🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 3ـ سفر به تهران و رفتن به مازندران (تکهی یک از دو)
روز ٢٩ شهریور دو دختر کوچک خود را ببرادرم سپرده و با خواهرانم بدرود گفته از تبریز روانه شدم. خانوادهای از تبریز کوچ میکردند با آنان همراه میبودم. شب در باسمنج حاجمیرزامهدیخان (آقای اعتماد مقدم که اکنون در دیوان کشور است) از تبریز رسیده و او نیز آهنگ تهران میداشت. حاجی مخبرالسلطنه نامهای بمن نوشته با دست او فرستاده و خواستار شده بود که بازگردم. نوشته بود : «تبریز را خالی نباید گزاشت». گفتم : بازگشتن معنی ندارد. پاسخ را از تهران خواهم نوشت.
این بار باآنکه آغاز پاییز و راهها گشاده میبود ، ما باز بیستودو روز در راه ماندیم. آن خانواده سنگینیها میداشتند ، و آهسته راه میپیمودند و من ناچار میبودم پیروی کنم. بویژه که راهها ناایمن میبود و در بسیار جاها قراسورانها (1) جلو ما را میگرفتند و پول میخواستند. هنگامی که در خراسان جنگ درمیان دولتیان با کلنلمحمدتقیخان میرفت که بکشته شدن آن جوان غیرتمند انجامید من در راه میبودم.
روز بیستم مهر به تهران رسیدیم. چند روزی بآسودگی پرداخته سپس بسراغ عدلیه رفتم. وزیر عدلیه عمیدالسلطنه مردی مهربان میبود. از شنیدن داستان من افسوس خورد. در تهران جا باز نمیبود. میگفتند : بهتر است به یکی از شهرستانها بروی. من نمیپذیرفتم. یک ماه بیشتر با این گفتگو میگذشت.
در تهران نیز سختی و کمپولی همراه میبود. ولی سرگرمیهایی مرا مشغول میداشت. یکی از آنها که میباید در اینجا نویسم دوستی و آمیزش با آقای عباس خلیلی (مدیر[روزنامهي] اقدام) میبود.
پارسال که در تهران میبودم ، با جوانی عرب بنام «شیخعلی فتیالاسلام» آشنا گردیدم. میگفت : گفتار عربی مرا در مهنامهی «العرفان» خوانده و از اینکه من عربی توانم نوشت خشنود گردیده و اکنون که در ایرانست دوست میداشته مرا بشناسد و دوستی پیدا کند. این فتیالاسلام آن زمان ترجمان عربی روزنامهی رعد میبود.
امسال که به تهران بازگشتم دیدم دوست ما بیکباره دیگر شده. «شیخعلی فتیالاسلام» ، «میرزاعباس خلیلی» گردیده خود نیز مدیر مهنامهی «بلدیه» میباشد و زندگانی بهتری پیدا کرده.
داستان این بود : پس از جنگ جهانگیر گذشته که انگلیسیان به عراق دست یافتند ، در نجف یک دسته از جوانان بشورش برخاستند و بر سر فرمانروای انگلیس رفته او را کشتند. انگلیسها سپاه آوردند و نجف را گرد فروگرفتند. مردم نجف ناچار گردیده زینهار خواستند و آن جوانان را گرفته به انگلیسها سپردند که همه را بدار کشیدند مگر دو تن از ایشان که گریختند و جان بدر بردند. یکی از ایشان آقای خلیلی ما میبود که پیاده از بیراهه به ایران آمد و برای آنکه شناخته نگردد خود را «شیخعلی فتیالاسلام» نامید ، و همچنان میبود تا انگلیسیان از آن پیشامد درگذشتند و آمرزش همگی (عفو عمومی) آگهی دادند. خلیلی ما نیز توانست نام راست خود را آشکار گرداند. اما کارش ، چون سیدضیاء نخستوزیر میبوده این کار را باو داده.
به هر حال با آقای خلیلی بسیار خوش میبودیم و بارها میهمانش میشدیم. عرب دیگری هم بنام سیداحمد صافی تازه آمده بود. سه تن باهم بگردش رفتیمی. چون جز با عربی (عربی فُصحی (2)) سخن نگفتیمی ، این برای من سودمند میبود.
با وزارت عدلیه گفتگو همچنان میرفت و سرانجام مازندران را پذیرفتم. مرا «عضو استیناف» آنجا گردانیدند و چون سفر مازندران یکی از سرگذشتهای شیرین منست ، آن را بگشادی خواهم نوشت.
در آن روز به مازندران جز با اسب و استر نمیرفتند. من چارپاداری پیدا کرده اسبی ازو بکرایه گرفتم. این چارپادار بیست اسب میداشت که یکی را بمن داد و نوزده تا را نیز به کُنسولخانهی شوروی داده بود که از نیمهراه ، قیسی برای ایشان بار کند.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ قراسوران = در دورهی قاجار راهبان را میگفتند.
2ـ فصحی(Fushã) = عربی استاندارد
🔸 3ـ سفر به تهران و رفتن به مازندران (تکهی یک از دو)
روز ٢٩ شهریور دو دختر کوچک خود را ببرادرم سپرده و با خواهرانم بدرود گفته از تبریز روانه شدم. خانوادهای از تبریز کوچ میکردند با آنان همراه میبودم. شب در باسمنج حاجمیرزامهدیخان (آقای اعتماد مقدم که اکنون در دیوان کشور است) از تبریز رسیده و او نیز آهنگ تهران میداشت. حاجی مخبرالسلطنه نامهای بمن نوشته با دست او فرستاده و خواستار شده بود که بازگردم. نوشته بود : «تبریز را خالی نباید گزاشت». گفتم : بازگشتن معنی ندارد. پاسخ را از تهران خواهم نوشت.
این بار باآنکه آغاز پاییز و راهها گشاده میبود ، ما باز بیستودو روز در راه ماندیم. آن خانواده سنگینیها میداشتند ، و آهسته راه میپیمودند و من ناچار میبودم پیروی کنم. بویژه که راهها ناایمن میبود و در بسیار جاها قراسورانها (1) جلو ما را میگرفتند و پول میخواستند. هنگامی که در خراسان جنگ درمیان دولتیان با کلنلمحمدتقیخان میرفت که بکشته شدن آن جوان غیرتمند انجامید من در راه میبودم.
روز بیستم مهر به تهران رسیدیم. چند روزی بآسودگی پرداخته سپس بسراغ عدلیه رفتم. وزیر عدلیه عمیدالسلطنه مردی مهربان میبود. از شنیدن داستان من افسوس خورد. در تهران جا باز نمیبود. میگفتند : بهتر است به یکی از شهرستانها بروی. من نمیپذیرفتم. یک ماه بیشتر با این گفتگو میگذشت.
در تهران نیز سختی و کمپولی همراه میبود. ولی سرگرمیهایی مرا مشغول میداشت. یکی از آنها که میباید در اینجا نویسم دوستی و آمیزش با آقای عباس خلیلی (مدیر[روزنامهي] اقدام) میبود.
پارسال که در تهران میبودم ، با جوانی عرب بنام «شیخعلی فتیالاسلام» آشنا گردیدم. میگفت : گفتار عربی مرا در مهنامهی «العرفان» خوانده و از اینکه من عربی توانم نوشت خشنود گردیده و اکنون که در ایرانست دوست میداشته مرا بشناسد و دوستی پیدا کند. این فتیالاسلام آن زمان ترجمان عربی روزنامهی رعد میبود.
امسال که به تهران بازگشتم دیدم دوست ما بیکباره دیگر شده. «شیخعلی فتیالاسلام» ، «میرزاعباس خلیلی» گردیده خود نیز مدیر مهنامهی «بلدیه» میباشد و زندگانی بهتری پیدا کرده.
داستان این بود : پس از جنگ جهانگیر گذشته که انگلیسیان به عراق دست یافتند ، در نجف یک دسته از جوانان بشورش برخاستند و بر سر فرمانروای انگلیس رفته او را کشتند. انگلیسها سپاه آوردند و نجف را گرد فروگرفتند. مردم نجف ناچار گردیده زینهار خواستند و آن جوانان را گرفته به انگلیسها سپردند که همه را بدار کشیدند مگر دو تن از ایشان که گریختند و جان بدر بردند. یکی از ایشان آقای خلیلی ما میبود که پیاده از بیراهه به ایران آمد و برای آنکه شناخته نگردد خود را «شیخعلی فتیالاسلام» نامید ، و همچنان میبود تا انگلیسیان از آن پیشامد درگذشتند و آمرزش همگی (عفو عمومی) آگهی دادند. خلیلی ما نیز توانست نام راست خود را آشکار گرداند. اما کارش ، چون سیدضیاء نخستوزیر میبوده این کار را باو داده.
به هر حال با آقای خلیلی بسیار خوش میبودیم و بارها میهمانش میشدیم. عرب دیگری هم بنام سیداحمد صافی تازه آمده بود. سه تن باهم بگردش رفتیمی. چون جز با عربی (عربی فُصحی (2)) سخن نگفتیمی ، این برای من سودمند میبود.
با وزارت عدلیه گفتگو همچنان میرفت و سرانجام مازندران را پذیرفتم. مرا «عضو استیناف» آنجا گردانیدند و چون سفر مازندران یکی از سرگذشتهای شیرین منست ، آن را بگشادی خواهم نوشت.
در آن روز به مازندران جز با اسب و استر نمیرفتند. من چارپاداری پیدا کرده اسبی ازو بکرایه گرفتم. این چارپادار بیست اسب میداشت که یکی را بمن داد و نوزده تا را نیز به کُنسولخانهی شوروی داده بود که از نیمهراه ، قیسی برای ایشان بار کند.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ قراسوران = در دورهی قاجار راهبان را میگفتند.
2ـ فصحی(Fushã) = عربی استاندارد
we'r o wãeri 02.pdf
231.8 KB
«شعر و شاعری 02» عنوان بیستوششمین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آوردهایم.
🔶 زبان ایرانی - سال هفتم پیمان : 225
🔸 پسوندها (تکهی یک از سه)
در زبانهای آریایی که فارسی هم از آنهاست پسوند و پیشوند ارج بسیار دارد و یکی از چیزهایی که زبان را توانگر گرداند همینست. در فارسی بیش از 40 پسوند و پیشوند هست که برخی از آنها کنون هم بکار میرود ولی بسیاری از کار افتاده و یا در همه جا بکار نمیرود. یکی از کارهایی که باید بکنیم آنست که اینها را روان گردانیم و اینست میخواهیم از یکایک آنها گفتگو کنیم و چون پسوندها بیشتر و هنایندهتر میباشد اینست آنها را جلوتر میاندازیم :
1ـ آر : این پسوند فزونی یا پی همی یک کار را نشان دهد : کشتار ، گفتار ، دیدار ، کردار ، جستار و مانند اینها که بمعنی کشتن بسیار و گفتن و دیدن و کردن و رفتن و جستن پی هم میباشد.
این پسوند اکنون در فارسی بکار میرود. ولی دو کمی میدارد که میباید برداشته شود : یکی اینکه بمعنی دیگری هم میآید : چون خریدار ، نمودار ، پدیدار ، گرفتار که غلطست و باید باین معنی خرنده ، نماینده ، پدید ، گرفته آورد. دیگری اینکه پسوند را در همه جا بکار نمیبرند که باید برد ، مثلاً باید نوشتار ، خواندار ، خوردار و مانند اینها را نیز آورد.
2ـ آد : این پسوند یک دستهای را که برای یک کاری باهم شده باشند میفهماند : نویساد ، پراد ، سکالاد ، کوشاد ؛ که بمعنی یک دستهای که برای نوشتن یا پریدن یا سکالیدن یا کوشیدن پدید آورده شده. این را هم باید در همه جا آورد و روان گردانید باید گفت : باهماد (کسانی که برای باهمیدن و دست بهم دادن یکی شدهاند ـ جمعیت) ، جنگاد (کسانی که برای جنگیدن همدست شدهاند ـ سپاه) همچنین در مانندهای اینها.
🔸 پسوندها (تکهی یک از سه)
در زبانهای آریایی که فارسی هم از آنهاست پسوند و پیشوند ارج بسیار دارد و یکی از چیزهایی که زبان را توانگر گرداند همینست. در فارسی بیش از 40 پسوند و پیشوند هست که برخی از آنها کنون هم بکار میرود ولی بسیاری از کار افتاده و یا در همه جا بکار نمیرود. یکی از کارهایی که باید بکنیم آنست که اینها را روان گردانیم و اینست میخواهیم از یکایک آنها گفتگو کنیم و چون پسوندها بیشتر و هنایندهتر میباشد اینست آنها را جلوتر میاندازیم :
1ـ آر : این پسوند فزونی یا پی همی یک کار را نشان دهد : کشتار ، گفتار ، دیدار ، کردار ، جستار و مانند اینها که بمعنی کشتن بسیار و گفتن و دیدن و کردن و رفتن و جستن پی هم میباشد.
این پسوند اکنون در فارسی بکار میرود. ولی دو کمی میدارد که میباید برداشته شود : یکی اینکه بمعنی دیگری هم میآید : چون خریدار ، نمودار ، پدیدار ، گرفتار که غلطست و باید باین معنی خرنده ، نماینده ، پدید ، گرفته آورد. دیگری اینکه پسوند را در همه جا بکار نمیبرند که باید برد ، مثلاً باید نوشتار ، خواندار ، خوردار و مانند اینها را نیز آورد.
2ـ آد : این پسوند یک دستهای را که برای یک کاری باهم شده باشند میفهماند : نویساد ، پراد ، سکالاد ، کوشاد ؛ که بمعنی یک دستهای که برای نوشتن یا پریدن یا سکالیدن یا کوشیدن پدید آورده شده. این را هم باید در همه جا آورد و روان گردانید باید گفت : باهماد (کسانی که برای باهمیدن و دست بهم دادن یکی شدهاند ـ جمعیت) ، جنگاد (کسانی که برای جنگیدن همدست شدهاند ـ سپاه) همچنین در مانندهای اینها.
✴️ امید بستن به حوادث
(تکهی دوم)
🔶 ما چه باید كنیم؟..
(بخش 1 از 1)
یكی از كسانی كه گفتار پریروز پرچم را زیر عنوان «گفت و شنید» خواندهاند چنین میپرسد : «شما عقیدهی خود را دربارهی این جنگ و پایان آن آشكار بنویسید. بالاخره ما چه باید كنیم؟..»
میگویم : من اندیشهی خودم را تاكنون چند بار نوشتهام. این جنگ كه درمیان دولتهای بزرگ و توانای اروپا رخ داده بزودی پایان نخواهد یافت ، و اگر پس از یكی دو سال آرامشی پیدا شود پایان جنگ نخواهد بود و آنچه من توانم گفت آنست كه این جنگ به هر دو سو گزند و آسیب بسیار خواهد رسانید و فیروزی درمیان نخواهد بود.
اما اینكه ایرانیان از پایان جنگ به نیكی رسند و یك بهرهای یا سودی ایشان را باشد چنانكه گفتهام اندیشهی بسیار بیخردانهایست و این چشمداشت از كسانیست كه سبكمغزی را با تنبلی و پستنهادی درهم آمیختهاند. این نادانان نمیفهمند كه اینهمه جنگها و خونریزیها بر سر كشورگیریست و این معنی ندارد كه دولتهایی با دادن ملیونها قربانی فیروز درآیند ، و آنگاه سهمی از نتیجهی آن قربانیها بایرانیان یا بدیگران جدا گردانند. چنین چشمداشتی نه تنها بینتیجه است مایهی ننگ و شرمساری نیز هست.
آمدیم كه ما چه باید كنیم ، در این باره هم ما گفتارها نوشتهایم ولی در اینجا دوباره مینویسیم. ما امروز باید دو كار كنیم : یكی اینكه چون زیان و آسیب جنگ ، جهانگیر گردیده و ما نیز دچار آن شدهایم باید بكوشیم كه تا میتوانیم این زیان و آسیب كمتر باشد و تا آنجا كه میتوانیم خود را نگه داریم ، و این كار با آن خواهد بود كه یك دستهی دلسوزی پا پیش گزارند و رشتهی كارها را بدست گیرند و دوراندیشانه كشور را راه برند. امروز ما بدو چیز سختترین نیاز را داریم :
1ـ امنیت راهها و آمد و شد كامیونها كه خواروبار از جایی بجایی برساند.
2ـ ترویج كشاورزی و پشتیبانی از كشاورزان و افزودن بمیزان محصول تا اندازهای كه میتوانیم.
باید باین دو موضوع توجه بیشتر داشت و از روی نقشههای دوراندیشانه این دو كار را اداره كرد ، و این جز با دست یك جمعیت بزرگ دلسوزی كه خود را مسئول این كارها بدانند نتواند بود.
دیگر اینكه در این میان بكوشیم و آن عللی را كه باعث زبونی و زیردستی ایرانیان و دیگر شرقیان گردیده از ریشه براندازیم و این تودهها را شایستهی همسری با اروپاییان گردانیم. اساس كار این است.
خوانندگان از حال هندوستان و از پیشامدهای اخیر آنجا آگاهند كه مهاتما گاندهی پیشوای هندویان درخواستی از انگلیسها كرده كه هندوستان را بخود آنها گزارده بیرون روند ، و چنانكه برخی از رادیوها آگاهی میدهند پیشوای هند امیدمند است كه اگر انگلیسها درخواست او را پذیرفتند ژاپُنها نیز از هند چشم خواهند پوشید و چنین گفته است كه اگر انگلیسها درخواستم را بپذیرند پس از آن سفری بژاپن كرده از دولت ژاپن خواهم خواست كه با چین جنگ را بپایان رساند.
گاندهی از كسانی است كه من آنها را دوست میدارم. این مرد ژرفاندیش هندی از برجستگان شرق است ولی من میخواهم از این راه دور چند سخنی با وی برانم :
شاید این آرزوی هندیان برآورده شود. و انگلیسها هند را بمردمان خودِ آنجا واگزارند. شاید ژاپنها نیز درخواست مهاتما گاندهی را بپذیرند. چنین گمانهایی ـ اگرچه بسیار دور است ـ توان برد. كارهای ناشدنی نیست. ولی چیزی كه هست تنها اینها آیندهی هندوستان را تأمین نخواهد كرد ، و پس از فیروزیها باز هندوستانیان نیاز خواهند داشت كه تكانی خورند و بآن آلودگیهایی كه درمیان ایشان است چارهای كرده شود تا بتوانند با غربیان همسری نمایند و آزادی خود را ـ چه در برابر ژاپن و چه در برابر دولتهای اروپایی ـ برای همیشه نگه دارند. دیگران باین موضوع اهمیت نمیدهند. ولی ما همهی اهمیت را باین میدهیم و این است كوشش ما بیش از همه در این راهست و بیاری خدا این را بپایان خواهیم رسانید. [1]
(پرچم روزانه شمارهی 163)
[1] : با همهی كوششهای حزب كنگرهی هند و رهبران دلسوز آن كه سررشتهی كارها را تا چندین دهه بدست داشتند ، افسوسمندانه به علت همان آلودگیها ، هندوستان بهای استقلال خود را با پاره پاره و كوچك گردیدن سرزمینش پرداخت و با همهی پیشرفتهایی كه بدست آورده با بودن «استخوان لای زخمهایی» همچون كشمیر و جنگ و همچشمی با برادران دیرین خود ـ پاكستان ـ و آتشهای زیر خاكستری همچون کاستها و دیگر چنددستگیها (پراكندگیهای تیرهای و كیشی و زبانی) كه هر چندگاه به كشاكشهای خونین میانجامد هنوز لای چرخ پیشرفت خود چوب دارد و بیكبار آسوده نگردیده.
(تکهی دوم)
🔶 ما چه باید كنیم؟..
(بخش 1 از 1)
یكی از كسانی كه گفتار پریروز پرچم را زیر عنوان «گفت و شنید» خواندهاند چنین میپرسد : «شما عقیدهی خود را دربارهی این جنگ و پایان آن آشكار بنویسید. بالاخره ما چه باید كنیم؟..»
میگویم : من اندیشهی خودم را تاكنون چند بار نوشتهام. این جنگ كه درمیان دولتهای بزرگ و توانای اروپا رخ داده بزودی پایان نخواهد یافت ، و اگر پس از یكی دو سال آرامشی پیدا شود پایان جنگ نخواهد بود و آنچه من توانم گفت آنست كه این جنگ به هر دو سو گزند و آسیب بسیار خواهد رسانید و فیروزی درمیان نخواهد بود.
اما اینكه ایرانیان از پایان جنگ به نیكی رسند و یك بهرهای یا سودی ایشان را باشد چنانكه گفتهام اندیشهی بسیار بیخردانهایست و این چشمداشت از كسانیست كه سبكمغزی را با تنبلی و پستنهادی درهم آمیختهاند. این نادانان نمیفهمند كه اینهمه جنگها و خونریزیها بر سر كشورگیریست و این معنی ندارد كه دولتهایی با دادن ملیونها قربانی فیروز درآیند ، و آنگاه سهمی از نتیجهی آن قربانیها بایرانیان یا بدیگران جدا گردانند. چنین چشمداشتی نه تنها بینتیجه است مایهی ننگ و شرمساری نیز هست.
آمدیم كه ما چه باید كنیم ، در این باره هم ما گفتارها نوشتهایم ولی در اینجا دوباره مینویسیم. ما امروز باید دو كار كنیم : یكی اینكه چون زیان و آسیب جنگ ، جهانگیر گردیده و ما نیز دچار آن شدهایم باید بكوشیم كه تا میتوانیم این زیان و آسیب كمتر باشد و تا آنجا كه میتوانیم خود را نگه داریم ، و این كار با آن خواهد بود كه یك دستهی دلسوزی پا پیش گزارند و رشتهی كارها را بدست گیرند و دوراندیشانه كشور را راه برند. امروز ما بدو چیز سختترین نیاز را داریم :
1ـ امنیت راهها و آمد و شد كامیونها كه خواروبار از جایی بجایی برساند.
2ـ ترویج كشاورزی و پشتیبانی از كشاورزان و افزودن بمیزان محصول تا اندازهای كه میتوانیم.
باید باین دو موضوع توجه بیشتر داشت و از روی نقشههای دوراندیشانه این دو كار را اداره كرد ، و این جز با دست یك جمعیت بزرگ دلسوزی كه خود را مسئول این كارها بدانند نتواند بود.
دیگر اینكه در این میان بكوشیم و آن عللی را كه باعث زبونی و زیردستی ایرانیان و دیگر شرقیان گردیده از ریشه براندازیم و این تودهها را شایستهی همسری با اروپاییان گردانیم. اساس كار این است.
خوانندگان از حال هندوستان و از پیشامدهای اخیر آنجا آگاهند كه مهاتما گاندهی پیشوای هندویان درخواستی از انگلیسها كرده كه هندوستان را بخود آنها گزارده بیرون روند ، و چنانكه برخی از رادیوها آگاهی میدهند پیشوای هند امیدمند است كه اگر انگلیسها درخواست او را پذیرفتند ژاپُنها نیز از هند چشم خواهند پوشید و چنین گفته است كه اگر انگلیسها درخواستم را بپذیرند پس از آن سفری بژاپن كرده از دولت ژاپن خواهم خواست كه با چین جنگ را بپایان رساند.
گاندهی از كسانی است كه من آنها را دوست میدارم. این مرد ژرفاندیش هندی از برجستگان شرق است ولی من میخواهم از این راه دور چند سخنی با وی برانم :
شاید این آرزوی هندیان برآورده شود. و انگلیسها هند را بمردمان خودِ آنجا واگزارند. شاید ژاپنها نیز درخواست مهاتما گاندهی را بپذیرند. چنین گمانهایی ـ اگرچه بسیار دور است ـ توان برد. كارهای ناشدنی نیست. ولی چیزی كه هست تنها اینها آیندهی هندوستان را تأمین نخواهد كرد ، و پس از فیروزیها باز هندوستانیان نیاز خواهند داشت كه تكانی خورند و بآن آلودگیهایی كه درمیان ایشان است چارهای كرده شود تا بتوانند با غربیان همسری نمایند و آزادی خود را ـ چه در برابر ژاپن و چه در برابر دولتهای اروپایی ـ برای همیشه نگه دارند. دیگران باین موضوع اهمیت نمیدهند. ولی ما همهی اهمیت را باین میدهیم و این است كوشش ما بیش از همه در این راهست و بیاری خدا این را بپایان خواهیم رسانید. [1]
(پرچم روزانه شمارهی 163)
[1] : با همهی كوششهای حزب كنگرهی هند و رهبران دلسوز آن كه سررشتهی كارها را تا چندین دهه بدست داشتند ، افسوسمندانه به علت همان آلودگیها ، هندوستان بهای استقلال خود را با پاره پاره و كوچك گردیدن سرزمینش پرداخت و با همهی پیشرفتهایی كه بدست آورده با بودن «استخوان لای زخمهایی» همچون كشمیر و جنگ و همچشمی با برادران دیرین خود ـ پاكستان ـ و آتشهای زیر خاكستری همچون کاستها و دیگر چنددستگیها (پراكندگیهای تیرهای و كیشی و زبانی) كه هر چندگاه به كشاكشهای خونین میانجامد هنوز لای چرخ پیشرفت خود چوب دارد و بیكبار آسوده نگردیده.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 3ـ سفر به تهران و رفتن به مازندران (تکهی دو از دو)
روز بیستوششم آبان پس از نیمهروز از تهران بیرون رفتم. شب در یکی از قهوهخانههای سر راه خوابیده بامدادان راه افتادیم. من بیشترِ راه را پیاده میرفتم. گفتگو با چارپاداران و رسیدن بقهوهخانههای سر راه سرگرمیای برای من میبود و از درختها و سبزهها لذت میبردم. شب دوم را در دماوند بسر بردیم. فردا از آنجا به کیلون (1) رفتیم که چارپادار بایستی بارهای قیسی گیرد. دو روز در آنجا درنگ کردیم. کیلون یکی از دیههای بسیار خوش و دلگشاست. اگرچه زمستان فرارسیده و درختها لخت شده بودند ، با اینحال تماشای باغهای آنجا بمن لذت میداد.
یک چیز تازه این بود که مردم کیلون که کالاشان قیسی است ، مرا بازرگان پنداشته چشم براه میداشتهاند که به خرید پردازم و تکانی در بازار پدید آمده بوده. روزی از جلو تجارتخانهای میگذشتم ، دیدم کسی سلام بلندی داد و خواهش کرد که بمغازهاش بروم. چون رفتم و نشستم چپوقی چاق کرده بدستم داد و سپس گفت : بهتر است چند روزی دست نگه دارید. گفتم : از چه؟. گفت : دیگر از من پنهان ندارید. گفتم : چه را؟. گفت : مگر برای خرید قیسی نیامدهاید؟!. گفتم : نه. سپس داستان سفر خود را باو گفتم. دانسته شد او نیز تبریزیست و بنام بازرگانی بآنجا آمده. باهم دوست شدیم و شب را نیز برای شام مرا نگه داشت.
پس از دو روز از کیلون راه افتادیم. اسبها چون بار میداشتند آهسته میرفتند. باز شبی را در یکی از دیهها گذراندیم. فردا بایستی از فیروزکوه گذشته راه را دنبال کنیم. در نیمهراه شنیدیم دستههای قزاق بمازندران میروند و در فیروزکوه «مالبگیر» است.
چگونگی این بود : امیرمؤید سوادکوهی که من نام او را از پیش شنیده و دانسته بودم که آرزوهای بزرگی بر سر میدارد ، بدولت نافرمانی نموده و سردار سپه که تازه بکار پرداخته میخواست سرکشان را سر کوبد ، به سوادکوه و مازندران که زادگاه خودش بود بیشتر پرداخته سپاه بر سر آنجا میفرستاده.
از شنیدن این داستان چارپاداران بسیار اندوهناک شدند. من نیز ناخشنود گردیده ولی بروی خودم نیاوردم. هنگام نیمروز به فیروزکوه میرسیدیم. از دور دیدیم قزاقان میآیند و همانکه رسیدند گرد ما را فراگرفتند ، و با آنحال بآبادی رسانیدند. آنچه ترسیده بودیم رخ داد. چارپاداران قیسیهای کُنسولخانه را دستاویز ساخته بودند ولی کسی گوش نداد. آمدند بنزد من و مرا میانجی گردانیدند.
سردستهی قزاقان یک سرهنگ تبریزی میبوده. من بنزدش رفته حال خود گفتم. گفت : اینها را نتوانیم رها کرد. زیرا هشت روز است که بمازندران باران میبارد و از آنسو چارپادار نمیآید و ما در اینجا ماندهایم. ولی برای شما من راهی اندیشیدهام. چارپادارانی دیگر را ما گرفته بودیم. چون چهارپاهاشان کمست اکنون رهاشان خواهیم گردانید. آنها شما را توانند برد.
این را گفت و قزاقی روانه گردانید که خورجین و افزارهای مرا از آنها گرفته باینها دهد ، و پس از کمی قزاق بازگشت که بفرمایید چارپاداران راه میافتند. من پا شدم و قزاق تا بیرون آبادی مرا بدرقه کرد و بدینسان با همراهان دیگر راه افتادیم.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ کیلون یا کیلان در جنوب شرقی دماوند
🔸 3ـ سفر به تهران و رفتن به مازندران (تکهی دو از دو)
روز بیستوششم آبان پس از نیمهروز از تهران بیرون رفتم. شب در یکی از قهوهخانههای سر راه خوابیده بامدادان راه افتادیم. من بیشترِ راه را پیاده میرفتم. گفتگو با چارپاداران و رسیدن بقهوهخانههای سر راه سرگرمیای برای من میبود و از درختها و سبزهها لذت میبردم. شب دوم را در دماوند بسر بردیم. فردا از آنجا به کیلون (1) رفتیم که چارپادار بایستی بارهای قیسی گیرد. دو روز در آنجا درنگ کردیم. کیلون یکی از دیههای بسیار خوش و دلگشاست. اگرچه زمستان فرارسیده و درختها لخت شده بودند ، با اینحال تماشای باغهای آنجا بمن لذت میداد.
یک چیز تازه این بود که مردم کیلون که کالاشان قیسی است ، مرا بازرگان پنداشته چشم براه میداشتهاند که به خرید پردازم و تکانی در بازار پدید آمده بوده. روزی از جلو تجارتخانهای میگذشتم ، دیدم کسی سلام بلندی داد و خواهش کرد که بمغازهاش بروم. چون رفتم و نشستم چپوقی چاق کرده بدستم داد و سپس گفت : بهتر است چند روزی دست نگه دارید. گفتم : از چه؟. گفت : دیگر از من پنهان ندارید. گفتم : چه را؟. گفت : مگر برای خرید قیسی نیامدهاید؟!. گفتم : نه. سپس داستان سفر خود را باو گفتم. دانسته شد او نیز تبریزیست و بنام بازرگانی بآنجا آمده. باهم دوست شدیم و شب را نیز برای شام مرا نگه داشت.
پس از دو روز از کیلون راه افتادیم. اسبها چون بار میداشتند آهسته میرفتند. باز شبی را در یکی از دیهها گذراندیم. فردا بایستی از فیروزکوه گذشته راه را دنبال کنیم. در نیمهراه شنیدیم دستههای قزاق بمازندران میروند و در فیروزکوه «مالبگیر» است.
چگونگی این بود : امیرمؤید سوادکوهی که من نام او را از پیش شنیده و دانسته بودم که آرزوهای بزرگی بر سر میدارد ، بدولت نافرمانی نموده و سردار سپه که تازه بکار پرداخته میخواست سرکشان را سر کوبد ، به سوادکوه و مازندران که زادگاه خودش بود بیشتر پرداخته سپاه بر سر آنجا میفرستاده.
از شنیدن این داستان چارپاداران بسیار اندوهناک شدند. من نیز ناخشنود گردیده ولی بروی خودم نیاوردم. هنگام نیمروز به فیروزکوه میرسیدیم. از دور دیدیم قزاقان میآیند و همانکه رسیدند گرد ما را فراگرفتند ، و با آنحال بآبادی رسانیدند. آنچه ترسیده بودیم رخ داد. چارپاداران قیسیهای کُنسولخانه را دستاویز ساخته بودند ولی کسی گوش نداد. آمدند بنزد من و مرا میانجی گردانیدند.
سردستهی قزاقان یک سرهنگ تبریزی میبوده. من بنزدش رفته حال خود گفتم. گفت : اینها را نتوانیم رها کرد. زیرا هشت روز است که بمازندران باران میبارد و از آنسو چارپادار نمیآید و ما در اینجا ماندهایم. ولی برای شما من راهی اندیشیدهام. چارپادارانی دیگر را ما گرفته بودیم. چون چهارپاهاشان کمست اکنون رهاشان خواهیم گردانید. آنها شما را توانند برد.
این را گفت و قزاقی روانه گردانید که خورجین و افزارهای مرا از آنها گرفته باینها دهد ، و پس از کمی قزاق بازگشت که بفرمایید چارپاداران راه میافتند. من پا شدم و قزاق تا بیرون آبادی مرا بدرقه کرد و بدینسان با همراهان دیگر راه افتادیم.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ کیلون یا کیلان در جنوب شرقی دماوند
🔶 زبان ایرانی - سال هفتم پیمان : 226
🔸 پسوندها (تکهی دو از سه)
3ـ آک : این پسوند معنی «یک چیزی که عادتاً بیک کاری میرود» را میفهماند. مثلاً «خوراک» معنایش «چیزهایی که عادتاً میخورند» و «پوشاک» معنایش «چیزهایی که عادتاً میپوشند» است. میگوییم : «جو خوراک آدمی نیست» یا «پوستین پوشاک تابستان نیست». نه آنست که آدمی جو نتواند خورد ، یا در تابستان پوستین نتوان پوشید. آدمی جو تواند خورد ، در تابستان پوستین توان پوشید. ولی عادتاً نمیخورند و نمیپوشند. در اینجاست که جدایی میانهی «خوردنی» و «خوراک» و «پوشیدنی» و «پوشاک» روشن میگردد.
لیکن این پسوند در فارسی تنها در دو کلمهی بالایی آورده میشود و این بیجاست. باید آن را بهمین معنی در همه جا بکار برد. ما در فارسی بچنین پسوندی نیاز بسیار داریم و باید از آن بهره جوییم. برای چیست که خوراک و پوشاک گفته شود و کلمههای دیگری گفته نشود؟!.. اینک کلمههای پایین را برای مثل یادآوری مینماییم :
آموزاک : چیزهایی که آموزند (تعلیمات).
داراک : چیزهایی که دارند (ما این را بجای مال بکار میبریم ولی پیداست که با آن اندک جدایی میدارد).
خواناک : چیزهایی که میخوانند.
نویساک : چیزهایی که نویسند.
کاشاک [1] : چیزهایی که میکارند.
اکنون «چاپیدن» در فارسی بمعنی تاخت و تاراج بکار میرود. ولی کلمه باین معنی ترکیست. ما در فارسی نیازی نمیداریم و بهتر است «چاپیدن» بمعنی چاپ کردن بکار بریم و در آن حال «چاپاک» بمعنی مطبوعات خواهد بود.
پابرگیها : (از ویراینده)
1ـ کاراک از ریشهی کاریدن بهتر است.
🔸 پسوندها (تکهی دو از سه)
3ـ آک : این پسوند معنی «یک چیزی که عادتاً بیک کاری میرود» را میفهماند. مثلاً «خوراک» معنایش «چیزهایی که عادتاً میخورند» و «پوشاک» معنایش «چیزهایی که عادتاً میپوشند» است. میگوییم : «جو خوراک آدمی نیست» یا «پوستین پوشاک تابستان نیست». نه آنست که آدمی جو نتواند خورد ، یا در تابستان پوستین نتوان پوشید. آدمی جو تواند خورد ، در تابستان پوستین توان پوشید. ولی عادتاً نمیخورند و نمیپوشند. در اینجاست که جدایی میانهی «خوردنی» و «خوراک» و «پوشیدنی» و «پوشاک» روشن میگردد.
لیکن این پسوند در فارسی تنها در دو کلمهی بالایی آورده میشود و این بیجاست. باید آن را بهمین معنی در همه جا بکار برد. ما در فارسی بچنین پسوندی نیاز بسیار داریم و باید از آن بهره جوییم. برای چیست که خوراک و پوشاک گفته شود و کلمههای دیگری گفته نشود؟!.. اینک کلمههای پایین را برای مثل یادآوری مینماییم :
آموزاک : چیزهایی که آموزند (تعلیمات).
داراک : چیزهایی که دارند (ما این را بجای مال بکار میبریم ولی پیداست که با آن اندک جدایی میدارد).
خواناک : چیزهایی که میخوانند.
نویساک : چیزهایی که نویسند.
کاشاک [1] : چیزهایی که میکارند.
اکنون «چاپیدن» در فارسی بمعنی تاخت و تاراج بکار میرود. ولی کلمه باین معنی ترکیست. ما در فارسی نیازی نمیداریم و بهتر است «چاپیدن» بمعنی چاپ کردن بکار بریم و در آن حال «چاپاک» بمعنی مطبوعات خواهد بود.
پابرگیها : (از ویراینده)
1ـ کاراک از ریشهی کاریدن بهتر است.