پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
riweye badbaxtihã 9.pdf
229.8 KB
«ریشه‌ی بدبختیها 9» عنوان بیست‌ودومین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آورده‌ایم.
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 193
🔸 پيشوند و پسوند

بر ـ فرو
بر بمعني بلنديست و ما در همه جا بهمين معني بكار مي‌بريم. مثلاً «برنشست» را زماني مي‌گوييم كه كسي بلند شود و بنشيند. بدينسان كه خوابيده راست شود و بنشيند. يا پياده بلند شود و بر اسب نشيند. همينسانست : بر كشيد ، برگرفت ، برگرديد ، برافتاد (بلند شد و افتاد) برآهيخت ، برخاست ، برآورد ، بركند و مانند اينها. آخشيخ آن «فرو» است : فرو نشست ، فرو كشيد ، فرو گرفت ، فرو گرديد ، فرو افتاد ، فرو آهيخت ، فرو آورد.

در
اين پيشوند زماني آيد كه كار (فعل) آزاد باشد و در پس و پيش آن نامي (اسم) نباشد. مثلاً مي‌گوييم : «از پي او رفت و چون در رسيد گفت». اگر مي‌گفتيم «باو در رسيد» يا مي‌گفتيم «در رسيد باو» غلط مي‌بود. «در رسيد» جاييست كه «باو» نباشد. همين حالست در ، در گرفت و درچيد و درآورد و درآمد و دررفت و درنوشت و درپيچيد و بسيار مانند اينها. ما نيز در همه جا باين معني بكار مي‌بريم.
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی هفتادونهم)

🔶 خرده‌گیری [درباره‌ی اتحاد] و پاسخ آن
(بخش یک از چهار)

آقای كسروی هرچند كه نوشته‌های شما عین صدق و صواب و اشعار بعضی از شعرا پوچ و بیمعنی است ولی متأسفیم از آنكه در این روزگار كه مردم ایران از گرسنگی میمیرند مقاله زیر عنوان داوری توده [1] منتشر نموده‌اید و جمعیت ایران را بدین وسیله بجان همدیگر انداخته تا خود را با قلم خوار و بیمقدار جلوه دهند و بواسطه‌ی همین مقاله نفاق بین مردم ایران ایجاد كرده‌اند در صورتی كه در چنین موقع باریك و تاریك بر شما و امثال شما است كه مردم را باتحاد و یگانگی دعوت نمایید ولی افسوس نتیجه‌ی معكوس بخشیده. وجداناً خودتان انصاف دهید كه این قسمت روزنامه‌ی شما میان مردم ایران چه عداوت و نفاقی افكنده است.
چون گروهی هوادار شعراء و طایفه‌ی مخالف همدیگر را نكوهش و بدنام می‌نمایند همه‌ی ایرانیان چشم امید بسوی شما دارند. حال استدعای عاجزانه می‌نمایم كه این قسمت از روزنامه‌ی مباركتان را صرف اتحاد و یگانگی مردم ایران نموده تا از این راه دل هموطنان خود را كه جریحه‌دار و طاقت نمك پاشیدن بعوض مرهم را ندارد شاد و خرم فرمایید. در خاتمه امید می‌رود كه از این نامه كدورتی فی‌مابین تولید نشود.
دوستدار شما و نامه‌های شما.
خرمشهر ـ كاظم حقیقی

🔸پرچم : بنویسنده‌ی خرده‌گیر سپاس می‌گزاریم. ولی بهتر است ایشان بدانند كه این گرسنگی و بدبختی امروزی ایران نتیجه‌ی همان شعرها و مانندهای آنهاست. وگرنه ایرانیان چه چیزشان از دیگران كمتر است؟!. چرا بیست‌ملیون مردم خوار و پستند كه خواربارشان را دیگران میخورند و خودشان گرسنه می‌مانند؟!.. آیا آقای حقیقی انگیزه‌ی این را می‌دانند؟!. آیا تاكنون در این اندیشه بوده است كه انگیزه‌ی بدبختی و درماندگی ایرانیان را بداند؟!.. ما بوده‌ایم و میدانیم و بارها دلیل نوشته‌ایم كه مایه‌ی این بدبختی آن بدآموزیهاست كه از هزار سال پیش در این سرزمین پراكنده شده و ریشه دوانیده و یك رشته‌ی مهمی از آنها را شاعران نافهم برشته‌ی نظم كشیده و اثرش را بیشتر گردانیده‌اند. اینست ما باین كوشش برخاسته‌ایم كه به هر بهایی بسرآید آن بدآموزیها را براندازیم. اینكه ایرانیان از گرسنگی می‌میرند دلیل این خواهد بود كه ما از كوششهای خود دست برداریم؟!. مگر ما اینها را ننویسیم آنها از گرسنگی نخواهند مرد؟! مگر امروز باید از هر كوششی دست برداشت؟! مثلاً باید امروز پزشكها دست از كار خود بردارند؟! مثلاً باید هیچ كس خانه نسازد؟! هیچ كس رختی ندوزد؟! هیچ كس بگرمابه نرود و چرك از تن خود دور نگرداند؟!. شهرداریها تعطیل كنند و درپی پاكیزگی شهرها نباشند؟!.. شهربانیها دست از كار كشیده بدزدان و قماربازان نپردازند؟!.. دیگر هیچ پدری درپی تربیت فرزندان خود نباشد؟!.. شگفت بهانه‌ای در برابر ما پیدا شده. چون نمی‌خواهند حقایق را بپذیرند این بهانه را پیش می‌كشند.

اینكه مینویسید : «این قسمت از روزنامه‌ی شما چه عداوت و نفاقی بمیان انداخته» پاسخش آنست مردمی كه بر سر شاعران یاوه‌گو عداوت و نفاق میكنند چه بهتر كه بمیرند و نابود شوند.

🔸شگفت داستانیست در روزگار مغول كه زمان پستی اندیشه و زبونی خویها بوده یك دسته یاوه‌گویانی برخاسته و تنها بهوس قافیه‌پردازی هرچه بدآموزی پیدا كرده‌اند ، برشته‌ی شعر كشیده‌اند و سپس شرقشناسان كه در واقع افزارهای سیاستند این شعرها را بهترین وسیله برای جلوگیری از تكان و جنبش شرقیان دانسته با هیاهوی ادبیات رواج آنها را چند برابر گردانیده‌اند و ما كه از این حقایق آگاهیم هیچی نگوییم و زبان‌بسته و خاموش بنشینیم چرا كه مایه‌ی عداوت و نفاق خواهد بود.

خوب آقای حقیقی ، ما درباره‌ی شاعران چه گفته‌ایم كه مایه‌ی عداوت باشد؟!.. ما شعرهای آنها را كه درباره‌ی جبریگری ، باده‌خواری و مستی ، و ناپاكی و ساده‌بازی و مانند اینها سروده‌اند نقل كرده گفته‌ایم اینها بدآموزیست. آیا چنین سخنی مایه‌ی عداوت و نفاق میباشد؟!.. مگر می‌خواستند اینها را هم نگوییم؟!.

👇
آن كسانی كه در برابر سخنان ما عداوت می‌كنند مقصود خود را آشكار گردانند بگویند : آیا جبریگری (اعتقاد اینكه ما اختیاری نداریم و نباید بكوشیم) راستست؟!.. آیا باده‌خواری و مستی شبانه‌روزی خوبست؟! آیا ساده‌بازی بد نیست؟! سخن خود را آشكار بگویند. دیگر چرا عداوت می‌كنند؟!. دیگر چرا بهایهوی می‌پردازند؟!.. خود شما در جایی كه می‌گویید گفته‌های ما راست است باید با ما همدست گردید و بآنها پاسخ دهید ، نه اینكه بخواهید ما دست برداریم. این سخن كه ما میان ایرانیان عداوت و نفاق می‌اندازیم بسیار شبیه بآنست كه كسی در یک لجنزار ناپاكی فرورفته و از سر تا پا با ناپاكیها خیس و آلوده شده ، و چون میگویند : بیا با این آب خود را بشوی و پاك گردان می‌گوید : می‌ترسم تر شوم. ایرانیان كه در توی پراكندگیهای ناپاك و غیرتكُش دست و پا میزنند می‌ترسند كه ما بمیانشان نفاق بیندازیم. در اینجاست كه باید گفت : ای بیچارگان! ای بیچارگان!

اینكه میگویید مردم را به اتحاد و یگانگی دعوت كنیم درست مانند آنست كه یك بیماری داروهایی را كه پزشك می‌دهد نخورد و چنین بگوید : «شما كاری كنید كه من تندرست شوم این داروهای تلخ چیست كه می‌دهید؟!»

🔸شما نیز دلتان یگانگی میخواهد ولی میگویید بهیچ چیز ما دست نزنید یك سخنی كه بدلخواه ما نباشد نگویید.

[1] : داوری توده نام یکی از ستونهای روزنامه‌ی پرچم است که برای گفتارهای مردم در زمینه‌ی «ادبیات» آزاد گزارده شد. چگونگی آنکه به ادعای روزنامه‌ای کسروی به سعدی و حافظ توهین کرده و اینست خواستار «محاکمه‌ی ملی» او شده بود. کسروی آن «محاکمه» را با خشنودی پذیرفته خود پیش افتاد و آن ستون را بروی خوانندگان باز گزارد که درباره‌ی شعر و شاعری و «ادبیات» گفتار بنویسند. بیشتر خوانندگان بهواداری از گفتارهای پرچم نوشتار نوشته فرستادند که در آن ستون چاپ می‌شد.
نمونه‌هایی از شعرهای جبریگری
🔶 زندگانی من
🔸 22ـ گفتگوهایی که با بهائیان می‌داشتیم (تکه‌ی یک از دو)

در آخرهای سال 1294 یا در آغازهای سال 1295 (1334[ق]) بود که شنیدیم دو تن «مبلّغ» بهائی از تهران آمده‌اند و اینها بشاگردان مدرسه راه پیدا کرده «تبلیغها» می‌کنند. خود شاگردان این را گفتند. چون اینان جوانان بافرهنگ می‌بودند که به یک مبلغ بهائی یا مسیحی بجای پاسخ دشنام نگفتندی از اینرو مبلغان باینان بیشتر گراییدندی. من گفتم : بهتر است یکی دو نشست من نیز باشم. چنین نهادیم به نشیمنگاه میرزا‌جلیل‌خان بیایند. یک عصری آمدند. یکی از ایشان نامش میرزامهدی ، و دیگری که نامش از یاد من رفته بود چون چند سال پیش کتاب صُبحی بیرون آمد دانستم همین صبحی می‌بوده.

در هُکماوار که ما می‌نشستیم هم بهائیان و هم ازلیان می‌بودند ، و چون چند تن از ایشان بفرشبافی یا بفرش‌فروشی پرداختندی با پدرم آشنایی داشتندی. پدرم با آنان مهربانی نمودی و بارها بخانه‌ی ما آمدندی و بارها ما بخانه‌ی آنان رفتیمی. از اینرو من سخنان ایشان را بسیار شنیده بودم. سپس نیز که داستان حداد رخ داد و او فرائد و دیگر کتابها را بمن داد همه را نیک خواندم. می‌باید بگویم : تاریخ باب و بهاء و ازل را نیک شناخته ولی درمیان دو چیز سازش نیافته بودم. از یکسو جانفشانیهای بسیار مردانه‌ی بابیانِ نخست ـ از ملاحسین بُشرویه‌ای و حاجی‌ملامحمدعلی بارفروش و ملامحمدعلی زنجانی و قُرة‌العین و حاجی‌سلیمانخان و دیگران ـ که جای گمانست که آمیغهایی[حقایق] را دیده و در راه آنها می‌بوده که بچنان جانبازیهای مردانه می‌کوشیده‌اند ، و از یکسو نوشته‌های باب که هیچ معنایی نداشته و رویهم‌رفته بآشفته‌گویی ماننده‌تر می‌بوده. این یک چیستانی[معما] در دل من شده بود. با اینحال چون می‌شنیدم بهائیان «مبلغان» می‌دارند که بهمه جا می‌روند می‌پنداشتم باری سخنان گیرایی می‌دارند ، و خود در شگفت شدم هنگامی که دیدم این مبلغان بجای دلیل حدیث می‌آورند : «یأتی بشرع جدید و کتاب جدید» (1) ، یا شعر حافظ می‌خوانند : «شیراز پر غوغا شود ، شکر لبی پیدا شود». نیز در گفتگو در هر کجا که درمی‌مانند آن را ناانجام گزارده بسخن دیگری می‌پردازند.

چند روز دیگر نشستی دیگر برپا شد و آن نیز بی‌هیچ نتیجه‌ بپایان رسید. تنها نتیجه این شد که شاگردان دیگر بسراغ آنان نرفتند.

از آن نشستها من دانستم که این مبلغان سخنی با دلیل ندارند و اگر گفتگو از راهش پیش رود درمانند. چندی پس از آن میرزااسماعیل‌خان که از آن نشستها آگاهی نمی‌داشت روزی با من گفت : «سخنی هست می‌خواهم در تنهایی بشما بگویم». گفتم برویم در باغ گام زنیم. چون رفتیم چنین بسخن پرداخت : «یک نشست بهائی هست که من چند بار رفته‌ام. سخنان بسیار شیرین می‌گویند. بهتر است یک روز باهم برویم». دانستم که به بهائیان گرایش پیدا کرده. گفتم : روزی را برگزینید و بمن آگاهی دهید.

پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ معنی : می‌آید با راه تازه و کتاب تازه.
سیدعلی‌محمد باب
حسینعلی بهاء
🔶 زندگانی من
🔸 22ـ گفتگوهایی که با بهائیان می‌داشتیم (تکه‌ی دو از دو)

یک روز یکشنبه که مدرسه بسته می‌بود باهم رفتیم. سپس دانستم که خانه‌ی منیردیوان می‌بوده که یکی از مبلغان بنام بهائی شمرده می‌شد و ما چون رسیدیم تنها می‌نشست. میرزا اسماعیلخان گفت : این استاد ماست می‌خواهد با شما گفتگو کند. منیر دیوان خشنودی نموده خواست بسخنی پردازد. گفتم : من تاریخ دین شما را بسیار خوانده‌ام و نیازی بسخن از آن باره‌ها نیست. من تنها برخی پرسشها می‌دارم که می‌خواهم شما بآنها پاسخ دهید و من می‌خواهم دو شرطی با شما کنم :

نخست آنکه هم پرسش من و هم پاسخ شما ساده باشد که «شرح و مقدمه» نخواهد.

دوم هم پرسش و هم پاسخ نوشته شود.

همه‌ی اینها را پذیرفت و میرزااسماعیل‌خان مداد و کاغذ بدست گرفت که پرسش و پاسخ را بنویسد.
گفتم : «نخست می‌پرسم : علت تجدید نبوت چیست؟.. یک پیغمبر که آمده چرا دوباره دیگری بیاید؟!.».

گفت : «چون یک نبی که می‌آید شریعتی موافق آن زمان می‌گزارد و سپس که زمان تغییر می‌یابد باید یکی دیگر برخیزد و شریعتی نوین مطابق اقتضای زمان بگزارد».

گفتم : «پس بعقیده‌ی شما هر شریعتی باید مطابق زمان باشد؟».

گفت : «البته».

گفتم : «آیا نقطه‌ی اُولی (1) نبی بوده یا امام؟!..».

در اینجا به یک پاسخ درازی پرداخت در این زمینه که «اینها اصطلاحات مردم است ، در نزد خدا همه‌ی مظاهر یکی هستند».

گفتم : «از زمینه‌ی سخن بیرون نروید. مقصودم آنست که نقطه‌ی اُولی شریعتی آورده یا نه؟».

گفت : «آری».

گفتم : «پس بهتر است شریعت او را بسنجیم که آیا مطابق زمان بوده یا نه؟».

گفت : «بسنجید».

گفتم : «کتابش را بدهید تا کمی بخوانیم و آگاه گردیم و بسنجیم».

گفت : «ما کتاب او را نمی‌داریم».

گفتم : «بفرست از خانه‌ی «احباب» (2) بیاورند».

گفت : «هیچ کس نمی‌دارد».

گفتم : «چرا؟..».

گفت : «چون نسخ شده».

گفتم : «شما بالا سرتان توریت (3) و انجیل و قرآن را که جلوتر از آنست و بعقیده‌تان همه نسخ شده پهلوی هم چیده‌اید. پس چرا تنها بیان (4) را نمی‌دارید؟!».

گفت : «مولای ما نگه داشتن آن را نهی کرده».

گفتم : «به هر حال آیا شریعت او موافق زمان بوده؟..».

گفت : «البته بوده».

گفتم : «پس در آن حال چه شُوندی داشته که سیزده سال دیگر بهاء‌الله برخیزد و شریعت نوی که با آن بیکبار ناسازگار است بیاورد؟!. مگر در سیزده سال خواهشهای زمان دیگر گردد؟!.».

گفت : «ما که نتوانیم بخدا ایراد گیریم».

گفتم : «هنوز دانسته نیست که از خداست. ما هنوز می‌خواهیم بدانیم که از خدا بوده یا نه؟. تو خودت گفتی که «علت تجدید تغییر زمانست». خودت گفتی که «هر شریعتی باید مطابق زمان باشد». اکنون چرا از سخن خود بازمی‌گردی؟!».

گفت : «بما اجازه نداده‌اند که در چنین مباحثی وارد گفتگو شویم».

گفتم : «پس باین پرسش من که پاسخ خواهد داد؟».

گفت : «من که نمی‌دانم که پاسخ خواهد داد. من می‌نویسم بمرکز امر (5) ، خودشان پاسخ دهند».

گفتم : «بنویسید. ولی تا چندگاه پاسخ آید؟.».

گفت : «چون زمان جنگست شش ‌ماه خواهد کشید. شما نشانی خود را بدهید تا هر پاسخی آمد بشما برسانم». من چون نشانی خود را گفتم گفت : «اکنون دانستم شما کیستید. اگر از پیش شناخته بودمی بگفتگو درنیامدمی. شما با آقامیرزامهدی نیز گفتگو کرده‌اید. در هر ظهوری کسانی همچون شما که بدانش خود مغرورند عقب مانند و قابل هدایت نباشند».

گفتم : این سخنتان نیز راست نیست. شما اگر باین یک پرسش ، از خودتان یا از دیگری پاسخی دهید خواهید دید که من خواهم پذیرفت.

با این سخن نشست پایان یافت و ما برخاستیم. میرزااسماعیل‌خان که از خنده خودداری نمی‌توانست و همه‌ی راه را می‌خندید خَستُوان (6) می‌بود که بگفته‌های بهائیان گراییده بوده ، و از این نشست و گفتگو که مایه‌ی بیداری او شده بود خرسندی می‌نمود. هنوز یادداشتهای آن روز درمیان کاغذهای من بازمی‌ماند.

پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ Noqteye O’lã : پاینامیست که بهائیان به سیدعلی‌محمد باب داده‌اند.
2ـ بهائیان به همکیشان خود احباب (دوستان) گویند.
3ـ تلفظ دیگری از تورات
4 ـ کتابی که سیدعلی‌محمد‌ باب نوشت ولی حسینعلی‌ بهاء دستور داد تا از میان برند و نگزارند بدست مردم بیفتد.
5ـ خواست مرکز راهبری بهائیانست که در آن زمان عبدالبهاء فرزند میرزاحسینعلی‌ بهاء سرکرده‌ی آن بود.
6ـ خستویدن (xastovidan) = اعتراف کردن ، اقرار کردن ؛ خستوان (xastovãn) = معترف ، مقر ؛ خستوش = اعتراف ، اقرار
Zendeganiye Man 1-4.pdf
1.1 MB
🔶 زندگانی من
🔸 گفتارهای یک تا چهار

بخوانندگان این کتاب
1ـ خانواده‌ی ما
2ـ مکتبی که من رفتم
3ـ چند سخنی از پدرم
4ـ همباز پدرم
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 194
🔸 پيشوند و پسوند

باز

اين پيشوند در جايي آيد كه يك كار پي كار ديگري كرده شود و يا پي هم انجام گيرد و دامنه پيدا كند. مثلاً داده بود و بازستد و رفت و بازآمد و برداشت و بازنهاد. همچنين در بازآورد ، بازخواند ، بازداد ، بازگرفت ، بازيافت ، بازخريد ، بازگشت ، بازگفت.

بازگفت را بمعني نقل كرد مي‌آوريم و جهت آنست كه يك كار كه يكبار رو داده يكبار هم آنرا مي‌گوييم كه تو گويي اين كار ديگريست.

نيز كلمه‌هاي بازخواست و بازپرس و بازرس كه بكار مي‌بريم همه از اين راه است كه يك كار كه يكبار رو داده يكبار هم پرسيده مي‌شود.

در جمله‌هاي از گفته‌ي خود باز ايستاد (انكار كرد) و مرا از كار بازداشت ، بچه را از شير بازگرفت ، نيز همين معني خواسته مي‌شود. زيرا يك كاري از پيش رو داده و كار ديگري پس از آن رو مي‌دهد.
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی هشتادم)

🔶 خرده‌گیری [درباره‌ی اتحاد] و پاسخ آن (بخش دو از چهار)

یگانگی چیست آقای حقیقی؟!.. اگر دیگران تنها نام آن را یاد گرفته‌اند ما معنایش را هم میدانیم ، و راهش را نیز پیدا كرده‌ایم ، بكوشش نیز پرداخته‌ایم. یگانگی یکی از بزرگترین آرزوهای ماست و این كوششها نیز در آن راهست. در این كشورِ شما شمرده‌ایم چهارده كیش هست ، چند مسلك هست ، چند نژاد و زبان هست ، كه تا باینها چاره نشود یگانگی بدست نخواهد آمد.

یگانگی یك توده آنست كه همگیشان دارای یک راه و یك آرمان باشند. و این یگانگی باید بروی حقایق باشد. ما نیز به همان می‌كوشیم. ما می‌خواهیم ایرانیان حقایق زندگی را دریافته در پیرامون آن یگانگی نمایند و در راه نشر آن حقایقست كه بشاعران برخورده بدآموزیهای آنان را سنگ راه خود یافته خُرد می‌كنیم. ما میگوییم : «هر مردمی ‌باید بآبادی كشور خود و نگهداری آن بكوشند».


این یكی از حقایقست كه میخواهیم در دلها جا دهیم ولی شاعران همگی ضد این را گفته‌اند. همگی آنها مردم را بجبریگری و بی‌پروایی و مستی شبانه‌روزی خوانده‌اند. اینست ما ناگزیر می‌شویم آنها را براندازیم. همچنین بیكایك كیشها از بهائیگری و باطنیگری و صوفیگری و آن دیگرها كه مایه‌ی پراكندگی و گمراهی است پرداخته ایرادهای خود را می‌نویسیم. راه یگانگی اینست. زیرا آنچه مردمی را به یک راه تواند آورد حقایقست.

آری امروز در برابر این كوششهای ما یك هیاهوهایی پیدا می‌شود. ولی این چندگاهه[= موقتی] است. نتیجه‌ی این كوششهای ما آنست كه همه‌ی كسانی كه فهم و خرد درست دارند و اغراض چشم آنها را نپوشانیده از هر دسته‌ای كه باشند بسوی ما گرایند و در پیرامون این حقایق یگانگی نمایند و از آنسوی كسانی كه فهم و خردشان از كار افتاده كه بدلیل گردن نمی‌توانند گزاشت یا اغراض و سودجویی جلوگیرشان می‌باشد در برابر ما دسته‌ای پدید آورند و همچنان هیاهوی و ایستادگی نمایند. آری یک چنین دوتیرگی پدید آمده و روز بروز بزرگتر خواهد بود. ولی خدا میانه‌ی ما و آنان داوری خواهد كرد و آن كسان سزای گردنكشی خود را از دلیل و منطق خواهند یافت و جز این چاره نیست.

آیا شما می‌پندارید اگر ما یا دیگری آواز بلند كنیم : «ای ایرانیان متحد شوید ، دست بهم دهید ..» نتیجه خواهد داد؟!... مگر ایرانیان با دلخواه و اختیار خود باین پراكندگی افتاده‌اند كه با دلخواه و اختیار خود نیز از آن دست بردارند؟!. چنان كاری مانند آنست كه شما یك بیماری را ببینید و باو اندرز دهید كه «تندرست شو! دست از بیماری بردار!» و شرحی از سودهای تندرستی برای او بسرایید ، و چنین پندارید كه نتیجه بدست خواهد آمد ، و این ندانید كه او با میل و دلخواه خود بیمار نگردیده كه با میل و دلخواه از آن بازگردد. اگر اینگونه آوازها سودی داشت پس چه شده كه آنهمه گفتارها و داد و فریادها كه از آغاز مشروطه در روزنامه‌ها در همان زمینه‌ی یگانگی نوشته شده كمترین سودی ندارد؟!.

آقای ارجمند در این توده (اگر آزادگان را بكنار گزارید) ده تن كه دارای یك اندیشه باشند پیدا نمی‌شوند ، با اینحال «دعوت باتحاد» چه نتیجه تواند داد؟!. اگر ما راستی در آرزوی یگانگی هستیم باید بكوشیم و اندیشه‌ها را یكی گردانیم. یگانگی جز در نتیجه‌ی یكی بودن اندیشه‌ها نتواند بود. در اینجاست كه میگوییم : شما نام یگانگی را شنیده‌اید و ما معنی آن را می‌دانیم و راهش را می‌شناسیم و بهترین دلیل آن یگانگی‌ایست كه امروز درمیان آزادگان پدیدار است. اینها كسانیند كه هر چند تنی در جای دیگری می‌باشند و بیشترشان همدیگر را نمی‌شناسند ولی همگی یك راه را دنبال می‌كنند چرا كه ‌اندیشه‌هاشان یكی می‌باشد.

شما اگر تاریخ خوانده‌اید ، چه برانگیختگان خدا و چه دیگر پیشوایان ، هیچ كدام این نكرده كه چون برخاست به آواز بلند بگوید : «مردم یگانگی نمایید» یا ستایش از یگانگی سراید ، یا از ایستادگی برخی از نادانان ترسیده از سخن خود بازایستد ، بلكه هر یکی راهشان این بوده كه با گمراهیها و نادانیها كه مایه‌ی پراكندگی و بیپروایی مردم بوده به نبرد پرداخته آنها را برانداخته و راستیها را در دلها جا داده و در نتیجه‌ی همین کار ، یك دسته بگفته‌های او گردن گزارده و خواه و ناخواه همدست و یگانه گردیده‌اند و آن برانگیخته با دست همین دسته كار خود را پیش برده. [1] پیغمبر اسلام چه كرد؟!. آیا آواز بلند كرد «اتحدوا ایها العرب»؟! آیا بستایشهای خشكی از «اتحاد» پرداخت؟!.. آیا نه آنست كه با بت‌پرستی و دیگر گمراهیها نبرد آغازید و از دشمنی‌های بوجهل و بوسفیان و بولهب نترسید؟!.

👇
آقای ارجمند شما بسیار دورید و بمن نیز اندرز می‌نویسید. در ایران تا كیشهای شیعی و سنی و شیخی و متشرع و كریمخانی و بهائی و مسیحی و زردشتی و صوفیگری و فلسفه و خراباتیگری و مادیگری و مانند اینهاست یگانگی نشدنیست تا بهائی بهائیست و شیعی شیعی یگانگی درمیان نخواهد بود. بهائی خواهد گفت : امام زمان آمده ، شیعی خواهد گفت نیامده. بهائی باین ریشخند نموده و شیعی بآن دشنام خواهد داد. بهائی نابودی این را خواهد خواست و شیعی بآزار او خواهد كوشید. [2] تنها این دو تا نیست دیگران نیز چنینند.

اینست باید باین پراكندگیها چاره كرده شود و ما نیز بآن می‌كوشیم. شما از اندك‌كشاكشی كه درباره‌ی شاعران رخ داده و در یک نشستی دیده‌اید دو تن باهم بمجادله پرداختند ، بترس افتاده این نامه را می‌نویسید و نمیدانید كه كشاكشهای بسیار بزرگتر دیگری درپی خواهد بود و ما تا همه را به یك راه نیاوریم از پا نخواهیم نشست. مشهای ما تنها ایران نیست. ولی این ناگزیریست كه نخست از ایران آغاز كنیم.

[1] : یکی از این پیشوایانِ بزرگ مهاتما گاندی است. او چه در «مزرعه‌ی تولستوی» و «فونیکس» در آفریقای جنوبی ، چه در «اشرامِ ساتیاگراها» در هند ، چه بدستیاری روزنامه‌ها‌ی «باور هندی» ، «هند جوان» ، «هاریجان» و دیگر روزنامه‌ها رفتار و اخلاقی بنام «ساتیاگراها» (پایبندی به حقیقت) را پیش کشید و با نکوهش نادانیها و بازنمودن حقایقی از تاریخ هند و روشن نمودن بدبختیها و ریشه‌ی گرفتاریهایی که از پراکندگی (تفرقه) هندیان برمی‌خاست ، ایشان را بر سر باورهای ساتیاگراها گرد آورد و یگانه (متحد) گردانید و سپس با همدستی حزب کنگره‌ی هند و راه انداختن «جنبش ناخونریزانه» توانست استقلال را به آن کشور بازگرداند.
[2] : از همان برخاستن سیدعلی‌محمد باب در زمان محمدشاه ، این دودستگی به پیشامدهای خونریزانه‌ راه گشاده. در آغاز جنبش مشروطه نیز این خونریزیها همچنان بوده. با کنار رفتن ملایان در حكومت رضاشاه ما گزارشی از بهائی‌كشی در آن دوره نمی‌بینیم. لیكن ملایان كه پس از شهریور20 میدان یافته به جست و خیزهایی آغاز کردند در 1323 ، دو سال پس از این گفتار ، پیشامد ننگین شاهرود را پیش آوردند كه در آن بهائیانی كشته شدند. بهائی‌كشی و بآتش كشیدن خانه‌ی بهائی‌ها سپس در تهران ، یزد ، اراك ، كاشان و دیگر شهرها همچنان ادامه داشته كه شناخته شده‌ترین آنها در سالهای 1334 ، 1343 و نیز در آستانه‌ی شورش مردم در سال 57 بود.
نمونه‌ای از شعرهای جبریگری