🔶 یکم دیماه و داستانش
🔸 تکهی سه
ما تاکنون صد گفتار نوشته نشان دادهایم که کدام کتابهاست که زیانکار میدانیم و به نابود کردنش میکوشیم ، و چندی پیش نیز زیر عنوان «چه کتابهایی را میسوزانیم؟..» گفتاری در پرچم نوشتیم که اینک آن را بدانسان که نوشته شده در پایین میآوریم :
«چنانکه گفتهایم روز نخست دیماه برای کتابسوزانیست. در آن روز باید کتابهای ناپاک و زیانمند را به بخاری انداخته سوزانید. من میشنوم کسانی این را برای ما ایراد میگیرند و چنین میگویند : «او! اینها کتاب میسوزانند!» میگویم : آری ما کتاب میسوزانیم. ولی کدام کتاب؟..
آن کتابی که یک شاعرک بیارجی با خدا بیفرهنگیهایی میکند : «در فابریک خدا بسته شود».
آن کتابی که یک جوان بدنامی بآفرینش خرده میگیرد : «خلقت من از ازل یک وصلهی ناجور بود».
آن کتابی که یک شاعرک یاوهگوی مفتخواری دستگاه باین بزرگی و آراستگی را نمیپسندد :
«جهان و هرچه در او هست هیچ در هیچست».
آن کتابی که یک مرد ناپاکی بدیگران درس ناپاکی میدهد : «در ایام جوانی چنانکه افتد و دانی با نوجوان پسری سری و سرّی داشتم..».
آن کتابی که عربیهای مغلوط میبافد و آن را بخدای آفریدگار نسبت میدهد : «و کان من عند ربک منزولا».
آن کتابی که یک پدر درمانده به یک پسر درمانده نامه مینویسد و با صد بیشرمی چنین عنوان میکند : «کتاب من الله العزیز الحکیم الی الله الحمید المجید».
آن کتابی که بخدا دروغ بسته بمردم یاد میدهد در بیماری دعا بخوانند : «و من کان به صداع فلیقراء هذا الدعاء». این گونه کتابهای ناپاک و مانندهای اینهاست که آتش میزنیم و نابود میگردانیم. نافهم آن کسانی که بما ایراد میگیرند».
شگفتتر آنکه آقای اهوازی مینویسد : جوانان کتاب میخریدند که ببرند و بسوزانند. ما اگر این کار را کنیم که بنویسندگان کتابهای زیانمند و بچاپکنندگان آنها کمک رساندهایم. ما خواستمان اینست که آنان را از نوشتن و چاپ کردن این گونه کتابها بازداریم و راهمان اینست که هر کسی که از این گونه کتابها در خانهی خود دارد بآتش بکشد و دیگران را نیز باین کار وادارد ، نه آنکه از کتابفروش خرد ، و بالاتر از این آنست که جوانان کتابهای رُمان و شعر که خود پرداختهاند بیا[و]رند و پاکدلانه بآتش اندازند و از آن کار بیهوده بازگردیده نیروهای خدادادی خود را در چیزهای سودمند بکار اندازند.
به هر حال این جشن از چند سال باز در تهران در خانهی دارندهی پرچم گرفته میشد. لیکن امسال در شهرهای دیگری ـ از مراغه و تبریز و اهواز و لار و کاشمر ـ نیز گرفته شد. در تبریز آقای مسعود مقدم و همراهانش گرفتند. در مراغه آقای ضیاء مقدم در خانهی خود جشن باشکوهی برپا گردانید. در کاشمر آقایان مهندس شریعت و ثقفی بآن برخاستند. در لار آقای آگاه و همراهانش بآن پرداختند. در اهواز باشکوهتر از همه جا بود و چنانکه فهرست فرستادهاند 188 کتاب زیانمند را سوزانیده و یا به کارون انداختهاند. یک چیز بهتر آنکه چند تنی از جوانان شعرهای خود و یا رُمانی که نوشته بودند آورده نابود گردانیدهاند. دانستنیتر آنکه درمیان این یکصد و هشتاد و هشت کتاب که فهرستش فرستاده شده «مفتاحالجنان» نیست (در جایی که ما آن را درخورِ سوزاندن میشناسیم) و این دلیلست که آن نوشتهی آقای اهوازی جز دروغ بیشرمانه نبوده.
در تهران گذشته از خانهی دارندهی پرچم ، خانوادهی پِسیان (1) در شمیران جشن برپا کردند و دختران درسخوانده و بافهم آن خاندان هرچه کتابهای رمان اندوخته بودند با یک دیوان حافظ بآتش کشیدند.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ نجفقلی پِسیان ، برادر شادروان کلنل محمدتقیخان
🔸 تکهی سه
ما تاکنون صد گفتار نوشته نشان دادهایم که کدام کتابهاست که زیانکار میدانیم و به نابود کردنش میکوشیم ، و چندی پیش نیز زیر عنوان «چه کتابهایی را میسوزانیم؟..» گفتاری در پرچم نوشتیم که اینک آن را بدانسان که نوشته شده در پایین میآوریم :
«چنانکه گفتهایم روز نخست دیماه برای کتابسوزانیست. در آن روز باید کتابهای ناپاک و زیانمند را به بخاری انداخته سوزانید. من میشنوم کسانی این را برای ما ایراد میگیرند و چنین میگویند : «او! اینها کتاب میسوزانند!» میگویم : آری ما کتاب میسوزانیم. ولی کدام کتاب؟..
آن کتابی که یک شاعرک بیارجی با خدا بیفرهنگیهایی میکند : «در فابریک خدا بسته شود».
آن کتابی که یک جوان بدنامی بآفرینش خرده میگیرد : «خلقت من از ازل یک وصلهی ناجور بود».
آن کتابی که یک شاعرک یاوهگوی مفتخواری دستگاه باین بزرگی و آراستگی را نمیپسندد :
«جهان و هرچه در او هست هیچ در هیچست».
آن کتابی که یک مرد ناپاکی بدیگران درس ناپاکی میدهد : «در ایام جوانی چنانکه افتد و دانی با نوجوان پسری سری و سرّی داشتم..».
آن کتابی که عربیهای مغلوط میبافد و آن را بخدای آفریدگار نسبت میدهد : «و کان من عند ربک منزولا».
آن کتابی که یک پدر درمانده به یک پسر درمانده نامه مینویسد و با صد بیشرمی چنین عنوان میکند : «کتاب من الله العزیز الحکیم الی الله الحمید المجید».
آن کتابی که بخدا دروغ بسته بمردم یاد میدهد در بیماری دعا بخوانند : «و من کان به صداع فلیقراء هذا الدعاء». این گونه کتابهای ناپاک و مانندهای اینهاست که آتش میزنیم و نابود میگردانیم. نافهم آن کسانی که بما ایراد میگیرند».
شگفتتر آنکه آقای اهوازی مینویسد : جوانان کتاب میخریدند که ببرند و بسوزانند. ما اگر این کار را کنیم که بنویسندگان کتابهای زیانمند و بچاپکنندگان آنها کمک رساندهایم. ما خواستمان اینست که آنان را از نوشتن و چاپ کردن این گونه کتابها بازداریم و راهمان اینست که هر کسی که از این گونه کتابها در خانهی خود دارد بآتش بکشد و دیگران را نیز باین کار وادارد ، نه آنکه از کتابفروش خرد ، و بالاتر از این آنست که جوانان کتابهای رُمان و شعر که خود پرداختهاند بیا[و]رند و پاکدلانه بآتش اندازند و از آن کار بیهوده بازگردیده نیروهای خدادادی خود را در چیزهای سودمند بکار اندازند.
به هر حال این جشن از چند سال باز در تهران در خانهی دارندهی پرچم گرفته میشد. لیکن امسال در شهرهای دیگری ـ از مراغه و تبریز و اهواز و لار و کاشمر ـ نیز گرفته شد. در تبریز آقای مسعود مقدم و همراهانش گرفتند. در مراغه آقای ضیاء مقدم در خانهی خود جشن باشکوهی برپا گردانید. در کاشمر آقایان مهندس شریعت و ثقفی بآن برخاستند. در لار آقای آگاه و همراهانش بآن پرداختند. در اهواز باشکوهتر از همه جا بود و چنانکه فهرست فرستادهاند 188 کتاب زیانمند را سوزانیده و یا به کارون انداختهاند. یک چیز بهتر آنکه چند تنی از جوانان شعرهای خود و یا رُمانی که نوشته بودند آورده نابود گردانیدهاند. دانستنیتر آنکه درمیان این یکصد و هشتاد و هشت کتاب که فهرستش فرستاده شده «مفتاحالجنان» نیست (در جایی که ما آن را درخورِ سوزاندن میشناسیم) و این دلیلست که آن نوشتهی آقای اهوازی جز دروغ بیشرمانه نبوده.
در تهران گذشته از خانهی دارندهی پرچم ، خانوادهی پِسیان (1) در شمیران جشن برپا کردند و دختران درسخوانده و بافهم آن خاندان هرچه کتابهای رمان اندوخته بودند با یک دیوان حافظ بآتش کشیدند.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ نجفقلی پِسیان ، برادر شادروان کلنل محمدتقیخان
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
احمد کسروی - یکم دیماه 1322.pdf
341.1 KB
🔸 یکم دیماه ۱۳۲۲
🖌 احمد کسروی
تایپ شده
🖌 احمد کسروی
تایپ شده
🔶 حافظ چه میگوید
🔸 9ـ فهرستی از بدآموزیهای حافظ (تکهی یک از دو)
چنانکه گفتیم حافظ مقصد اصلیش غزل سرودن و قافیه درست کردن است نه سخن گفتن و معنایی فهمانیدن. این شیوهایست که بیشتر شاعران داشتهاند ، بویژه در غزلسازی ، و اینست شما ارتباطی میانهی گفتههای آنها نمیبینید. میگویند مردی را دیدند که در تابستان پوستینی بدوش گرفته بود و پرسیدند این چیست؟!.. چرا در تابستان پوستین پوشیدهای؟!.. پاسخ داد : در نسیهفروش عبا نمیبود. چون بیپول میبوده و میبایست نسیه بخرد و نسیهفروش هم جز پوستین نمیداشته این است بآن راضی گردیده.
این داستان شاعرانست. چون باید فلان کلمهی قافیه را در سخن بگنجانند اینست اختیاری از خود ندارند و باید هرچه با قافیه سازش کرد آن را بگویند. بویژه حافظ که هیچ پروایی نداشته و هرچه پیشش میآمده میگفته. نه از تناقضگویی میپرهیزیده ، نه از پوچی سخن میترسیده ، نه پروای دین میداشته ، نه دربند آبرو میبوده.
چنانکه گفتیم حافظ از چند رشته که بیشتر آنها باهم سازش نمیداشت سخن میگرفت و این است شما اگر شعرهایش را بخوانید گاه خراباتیست ، گاه صوفیست ، گاه مسلمان است ، گاه تنها یک شاعر ستایشگر است ، گاه عاشقست. کوتاه سخن خودش هم نمیداند چیست. گاهی نیز چون هیچ سخن پیدا نمیکند بیکبار جلو چرندگویی را باز میگزارد :
غافلست آنکو بشمشیر از تو میپیچد عنان
قند را لذت مگر نیکو نمیداند مگس
کویت از اشکم چو دریا گشت و میترسم که باز
بر سر آیند این رقیبان سبکبارت چو خس
اینها چه معنایی میدارد؟!.. چرا باید کسی عمر با این سخنان پوچ بیهوده بسر دهد؟!..
این پستترین شیوهی بهرهمندی از سخن است که شاعران پیش گرفتهاند. سخن که یک نیروی خدادادیست میتوان از آن بهرههای بزرگی برداشت. میتوان دانشهایی بیرون ریخت و هزاران کسان را دانشور گردانید ، میتوان راستیها را بازنمود و صدهزاران گمراه را براه آورد ، میتوان پندها سرود ، میتوان اندرزها داد ، میتوان تودهی درماندهای را بتکان آورد ، بالاخره میتوان پول و داراک[=ثروت] بدست آورد ، از سخن هر گونه بهره توان برداشت و پستترین همهی آنها اینست که کسی از آن قافیهبافی کند. این کند که چند کلمهای را فهرست کرده هر کدام را در شعری نشاند و یک غزلی یا قطعهای را پدید آورد. این یک بازیچهی بیخردانه بیش نیست.
این خود زیانکاریست که کسی معنی را قربانی کلمهها کند. حافظ اگر بجای اینگونه شعرگویی خشتزنی کردی ، در پیشگاه حقیقت ارج بیشتری یافتی. زیرا از آن خشتها سودی توانستی بود ولی از این سخن او هیچ سودی نتواند بود. گذشته از آنکه چون بدآموزیهای بسیاری را بسخنان خود آمیخته زیانها نیز میدارد.
حافظ روسیاه تنها بآن بس نکرده که عمر هدر سازد و زندگانی با بیهودهگویی بسر برد ، یک رشته بدآموزیهای زهرناک را نیز در سخنان خود گنجانیده و از خود بیادگار گزارده که ملیونها کسان را نیز همچون خود پوچمغز و آلوده گرداند. زیان شعرهای حافظ بیش از همه از این راهست ، و من اینک فهرستی از آن بدآموزیها را در اینجا میآورم :
1) ستایشهای گزافهآمیز بیرون از اندازه از باده کرده. اینهمه ستایش از باده برای چیست؟!.. من نمیگویم باده بد است. در اینجا سخن از بدی باده را نمیدارم. میگویم نیکیش کدام است؟!.. آیا اینهمه ستایش ازو یاوهبافی نیست؟!.. باده را اگر کم خورند اندک خوشی دارد ، ولی چون بیش شد گیجی آورد و به هذیانگویی وادارد ، و اگر بیشتر شد کار باستفراغ و ناپاکی کشد. چنین چیزی نیکیش کدام است؟!.. آن ستایشهایی که حافظ و دیگران از باده کرده و چنین وانمودهاند که باده رازهای سربسته را گشاید و نادانستنیها را دانسته گرداند ، جز یاوهگویی نیست. هر کسی حق دارد حافظ را تنها بنام این شعرهایش ، دیوانهی یاوهگویی شناسد.
بیا ساقی آن آب آتش خواص بمن ده که تا یابم از غم خلاص
فریدون صفت کاویانی علم برافرازم از پشتی جام جم
بیا ساقی این نکته بشنو ز مِی که یک جرعه مِی به ز دیهیم کی
میتوان باور کرد که نود درصد بادهخواران ایران فریب این شعرهای حافظ و دیگران را خوردهاند ، و من نمیدانم هواداران حافظ با این نادانیهای او چه میگویند و چه بهانه پیش میکشند.
🔸 9ـ فهرستی از بدآموزیهای حافظ (تکهی یک از دو)
چنانکه گفتیم حافظ مقصد اصلیش غزل سرودن و قافیه درست کردن است نه سخن گفتن و معنایی فهمانیدن. این شیوهایست که بیشتر شاعران داشتهاند ، بویژه در غزلسازی ، و اینست شما ارتباطی میانهی گفتههای آنها نمیبینید. میگویند مردی را دیدند که در تابستان پوستینی بدوش گرفته بود و پرسیدند این چیست؟!.. چرا در تابستان پوستین پوشیدهای؟!.. پاسخ داد : در نسیهفروش عبا نمیبود. چون بیپول میبوده و میبایست نسیه بخرد و نسیهفروش هم جز پوستین نمیداشته این است بآن راضی گردیده.
این داستان شاعرانست. چون باید فلان کلمهی قافیه را در سخن بگنجانند اینست اختیاری از خود ندارند و باید هرچه با قافیه سازش کرد آن را بگویند. بویژه حافظ که هیچ پروایی نداشته و هرچه پیشش میآمده میگفته. نه از تناقضگویی میپرهیزیده ، نه از پوچی سخن میترسیده ، نه پروای دین میداشته ، نه دربند آبرو میبوده.
چنانکه گفتیم حافظ از چند رشته که بیشتر آنها باهم سازش نمیداشت سخن میگرفت و این است شما اگر شعرهایش را بخوانید گاه خراباتیست ، گاه صوفیست ، گاه مسلمان است ، گاه تنها یک شاعر ستایشگر است ، گاه عاشقست. کوتاه سخن خودش هم نمیداند چیست. گاهی نیز چون هیچ سخن پیدا نمیکند بیکبار جلو چرندگویی را باز میگزارد :
غافلست آنکو بشمشیر از تو میپیچد عنان
قند را لذت مگر نیکو نمیداند مگس
کویت از اشکم چو دریا گشت و میترسم که باز
بر سر آیند این رقیبان سبکبارت چو خس
اینها چه معنایی میدارد؟!.. چرا باید کسی عمر با این سخنان پوچ بیهوده بسر دهد؟!..
این پستترین شیوهی بهرهمندی از سخن است که شاعران پیش گرفتهاند. سخن که یک نیروی خدادادیست میتوان از آن بهرههای بزرگی برداشت. میتوان دانشهایی بیرون ریخت و هزاران کسان را دانشور گردانید ، میتوان راستیها را بازنمود و صدهزاران گمراه را براه آورد ، میتوان پندها سرود ، میتوان اندرزها داد ، میتوان تودهی درماندهای را بتکان آورد ، بالاخره میتوان پول و داراک[=ثروت] بدست آورد ، از سخن هر گونه بهره توان برداشت و پستترین همهی آنها اینست که کسی از آن قافیهبافی کند. این کند که چند کلمهای را فهرست کرده هر کدام را در شعری نشاند و یک غزلی یا قطعهای را پدید آورد. این یک بازیچهی بیخردانه بیش نیست.
این خود زیانکاریست که کسی معنی را قربانی کلمهها کند. حافظ اگر بجای اینگونه شعرگویی خشتزنی کردی ، در پیشگاه حقیقت ارج بیشتری یافتی. زیرا از آن خشتها سودی توانستی بود ولی از این سخن او هیچ سودی نتواند بود. گذشته از آنکه چون بدآموزیهای بسیاری را بسخنان خود آمیخته زیانها نیز میدارد.
حافظ روسیاه تنها بآن بس نکرده که عمر هدر سازد و زندگانی با بیهودهگویی بسر برد ، یک رشته بدآموزیهای زهرناک را نیز در سخنان خود گنجانیده و از خود بیادگار گزارده که ملیونها کسان را نیز همچون خود پوچمغز و آلوده گرداند. زیان شعرهای حافظ بیش از همه از این راهست ، و من اینک فهرستی از آن بدآموزیها را در اینجا میآورم :
1) ستایشهای گزافهآمیز بیرون از اندازه از باده کرده. اینهمه ستایش از باده برای چیست؟!.. من نمیگویم باده بد است. در اینجا سخن از بدی باده را نمیدارم. میگویم نیکیش کدام است؟!.. آیا اینهمه ستایش ازو یاوهبافی نیست؟!.. باده را اگر کم خورند اندک خوشی دارد ، ولی چون بیش شد گیجی آورد و به هذیانگویی وادارد ، و اگر بیشتر شد کار باستفراغ و ناپاکی کشد. چنین چیزی نیکیش کدام است؟!.. آن ستایشهایی که حافظ و دیگران از باده کرده و چنین وانمودهاند که باده رازهای سربسته را گشاید و نادانستنیها را دانسته گرداند ، جز یاوهگویی نیست. هر کسی حق دارد حافظ را تنها بنام این شعرهایش ، دیوانهی یاوهگویی شناسد.
بیا ساقی آن آب آتش خواص بمن ده که تا یابم از غم خلاص
فریدون صفت کاویانی علم برافرازم از پشتی جام جم
بیا ساقی این نکته بشنو ز مِی که یک جرعه مِی به ز دیهیم کی
میتوان باور کرد که نود درصد بادهخواران ایران فریب این شعرهای حافظ و دیگران را خوردهاند ، و من نمیدانم هواداران حافظ با این نادانیهای او چه میگویند و چه بهانه پیش میکشند.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
یکی از همراهان ما که به پاک گردانیدن خانهی خود از اینگونه کتابهای بدآموز برخاسته و این ویدئو را فرستاده آرزو میکند روزی برسد که ایرانیان از چنین کتابهای ویرانگری رهایی یابند. ما نیز بهمین آرزوییم. ولی این را هم میافزاییم که بیگمان تا چنان روزی ایرانیان در راه نیرو گرفتن خردها و بازشناختن نیک از بد میباید گامهای بلندی را بردارند. یکی از آن گامها اینست که دریابند کتاب به صرف کتاب بودن ارجمند نیست. آنچه کتابی را ارجمند میگرداند ، نوشتههای سودمند آنست. نه هر کتابی سودمندست.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گام دیگری که باید برداشت ، دانستن زیانهای اینگونه کتابهاست. باید فریب ستایشهای «ادیبان» و «شرقشناسان» را نخورد. این دستگاه «فرهنگ نام» بدست خائنانی همچون برادران فروغی و علیاصغر حکمت بنیاد یافته. آنها همدستان پرفسور براون در رواج شعر و شاعری و «ادبیات» در ایران بودهاند. در این باره کتاب در پیرامون «ادبیات» دیده شود. آن دانشکدههای ادبیات که پیاپی استاد و دکتر بیرون داده و میدهند ، بهترین پایگاه برای رواج دادن به اینگونه کتابهای بدآموزند.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
دیده میشود همان «دکترها» و «استادان» که «محصولات» دانشکدههای ادبیاتند ، بفزونیِ این کتابهای بدآموز و رواجشان کوشیدهاند. همانها کتابهای زمان مغول ، که هر یک را باید میکربی بشمار آورد ، یکایک چند بار نشخوار کرده بیرون ریختهاند. از آنسو یک زیستگاه چنین میکربهایی «حوزههای علمیه» میباشند که آنها نیز در پدید آوردن کتابهای سراسر زیان کیش شیعی کوششهای بسیار کرده و میکنند.