🔶 دردها و درمانها ـ بخش 4 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 اندیشه راه فهم است تکهی 2
نمیدانم کسانی از شما به شوش (در خوزستان) ، و یا به اور (در نزدیکی بصره) و یا به یکی از جاهای دیگری که کاوش میشود و شهرهای کهن بیرون میآید رفتهاید و تماشا کردهاید یا نه؟.. اگر رفتهاید و تماشا کردهاید این دیدهاید که چون خاک را برمیدارند صد تندیسههای (مجسمه) فلزی و سنگی ، گردنشکسته و پاشکسته و دستشکسته از زیر خاک بیرون میآورند. اینها بتهایی بودهاند که مردمان باستان بجای خدای آفریدگار میپرستیدهاند و همیشه از آنان آیَفْت (حاجت) میخواستهاند ، و قربانیها برای ایشان میآوردهاند ، و چهبسا فرزندان خود را به قربانی سر میبریدهاند. شاید کسانی از شما آنها را در موزههای اروپا تماشا کردهاید.
چه در موزهها و چه در کاوشگاهها ، کسانی که اینها را دیدهاند بیگمان در شگفت شدهاند که چگونه مردمان باستان این تندیسههای بیجان را میپرستیدهاند؟!.. از چیزهایی که تکانی بخود نتوانستندی داد گشایش کار چشم میداشتهاند؟!.. شاید گمان بردهاند که مردمان باستان مغزهاشان کوچکتر از مردمان امروزی بوده است و نیروی فهم را باندازهی آدمیان کنونی نمیداشتهاند.
لیکن این گمان درست نیست. تاریخ و دانش هر دو همداستانند که آدمی از روزی که شناخته شده و نشانیها ازو در زیر زمین و یا بر روی کاغذ بازمانده ، از رهگذر مغز و ساختمان تنی و روانی چنین بوده که امروز است و هیچگونه بیش و کمی رخ نداده است.
آن مردمانی که امروز بتهای گردنشکسته و دستشکسته و پاشکستهی آنان مایهی ریشخند است عیلامیان و سومریان و بابلیان و آسوریان و مانند اینان بودهاند که ما در تاریخ همه را میشناسیم و از هر کدام یک رشته کارهای بزرگ و ارجداری را سراغ میداریم.
پس چنین نیست که آنان کوچکمغزتر و یا کوتاهخردتر میبودهاند. پس از چیست پرستیدن آن بتهای بیجان را نمیشناختهاند؟!.. اگر نیک بیندیشید کوتاهی آن مردمان بیش از این نبوده که اندیشه بکار نمیبردهاند. یک آشوری یا بابلی یا یک عیلامی آن نبوده که نداند از یک تندیسهی بیجان هیچ کاری برنیاید. ایرانیان تا زمان ساسانیان آتش را میپرستیدند و به هر گوشهی کشور آتشکدهها برپا بود. لیکن ما میدانیم که ایرانیان هیچگاه چنین نبودهاند که ندانند آتش هیچکارهی جهان نیست و هیچگونه فزونی بر آب و خاک و دیگر چیزها ندارد. اینان آنها را از پدران خود فراگرفته و هیچگاه این نمیکردهاند که بیندیشند و خرد را بکار اندازند و چگونگی آنها را دریابند.
همهی اینها دلیل است که آدمی در سایهی نیندیشیدن گرفتار بدترین نادانیها گردد و از دریافت راستیها (حقایق) بیکبار درماند.
امروز همان گرفتاری در کار است و مردم هرچه میدارند چیزهایی است که از پدران خود آموخته و یا از اینجا و از آنجا فراگرفتهاند و هر چند تنی چیزهای دیگری را دنبال میکنند و کمتر کسی دربند آن است که بیندیشد اینها چیست و چه سودی از آنها برخیزد.
من یکایک میشمارم : کسانی که سنگ دین بسینه میزنند کدام یک درپی آنست که بخواهد گوهر آن را بدست آورد؟!.. کدام یکی میاندیشد دین چیست و برای چه باید مردم دین دارند؟!.. کدام یک میداند دین از چه راه بدست آید؟!..
آخر اینها فهمیدن نمیخواهد؟!.. باندیشه نیاز نمیدارد؟!.. اگر این درست است که هر چیزی میباید از بهر یک نتیجه باشد آیا نتیجهی دین چیست؟!.. اگر این درست است که دین را باید از راه خرد بدست آورد پس این باورهای بیخردانه که بنام دین رواج میدارد از کجاست؟..
این جهان و این زندگانی و این شور و تکان اروپا ، کدام کسی میاندیشد راه زندگی چیست و آیا پیشرفت یک توده از چه راه تواند بود؟!.. آیا از چه راه میتوان تکانی بمردم داد و بچارهی درماندگیها برخاست؟..
امروز از بدترین دردها این پراکندگی اندیشههاست ، آیا مردی درپی آنست که زیان این را دریابد و درپی چاره باشد؟!.. هر کسی یک چیزهایی را فراگرفته و دل خود را با آن خوش ساخته است.
اگر آشوریان و عیلامیان بتهای بیجان را میپرستیدند و زشتی آنها را درنمییافتند بیشتر مردم امروز بنادانیهای زشتتری گرفتارند و درنمییابند. این بدتر که به آشوریان و عیلامیان کسی نمیگفت و گناهشان از اینرو درخور چشم پوشیدنست. ولی بمردم امروز ما میگوییم و راه رهایی را باینان نشان میدهیم. اگر اینان براه نیایند و براستیها نرسند درخور هیچ چشمپوشی نیستند.
🔸 اندیشه راه فهم است تکهی 2
نمیدانم کسانی از شما به شوش (در خوزستان) ، و یا به اور (در نزدیکی بصره) و یا به یکی از جاهای دیگری که کاوش میشود و شهرهای کهن بیرون میآید رفتهاید و تماشا کردهاید یا نه؟.. اگر رفتهاید و تماشا کردهاید این دیدهاید که چون خاک را برمیدارند صد تندیسههای (مجسمه) فلزی و سنگی ، گردنشکسته و پاشکسته و دستشکسته از زیر خاک بیرون میآورند. اینها بتهایی بودهاند که مردمان باستان بجای خدای آفریدگار میپرستیدهاند و همیشه از آنان آیَفْت (حاجت) میخواستهاند ، و قربانیها برای ایشان میآوردهاند ، و چهبسا فرزندان خود را به قربانی سر میبریدهاند. شاید کسانی از شما آنها را در موزههای اروپا تماشا کردهاید.
چه در موزهها و چه در کاوشگاهها ، کسانی که اینها را دیدهاند بیگمان در شگفت شدهاند که چگونه مردمان باستان این تندیسههای بیجان را میپرستیدهاند؟!.. از چیزهایی که تکانی بخود نتوانستندی داد گشایش کار چشم میداشتهاند؟!.. شاید گمان بردهاند که مردمان باستان مغزهاشان کوچکتر از مردمان امروزی بوده است و نیروی فهم را باندازهی آدمیان کنونی نمیداشتهاند.
لیکن این گمان درست نیست. تاریخ و دانش هر دو همداستانند که آدمی از روزی که شناخته شده و نشانیها ازو در زیر زمین و یا بر روی کاغذ بازمانده ، از رهگذر مغز و ساختمان تنی و روانی چنین بوده که امروز است و هیچگونه بیش و کمی رخ نداده است.
آن مردمانی که امروز بتهای گردنشکسته و دستشکسته و پاشکستهی آنان مایهی ریشخند است عیلامیان و سومریان و بابلیان و آسوریان و مانند اینان بودهاند که ما در تاریخ همه را میشناسیم و از هر کدام یک رشته کارهای بزرگ و ارجداری را سراغ میداریم.
پس چنین نیست که آنان کوچکمغزتر و یا کوتاهخردتر میبودهاند. پس از چیست پرستیدن آن بتهای بیجان را نمیشناختهاند؟!.. اگر نیک بیندیشید کوتاهی آن مردمان بیش از این نبوده که اندیشه بکار نمیبردهاند. یک آشوری یا بابلی یا یک عیلامی آن نبوده که نداند از یک تندیسهی بیجان هیچ کاری برنیاید. ایرانیان تا زمان ساسانیان آتش را میپرستیدند و به هر گوشهی کشور آتشکدهها برپا بود. لیکن ما میدانیم که ایرانیان هیچگاه چنین نبودهاند که ندانند آتش هیچکارهی جهان نیست و هیچگونه فزونی بر آب و خاک و دیگر چیزها ندارد. اینان آنها را از پدران خود فراگرفته و هیچگاه این نمیکردهاند که بیندیشند و خرد را بکار اندازند و چگونگی آنها را دریابند.
همهی اینها دلیل است که آدمی در سایهی نیندیشیدن گرفتار بدترین نادانیها گردد و از دریافت راستیها (حقایق) بیکبار درماند.
امروز همان گرفتاری در کار است و مردم هرچه میدارند چیزهایی است که از پدران خود آموخته و یا از اینجا و از آنجا فراگرفتهاند و هر چند تنی چیزهای دیگری را دنبال میکنند و کمتر کسی دربند آن است که بیندیشد اینها چیست و چه سودی از آنها برخیزد.
من یکایک میشمارم : کسانی که سنگ دین بسینه میزنند کدام یک درپی آنست که بخواهد گوهر آن را بدست آورد؟!.. کدام یکی میاندیشد دین چیست و برای چه باید مردم دین دارند؟!.. کدام یک میداند دین از چه راه بدست آید؟!..
آخر اینها فهمیدن نمیخواهد؟!.. باندیشه نیاز نمیدارد؟!.. اگر این درست است که هر چیزی میباید از بهر یک نتیجه باشد آیا نتیجهی دین چیست؟!.. اگر این درست است که دین را باید از راه خرد بدست آورد پس این باورهای بیخردانه که بنام دین رواج میدارد از کجاست؟..
این جهان و این زندگانی و این شور و تکان اروپا ، کدام کسی میاندیشد راه زندگی چیست و آیا پیشرفت یک توده از چه راه تواند بود؟!.. آیا از چه راه میتوان تکانی بمردم داد و بچارهی درماندگیها برخاست؟..
امروز از بدترین دردها این پراکندگی اندیشههاست ، آیا مردی درپی آنست که زیان این را دریابد و درپی چاره باشد؟!.. هر کسی یک چیزهایی را فراگرفته و دل خود را با آن خوش ساخته است.
اگر آشوریان و عیلامیان بتهای بیجان را میپرستیدند و زشتی آنها را درنمییافتند بیشتر مردم امروز بنادانیهای زشتتری گرفتارند و درنمییابند. این بدتر که به آشوریان و عیلامیان کسی نمیگفت و گناهشان از اینرو درخور چشم پوشیدنست. ولی بمردم امروز ما میگوییم و راه رهایی را باینان نشان میدهیم. اگر اینان براه نیایند و براستیها نرسند درخور هیچ چشمپوشی نیستند.
یک دسته را ما نیک آزمودهایم. اینان اگرهم چیزی یاد گیرند پس از آبروریزی و رسوایی است. در این چند سال ما به هر زمینه درآمدیم اینان بجای آنکه نیک بفهمند و بیندیشند و اگرهم سخنی دارند از روی فهم و بینش گویند هنوز نافهمیده بهیاهو برخاستند و نادانیها نمودند و بیفرهنگیها کردند. سپس کمکم آرام گردیده و گفتههای ما را در دلهای خود جا دادند ، و این زمان در پیرامون سخنان دیگری که میراندیم بهیاهو و نادانی برخاستند. این شیوهایست که همیشه از آنان دیدیم.
این خود نمونهایست که چگونه انبوه مردم از نیروی اندیشه بیبهرهاند ، و چگونه کودکوار هر چیزی را نافهمیده و نیکدرنیافته بگفتگو در پیرامون آن میپردازند.
اینان نه آن سادگی طبیعی را میدارند که راستیپرستی نمایند و سخنی را که ما میرانیم پاکدلانه بپذیرند ، و نه خردِ توانایی میدارند که در پیرامون آن باندیشه برخیزند و آن را نیک دریابند.
این زمینههایی که ما دنبال مینماییم چیزهای سادهای نیست و خود شایسته است که کسانی زمانی را در پیرامون آنها بیندیشند و پس از آن اگر ایرادی پیدا کردهاند از روی فهم نویسند. لیکن کو آن توانایی خرد که اینان چنان کاری نمایند؟!..
این خود نمونهایست که چگونه انبوه مردم از نیروی اندیشه بیبهرهاند ، و چگونه کودکوار هر چیزی را نافهمیده و نیکدرنیافته بگفتگو در پیرامون آن میپردازند.
اینان نه آن سادگی طبیعی را میدارند که راستیپرستی نمایند و سخنی را که ما میرانیم پاکدلانه بپذیرند ، و نه خردِ توانایی میدارند که در پیرامون آن باندیشه برخیزند و آن را نیک دریابند.
این زمینههایی که ما دنبال مینماییم چیزهای سادهای نیست و خود شایسته است که کسانی زمانی را در پیرامون آنها بیندیشند و پس از آن اگر ایرادی پیدا کردهاند از روی فهم نویسند. لیکن کو آن توانایی خرد که اینان چنان کاری نمایند؟!..
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
شیخ انصاریان در سخنرانی «کرونا و چالشهای پیش روی هیئات» : برگزاری مراسم عزاداری از افضل واجبات است.
✴️ پیروان ملایان فریبکاری آنان را دریابند
ملایان که همچون دیگران از کرونا مصون نمیتوانند بود مردم را بزیارت بارگاههای امامان و امامزادگان میخواندند و میگفتند عزاداری نباید تعطیل شود ، باید برگزار گردد. یکی از همانها که مدعی بودند حرمها «دارالشفا»ست (شیخ انصاریان) ، به کرونا دچار شده ولی بجای رفتن به حرم و شفا گرفتن از آنجا ، در بیمارستان بستری شده است.
آیا نباید ازو پرسید : آن سخنانت چه بوده و این رفتارت چه؟!
مردم باید فریبکاران را بشناسند و از پیروی از آنان بازایستند. تا از این فریبکاران روی برنگردانند بدبختی و خواری و درماندگی در این کشور ماندگار خواهد بود.
سخنان شیخ انصاریان را شنیده درماندگی و بستری شدنش را در بیمارستان ببینید. اینکه گور مردگان هزارساله نه تنها دارالشفا نیست بلکه اتفاقاً همان جایی است که مردم را به بیماریها دچار میسازد به رخ پیروان ملایان بکشید.
ملایان که همچون دیگران از کرونا مصون نمیتوانند بود مردم را بزیارت بارگاههای امامان و امامزادگان میخواندند و میگفتند عزاداری نباید تعطیل شود ، باید برگزار گردد. یکی از همانها که مدعی بودند حرمها «دارالشفا»ست (شیخ انصاریان) ، به کرونا دچار شده ولی بجای رفتن به حرم و شفا گرفتن از آنجا ، در بیمارستان بستری شده است.
آیا نباید ازو پرسید : آن سخنانت چه بوده و این رفتارت چه؟!
مردم باید فریبکاران را بشناسند و از پیروی از آنان بازایستند. تا از این فریبکاران روی برنگردانند بدبختی و خواری و درماندگی در این کشور ماندگار خواهد بود.
سخنان شیخ انصاریان را شنیده درماندگی و بستری شدنش را در بیمارستان ببینید. اینکه گور مردگان هزارساله نه تنها دارالشفا نیست بلکه اتفاقاً همان جایی است که مردم را به بیماریها دچار میسازد به رخ پیروان ملایان بکشید.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
هیئتیها کرونا نمیگیرند؟!
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٥٨ـ رنجشها و کینهها که پدید آمده بود (تکهی دو از دو)
فاضلالملک رفت و ما نیز حکمها بزیان او دادیم. روزی دیدم آقای عامری (1) رئیس شعبهی هشتم بدادگاه آمده ، در پهلوی خود جا دادم. چایی آوردند که باهم بخوریم. دیدم سرش را بگوش من نزدیک گردانید و با یک لحنی که پستی از آن میبارید چنین آغاز سخن کرد : «آقای فاضلالملک وقتی که به اروپا میرفت نظارت در کارهای وکالتش را بمن سپرد. الحمدالله در همه جا پیش رفته. در محکمهی خود من چند دوسیه داشت ، همه حق بسوی او بود و رأی دادیم. ولی در شعبهی اول سه حکم پشت سر هم بر علیهش صادر شده. این ترتیب مایهی خجلت بنده خواهد شد». این را گفت و خاموش ایستاد. خدا را بگواهی میخواهم که این سخن او بمن چندان گران آمد و چندان مرا آزرد که تو گفتیی خنجری بدل من فروبردند. ندانستم چه پاسخی دهم. فسوسا یک قاضی میگوید : «نظارت در کارهای وکالتی فلان وکیل را پذیرفته!». از بس دلافسرده گردیدم که پاسخی ندادم و خاموش ایستادم تا او چاییش خورد و برخاست و بیرون رفت.
اما آقای شریعتزاده ، روزی دیدم از در درآمد و سلامی داد. و من چون محاکمه نمیداشتم بپایش برخاستم و پاسداری نمودم. چون نشستیم چنین آغاز سخن کرد :
«از موضوع اختلاف حاجی اسماعیل پناهی با برادرزادههایش شما خوب اطلاع دارید. حاجی ابراهیم بمن وکالت داده که کلیهی حقوق او را مطالبه کنم. من بعنوان تفریق حساب تجارتخانه ، تنظیم عرضحالی کردم ولی این موضوع از راه محکمه حل نشدنیست. بهتر از همه آنست که بحکمیت ارجاع شود و شما که مورد اعتماد هر دو طرف هستید ، سرحکم باشید. دیشب با حضرت اشرف (2) صحبت میکردیم ، مخصوصاً عقیدهی ایشان نیز همینست که در این قضیه شما دخالت داشته باشید. اینست من عرضحال را که دادم از مدیر دفتر خواهش کردم بهمین شعبهی یک ارجاع شود. یک نکته هم اینست که تقاضای تأمین کردم (3) و این برای آنست که چون رَقَبات (4) و املاک توقیف شود ، طرفها بفشار افتاده مجبور خواهند شد بحکمیت رضایت دهند».
این سخنان را که میگفت من نیک گوش میدادم و خواست او را نیک درمییافتم. «مار را با دست سید احمد گرفتن» که گفتهاند همین است که آقای شریعتزاده میخواست. من نیک میدانستم که داور با پول حاجی ابراهیم به اروپا رفته و درس خوانده ، اینست خود را نمکخوردهی او میشناسد. آنگاه (چنانکه شنیده بودم) حاجی ابراهیم بخشی از دارایی خود را به داور و به همین آقای شریعتزاده «وصیت» کرده که پس از مرگش ببرند. پس این دعوا از هر باره بسود داور و شریعتزاده است که میخواهند از چیرگی خود بدادگاهها میدان گرفته کوششی در راه بهرهمندی خود کنند. مرا نیز افزاری برای کار خود میخواهند. چیزی که هست مزدی هم برای من بدیده گرفتهاند. نخست ستایشی تحویل من میدهند که «مورد اعتماد هر دو طرف هستم». دوم نوید میدهند که اگر من پیشنهاد ایشان را پذیرفتم مرا سرحکم گردانند و پیداست که ده بیستهزار تومان «حقالحکمیه» خواهم داشت. داور از این «حقالحکمیه»ها بدوستان خود بسیار رسانید.
اینها از اندیشهام میگذشت و چون سخن آقای شریعتزاده بپایان رسید گفتم : «قرار تأمین که در قانون پیشبینی شده در مواردیست که مدعیٌبه در معرض تلف باشد. در اینجا چنان موردی نیست. تنها برای فشارِ طرف ، قرار تأمین نمیتوان داد. آنگاه چون شما درخواست کردهاید که عرضحال را به شعبهی یک ارجاع کنند بیگمان به شعبهی دیگری ارجاع گردیده. زیرا من ابلاغی صادر کردهام که در چنین موارد بوارونهی درخواستِ عرضحال دهنده رفتار کنند ...».
در آن میان که من این جملهها را میگفتم و آقای میراحمدیان پروندهای در دست از در درمیآمد ، و چون پیش آمد و آن را بمن داد ، دیدم همان عرضحالست و به شعبهی هفتم «ارجاع» گردیده. آن را بآقای شریعتزاده نشان داده گفتم : «اینست ملاحظه کنید به شعبهی هفتم ارجاع شده».
از این رخداد او رنجید و برخاست و رفت. ولی آیا ما گناهی کرده بودیم؟. گناه ما آن میبود که در عدلیهی آنچنان ، رفتار اینچنین میکردیم. از این داستانها چندان رخ داده که اگر بنویسم صد سات[=صفحه] را پر خواهد گردانید.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ جواد عامری در آخرهای زمان رضاشاه سرپرست وزارت خارجه و سپس در زمان محمدرضاشاه دو سه بار وزیر شد.
2ـ خواست از این لقب در اینجا داور است. این لقب «ویژه» نبوده و بستگی بجایش به بزرگان دولت گفته میشده. در جای دیگری در این کتاب که سخن از سردارسپه میرفت ، همین لقب بکار رفته که خواست از آن سردارسپه بود.
3ـ درخواست تأمین چنانکه در دنباله خواهد آمد درخواست بازداشت مال مورد دعواست که بیم گزند و تباهی بآن میرود.
4ـ زمینهای پیوسته به یک دیه.
🔸 ٥٨ـ رنجشها و کینهها که پدید آمده بود (تکهی دو از دو)
فاضلالملک رفت و ما نیز حکمها بزیان او دادیم. روزی دیدم آقای عامری (1) رئیس شعبهی هشتم بدادگاه آمده ، در پهلوی خود جا دادم. چایی آوردند که باهم بخوریم. دیدم سرش را بگوش من نزدیک گردانید و با یک لحنی که پستی از آن میبارید چنین آغاز سخن کرد : «آقای فاضلالملک وقتی که به اروپا میرفت نظارت در کارهای وکالتش را بمن سپرد. الحمدالله در همه جا پیش رفته. در محکمهی خود من چند دوسیه داشت ، همه حق بسوی او بود و رأی دادیم. ولی در شعبهی اول سه حکم پشت سر هم بر علیهش صادر شده. این ترتیب مایهی خجلت بنده خواهد شد». این را گفت و خاموش ایستاد. خدا را بگواهی میخواهم که این سخن او بمن چندان گران آمد و چندان مرا آزرد که تو گفتیی خنجری بدل من فروبردند. ندانستم چه پاسخی دهم. فسوسا یک قاضی میگوید : «نظارت در کارهای وکالتی فلان وکیل را پذیرفته!». از بس دلافسرده گردیدم که پاسخی ندادم و خاموش ایستادم تا او چاییش خورد و برخاست و بیرون رفت.
اما آقای شریعتزاده ، روزی دیدم از در درآمد و سلامی داد. و من چون محاکمه نمیداشتم بپایش برخاستم و پاسداری نمودم. چون نشستیم چنین آغاز سخن کرد :
«از موضوع اختلاف حاجی اسماعیل پناهی با برادرزادههایش شما خوب اطلاع دارید. حاجی ابراهیم بمن وکالت داده که کلیهی حقوق او را مطالبه کنم. من بعنوان تفریق حساب تجارتخانه ، تنظیم عرضحالی کردم ولی این موضوع از راه محکمه حل نشدنیست. بهتر از همه آنست که بحکمیت ارجاع شود و شما که مورد اعتماد هر دو طرف هستید ، سرحکم باشید. دیشب با حضرت اشرف (2) صحبت میکردیم ، مخصوصاً عقیدهی ایشان نیز همینست که در این قضیه شما دخالت داشته باشید. اینست من عرضحال را که دادم از مدیر دفتر خواهش کردم بهمین شعبهی یک ارجاع شود. یک نکته هم اینست که تقاضای تأمین کردم (3) و این برای آنست که چون رَقَبات (4) و املاک توقیف شود ، طرفها بفشار افتاده مجبور خواهند شد بحکمیت رضایت دهند».
این سخنان را که میگفت من نیک گوش میدادم و خواست او را نیک درمییافتم. «مار را با دست سید احمد گرفتن» که گفتهاند همین است که آقای شریعتزاده میخواست. من نیک میدانستم که داور با پول حاجی ابراهیم به اروپا رفته و درس خوانده ، اینست خود را نمکخوردهی او میشناسد. آنگاه (چنانکه شنیده بودم) حاجی ابراهیم بخشی از دارایی خود را به داور و به همین آقای شریعتزاده «وصیت» کرده که پس از مرگش ببرند. پس این دعوا از هر باره بسود داور و شریعتزاده است که میخواهند از چیرگی خود بدادگاهها میدان گرفته کوششی در راه بهرهمندی خود کنند. مرا نیز افزاری برای کار خود میخواهند. چیزی که هست مزدی هم برای من بدیده گرفتهاند. نخست ستایشی تحویل من میدهند که «مورد اعتماد هر دو طرف هستم». دوم نوید میدهند که اگر من پیشنهاد ایشان را پذیرفتم مرا سرحکم گردانند و پیداست که ده بیستهزار تومان «حقالحکمیه» خواهم داشت. داور از این «حقالحکمیه»ها بدوستان خود بسیار رسانید.
اینها از اندیشهام میگذشت و چون سخن آقای شریعتزاده بپایان رسید گفتم : «قرار تأمین که در قانون پیشبینی شده در مواردیست که مدعیٌبه در معرض تلف باشد. در اینجا چنان موردی نیست. تنها برای فشارِ طرف ، قرار تأمین نمیتوان داد. آنگاه چون شما درخواست کردهاید که عرضحال را به شعبهی یک ارجاع کنند بیگمان به شعبهی دیگری ارجاع گردیده. زیرا من ابلاغی صادر کردهام که در چنین موارد بوارونهی درخواستِ عرضحال دهنده رفتار کنند ...».
در آن میان که من این جملهها را میگفتم و آقای میراحمدیان پروندهای در دست از در درمیآمد ، و چون پیش آمد و آن را بمن داد ، دیدم همان عرضحالست و به شعبهی هفتم «ارجاع» گردیده. آن را بآقای شریعتزاده نشان داده گفتم : «اینست ملاحظه کنید به شعبهی هفتم ارجاع شده».
از این رخداد او رنجید و برخاست و رفت. ولی آیا ما گناهی کرده بودیم؟. گناه ما آن میبود که در عدلیهی آنچنان ، رفتار اینچنین میکردیم. از این داستانها چندان رخ داده که اگر بنویسم صد سات[=صفحه] را پر خواهد گردانید.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ جواد عامری در آخرهای زمان رضاشاه سرپرست وزارت خارجه و سپس در زمان محمدرضاشاه دو سه بار وزیر شد.
2ـ خواست از این لقب در اینجا داور است. این لقب «ویژه» نبوده و بستگی بجایش به بزرگان دولت گفته میشده. در جای دیگری در این کتاب که سخن از سردارسپه میرفت ، همین لقب بکار رفته که خواست از آن سردارسپه بود.
3ـ درخواست تأمین چنانکه در دنباله خواهد آمد درخواست بازداشت مال مورد دعواست که بیم گزند و تباهی بآن میرود.
4ـ زمینهای پیوسته به یک دیه.
Adliye 3-6.pdf
791.2 KB
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔹 3ـ سفر به تهران و رفتن به مازندران
🔹 4ـ از فیروزکوه تا ساری پیاده رفتم
🔹 5ـ چهار ماه که در ساری میبودم
🔹 6ـ بازگشت از مازندران و رفتن به دماوند
🔹 3ـ سفر به تهران و رفتن به مازندران
🔹 4ـ از فیروزکوه تا ساری پیاده رفتم
🔹 5ـ چهار ماه که در ساری میبودم
🔹 6ـ بازگشت از مازندران و رفتن به دماوند
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
پندارها.pdf
642.3 KB
🔸 پندارها
🖌 احمد کسروی
🔹 خرافههای رایج در ایران
🖌 احمد کسروی
🔹 خرافههای رایج در ایران
🔶 پرسش و پاسخ (رشتهی یکم)
🔸 تکهی 2
الف ـ من در آن سال در فرانسه بودم. یک خانم فرانسوی از ایران بازگشته و کتاب «آیین» را همراه آورده بود. چون فارسی را خوب نمیدانست از من معاونت خواست که آن را به فرانسه ترجمه کند. دو سه هفته که در کنار دریا باهم بودیم هر روز کتاب را میآورد و مقداری نزد من میخواند و بسیار علاقه بآن نشان میداد. ولی من چون آمدم دیگر ندانستم کار ترجمه بکجا انجامید.
د ـ در همان هنگام در ایران هایهوی دیگری بنام «ادبیّات» برخاسته بود. بشعرا ارج بیش از اندازه مینهادند ، ستایشهای گزافهآمیز مینمودند ، دیوانهای ایشان را بچاپ رسانیده درمیان توده میپراکندند ، در بیشتر شهرها انجمنهای ادبی برپا شده بود ، در دبیرستانها و دانشکدهها هفتاد درصد جوانان بشاعری گراییده بودند.
شعر باین معنی که در کشورهای شرقی بویژه در ایران رواج یافته جز کار بیهودهی مغزفرسا نیست و دربارهی آن اینهمه هایهوی میرفت. بدتر از همه آنکه بچند تن از شعرای زمان مغول که سعدی و حافظ و خیام و مولوی باشند احترام بیاندازه گزارده آنها را مردان دانشمند و فیلسوف نشان داده بخواندن و ازبر کردن شعرهای ایشان تحریص میکردند.
وزارت فرهنگ خود را حامی آن شاعران گردانیده پولها در راه ترویج کتابهایشان بیرون میریخت. در حالی که این چند شاعر از بدآموزان بودهاند و شعرهای آنان پر از بدآموزیهای زهرآلود است. دیگران درنمییافتند ولی ما نشان دادهایم که علل بدبختی ایرانیان چند چیز بوده که از مهمترین آنها کتابهای این شاعران میباشد.
اینجا هم شیفتگی تا بحد دیوانگی رسیده خردها و فهمها بیکبار زبون گردیده بود.
مثلاً شنیده میشد ملایی در شیراز کتابی تألیف کرده که شعرهای حافظ را با آیات قرآن مطابقت داده ، آیا این دیوانگی نیست؟!.
شعرهای حافظ کجا و آیههای قرآن کجاست؟!. شعرهای حافظ نود و پنج درصد در ستایش باده و نکوهش از دستگاه آفرینش و تشویق آدم به تنبلی و زباندرازی بخداست.
اینها چه انطباق با آیههای قرآن تواند داشت؟!.
به هر حال من در گام دوم باین هایهوی پرداختم. در سال دوم پیمان گفتارهایی در این باره نوشتم که باعث دشمنیهای بسیاری گردید ولی به یاری خدا این طلسم نیز شکست.
پس از آن نوبت کیشها بوده. در ایران بیش از ده کیش هست : زردشتی ، جهودی ، مسیحی ، سنی ، شیعه ، علیاللهی ، اسماعیلی ، بهائی ، شیخی ، کریمخانی ، صوفی. اینها از چند راه مایهی گرفتاریست.
این یک زیان آنهاست که تفرقه بمیان مردم انداخته و مانع یگانگیست. برای مثل میگویم :
زردشتیها از مردم این کشورند ، فرزندان این آب و خاکند ، ولی همیشه دستهی جدایی هستند ، چرا که کیششان جداست. پیش از زمان مشروطه همیشه این دسته ستمکش و توسریخور میبودند.
بهائیها همان حال را دارند. از این تودهاند و درمیان این توده زندگی میکنند و در همان حال همیشه از توده جدایند و شرکت در کارهای این کشور نمیدارند.
این آرزوی هر مرد باغیرتیست که ایرانیان همگی یکی شوند و دست بهم دهند و بآبادی کشور پردازند. ولی آیا با این کیشها چنان یگانگی تواند بود؟!. آیا تواند بود که شیعه و سنی و بهائی و زردشتی و مسیحی و صوفی و علیاللهی همه بهم گرایند و برادروار دست بهم دهند و در راه پیشرفت توده و کشور بکوشش و جانفشانی پردازند؟!.
هنوز این زیان آشکار آنهاست. زیانهای ناآشکار دیگری دارد که اگر بخواهم شرح دهم رشتهی سخن از دست خواهد رفت.
🔸 تکهی 2
الف ـ من در آن سال در فرانسه بودم. یک خانم فرانسوی از ایران بازگشته و کتاب «آیین» را همراه آورده بود. چون فارسی را خوب نمیدانست از من معاونت خواست که آن را به فرانسه ترجمه کند. دو سه هفته که در کنار دریا باهم بودیم هر روز کتاب را میآورد و مقداری نزد من میخواند و بسیار علاقه بآن نشان میداد. ولی من چون آمدم دیگر ندانستم کار ترجمه بکجا انجامید.
د ـ در همان هنگام در ایران هایهوی دیگری بنام «ادبیّات» برخاسته بود. بشعرا ارج بیش از اندازه مینهادند ، ستایشهای گزافهآمیز مینمودند ، دیوانهای ایشان را بچاپ رسانیده درمیان توده میپراکندند ، در بیشتر شهرها انجمنهای ادبی برپا شده بود ، در دبیرستانها و دانشکدهها هفتاد درصد جوانان بشاعری گراییده بودند.
شعر باین معنی که در کشورهای شرقی بویژه در ایران رواج یافته جز کار بیهودهی مغزفرسا نیست و دربارهی آن اینهمه هایهوی میرفت. بدتر از همه آنکه بچند تن از شعرای زمان مغول که سعدی و حافظ و خیام و مولوی باشند احترام بیاندازه گزارده آنها را مردان دانشمند و فیلسوف نشان داده بخواندن و ازبر کردن شعرهای ایشان تحریص میکردند.
وزارت فرهنگ خود را حامی آن شاعران گردانیده پولها در راه ترویج کتابهایشان بیرون میریخت. در حالی که این چند شاعر از بدآموزان بودهاند و شعرهای آنان پر از بدآموزیهای زهرآلود است. دیگران درنمییافتند ولی ما نشان دادهایم که علل بدبختی ایرانیان چند چیز بوده که از مهمترین آنها کتابهای این شاعران میباشد.
اینجا هم شیفتگی تا بحد دیوانگی رسیده خردها و فهمها بیکبار زبون گردیده بود.
مثلاً شنیده میشد ملایی در شیراز کتابی تألیف کرده که شعرهای حافظ را با آیات قرآن مطابقت داده ، آیا این دیوانگی نیست؟!.
شعرهای حافظ کجا و آیههای قرآن کجاست؟!. شعرهای حافظ نود و پنج درصد در ستایش باده و نکوهش از دستگاه آفرینش و تشویق آدم به تنبلی و زباندرازی بخداست.
اینها چه انطباق با آیههای قرآن تواند داشت؟!.
به هر حال من در گام دوم باین هایهوی پرداختم. در سال دوم پیمان گفتارهایی در این باره نوشتم که باعث دشمنیهای بسیاری گردید ولی به یاری خدا این طلسم نیز شکست.
پس از آن نوبت کیشها بوده. در ایران بیش از ده کیش هست : زردشتی ، جهودی ، مسیحی ، سنی ، شیعه ، علیاللهی ، اسماعیلی ، بهائی ، شیخی ، کریمخانی ، صوفی. اینها از چند راه مایهی گرفتاریست.
این یک زیان آنهاست که تفرقه بمیان مردم انداخته و مانع یگانگیست. برای مثل میگویم :
زردشتیها از مردم این کشورند ، فرزندان این آب و خاکند ، ولی همیشه دستهی جدایی هستند ، چرا که کیششان جداست. پیش از زمان مشروطه همیشه این دسته ستمکش و توسریخور میبودند.
بهائیها همان حال را دارند. از این تودهاند و درمیان این توده زندگی میکنند و در همان حال همیشه از توده جدایند و شرکت در کارهای این کشور نمیدارند.
این آرزوی هر مرد باغیرتیست که ایرانیان همگی یکی شوند و دست بهم دهند و بآبادی کشور پردازند. ولی آیا با این کیشها چنان یگانگی تواند بود؟!. آیا تواند بود که شیعه و سنی و بهائی و زردشتی و مسیحی و صوفی و علیاللهی همه بهم گرایند و برادروار دست بهم دهند و در راه پیشرفت توده و کشور بکوشش و جانفشانی پردازند؟!.
هنوز این زیان آشکار آنهاست. زیانهای ناآشکار دیگری دارد که اگر بخواهم شرح دهم رشتهی سخن از دست خواهد رفت.
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 4 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 اندیشه راه فهم است تکهی 3
از شگفتیهاست که کسانی از اینان چون نگارشهای ما را دربارهی دین و زندگانی و یا دیگر زمینهها میخوانند و آن را با دانستههای خود ناسازگار مییابند و از سوی دیگر هیچ پاسخی برای آنها پیدا نمیکنند بگله و یا بخواهش دوستانه برمیخیزند. مثلاً ما چون بارها نام زردشت را بردیم و او را بفرستادگی ستودیم و بکسانی که ایراد گرفتند پاسخ دادیم یکی نامهای نوشته چنین میگوید : «من خواهشمندم شما زردشت را پیغمبر نخوانید!». از این خواهشها و گلهها بسیار است و ما نمیدانیم باینها چه پاسخ دهیم.
اینها همه دلیل است که اینها از نیروهای خدادادی و از دریافتهای طبیعی بیبهره شده و در دست یک رشته پندارهای بیپا گرفتار ماندهاند.
کسانی اگر روان پاک دارند چون ببینند مردی رنج و سختی بخود هموار کرده پاکدلانه به نیکی توده میکوشد و پندارهای بیخردانه را دنبال کرده از ریشه برمیاندازد بسیار خشنود گردند و مردانه به یاری برخیزند ولی چه کنند مردان درماندهای که در دست پندارهای بیخردانه زبونند و اختیاری از خود نمیدارند؟!.
🔸 اندیشه راه فهم است تکهی 3
از شگفتیهاست که کسانی از اینان چون نگارشهای ما را دربارهی دین و زندگانی و یا دیگر زمینهها میخوانند و آن را با دانستههای خود ناسازگار مییابند و از سوی دیگر هیچ پاسخی برای آنها پیدا نمیکنند بگله و یا بخواهش دوستانه برمیخیزند. مثلاً ما چون بارها نام زردشت را بردیم و او را بفرستادگی ستودیم و بکسانی که ایراد گرفتند پاسخ دادیم یکی نامهای نوشته چنین میگوید : «من خواهشمندم شما زردشت را پیغمبر نخوانید!». از این خواهشها و گلهها بسیار است و ما نمیدانیم باینها چه پاسخ دهیم.
اینها همه دلیل است که اینها از نیروهای خدادادی و از دریافتهای طبیعی بیبهره شده و در دست یک رشته پندارهای بیپا گرفتار ماندهاند.
کسانی اگر روان پاک دارند چون ببینند مردی رنج و سختی بخود هموار کرده پاکدلانه به نیکی توده میکوشد و پندارهای بیخردانه را دنبال کرده از ریشه برمیاندازد بسیار خشنود گردند و مردانه به یاری برخیزند ولی چه کنند مردان درماندهای که در دست پندارهای بیخردانه زبونند و اختیاری از خود نمیدارند؟!.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٥٩ـ رنجش سختی که داور پیدا کرد (تکهی یک از دو)
این کارها که پیش میآمد از دو راه مایهی رنجش سخت داور میشد : یکی از آن راه که این کسان دوستان و یاران او میبودند و او رنجش آنان را نمیخواست. او عدلیه را بیش از همه برای رفیقبازیها و هوسبازیهای خود میخواست. دیگری آنکه پاکدامنی و پارسایی که از من دیده میشد ، او برنمیتافت. این قاعدهایست که مردان ناپاک همه را ناپاک خواهند و پاکی کسی را برنتابند. داور که از آغاز جوانی نامی زشت پیدا کرده سپس هم با هوسبازیهای خود زشتنامی را بیشتر گردانیده بود ، نمیخواست آنهمه نیکنامی مرا بخود هموار گرداند. بویژه که چنانکه سپس دانسته شده داور از دستهی بدخواهان بلکه از سردستگان ایشان ، شمرده میشد و این بایای بدخواهیهای او میبوده که در این کشور کسان غیرتمند و پاکدامنی را دشمن دارد.
با همهی اینها هنوز رشته میانهی من و داور بریده نشده ، و دشمنیهای او بآشکار نیفتاده بود تا یک داستانی آن رشته را هم برید و دشمنیهای او را بآشکار آورد.
چگونگی آنکه روزی دیدم پروندهایست دربارهی دو دیهی در پیرامون قزوین. آنچه بیادم مانده یک سوی دعوا میرزا علیخان چنگیزی نام میبود. در محاکمه نیز تنها شیخ عبدالمجید شیرازی آمده از سوی دیگر کسی نمیبود. چون پرونده به تمیز رفته و با یک بهانهی سستی شکسته شده بوده ، من بدگمان شدم که در این پرونده هم نیرنگی در کار و پای زورورزی درمیانست. ولی پروا نکردم و نمیبایست کنم ، و همان ساعت محاکمه را بپایان برده رأیش را دادم. چون آخرگاه میبود ، فردا بامداد آقای شرافتیان حکمش را آماده گردانیده بود ، دستینه نهاده مهر زدیم و بدفتر فرستادیم.
همان هنگام حاجی شیخاسدالله ممقانی که از مستشاران تمیز میبود از در درآمد ، و چون نشست آهسته بسخن پرداخته گفت : «اگرچه میدانم شما وساطت قبول نمیکنید. ولی چون خواهش کردهاند مجبوری آمدهام. دیروز در اینجا محاکمهای بوده. محمدرضای تهرانچی بآن علاقهمند است. راجع به یکی از خویشان اوست. میترسد شما رأی بر علیهش دهید». چون نشانیهایش گفت دانستم که همان محاکمه است. گفتم : «من رأی آن را داده بودم و حکمش را همین اکنون مهر کردم. ولی نمیدانم بدلخواه آقای تهرانچی بوده یا بوارونهی آن». فرستادیم حکم را آوردند و او خواند و گفت : «بعکس خواهش اوست».
او تازه رفته بود که دیدم سلجوقی «منشی مخصوص وزیر» (که اکنون هم در وزارت عدلیه است) درآمد و در نزدیک من نشسته آهسته گفت : «مرا تهرانچی فرستاده. دیروز محاکمهای بوده راجع به یکی از خویشان نزدیک او ، خواهش میکند رای بر له او داده شود».
🔸 ٥٩ـ رنجش سختی که داور پیدا کرد (تکهی یک از دو)
این کارها که پیش میآمد از دو راه مایهی رنجش سخت داور میشد : یکی از آن راه که این کسان دوستان و یاران او میبودند و او رنجش آنان را نمیخواست. او عدلیه را بیش از همه برای رفیقبازیها و هوسبازیهای خود میخواست. دیگری آنکه پاکدامنی و پارسایی که از من دیده میشد ، او برنمیتافت. این قاعدهایست که مردان ناپاک همه را ناپاک خواهند و پاکی کسی را برنتابند. داور که از آغاز جوانی نامی زشت پیدا کرده سپس هم با هوسبازیهای خود زشتنامی را بیشتر گردانیده بود ، نمیخواست آنهمه نیکنامی مرا بخود هموار گرداند. بویژه که چنانکه سپس دانسته شده داور از دستهی بدخواهان بلکه از سردستگان ایشان ، شمرده میشد و این بایای بدخواهیهای او میبوده که در این کشور کسان غیرتمند و پاکدامنی را دشمن دارد.
با همهی اینها هنوز رشته میانهی من و داور بریده نشده ، و دشمنیهای او بآشکار نیفتاده بود تا یک داستانی آن رشته را هم برید و دشمنیهای او را بآشکار آورد.
چگونگی آنکه روزی دیدم پروندهایست دربارهی دو دیهی در پیرامون قزوین. آنچه بیادم مانده یک سوی دعوا میرزا علیخان چنگیزی نام میبود. در محاکمه نیز تنها شیخ عبدالمجید شیرازی آمده از سوی دیگر کسی نمیبود. چون پرونده به تمیز رفته و با یک بهانهی سستی شکسته شده بوده ، من بدگمان شدم که در این پرونده هم نیرنگی در کار و پای زورورزی درمیانست. ولی پروا نکردم و نمیبایست کنم ، و همان ساعت محاکمه را بپایان برده رأیش را دادم. چون آخرگاه میبود ، فردا بامداد آقای شرافتیان حکمش را آماده گردانیده بود ، دستینه نهاده مهر زدیم و بدفتر فرستادیم.
همان هنگام حاجی شیخاسدالله ممقانی که از مستشاران تمیز میبود از در درآمد ، و چون نشست آهسته بسخن پرداخته گفت : «اگرچه میدانم شما وساطت قبول نمیکنید. ولی چون خواهش کردهاند مجبوری آمدهام. دیروز در اینجا محاکمهای بوده. محمدرضای تهرانچی بآن علاقهمند است. راجع به یکی از خویشان اوست. میترسد شما رأی بر علیهش دهید». چون نشانیهایش گفت دانستم که همان محاکمه است. گفتم : «من رأی آن را داده بودم و حکمش را همین اکنون مهر کردم. ولی نمیدانم بدلخواه آقای تهرانچی بوده یا بوارونهی آن». فرستادیم حکم را آوردند و او خواند و گفت : «بعکس خواهش اوست».
او تازه رفته بود که دیدم سلجوقی «منشی مخصوص وزیر» (که اکنون هم در وزارت عدلیه است) درآمد و در نزدیک من نشسته آهسته گفت : «مرا تهرانچی فرستاده. دیروز محاکمهای بوده راجع به یکی از خویشان نزدیک او ، خواهش میکند رای بر له او داده شود».
🔶 پرسش و پاسخ (رشتهی یکم)
🔸 تکهی 3
این یکی از آرزوهای من بود که اختلاف از میان ایرانیان برخیزد و بیستملیون توده همه در یک راه باشند.
ولی این آرزو چگونه انجام میگرفت؟. اختلاف از میان ایرانیان چگونه برمیخاست؟. آیا میشد قانونی گذرانید و مردم را مجبور گردانید که همه در یک دین باشند؟!. آیا میشد با زور سرباز و نیروی دولت این کار را از پیش برد؟!. پیداست که نمیشد.
این کار یک راه بیشتر نمیداشت و آن اینکه معنی راست دین روشن گردد. این کیشها بعنوان دین است و بایستی معنی دین روشن گردد تا دانسته شود کدام یک با دین سازگار و کدام یک ناسازگار است. از اینرو گام دیگر من در زمینهی دین بود.
در این زمینه گفتارها نوشتم و معنی راست دین را روشن گردانیدم و ناسازگاری کیشها را بازنمودم. این کوشش هنوز هم دنبال میشود و ما فیروزانه گام بگام پیش میرویم. (1)
در همان هنگام با یک گمراهی بزرگ دیگری روبرو بودیم و آن مادّیگریست. مادّیگری چیست؟!. من اگر بخواهم مادّیگری را شرح دهم خود آن سخن درازی خواهد بود.
مادّیگری بزرگترین و ریشهدارترین گمراهیست که جهان بخود دیده. این گمراهی از اروپا برخاسته و سیلوار بهمه جا رسیده و در ایران نیز تکانی پدید آورده بود.
این گمراهی مانندهی دیگر گمراهیها نیست. این گمراهی از دانشها ریشه گرفته است و گرفتاران آن بیش از همه دانشمندان بودهاند که هزارها کتاب دربارهی آن نوشتهاند.
این گمراهی زندگانی را زیر و رو گردانیده و این سختیها که امروز در جهان است و این جنگها و ویرانیها که میرود بیش از همه نتیجهی مادّیگریست.
آن راهی که ما پیش گرفته بودیم این گمراهی سد بزرگی در برابر ما بود و راه را بروی ما بسته میداشت. از اینرو میبایست بآن پردازیم و با آن نیز نبرد آغازیم.
نبرد ما با مادّیگری داستان درازیست. گفتارها و کتابهایی که در آن باره نوشته شده بسیار است. (2)
همین اندازه بدانید این کوشش که ما در برابر مادّیگری کردهایم در جهان بیمانند است. چه در اروپا و چه در جاهای دیگر تاکنون چنین کاری نشده بود.
سخن دراز است. من نمیخواهم بکاری که امروز کوچک است نام بزرگ گزارم. باید در آینده تاریخ دربارهی ما داوری کند. آنچه من میدانم و توانم گفت آنست که این کوشش و این راه در تاریخ مانندی نداشته است.
اینها کارهاییست که از سال ١٣١٢ آغاز شده و من فهرستوار شمردم.
در این مدت رنجها کشیده گزندها دیده این راه را دنبال کردهایم و خدا را سپاس که امروز جمعیتی هستیم و دست بهم داده میکوشیم.
پابرگیها (از ویرانیده) :
1ـ معنی راست دین در کتاب «ورجاوندْبنیاد» بازنموده شده است.
2ـ از جمله کتاب «در پیرامون روان» و دفتر «در پیرامون مادّیگری» و گفتارهایی در پیمان و پرچمها
🔸 تکهی 3
این یکی از آرزوهای من بود که اختلاف از میان ایرانیان برخیزد و بیستملیون توده همه در یک راه باشند.
ولی این آرزو چگونه انجام میگرفت؟. اختلاف از میان ایرانیان چگونه برمیخاست؟. آیا میشد قانونی گذرانید و مردم را مجبور گردانید که همه در یک دین باشند؟!. آیا میشد با زور سرباز و نیروی دولت این کار را از پیش برد؟!. پیداست که نمیشد.
این کار یک راه بیشتر نمیداشت و آن اینکه معنی راست دین روشن گردد. این کیشها بعنوان دین است و بایستی معنی دین روشن گردد تا دانسته شود کدام یک با دین سازگار و کدام یک ناسازگار است. از اینرو گام دیگر من در زمینهی دین بود.
در این زمینه گفتارها نوشتم و معنی راست دین را روشن گردانیدم و ناسازگاری کیشها را بازنمودم. این کوشش هنوز هم دنبال میشود و ما فیروزانه گام بگام پیش میرویم. (1)
در همان هنگام با یک گمراهی بزرگ دیگری روبرو بودیم و آن مادّیگریست. مادّیگری چیست؟!. من اگر بخواهم مادّیگری را شرح دهم خود آن سخن درازی خواهد بود.
مادّیگری بزرگترین و ریشهدارترین گمراهیست که جهان بخود دیده. این گمراهی از اروپا برخاسته و سیلوار بهمه جا رسیده و در ایران نیز تکانی پدید آورده بود.
این گمراهی مانندهی دیگر گمراهیها نیست. این گمراهی از دانشها ریشه گرفته است و گرفتاران آن بیش از همه دانشمندان بودهاند که هزارها کتاب دربارهی آن نوشتهاند.
این گمراهی زندگانی را زیر و رو گردانیده و این سختیها که امروز در جهان است و این جنگها و ویرانیها که میرود بیش از همه نتیجهی مادّیگریست.
آن راهی که ما پیش گرفته بودیم این گمراهی سد بزرگی در برابر ما بود و راه را بروی ما بسته میداشت. از اینرو میبایست بآن پردازیم و با آن نیز نبرد آغازیم.
نبرد ما با مادّیگری داستان درازیست. گفتارها و کتابهایی که در آن باره نوشته شده بسیار است. (2)
همین اندازه بدانید این کوشش که ما در برابر مادّیگری کردهایم در جهان بیمانند است. چه در اروپا و چه در جاهای دیگر تاکنون چنین کاری نشده بود.
سخن دراز است. من نمیخواهم بکاری که امروز کوچک است نام بزرگ گزارم. باید در آینده تاریخ دربارهی ما داوری کند. آنچه من میدانم و توانم گفت آنست که این کوشش و این راه در تاریخ مانندی نداشته است.
اینها کارهاییست که از سال ١٣١٢ آغاز شده و من فهرستوار شمردم.
در این مدت رنجها کشیده گزندها دیده این راه را دنبال کردهایم و خدا را سپاس که امروز جمعیتی هستیم و دست بهم داده میکوشیم.
پابرگیها (از ویرانیده) :
1ـ معنی راست دین در کتاب «ورجاوندْبنیاد» بازنموده شده است.
2ـ از جمله کتاب «در پیرامون روان» و دفتر «در پیرامون مادّیگری» و گفتارهایی در پیمان و پرچمها
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 4 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 به پیمان چه یاری توانید کرد؟..
کسانی چون پیمان را میخوانند و از نگارشهای ما تکان میخورند از ما میپرسند : «از چه راهی میتوانم بشما یاری کنم؟..» میگویم : بهترین یاوری بما آنست که خود را درست گردانید.
بسیار سخت است که بکسی بگوییم : خود را درست گردان. امروز کیست که خود را درست نمیشناسد و کمی[=نقص] در خویش سراغ میدارد؟!.. هر کسی را ببینیم یک چیزهایی را فراگرفته و درپی آنست که آنها را بدیگران یاد دهد.
ولی اینها همه بیراهیست. اگر اینان همه درستند از چیست که ده تن دارای یک اندیشه نیستند؟!.. اگر اینان همه درستند پس این درماندگی و زبونی از چیست؟!..
شما میتوانید یاوریهای گرانبهایی نه بما تنها ، به توده و کشور خودتان نیز کنید. ولی این پس از آنست که نخست بخود پردازید و خود را درست گردانید. برای زندگانی پیش از همه راه درباید ـ راهی که همگی در آن گرد آیند. یک توده که راهی ندارند و پریشان و پراکنده روز گزارند هرچه بیشتر کوشند گمراهتر گردند. امروز بزرگترین و گرانمایهترین کاری که درمیانست اینست که شرقیان همه به یک راه درآیند و همگی دارای یک اندیشه و یک آرزو باشند. ما این راه را باز کردهایم شما راستیپرستی نمایید و مردانه و پاکدلانه با ما همگام شوید. نخست خود درآیید و سپس بآوردن دیگران کوشید. اینست پرارجترین یاری که بما توانید کردن.
بدانید ای برادران : شما هرچه نیک باشید و بزرگ باشید ، و هرچه دلسوزی بمردم دارید و نیکی آنان خواهید ، تا تنها تنها میکوشید و هر کدام راه دیگری را دنبال مینمایید دشمن تودهی خود هستید. دوباره میگویم : دشمن بدخواه تودهی خود میباشید.
چه دشمنی بالاتر از آن که هر کدام مردم را بسوی دیگر میکشید و آواره و درمانده میگردانید؟!. چه بدخواهی بالاتر از آن که با چیزهای بیهوده توده را سرگرم میدارید و نمیگزارید درپی کار و زندگی خود باشند و بدبختی خود را دریابند؟!..
... ما نیک میدانیم که بسیاری از گفتههای ما بکسانی گران میافتد و بآسانی نمیتوانند پذیرفت. لیکن چه باید کرد؟!.. ما ناگزیر از گفتن راستیها میباشیم و هیچ امیدی برستگاری یک توده جز از این راه نتواند بود. آنچه بکسانی گران میافتد بجای آنکه ما از گفتن آنها چشم پوشیم این بهتر که آن کسان خود را براستیپرستی وادارند. در اینجاست که دوباره میگوییم : بهتر است خوانندگان آنچه میخوانند نیک بیندیشند و شتاب بایرادگیری و پاسخگویی ننمایند.
🔸 به پیمان چه یاری توانید کرد؟..
کسانی چون پیمان را میخوانند و از نگارشهای ما تکان میخورند از ما میپرسند : «از چه راهی میتوانم بشما یاری کنم؟..» میگویم : بهترین یاوری بما آنست که خود را درست گردانید.
بسیار سخت است که بکسی بگوییم : خود را درست گردان. امروز کیست که خود را درست نمیشناسد و کمی[=نقص] در خویش سراغ میدارد؟!.. هر کسی را ببینیم یک چیزهایی را فراگرفته و درپی آنست که آنها را بدیگران یاد دهد.
ولی اینها همه بیراهیست. اگر اینان همه درستند از چیست که ده تن دارای یک اندیشه نیستند؟!.. اگر اینان همه درستند پس این درماندگی و زبونی از چیست؟!..
شما میتوانید یاوریهای گرانبهایی نه بما تنها ، به توده و کشور خودتان نیز کنید. ولی این پس از آنست که نخست بخود پردازید و خود را درست گردانید. برای زندگانی پیش از همه راه درباید ـ راهی که همگی در آن گرد آیند. یک توده که راهی ندارند و پریشان و پراکنده روز گزارند هرچه بیشتر کوشند گمراهتر گردند. امروز بزرگترین و گرانمایهترین کاری که درمیانست اینست که شرقیان همه به یک راه درآیند و همگی دارای یک اندیشه و یک آرزو باشند. ما این راه را باز کردهایم شما راستیپرستی نمایید و مردانه و پاکدلانه با ما همگام شوید. نخست خود درآیید و سپس بآوردن دیگران کوشید. اینست پرارجترین یاری که بما توانید کردن.
بدانید ای برادران : شما هرچه نیک باشید و بزرگ باشید ، و هرچه دلسوزی بمردم دارید و نیکی آنان خواهید ، تا تنها تنها میکوشید و هر کدام راه دیگری را دنبال مینمایید دشمن تودهی خود هستید. دوباره میگویم : دشمن بدخواه تودهی خود میباشید.
چه دشمنی بالاتر از آن که هر کدام مردم را بسوی دیگر میکشید و آواره و درمانده میگردانید؟!. چه بدخواهی بالاتر از آن که با چیزهای بیهوده توده را سرگرم میدارید و نمیگزارید درپی کار و زندگی خود باشند و بدبختی خود را دریابند؟!..
... ما نیک میدانیم که بسیاری از گفتههای ما بکسانی گران میافتد و بآسانی نمیتوانند پذیرفت. لیکن چه باید کرد؟!.. ما ناگزیر از گفتن راستیها میباشیم و هیچ امیدی برستگاری یک توده جز از این راه نتواند بود. آنچه بکسانی گران میافتد بجای آنکه ما از گفتن آنها چشم پوشیم این بهتر که آن کسان خود را براستیپرستی وادارند. در اینجاست که دوباره میگوییم : بهتر است خوانندگان آنچه میخوانند نیک بیندیشند و شتاب بایرادگیری و پاسخگویی ننمایند.