سال در تابستان ستاره‌ی دُمدار «هالی» که در کتابهای ستاره‌شناسی بسیار بنامست پدیدار گردیده بود. در هنگامی که سخن از بازگشت محمدعلی‌میرزا می‌رفتی و هر کس بیم جنگ و خونریزی می‌داشتی ، این دمدار پدید آمده یک رشته گفتگوها نیز از برخوردن آن بزمین و نابودی جهان بمیان آمده بود.

ولی من از آن ستاره خشنود می‌بودم. شبها بپشت بام رفته بتماشایش می‌پرداختم ، و این ستاره و داستانش بود که مرا بدانشهای اروپایی راه نمود و از آنها آگاهم گردانید. چگونگی آنکه صرف و نحو عربی که خوانده بودم پس از دست کشیدن از درس ، کتابهای عربی بدست آورده می‌خواندمی و گاهی مشق عربی‌نویسی کردمی. طلبه‌ها که در مدرسه‌های کهن درس خواندندی خواستشان یاد گرفتن زبان عربی نبودی. خود صرف و نحو را دانشی دانسته تنها بآن بس کردندی. از اینجاست که پس از سالها صرف و نحو کتاب عربی نتوانستندی خواند ، یک نامه‌ی عربی نتوانستندی نوشت. ولی من باینها نیز پرداخته بودم. از اینرو هر کتاب عربی بدستم افتادی با خشنودی می‌خواندمی. روزی یک شماره‌ی مهنامه‌ی «المُقتَطَف» مصر بدستم افتاد. گفتاری در آن درباره‌ی دمدار هالی می‌بود. داستانش را می‌نوشت که نخست دمدار است که حساب گردشش را دانسته‌اند و این دمدار هر 75 سال یک بار بازمی‌گردد. آخرین بار در سال 1835 آمده بود و اینک در این سال 1911 نیز بازگشته است. سپس از پیدایشهای گذشته‌ی او سخن رانده نشان داده بود که هر باری که پیدا شده مایه‌ی بیم و ترس مردم بوده.

خواندن این گفتار نادانسته‌های چندی را بمن دانسته گردانید. از یکسو دانستم در مصر چنین مهنامه‌های ارجداری هست که باید بدست آورم و بخوانم. نیز دانستم که «ستاره‌شناسی» در نزد اروپاییان جز آنست که در دست ماست.

در مدرسه‌ی طالبیه گاهی درسی نیز از «هیئت بطلمیوسی» گفته شدی. من نیز گاهی بآن گوش داده و خود به «تشریح‌الافلاک» شیخ بهایی و شرح چَغمینی و مانند اینها پرداخته بودم. ولی در آن چنین زمینه‌ای که ستاره‌شناسی بحساب گردش دُمداران پردازد سراغ نمی‌داشتم. همین مرا واداشت که بجستجوی دانشهای اروپایی روم و کتابهایی بدست آورم. گاهی نام فیزیک و شیمی شنیده بودم و این بار بآرزوی دانستن آنها افتادم.

نخست کتابی را که بدست آوردم و خواندم کتابیست که بنام «هیئت طالِبوف» شناخته گردیده و تاکنون چند بار چاپ یافته. این کتاب را به فرانسه فلاماریون (2) دانشمند بنام فرانسه‌ای نوشته. «ستاره‌شناسی» را با زبان ساده و شیرینی که بی‌آموزگار توان فهمید بازنموده. سپس آن را به روسی ترجمه کرده‌اند و طالبوف ترجمه به فارسی کرده. چنانکه کتاب استادانه نوشته شده ترجمه‌اش نیز استادانه بوده ، من از خواندن آن لذت بسیار بردم و بارها آن را از آغاز تا انجام خواندم و یکایک زمینه‌ها را باندیشه سپردم و از اینکه در اروپا دانش بچنان راه روشنی افتاده خشنود و شادمان گردیدم.

پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ در آن زمان دیهی و اکنون شهری در هفت کیلومتری جنوب شرقی تبریز است.
2ـ Nicolas Camille Flammarion ـ
محمدعلی‌میرزا
فلاماریون
riweye badbaxtihã 8.pdf
399.3 KB
«ریشه‌ی بدبختیها 8» عنوان بیست‌ویکمین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آورده‌ایم.
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 186
🔸 در پیرامون زبان

نزد ، پيش ، پهلو : اينها هر يكي معناي ديگري دارد. نزد بمعني نزديكي كسي است. پيش جلو اوست. پهلو اينور و آنور است. ولي اكنون همه را بهم آميزند. مثلاً بجای آنكه بگويند : «از نزد فلان مي‌آيم» ميگويند «از پيش فلان مي‌آيم» و بجاي آنكه گويند : «نزد فلان بودم» ميگويند : «پهلوي او بودم». ما بايد هوش داريم و هر يكي را در معني خود بكار بريم.

نوشتن ، نگاشتن : اين دو را بيك معني ميگيرند. در جايي كه نگاشتن بمعني نقش كردنست. چون نوشتن خود يك گونه نقاشي است از اينرو آن را نگاشتن هم ميگفته‌اند و غلط نبوده. ليكن اكنون كلمه آن معني نخست را گم كرده است و بيكبار بمعني نوشتن شناخته مي‌شود. از آنسوي ما براي نقاشي كلمه نمي‌داريم. اينست كه بايد آن را در معني درست خود بكار برد و بجاي نوشتن هيچ نياورد.
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی هفتادوسوم)

🔶 باز در پیرامون صوفیگری (بخش چهار از چهار)

نویسنده‌ی آن كتاب نه تنها جنگ جهانگیر گذشته ، بلكه همه‌ی حوادث را بنام «فقیران» می‌شمارد. زیرا می‌نویسد : «همینطور بلوای (شورش) هندوستان و تشكیلات عثمانی و شورش حالیه‌ی هندوستان هم كه شروع شده و روز بروز خواهد افزود و سلطنت افغانستان و شورش حالیه‌ی آن ، تمام از معجزات و كارهای همین فقیرانست».

سپس بدروغ بزرگتری پرداخته در شماردن «معجزات» مهربابا از جمله چنین می‌نویسد : «یكی از بزرگترین معجزاتی كه بر فرداً فرد واضح و آشكار و ظاهر و مبرهن است و تمام عالم از وقوع آن در تفكر و حیرتند ولی هیچ كس از اصل آن مخبر نیست وضع حالیه و ترقی امروزی مملكت ایران و انقراض سلطنت قاجاریه و تشكیل پادشاهی پهلوی و نصب اعلیحضرت رضاشاه به تخت سلطنت ایرانست و این اولین خدمتی بود كه شت مهربابا بعد از وصل الهی در این عالم انجام داد و از برای اجرای آن هم سفری تا سرحد ایران (بندر بوشهر) رفته و مراجعت كرد. در سال 1924 بعد از مسافرت كاملی كه از هندوستان نموده و مراجعت نمودند با چند نفر از اتباع و پیروان خود بخیال گردش و سیاحت ایران عزیمت نمودند. بعد از رسیدن به بوشهر و اقامت چند روزی در آنجا ادامه در مسافرت را موقوف نموده و باز مراجعت نمودند. از این مسافرت و مراجعت سبب و جهتی ظاهراً مفهوم نمی‌شد. فقط استنباط می‌شد كه مقصود مسافرت و سیاحت نیست بلكه از روی اشاره‌ای كه معلوم شد فقط اجرای مأموریت بزرگی و تغییر و تبدیلات كاملی بود كه از روی ابهام می‌گفت دانه كاشته شد و نشانه و اثر آن هم بزودی معلوم و واضح شد یعنی از همان تاریخ اوضاع ایران بهم خورده و تغییرات كاملی در اوضاع سیاسی و اقتصادی و قوانین مملكتی روی داده روز بروز وضعیت رو به بهبودی گذارد تا بحال امروز رسید».

ببینید چه دروغهای رسوایی را برشته‌ی نوشتن كشیده. رضاشاه در ایران در نتیجه‌ی هوشیاری و توانایی خود و كوشش پیرامونیانش بپادشاهی رسیده و كارهایی انجام داده ، فلان درویش در هندوستان می‌گوید آن را من بپادشاهی رسانیدم.

🔸این دروغ یك معنی بیشتر ندارد و آن اینكه شما بدانید صوفیگری یك گمراهی سراپا زیانست. یك گمراهیست كه گرفتارانش باین اندازه تیره‌دل می‌گردند و بچنین دروغی گستاخ می‌شوند. می‌گویند : درخت را از میوه‌اش باید شناخت. شما میوه‌ی صوفیگری را كه این دروغبافیها و گزاف‌گوییها است ببینید و به بدی درخت آن پی برید.

🔸در ایران چنین عقیده‌ای فراوانست كه اگر فلان درویش توجهی كند ، یا بَهمان سید دعا خواند ، اثری خواهد داشت و كارها بهتر خواهد بود ، ولی اینها همه نادانیست ، همه نافهمیست. كارهای این جهان همه از روی افزار است و هیچ چیزی بی‌انگیزه[=بی‌علت] نتواند بود. فلان مردی كه بیمار است آن بیماری انگیزه‌ای از درون او دارد و تا انگیزه را با درمان دور نگردانند بهبودی نخواهد یافت ، و دعای سید ، و هوی درویش ، و نذر و قربانی و مانند اینها كمترین اثری نخواهد داشت. این آیینیست كه خدا نهاده و هیچگاه بهم نخواهد خورد.

🔸دلیل استوار این ، حال خود ایرانیان است كه باآنكه هزاران سید و ملا و درویش و دعانویس و جادوگر و روضه‌خوان دارند ، و چند قطب در اینجا و آنجا گردن افراشته‌اند ، و ستون چهارم در كرمانست [1] ، مولی‌الوری [2] و مظهر خدا یكی از عَكّا و دیگری از لندن [3] چشمشان باین سرزمین باز است ، با این حال در پستترین و بدترین حالی زندگی می‌كنند و این نمونه‌ی بدبختی ایشان است كه در سالی كه از آسمان باریده و از زمین روییده دچار گرسنگی شده‌اند و در توی فلاكت دست و پا می‌زنند. آدمی از شنیدن اینها بیاد آن مثل می‌افتد : از شتر پرسیدند از كجا می‌آیی گفت از گرمابه. گفتند : از پاهای گِل‌آلودت پیداست.
(پرچم روزانه شماره‌های 233 ، 234 ، 235 و 236)

[1] : اشاره به پیشوایان کریمخانیان می‌باشد که خود را رکن رابع می‌نامیدند.
[2] : پاینامی است که بهائیان به عبدالبهاء داده‌اند. او سالها در عَکّا راهبر بهائیان بود ولی پس از درگذشتش در حیفا بخاک سپارده شد.
[3] : اشاره به شوقی‌افندی جانشین عبدالبهاء است که از جوانی به انگلستان رفت. هنگام نوشته شدن این گفتار در لندن بوده و در همانجا درگذشت.
نمونه‌ای از کوششهای «ادیبان» در هواداری از صوفیگری پس از جنبش مشروطه در ایران