پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 6ـ بازگشت از مازندران و رفتن به دماوند (تکه‌ی یک از سه)

چهار ماه در ساری بدینسان می‌گذرانیدم. در آخرهای اسفند از تهران نامه‌ها رسید که «استیناف» آنجا برچیده خواهد شد. این شیوه‌ی وزارت عدلیه می‌بود که هر سال که بودجه نوشتندی سران وزارتخانه بماهانه‌های خود افزودندی و برای آنکه جایش پر کنند دادگاهی را برچیدندی. امسال نوبت «استیناف مازندران» رسیده بود. (1)

این آگاهی برای من ناخوش می‌بود. زیرا بایستی بار دیگر سفر کنم و زیانها کشم. با اینحال پروا ننمودم و روز نخست نوروز را گذرانیده از روز دوم با میرزا نصرالله‌خان به دیه ایشان رفتیم. چند روزی در آنجا با خوشی بسر بردیم. در اینجا با یکی از مبلغان بهائی که آهنگ خراسان می‌داشت دیدار کردم. ولی راه گفتگو را برویش بسته ، دیدن سبزیهای مازندران را بهتر دانستم.

چون از دیه بازگشتم از تهران تلگراف بهم‌خوردن استیناف رسیده بود. من به بسیج[=تدارک] سفر پرداخته پس از سیزده عید روانه گردیدم. در راه چیزی که درخور نوشتن باشد رخ نداد. جز اینکه همراهی می‌داشتم که سید و ملا می‌بود. در راه رنجَش می‌کشیدم و پولی هم نمی‌گزاردم بدهد. ولی در «آینه‌ورزان» که شب بخانه‌ی کسی فرود آمده بودیم فردا که راه می‌افتادیم و من خواستم پول بآن کس دهم همراهم نگزاشت و گفت : «من داده‌ام». چون راه افتادیم و یک فرسخ بیشتر آمدیم گفت : «میدانی قضیه‌ی دیشب چه بود؟...». گفتم : نه. گفت : «اسب صاحبخانه ناخوش بود. مرا بردند در طویله دعایی بتخم نوشتم و به پیشانیش زدم. صبح پرسیدم اسب چاق شده بود ، اینبود نگزاشتم شما پولی بدهید». من از این سخن سخت رنجیدم و دلم می‌خواست بازگردم و پول آن مرد را بپردازم. گفتم : پس چرا آشکار نگفتید تا من بدانم؟. گفت : «مقتضی ندیدم». این سید که بسیار پیر هم می‌بود در راه بمن حساب می‌داد که نزدیک به بیست‌هزار تومان دارایی می‌دارد ، وارثی هم نمی‌دارد ، و این هم رفتار پست او می‌بود. از مفتخوریها که من گاهی در زندگانیم کرده‌ام یکی این بود.

در تهران میهمان آقای خلیلی می‌بودم. پس از دو سه روز رفتم بوزارتخانه. رفتار تند و خشک میرزا رضای نائینی که معاون می‌بود چندان بمن گران افتاد که در دل گزاردم باز از عدلیه چشم پوشم. باز گفتم : بهتر است وزیر را هم ببینم. وزیر سردارمعظم (تیمورتاش) (2) می‌بود. روزی که گفته بود رفتم. مرا با چهره‌ی خوش پذیرفت و گفت : «آقا شما یک هفته است به تهران آمده‌اید و چند تن از دوستان من شما را می‌شناسند و با من گفتگو کرده فضل و دانش شما را بمن گفته‌اند. من می‌خواهم شما را در تهران نگاه دارم و کار خوبی بشما خواهم داد». من در شگفت شدم. زیرا ندانستم چه کسانی درباره‌ی من با او گفتگو کرده بودند. شگفتتر آن بود که همان معاون که او هم در اتاق وزیر می‌بود آغاز کرد از من ستایش سرودن.

آشنایی من با تیموتاش از اینجا آغاز گردید. پس از این گفتگو دو روز نگذشت که کابینه افتاد و او نیز از وزارت بیرون رفت و نیکی‌ای که می‌خواست درباره‌ی من کند نتوانست ولی همان رفتار مردانه‌ی او در من هنایید و مایه‌ی سپاسگزاری گردید.

پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ با برچیدن استیناف مازندران ، ناچار پرونده‌های آن برای رسیدگی به تهران یا محکمه‌ی استیناف یکی دیگر از ولایات (مانند گیلان) فرستاده می‌شده که با راهها و ابزارهای سفر در آن روزگار پیداست چه اندازه مایه‌ی گرفتاری و دشواری برای مردم بوده. ـ و
2ـ تیمورتاش یکی از زورمندترین نزدیکان رضاشاه و از ستونهای حکومت او بشمار می‌رفت.
🔶 زبان ایرانی - پرچم روزانه : 231
🔸 پرسش و پاسخ

1ـ «عقیده» را بفارسی چه میگویند؟

2ـ «خجسته» در پارسی چه معنایی دارد؟ اگر بمعنی مبارک است پس «دوست خجسته» و مانند آن که بکار برده‌اید یعنی چه؟

3ـ در واژه‌های پارسی تشدید بوده است؟ یا واژه‌ها پارسی مشدد پیش از این بدون تشدید مثلاً «فرخ» را «فررخ» میگفته‌اند؟ اگر در پارسی عملی شده کنون نیز لازم است که در الفبای نوین نشانه‌ای یا حرفی برایش برگزیده شود.

نیز گمان میکنم اگر بجا بدانید چون پیراستن زبان هم خودبخود لازم است و هم بکار افتادن الفبای نوین چنانکه نوشته‌اید بایستی آن را دربر دارد نکاتی را که درباره‌ی دستور زبان از کارهای سه‌گانه‌ی پیشوند و پسوند و مانند آن در پیمان چاپ شده خوبست در پرچم نیز بچاپ رسانید که راه پیراسته شدن زبان پارسی بازتر گردد و زبان همگام خط پیش رود ـ خواستم یادآوری است.
اهواز ـ محمد علی جزایری


پرچم :
1ـ عقیده را بفارسی «باور» باید گفت.

2ـ «خجسته» از کلمه‌هاییست که معنایش نیک روشن نبوده و آن را بمعنی برگزیده و مبارک و مانند اینها بکار می‌بردند ولی ما آن را تنها بمعنی مبارک گرفتیم که در معنای دیگری بکار نرود. اگر در معنای دیگری بکار رفته پیش از این بوده. ما این رفتار را با بسیاری از کلمه‌ها کرده‌ایم. مثلاً نگاشتن را دیگران بمعنی نوشتن می‌آورند و این در کتابها و روزنامه‌ها فراوانست ولی یک زمانی خود من نیز بآن معنی آورده‌ام ولی سپس آن را بمعنی «نقش کردن» که معنای اصلی و درست اوست گرفته‌ایم که دیگر بمعنی نوشتن نیاوریم.

3ـ در برخی از کلمه‌های فارسی «تشدید» دیده می‌شود و ما نباید آن را نپذیریم. چیزی که هست چون این گونه کلمه‌ها زیاد نیست شاید در الفبای نوین نیازی بیک علامت خاصی پیدا نکرده آن را [با] دو بار آوردن حرف بفهمانیم.

پیراستن زبان فارسی و یک زبان برگزیده و توانا گردانیدن آن یکی از خواستهای مهم ماست و از آن چشم نخواهیم پوشید. اینکه تاکنون در پرچم برای آن جا باز نکرده‌ایم باین جهت بوده که نخواسته‌ایم همه‌ی آرزوهای خود را در یک بار شرح دهیم وگرنه در پرچم نیز از داستان زبان سخن خواهیم راند و از آقای جزایری خشنودیم که این دلبستگی را با مقاصد ما میفرمایند. پس از خدا همین پشتیبانیهای پاکدلانه‌ی مردان پاکدرون و غیرتمند است که ما را امیدمند بفیروزی میگرداند.
✴️ چه باید کرد
(تکه‌ی ششم)

🔶 باید نیکان از بدان جدا گردند
(بخش1 از 1)

یكی از خوانندگان پرچم نامه‌ای فرستاده و در آن پرسشهایی كرده كه از جمله می‌نویسد : «آیا شما به نتیجه‌ی زحمات خود مطمئن هستید؟!.. آیا این مردم اصلاح خواهند شد؟!.».

میگویم : من اگر بنتیجه‌ی زحمتهای خود اطمینان نداشتم باین كوششها برنمی‌خاستم. مرا باین كار هوس برنیانگیخته. نُه سالست ما این رنج را می‌بریم و اگر از روی هوس بود تاكنون پایان می‌یافت. بهوس كسی نُه سال برنج و سختی تاب نمی‌آورد. ما باین راه از روی بینش درآمده‌ایم و از روی بینش گام برمی‌داریم و بنتیجه‌ی كار خود اطمینان داریم.

اما اینكه می‌پرسید : «آیا این مردم اصلاح خواهند شد؟!..» پیداست اصلاح یا نیكی بآرزو نتواند بود و یك وسیله‌ای میخواهد. در جهان هیچ چیزی بی‌وسیله نتواند بود. نیكی این مردم بسته بآنست كه این حقایقی را كه ما در زمینه‌ی زندگانی شرح می‌دهیم بپذیرند و بكار بندند. یگانه راه همین است و بس.

كنون باید دید آیا همه‌ی مردم این حقایق را خواهند پذیرفت؟.. آیا اینها را بكار خواهند بست؟.. آنچه ما می‌بینیم بسیاری از مردم آن شایستگی كه اینها را بپذیرند ندارند. این چیزیست كه با دیده می‌بینیم و هر روز به یك داستانی مصادف می‌گردیم. اكنون كه ‌این را می‌نویسم نامه‌ای در پیشِ رویم باز است كه یكی از آشنایان می‌نویسد : «در شماره‌ی 151 پرچم كه مقاله در باب تصوف نوشته شده بود در مجلسی بودم آن را خواندند و چند تنی كه از دراویش و صوفیه هستند رنجیدگی نمودند ...» مقصودش آن گفتاریست كه با دستینه‌ی آقای هاشمی‌زاده زیر عنوان «چیزی را كه خرد نمی‌پذیرد خود چرا می‌پذیرند» نوشته شده بود. آن گفتار با زبان بسیار نجیبانه‌ای نوشته شده و خلاصه‌اش این بود كه فلان معجزه یا كرامت را از شاه‌نعمت‌الله نقل كردند و من پاسخ دادم كه این با دانش و خرد راست نمی‌آید. یك چنین گفتار منصفانه مایه‌ی رنجش كسانی می‌گردد و بجای آنكه یك مطلبی را با دلیل خردمندانه بپذیرند و از گمراهی خود بیرون آیند می‌نشینند و در پشت سر دشمنی و بدگویی می‌نمایند. چرا چنین می‌كنند؟.. برای آنكه فهمها و خردهاشان تباه گردیده. برای آنكه نیروهای خدادادی را از دست داده‌اند.

تنها اینها نیستند. در ایران شمرده‌ایم چهارده كیش هست ، گذشته از كیش ، دسته‌بندیهای دیگری از صوفی و خراباتی و فیلسوف و حزبهای سیاسی و مانند اینها درمیانست. ما به هر یكی كه ایراد بگیریم و دلیلها بیاوریم همین رفتار را خواهند نمود.

پیداست كه ما از اینها توقع نیكی نتوانیم داشت ، امید اینكه حقایق را بپذیرند و بكار بندند نتوانیم بست ، امید ما بكسانیست كه فهمها و خردهاشان از كار نیفتاده ، بكسانیست كه نیروهای خدادادی را از دست نداده‌اند. ما از اینها توقع داریم كه حقایق را بپذیرند و بكار بندند و نیك گردند و یك توده‌ی نیكی ـ جز از این توده‌ی آلوده‌ی كنونی ـ پدید آورند.

ما دربند این نیستیم كه باید همه را نیك گردانیم و نبایستی باشیم. چنین تقیدی ما را از كار باز‌میداشت. مَثَل ما مَثَل آن دسته پزشكانیست كه بیك شهری رسیده‌اند كه در آنجا بیماریهای واگیر همگانی از وبا و تیفوئید و تیفوس شیوع داشته و هزارها و ده‌هزارها كسان گرفتار آن بوده‌اند. این پزشكان نباید دربند باشند كه همگی بیماران را به بهبودی بیاورند. زیرا بیگفتگوست كه بسیاری از آن بیماران درخور بهبود یافتن نیستند و پزشكان اگر بآنها پرداخته پافشاری نمایند از چاره بازخواهند ماند. این پزشكان باید بهمه دارو دهند ولی همینكه دیدند فلان بیمار كارش گذشته او را بخود گزارند و بدیگران كه درخور بهبودند بپردازند و آنانی را كه هنوز گرفتار نشده‌اند از گرفتاری نگه دارند.

رفتار ما نیز همین باید بود و یك نكته‌ای كه بسیار مهمست آنست كه باید كسانی را كه شایستگی خود را از دست نداده‌اند و درخور نیكی هستند از دیگران جدا گردانیم و باید یك توده‌ی جدای دیگر پدید آوریم. این نكته چون بسیار مهمست در شماره‌ی دیگری روشنتر و گشادتر از این خواهیم نوشت.
(پرچم روزانه شماره‌ی 154)
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 6ـ بازگشت از مازندران و رفتن به دماوند (تکه‌ی دو از سه)

باز یک ماه و نیم در تهران می‌بودم و کاری نمی‌داشتم. روزی از عدلیه خواسته بودند رفتم. منصورالسلطنه که کفیل می‌بود (آقای مصطفای عدل) گفت : «قضیه اینست که در دماوند حکمران آنجا بمنشی محکمه چوب زده و او را سوار قاطر گردانیده از شهر بیرون رانده. این یک رسوایی بزرگست. از سوی دیگر حکمران از اقوام وزیر جنگ (سردارسپه) است و نمی‌خواهیم قضیه را برسمیت بیندازیم. ما شما را در نظر گرفتیم که بروید و ببینید چه می‌کنید که جبران رسوایی شود». این را گفت و دستور داد که «ابلاغ» نویسند. فردای آن روز من از تهران روانه گردیده پس‌فردا به دماوند رسیدم. چون در پیرامون پیشامد به بازپرس پرداختم دانسته شد امین صلح آنجا ، سید ابوهاشم نام ، طلبه‌ای می‌بوده که بخواهش یکی از ملایان تهران بعدلیه پذیرفته شده و این مرد سبکمغز است و رفتارش بسیار بد می‌باشد. مثلاً می‌گفتند : کسی که بدادگاه می‌آید و دعوایی می‌دارد ، امین صلح رو گردانیده می‌گوید : شما یک مهمانی بده ، می‌آییم و آنجا درست می‌کنیم. بدینسان از مردم مهمانی می‌خواهد. چوب خوردن منشی هم داستانش آن بود که با امین صلح[1] بر سر پول پیکار کرده‌اند ، و او رفته بحکمران شکایت کرده.

از خود امین صلح که پرسشهایی می‌کردم چنین پاسخ داد : «این منشی در تهران با من قرار گزاشت که هرچه دخل باشد نصف کنیم. ولی در اینجا چیزی بمن نمی‌داد». اینها را با پیشانی باز بمن می‌گفت و زشتیش نمی‌دانست.

حکمران که شنیده بود بدیدنم آمد. دانسته شد سردارسپه برادری می‌داشته که در جوانی مرده. این زن او را گرفته و دخترانش را بزرگ گردانیده بشوهر داده ، از اینرو سردارسپه ارج او را شناخته و این زمان او را بحکمرانی دماوند فرستاده. وگرنه خود او درویش بوده و اکنون هم هست ، درباره‌ی پیشامد می‌گفت : «از بس اینها افتضاح درآوردند برای حفظ آبروی دولت منشی را به تهران فرستادم».

حکمران در آن میان آمرزش‌خواهی نیز می‌کرد. من سید ابوهاشم را به تهران روانه گردانیده بوزارتخانه نوشتم : «رسوایی بزرگ ، بودن این مرد در اینجا می‌بود. من او را روانه گردانیدم که جانشینش فرستید». از این رفتار من خشنود شده بودند. ولی کسی را نفرستادند و منصورالسلطنه در نامه‌ی خود بمن چنین نوشت : «بهتر است شما تابستان را با هوای خنک دماوند بگذرانید».

من نیز پذیرفتم و نوشتم خانواده از ساری بیاید. از آنسو به پیراستن دادگاه برخاسته بکارکنان دفتری و بمأمورین سپردم که بهیچ نامی از کسی پول نگیرند. پیشخدمت اداره به جیلارد (یک فرسخی دماوند) رفته و یک تومان بنام «فوق‌العاده» گرفته بود. دستور دادم که بازگردد و آن پول را پس دهد و رسید بیاورد ، و این کار انجام گرفت.
از دیه‌های نزدیک بدادخواهی می‌آمدند و گاهی نیاز افتادی که بآن دیه‌ها رفته شود. بایستی دو اسبی بیاورند و برای امین صلح و منشی «فوق‌العاده» پردازند. من آگاهی دادم که «فوق‌العاده» گرفته نخواهد شد. تا دو فرسخی نیز اسب نیاورند و پیاده رویم. یکی از کارها که در آنجا می‌داشتم راه رفتن وکوه پیمودن می‌بود که روزی یکی دو ساعت بآن می‌پرداختم. اینست می‌خواستم به دیه‌ها نیز پیاده رویم.

در اندک‌زمانی این کارها آوازه پیدا کرد و کسانی از دور و نزدیک می‌آمدند و سپاس می‌گزاردند. حکمران که درویش پافشاری از پیروان صفی‌علیشاه می‌بود ، بارها می‌آمد و می‌گفت : «درویشی اینست که شما می‌کنید. ما باید از شما یاد گیریم». روزی بمن گفت : «از یک هفته پیش به پرهیز پرداخته‌ام. می‌خواهم برای تَیَمُّن ، پرهیز خود را در نزد شما بشکنم». و بهمین عنوان روزی ناهار بخانه‌ی ما آمد.

[1] : «محکمه‌ی صلحیه» پایین‌ترین دادگاهها در سازمان عدلیه‌ی آن زمان بوده که به برخی از دعاوی حقوقی که در قانون برشمرده شده بود ، رسیدگی ابتدایی می‌کرده. در «قوانین اصول محاکمات حقوقی» ، قاضی «محکمه‌ی صلحیه» ، «امین صلح» نامیده شده بود. ـ و
🔶 زبان ایرانی - پرچم روزانه : 232
🔸 باید الفبا دیگر گردد

یکی از موضوعهایی که سالها در ایران گفتگو شده دیگر گردانیدن الفباست. این یکی از آرزوهای توده میباشد.

ما میخواهیم این را در پرچم بگفتگو گزاریم. بگفتگو گزاریم که زمینه آماده گردد و آن را بکار بندیم. چنانکه در پیراستن زبان (اصلاح زبان) زمینه را آماده گردانیده خود بآن برخاستیم این را خود بکار توانیم بست. لیکن باید گفتگوهایی شود و یک الفبای نیک و درستی آماده گردد.

آنست این در را در پرچم باز میکنیم که هر کس از خوانندگان اندیشه‌ی خود را بنویسد. نیز اگر کسانی نقاشند و میتوانند الفبایی درست کرده پیشنهاد نمایند ما خود بچند سخن می‌پردازیم.

1ـ بیگفتگوست که الفبای کنونی نارساست و باید آن را دیگر گردانیم. در این باره بسخنی نیاز نیست و هرچه این کار بدیر افتد بزیان ما خواهد بود. کسانی میگویند : اگر الفبا را تغییر دهیم ادبیات ما از میان خواهد رفت.

میگویم : نمی‌دانم ادبیات چیست و شما چه معنایی را از آن میخواهید؟!. اگر مقصودتان کتابهاست ، کتابهایی که در زبان فارسی است بیشتر آنها زیانمند است و یکی از سودهایی که ما از تغییر الفبا چشم میداریم از میان رفتن این کتابهای شوم و پست است. دشمنان ما بسیار آرزومندند که ما آنها را نگاه داریم و از آلودگیها و پستیهای زمان مغول پاک نشویم. ولی ما خود باید خود را رهبر گردانیده این یادگارهای پست زمانهای گذشته را نابود گردانیم. اما کتابهای سودمند ، آنها چون بسیار نیست بآسانی توانیم با الفبای نوین بچاپ رسانیم.

به هرحال این بهانه‌ایست که می‌آورند و باید گوش نداد. شما هر اصلاحی را که پیشنهاد نمایید یک چنین بهانه‌ای در برابرش خواهند آورد.

2ـ بسیاری از کسانی که از اصلاح الفبا سخن رانده‌اند چنین خواسته‌اند که بالفبای کنونی دستی برند و آن را نیکوتر گردانیده یک الفبای تازه‌ای سازند.

ما میگوییم : این بیهوده است. این الفبا درخور اصلاح نیست اگر میخواهیم کاری کنیم یکبارگی یک چیز درست و رسایی پدید آوریم. یک شرطی که در الفبای نوین منظور باید بود نوشته شدن آن از چپ براست میباشد که در این الفبا نشدنیست.

خواستم آنست که از این زمینه هم بگفتگویی یا پیشنهادی نیاز نیست.

3ـ ما ناگزیر نیستیم که الفبای لاتین را بپذیریم. ما را چه شده که همیشه از اروپاییان بگیریم؟! یک بار هم ما کار بهتری کنیم و آنان از ما بگیرند. اگر کسانی بتوانند یک الفبای درستتر و بهتری بسازند هیچ مانعی نیست همان الفبای لاتین خود عیبهایی دارد که باید رفع شود. اگر ما بتوانیم الفبای بی‌عیب و بهتری درست گردانیم شاید روزی بیاید که اروپاییان از ما بگیرند.

4ـ کسان بسیاری از میرزا ملکم‌خان و دیگران در این زمینه کوششهایی کرده و چیزهایی نوشته‌اند آنان که می‌خواهند در این باره گفتار نویسند از آنها غفلت ننمایند و اگر بتوانند بعنوان تاریخچه‌ کوششهایی را که در این زمینه شده گرد آورند و بنویسند بسیار بجا خواهد بود.


در دنبال این گفتار کسانی مانند فروتن از تبریز ، آگاه از لار ، دادپرور از تبریز و عمادی از تبریز گفتارهایی نوشته‌اند که در زیر برخی از آنها کسروی چند جمله‌ای نوشته که آن نوشته‌های او را در زیر می‌آوریم :

1ـ در زیر گفتار دادپرور که عنوان آن «تغییر الفبا لازم است» میباشد چنین نوشته شده :

پرچم : چنانکه پیش از این نوشته‌ایم در اینکه باید الفبا دیگر گردد و اینکه باید یک الفبای نوینی باشد که از چپ براست نوشته شود جای سخن بازنمانده. تنها سخن در آنست که آیا ناگزیریم الفبای لاتین را بپذیریم یا یک الفبای بهتر و درستتری خود بسازیم که ما چون پذیرفتیم و رواج دادیم یک روز هم اروپاییان آن را بگیرند و بجای الفبای لاتین خود که دارای نواقص است بکار برند. سخن باید در این زمینه‌ها باشد.

آنچه ما میدانیم اینست که اگر بتوانیم بهتر است خودمان الفبایی بسازیم. اگر آن دشوار است باید هرچه زودتر الفبای لاتین را بگیریم و با اصلاحاتی تطبیق بنیازمندیهای خود گردانیم و بکار اندازیم. اگر این موضوع حل شود و یک الفبایی در دست باشد ما انتظار دیگری نخواهیم داشت بدانسان که در زمینه‌ی زبان فارسی کردیم در اینجا هم خود بکار خواهیم پرداخت باین معنی که حروفی از روی آن الفبا تهیه گردانیده بخشی از پرچم را با آن نوشته و کم‌کم کتابهای خود را نیز با آن منتشر خواهیم گردانید و بیگمان پیش خواهد رفت و همراهان ما در هر کجا کمک باین موضوع خواهند نمود.

در گفتار آقای عمادی زیر عنوان «باید الفبا را تغییر داد» نمونه‌ای از دیگرگونیهایی که ایشان در الفبای لاتین داده‌اند نوشته شده :

پرچم : آقای عمادی رویه‌ی الفبای لاتینی خود را هم فرستاده! ولی چون در برخی حرفها یک تصرفی رفته و چاپخانه آن حرفها را ندارد در اینجا نتوانستیم بچاپ رسانیم ...»
✴️ چه باید کرد
(تکه‌ی هفتم)

🔶 باید در اندیشه‌ی آینده باشیم
(بخش1 از 2)

کوشاد تلگرام : برخی از نوشته‌های پرچم از یک پیشامدِ روز سخن را آغاز می‌کند ولی نتیجه‌ای که می‌گیرد همگانیست و یک حقیقتی در آن میان بازنموده می‌شود. اینست از خوانندگان چشم داریم به جای آنکه بظاهر نوشته نگرند ، به مغز سخن یا نتیجه‌ی همگانی آن پروا کنند.
🔸🔸🔸
در گفتارهای گذشته از خطاهای دولت سخن راندم و اكنون می‌خواهم گفتگویی نیز با مردم كنم :

بدانید ای ایرانیان جنگ بیمناك بسوی ما رو می‌آورد و روزهای تیره‌ای برای این كشور از دور پدیدار می‌گردد. آری روزهای تیره‌ای كه خدا می‌داند چیست و چه سختیهایی دربر می‌دارد. بدانید اگر آلمانها بقفقاز درآیند [1] ، ایران یكی از میدانهای جنگ خواهد گردید و گزند و آسیب فراوان ، از زمین و آسمان نمودار خواهد شد. چنانكه دیروز گفتم : این یك چیز یقینی نیست ولی احتمال بیشتر دارد و یك مردمی ‌باید در زندگانی احتمالات را هم بدیده گیرند. باید بآمادگی كوشند.

امروز همه‌ی توده‌ها از بزرگ و كوچك در برابر این جنگ یك تكلیفی برای خود قائلند و یك تدبیری برای نگهداری خود می‌اندیشند. هندوستان كه مستعمره‌ی دویست‌ساله‌ی دولت انگلیس است مردم در آنجا خاموش ننشسته پیاپی مجالس برپا می‌كنند و از سرنوشت هند در این جنگ سخن می‌رانند و با دولت انگلیس و با همدستان او (از آمریكا و چین) گفتگو می‌کنند و درخواستهایی می‌نمایند ، و چون حس زندگی از خود نشان می‌دهند دولت انگلیس هم آنها را زنده شمرده احترامشان می‌گزارد و نماینده بهندوستان می‌فرستد و بدرخواستها و پیامهاشان پاسخ می‌دهد.

مگر شما می‌خواهید در ایران باندازه‌ی آنها نیز حس زندگی نشان ندهید؟. می‌خواهید همچنان بنشینید و چشم براه حوادث بدوزید؟!.. می‌خواهید خود را كنار كشیده اختیار كشور را بدست چند تن وزیرانی بسپارید كه كمترین دلسوزی بشما ندارند و آشكاره تخم «ملوك الطوایف» در این كشـور می‌كارند؟!.. [2]

باید آشكاره بنویسم كه آن رفتار شما بسیار بیخردانه است. آشكاره بنویسم كه پایان این رفتار جز بدبختی و تیره‌روزی نتواند بود. ای خواب‌رفتگان : این كشور خانه‌ی شماست! شما در این كشور زن و فرزند دارید! اینجا پناهگاه شماست كه اگر از اینجا بیرون روید در هیچ جا شما را نخواهند پذیرفت. هیچ جا روزی برای خود و خاندان خود نخواهید یافت. شما اگر می‌خواهید وظیفه‌ی پدری را درباره‌ی زنان و فرزندان خود بجا آورید و آنان را از بیم و خطر آسوده گردانید ، اگر می‌خواهید بوظیفه‌ی مردانگی عمل كنید باید این پرده‌ی غفلت و بیباكی را بكنار اندازید. باید تكانی بخود دهید و درپی چاره و تدبیر باشید.

بدانید ای ایرانیان! شما را پراكندگی بیچاره و درمانده گردانیده. اگر می‌خواهید از درماندگی بیرون آیید راهش آنست كه دور و نزدیك بما پیوندید و دست همدستی بسوی ما دراز كنید. بدانید ای ایرانیان ما این پرچم را برای همین باز كرده‌ایم. من روزنامه‌نویس نیستم. من و یارانم یك مقصد دیگری را دنبال می‌كنیم. این روزنامه‌نویسی و این كوشش برای آن بوده كه در چنین روزی بتوانیم با هم‌میهنان دست بهم دهیم و بیاری خدا و در سایه‌ی همدستی كاری از پیش ببریم.

بدانید ای ایرانیان! از كوششهای تنها به تنها نتیجه بدست نیاید. از تدبیرهایی كه هر كس تنها برای رهایی خود كند سودی نباشد. در چنین هنگامهایی باید همگی دست بهم داد و برای همگان كوشید. از این راهست كه می‌توان بنتیجه‌ای رسید.

در ایران كسان چیزفهم و كاردان بسیار است. ولی عیب اینجاست كه از هم پراكنده‌اند و هر كس بتنهایی چیزهایی می‌اندیشد و كاری از پیش نبرده در توی خشم و دلتنگی می‌سوزد. اینان اگر همه یكی گردند بكارهای نتیجه‌داری توانند برخاست.

در اینجا از موضوع جنگ گفتگو نمی‌كنم و مقصودم آن نیست كه ما در جنگ دخالت كنیم و یا نكنیم. اگر آلمانها بقفقاز بیایند و ایران در معرض تعرض و هجوم (هوایی یا زمینی) باشد بیگفتگوست كه متفقین دفاع خواهند كرد. من در آن زمینه سخن نمی‌رانم. سخن من از چیزهای دیگرست. در این كشور زندگانی بروی یك پایه‌ی استواری نیست و ما نیك می‌دانیم كه با یك پیشامدی راهزنان و تاراجگران از هر سو سر خواهند برآورد ، و راهها بسته خواهد گردید ، و خواروبار نایاب خواهد شد. برای جلوگیری از این نابسامانیهاست كه باید در اندیشه باشیم. و امروز برای جلوگیری تهیه‌ی وسایل نماییم. از آنسوی برای چنان روزی در شهرها پناهگاهها لازم است. باید وسایل سفر و باربری با فراوانی در دست باشد كه اگر نیازی افتد برای نقل عده‌ی انبوهی از خاندانها از جایی بجایی معطل نباشیم. اینها را هم دیگران آماده نخواهند گردانید.
[1] : یکی از آماجهای آلمانها در یورش به روسیه (تیرماه 1320) چاههای نفت قفقاز بود که هیچگاه بدان دست نیافتند.
[2] : آشوبهایی که پس از شهریور 1320 در آذربایجان (خلخال ، تبریز و ارومیه) ، کردستان ، فارس و دیگر جاها بر‌خاست و دولتها پروا نمی‌کردند ، دلیلست که دولتهای خائن آن دوره ، به بازگردانیدن ملوک‌الطوایفی که بدست رضاشاه برافتاد می‌کوشیدند.