Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
احمد کسروی - یکم دیماه 1322.pdf
341.1 KB
🔸 یکم دیماه ۱۳۲۲
🖌 احمد کسروی
تایپ شده
🖌 احمد کسروی
تایپ شده
🔶 حافظ چه میگوید
🔸 9ـ فهرستی از بدآموزیهای حافظ (تکهی یک از دو)
چنانکه گفتیم حافظ مقصد اصلیش غزل سرودن و قافیه درست کردن است نه سخن گفتن و معنایی فهمانیدن. این شیوهایست که بیشتر شاعران داشتهاند ، بویژه در غزلسازی ، و اینست شما ارتباطی میانهی گفتههای آنها نمیبینید. میگویند مردی را دیدند که در تابستان پوستینی بدوش گرفته بود و پرسیدند این چیست؟!.. چرا در تابستان پوستین پوشیدهای؟!.. پاسخ داد : در نسیهفروش عبا نمیبود. چون بیپول میبوده و میبایست نسیه بخرد و نسیهفروش هم جز پوستین نمیداشته این است بآن راضی گردیده.
این داستان شاعرانست. چون باید فلان کلمهی قافیه را در سخن بگنجانند اینست اختیاری از خود ندارند و باید هرچه با قافیه سازش کرد آن را بگویند. بویژه حافظ که هیچ پروایی نداشته و هرچه پیشش میآمده میگفته. نه از تناقضگویی میپرهیزیده ، نه از پوچی سخن میترسیده ، نه پروای دین میداشته ، نه دربند آبرو میبوده.
چنانکه گفتیم حافظ از چند رشته که بیشتر آنها باهم سازش نمیداشت سخن میگرفت و این است شما اگر شعرهایش را بخوانید گاه خراباتیست ، گاه صوفیست ، گاه مسلمان است ، گاه تنها یک شاعر ستایشگر است ، گاه عاشقست. کوتاه سخن خودش هم نمیداند چیست. گاهی نیز چون هیچ سخن پیدا نمیکند بیکبار جلو چرندگویی را باز میگزارد :
غافلست آنکو بشمشیر از تو میپیچد عنان
قند را لذت مگر نیکو نمیداند مگس
کویت از اشکم چو دریا گشت و میترسم که باز
بر سر آیند این رقیبان سبکبارت چو خس
اینها چه معنایی میدارد؟!.. چرا باید کسی عمر با این سخنان پوچ بیهوده بسر دهد؟!..
این پستترین شیوهی بهرهمندی از سخن است که شاعران پیش گرفتهاند. سخن که یک نیروی خدادادیست میتوان از آن بهرههای بزرگی برداشت. میتوان دانشهایی بیرون ریخت و هزاران کسان را دانشور گردانید ، میتوان راستیها را بازنمود و صدهزاران گمراه را براه آورد ، میتوان پندها سرود ، میتوان اندرزها داد ، میتوان تودهی درماندهای را بتکان آورد ، بالاخره میتوان پول و داراک[=ثروت] بدست آورد ، از سخن هر گونه بهره توان برداشت و پستترین همهی آنها اینست که کسی از آن قافیهبافی کند. این کند که چند کلمهای را فهرست کرده هر کدام را در شعری نشاند و یک غزلی یا قطعهای را پدید آورد. این یک بازیچهی بیخردانه بیش نیست.
این خود زیانکاریست که کسی معنی را قربانی کلمهها کند. حافظ اگر بجای اینگونه شعرگویی خشتزنی کردی ، در پیشگاه حقیقت ارج بیشتری یافتی. زیرا از آن خشتها سودی توانستی بود ولی از این سخن او هیچ سودی نتواند بود. گذشته از آنکه چون بدآموزیهای بسیاری را بسخنان خود آمیخته زیانها نیز میدارد.
حافظ روسیاه تنها بآن بس نکرده که عمر هدر سازد و زندگانی با بیهودهگویی بسر برد ، یک رشته بدآموزیهای زهرناک را نیز در سخنان خود گنجانیده و از خود بیادگار گزارده که ملیونها کسان را نیز همچون خود پوچمغز و آلوده گرداند. زیان شعرهای حافظ بیش از همه از این راهست ، و من اینک فهرستی از آن بدآموزیها را در اینجا میآورم :
1) ستایشهای گزافهآمیز بیرون از اندازه از باده کرده. اینهمه ستایش از باده برای چیست؟!.. من نمیگویم باده بد است. در اینجا سخن از بدی باده را نمیدارم. میگویم نیکیش کدام است؟!.. آیا اینهمه ستایش ازو یاوهبافی نیست؟!.. باده را اگر کم خورند اندک خوشی دارد ، ولی چون بیش شد گیجی آورد و به هذیانگویی وادارد ، و اگر بیشتر شد کار باستفراغ و ناپاکی کشد. چنین چیزی نیکیش کدام است؟!.. آن ستایشهایی که حافظ و دیگران از باده کرده و چنین وانمودهاند که باده رازهای سربسته را گشاید و نادانستنیها را دانسته گرداند ، جز یاوهگویی نیست. هر کسی حق دارد حافظ را تنها بنام این شعرهایش ، دیوانهی یاوهگویی شناسد.
بیا ساقی آن آب آتش خواص بمن ده که تا یابم از غم خلاص
فریدون صفت کاویانی علم برافرازم از پشتی جام جم
بیا ساقی این نکته بشنو ز مِی که یک جرعه مِی به ز دیهیم کی
میتوان باور کرد که نود درصد بادهخواران ایران فریب این شعرهای حافظ و دیگران را خوردهاند ، و من نمیدانم هواداران حافظ با این نادانیهای او چه میگویند و چه بهانه پیش میکشند.
🔸 9ـ فهرستی از بدآموزیهای حافظ (تکهی یک از دو)
چنانکه گفتیم حافظ مقصد اصلیش غزل سرودن و قافیه درست کردن است نه سخن گفتن و معنایی فهمانیدن. این شیوهایست که بیشتر شاعران داشتهاند ، بویژه در غزلسازی ، و اینست شما ارتباطی میانهی گفتههای آنها نمیبینید. میگویند مردی را دیدند که در تابستان پوستینی بدوش گرفته بود و پرسیدند این چیست؟!.. چرا در تابستان پوستین پوشیدهای؟!.. پاسخ داد : در نسیهفروش عبا نمیبود. چون بیپول میبوده و میبایست نسیه بخرد و نسیهفروش هم جز پوستین نمیداشته این است بآن راضی گردیده.
این داستان شاعرانست. چون باید فلان کلمهی قافیه را در سخن بگنجانند اینست اختیاری از خود ندارند و باید هرچه با قافیه سازش کرد آن را بگویند. بویژه حافظ که هیچ پروایی نداشته و هرچه پیشش میآمده میگفته. نه از تناقضگویی میپرهیزیده ، نه از پوچی سخن میترسیده ، نه پروای دین میداشته ، نه دربند آبرو میبوده.
چنانکه گفتیم حافظ از چند رشته که بیشتر آنها باهم سازش نمیداشت سخن میگرفت و این است شما اگر شعرهایش را بخوانید گاه خراباتیست ، گاه صوفیست ، گاه مسلمان است ، گاه تنها یک شاعر ستایشگر است ، گاه عاشقست. کوتاه سخن خودش هم نمیداند چیست. گاهی نیز چون هیچ سخن پیدا نمیکند بیکبار جلو چرندگویی را باز میگزارد :
غافلست آنکو بشمشیر از تو میپیچد عنان
قند را لذت مگر نیکو نمیداند مگس
کویت از اشکم چو دریا گشت و میترسم که باز
بر سر آیند این رقیبان سبکبارت چو خس
اینها چه معنایی میدارد؟!.. چرا باید کسی عمر با این سخنان پوچ بیهوده بسر دهد؟!..
این پستترین شیوهی بهرهمندی از سخن است که شاعران پیش گرفتهاند. سخن که یک نیروی خدادادیست میتوان از آن بهرههای بزرگی برداشت. میتوان دانشهایی بیرون ریخت و هزاران کسان را دانشور گردانید ، میتوان راستیها را بازنمود و صدهزاران گمراه را براه آورد ، میتوان پندها سرود ، میتوان اندرزها داد ، میتوان تودهی درماندهای را بتکان آورد ، بالاخره میتوان پول و داراک[=ثروت] بدست آورد ، از سخن هر گونه بهره توان برداشت و پستترین همهی آنها اینست که کسی از آن قافیهبافی کند. این کند که چند کلمهای را فهرست کرده هر کدام را در شعری نشاند و یک غزلی یا قطعهای را پدید آورد. این یک بازیچهی بیخردانه بیش نیست.
این خود زیانکاریست که کسی معنی را قربانی کلمهها کند. حافظ اگر بجای اینگونه شعرگویی خشتزنی کردی ، در پیشگاه حقیقت ارج بیشتری یافتی. زیرا از آن خشتها سودی توانستی بود ولی از این سخن او هیچ سودی نتواند بود. گذشته از آنکه چون بدآموزیهای بسیاری را بسخنان خود آمیخته زیانها نیز میدارد.
حافظ روسیاه تنها بآن بس نکرده که عمر هدر سازد و زندگانی با بیهودهگویی بسر برد ، یک رشته بدآموزیهای زهرناک را نیز در سخنان خود گنجانیده و از خود بیادگار گزارده که ملیونها کسان را نیز همچون خود پوچمغز و آلوده گرداند. زیان شعرهای حافظ بیش از همه از این راهست ، و من اینک فهرستی از آن بدآموزیها را در اینجا میآورم :
1) ستایشهای گزافهآمیز بیرون از اندازه از باده کرده. اینهمه ستایش از باده برای چیست؟!.. من نمیگویم باده بد است. در اینجا سخن از بدی باده را نمیدارم. میگویم نیکیش کدام است؟!.. آیا اینهمه ستایش ازو یاوهبافی نیست؟!.. باده را اگر کم خورند اندک خوشی دارد ، ولی چون بیش شد گیجی آورد و به هذیانگویی وادارد ، و اگر بیشتر شد کار باستفراغ و ناپاکی کشد. چنین چیزی نیکیش کدام است؟!.. آن ستایشهایی که حافظ و دیگران از باده کرده و چنین وانمودهاند که باده رازهای سربسته را گشاید و نادانستنیها را دانسته گرداند ، جز یاوهگویی نیست. هر کسی حق دارد حافظ را تنها بنام این شعرهایش ، دیوانهی یاوهگویی شناسد.
بیا ساقی آن آب آتش خواص بمن ده که تا یابم از غم خلاص
فریدون صفت کاویانی علم برافرازم از پشتی جام جم
بیا ساقی این نکته بشنو ز مِی که یک جرعه مِی به ز دیهیم کی
میتوان باور کرد که نود درصد بادهخواران ایران فریب این شعرهای حافظ و دیگران را خوردهاند ، و من نمیدانم هواداران حافظ با این نادانیهای او چه میگویند و چه بهانه پیش میکشند.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
یکی از همراهان ما که به پاک گردانیدن خانهی خود از اینگونه کتابهای بدآموز برخاسته و این ویدئو را فرستاده آرزو میکند روزی برسد که ایرانیان از چنین کتابهای ویرانگری رهایی یابند. ما نیز بهمین آرزوییم. ولی این را هم میافزاییم که بیگمان تا چنان روزی ایرانیان در راه نیرو گرفتن خردها و بازشناختن نیک از بد میباید گامهای بلندی را بردارند. یکی از آن گامها اینست که دریابند کتاب به صرف کتاب بودن ارجمند نیست. آنچه کتابی را ارجمند میگرداند ، نوشتههای سودمند آنست. نه هر کتابی سودمندست.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گام دیگری که باید برداشت ، دانستن زیانهای اینگونه کتابهاست. باید فریب ستایشهای «ادیبان» و «شرقشناسان» را نخورد. این دستگاه «فرهنگ نام» بدست خائنانی همچون برادران فروغی و علیاصغر حکمت بنیاد یافته. آنها همدستان پرفسور براون در رواج شعر و شاعری و «ادبیات» در ایران بودهاند. در این باره کتاب در پیرامون «ادبیات» دیده شود. آن دانشکدههای ادبیات که پیاپی استاد و دکتر بیرون داده و میدهند ، بهترین پایگاه برای رواج دادن به اینگونه کتابهای بدآموزند.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
دیده میشود همان «دکترها» و «استادان» که «محصولات» دانشکدههای ادبیاتند ، بفزونیِ این کتابهای بدآموز و رواجشان کوشیدهاند. همانها کتابهای زمان مغول ، که هر یک را باید میکربی بشمار آورد ، یکایک چند بار نشخوار کرده بیرون ریختهاند. از آنسو یک زیستگاه چنین میکربهایی «حوزههای علمیه» میباشند که آنها نیز در پدید آوردن کتابهای سراسر زیان کیش شیعی کوششهای بسیار کرده و میکنند.