🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار یکم : زیانهای اسلام - تکهی پنجم
3ـ مسلمانان به نادانیهای خود مینازند
چنانکه گفتیم باورهایی که مسلمانان امروزی میدارند و دین ، آنها را میشمارند (چه دربارهی خدا و چه دربارهی برانگیخته ، و چه در زمینهی زندگانی ، و چه در زمینهی آنجهان) همه کج و همه نادانی است ، و همین نادانیهاست که از پیشرفت بازشان داشته و بدینسان خوار و زبونشان گردانیده. از آنسوی چنانکه خواهیم گفت پیشرفت زمان ، اسلام و دیگر دینها را در پس گزارده است. ولی مسلمانان اینها را نمیدانند ، بلکه از نافهمی به همان نادانیهای خود مینازند و خود را در رستگاری پنداشته آرزو میکنند که اروپاییان باسلام بیایند. اینان شنیدهاند که اسلام چون برخاست مردم دسته دسته بآن دین گراییدند ، میپندارند که اکنون نیز همان باید بود ، بیآنکه بدانند نه اسلام آن اسلامست و نه زمان آن زمان میباشد. بارها دیده میشود که آخوندبچههای هوسمند باین آرزو افتادهاند که به اروپا رفته در آنجا به «تبلیغ اسلام» پردازند. بارها دیده میشود که کسانی با یک افسوسناکی میگویند : «آخر این اروپاییها چرا مسلمان نمیشوند؟!...».
بسیاری از ایشان همیشه امیدمندند که دیر یا زود ، یکی از پیشوایان نیرومند اروپایی مسلمان خواهد شد و باسلام رواج خواهد داد. در جنگ جهانگیر گذشته که قیصر آلمان ، تنها برای فریب مسلمانان اسلامخواهی مینمود ، مسلمانان با یک روی خندان و گشاده به یکدیگر مژده میرساندند و در همه جا هواداری از آلمان نشان میدادند. سپس که موسولینی و هیتلر پیدا شدند این بار امیدشان را باینان بستند. در این جنگ که اکنون در کار است و در آغازِ آن آلمانها پیشرفت تندی میکردند ، مسلمانان در همه جا ، بیشترشان «هیتلرستایی» پیشه کرده بودند ، و کسانی چنین میگفتند : «خدا او را برانگیخته است ، خواهید دید مسلمان هم خواهد کرد».
روزی مردی که از بازرگانانست و در هندوستان و روسستان نیز بوده بنزد من آمد ، و درمیان گفتگو ستایشها از هیتلر آغاز کرد و سپس گفت : «تنها یک چیز مانده و آن اینکه مسلمان شود و اسلام را به اوج عظمت خود برساند». این سخن نه آن بود که من پاسخی گویم. سزای این نادانی جز خاموشی نمیبود. ولی چون رشته را رها نکرده بسخنان پوچتر دیگری میپرداخت ، برای جلوگیری گفتم : «هیتلر چگونه اسلام را به اوج عظمت برساند؟!...» گفت : «قوه دارد ، هر کاری تواند کرد». دیدم بدتر گردید. ناچار شده گفتم : «این گفتگو را بکنار گزارید».
.
🔸 گفتار یکم : زیانهای اسلام - تکهی پنجم
3ـ مسلمانان به نادانیهای خود مینازند
چنانکه گفتیم باورهایی که مسلمانان امروزی میدارند و دین ، آنها را میشمارند (چه دربارهی خدا و چه دربارهی برانگیخته ، و چه در زمینهی زندگانی ، و چه در زمینهی آنجهان) همه کج و همه نادانی است ، و همین نادانیهاست که از پیشرفت بازشان داشته و بدینسان خوار و زبونشان گردانیده. از آنسوی چنانکه خواهیم گفت پیشرفت زمان ، اسلام و دیگر دینها را در پس گزارده است. ولی مسلمانان اینها را نمیدانند ، بلکه از نافهمی به همان نادانیهای خود مینازند و خود را در رستگاری پنداشته آرزو میکنند که اروپاییان باسلام بیایند. اینان شنیدهاند که اسلام چون برخاست مردم دسته دسته بآن دین گراییدند ، میپندارند که اکنون نیز همان باید بود ، بیآنکه بدانند نه اسلام آن اسلامست و نه زمان آن زمان میباشد. بارها دیده میشود که آخوندبچههای هوسمند باین آرزو افتادهاند که به اروپا رفته در آنجا به «تبلیغ اسلام» پردازند. بارها دیده میشود که کسانی با یک افسوسناکی میگویند : «آخر این اروپاییها چرا مسلمان نمیشوند؟!...».
بسیاری از ایشان همیشه امیدمندند که دیر یا زود ، یکی از پیشوایان نیرومند اروپایی مسلمان خواهد شد و باسلام رواج خواهد داد. در جنگ جهانگیر گذشته که قیصر آلمان ، تنها برای فریب مسلمانان اسلامخواهی مینمود ، مسلمانان با یک روی خندان و گشاده به یکدیگر مژده میرساندند و در همه جا هواداری از آلمان نشان میدادند. سپس که موسولینی و هیتلر پیدا شدند این بار امیدشان را باینان بستند. در این جنگ که اکنون در کار است و در آغازِ آن آلمانها پیشرفت تندی میکردند ، مسلمانان در همه جا ، بیشترشان «هیتلرستایی» پیشه کرده بودند ، و کسانی چنین میگفتند : «خدا او را برانگیخته است ، خواهید دید مسلمان هم خواهد کرد».
روزی مردی که از بازرگانانست و در هندوستان و روسستان نیز بوده بنزد من آمد ، و درمیان گفتگو ستایشها از هیتلر آغاز کرد و سپس گفت : «تنها یک چیز مانده و آن اینکه مسلمان شود و اسلام را به اوج عظمت خود برساند». این سخن نه آن بود که من پاسخی گویم. سزای این نادانی جز خاموشی نمیبود. ولی چون رشته را رها نکرده بسخنان پوچتر دیگری میپرداخت ، برای جلوگیری گفتم : «هیتلر چگونه اسلام را به اوج عظمت برساند؟!...» گفت : «قوه دارد ، هر کاری تواند کرد». دیدم بدتر گردید. ناچار شده گفتم : «این گفتگو را بکنار گزارید».
.
✴️ پاسخ خردهگیران
نویسندگان و گویندگان بر دو دستهاند : یکی آنان که چشمشان بدهان توده است ، هر طور اینان بخوانند آنان میزنند. اگر روزی بازار دین بیرواج باشد هفتهها و ماهها میگذرد که نام دین در قلم و زبان آنها دیده نمیشود و چون دین خریدار پیدا کند جلودار آن میشوند. اگر روزی ستایش شاه مُد شود توده را هیچ و شاه را همهچیز میشمارند و چون نکوهش او خریدار پیدا کند کارهای نیک او را هم بد شمارند و همهی خرابیها را بگردن او گزارند.
اینان مردمیند بازیگر که در یک ساعت بچند رنگ درمیآیند یا مانند گربه که از هر طرف بزمین افتد با دست و پا بزمین میرسند. اینان گرچه در زندگی کمتر عقب میمانند ولی چون گفتههاشان از روی حقیقت نیست در توده اثری ندارد. برای آنکه اینان تا این اندازه هم ما را فراموشکار و گولخور ندانند چه خوب است کسانی که دست دارند کتابی نویسند که در یک صفحه گفتار و کردار اینان را پیش از شهریور[1] و در صفحهی دیگر رفتار آنها را پس از شهریور یاد کنند تا آنها را بهتر بشناسد ـ گرچه اینان بیگمان در جواب خواهند گفت که گفتههای آن روز ما از روی جبر بوده و امروز از روی اختیار است ، ولی ما در جواب دورههای چندین سالهی پیمان را جلو آنها میگزاریم و میگوییم مگر پیمان در همین آب و خاک منتشر نمیشد؟! در آن روزی که اگر کسی یک کتاب چند صفحهای مینوشت یک صفحهی آن ، عکس شاه بود دارندهی پیمان جز در [کتاب] «قانون دادگری» (چاپ خودِ آن در آن هنگام نشان دیگریست بر شهامت او) نامی از شاهِ پیش نبرده و امروز هم که بازار نکوهش او رواج دارد چیزی نگفته.
بسیاری از همین بدگویان همان ستایشگران پیشینند که نان را به نرخ روز میخورند.
دستهی دوم کسانیند که درد و راه درمان آن را شناختهاند و خود را هم برای چاره آماده کردهاند. اینان میدانند که درمان دوا میخواهد و دوا هم تلخ است و هم تند. میدانند که اندام فاسد بریدن و دریدن میخواهد و این کار هم داد و فریاد دارد از اینرو خود را آماده و سپس وارد کار شدهاند. آری میتوان بکودک نادان بجای دوای تلخ ، شربت شیرین دارد و او را خشنود کرد ولی یک پزشک وظیفهشناس آیا حاضر است برای آسودگی خود دیگران را فریب دهد؟!
راهی را که امروز پیمان و پرچم در پیش دارد نبرد با پندارها و عقیدههای بیپایی است که برای توده عادت هزارساله و برای رهبران سرمایهی روزی و مقام است از اینرو ناچار با هو و جنجال برابر خواهد شد. گرچه این روش چون برخلاف میل بیشتر مردم است پیشرفت آن کندتر است ولی چون با نیروی خدایی یعنی حقیقت همراهست اثر آن عمیق و پایدار است. اینهمه گفتارها و سخنرانیها که هر روز باقتضای وقت گفته و نوشته میشود میبینید که اثر آن خیلی کم یا هیچ است ولی اثر این نوشتهها در اعماق دلهاست.
در اینجا میخواهم به بعضی از نویسندگان که بیادبانه اعتراضهایی کردهاند با رعایت ادب عرض کنم که اگر بخواهیم یک یک نوشتههای پرچم و اعتراضهای شما را بنویسم مطلب دراز میشود. شما اگر میخواهید تنها به قاضی نروید خوب است هنگام اعتراض عین عبارت پرچم یا اقلاً شماره و تاریخ روزنامهی مورد اعتراض را یاد کنید تا علاقهمندان بتوانند این دو گفتار را پهلوی هم گزارند و درست قضاوت کنند.
این کار خیلی دور از انصاف است که شما دو جمله را که بهم بستگی دارد تنها یکی را برای دستاویز میآورید و دیگری را که دنبالهی آنست ذکر نمیکنید.
چون ستایش به هر اسم باشد بر من گرانست ، میخواهم گفتار خود را با اعتراض بپایان رسانم : بعقیدهی من و خیلی از دوستان ، کسی که میخواهد بار سنگینی را براه دوری رساند باید هر کس را که هر اندازه برای همراهی حاضر است بپذیرد ولی آقای کسروی بجای پذیرفتنْ چنین کسانی را سخت میرنجاند و این خود باعث خیلی از گلهها و رنجیدگیها شده. آموزگار نمره که میدهد مناسب با استعداد شاگردانست نه خود او ، ولی ایشان میگویند همه باید مانند من باشند و این هم شدنی نیست.
حَکَمیزاده[2]
پرچم : باین اعتراض آقای حکمیزاده زبانی پاسخ داده شده. یک دسته میخواهند از حقایق آنچه را که پسندیده با میل خود سازگار یافتند بپذیرند و آنچه را که نه چنانست نپذیرند ، یا میخواهند در حقایق با میل خود تصرف کنند. این کسانست که ما نمیپذیریم و از خود دور میگردانیم و باید هم چنین کنیم. همین رفتار دلیلست که آنان دست از هوسبازی برنداشتهاند ، دلیلست که هنوز در برابر حقایق ایستادگی دارند.
ما اگر باینان روی همراهی نشان دهیم همهی رنجهای خود را هدر گردانیدهایم زیرا باز رشته در دست دلخواه و هوس خواهد بود. آری ، اگر کسانی هوس را کنار گزارده و رو بحقیقتپرستی آوردهاند و در آن راه گام بگام پیش میآیند ما باید با آنان مدارا کنیم و این چیزیست که همیشه بکار میبندیم.
(پرچم روزانه ، ش ۱۰۷) 👇
نویسندگان و گویندگان بر دو دستهاند : یکی آنان که چشمشان بدهان توده است ، هر طور اینان بخوانند آنان میزنند. اگر روزی بازار دین بیرواج باشد هفتهها و ماهها میگذرد که نام دین در قلم و زبان آنها دیده نمیشود و چون دین خریدار پیدا کند جلودار آن میشوند. اگر روزی ستایش شاه مُد شود توده را هیچ و شاه را همهچیز میشمارند و چون نکوهش او خریدار پیدا کند کارهای نیک او را هم بد شمارند و همهی خرابیها را بگردن او گزارند.
اینان مردمیند بازیگر که در یک ساعت بچند رنگ درمیآیند یا مانند گربه که از هر طرف بزمین افتد با دست و پا بزمین میرسند. اینان گرچه در زندگی کمتر عقب میمانند ولی چون گفتههاشان از روی حقیقت نیست در توده اثری ندارد. برای آنکه اینان تا این اندازه هم ما را فراموشکار و گولخور ندانند چه خوب است کسانی که دست دارند کتابی نویسند که در یک صفحه گفتار و کردار اینان را پیش از شهریور[1] و در صفحهی دیگر رفتار آنها را پس از شهریور یاد کنند تا آنها را بهتر بشناسد ـ گرچه اینان بیگمان در جواب خواهند گفت که گفتههای آن روز ما از روی جبر بوده و امروز از روی اختیار است ، ولی ما در جواب دورههای چندین سالهی پیمان را جلو آنها میگزاریم و میگوییم مگر پیمان در همین آب و خاک منتشر نمیشد؟! در آن روزی که اگر کسی یک کتاب چند صفحهای مینوشت یک صفحهی آن ، عکس شاه بود دارندهی پیمان جز در [کتاب] «قانون دادگری» (چاپ خودِ آن در آن هنگام نشان دیگریست بر شهامت او) نامی از شاهِ پیش نبرده و امروز هم که بازار نکوهش او رواج دارد چیزی نگفته.
بسیاری از همین بدگویان همان ستایشگران پیشینند که نان را به نرخ روز میخورند.
دستهی دوم کسانیند که درد و راه درمان آن را شناختهاند و خود را هم برای چاره آماده کردهاند. اینان میدانند که درمان دوا میخواهد و دوا هم تلخ است و هم تند. میدانند که اندام فاسد بریدن و دریدن میخواهد و این کار هم داد و فریاد دارد از اینرو خود را آماده و سپس وارد کار شدهاند. آری میتوان بکودک نادان بجای دوای تلخ ، شربت شیرین دارد و او را خشنود کرد ولی یک پزشک وظیفهشناس آیا حاضر است برای آسودگی خود دیگران را فریب دهد؟!
راهی را که امروز پیمان و پرچم در پیش دارد نبرد با پندارها و عقیدههای بیپایی است که برای توده عادت هزارساله و برای رهبران سرمایهی روزی و مقام است از اینرو ناچار با هو و جنجال برابر خواهد شد. گرچه این روش چون برخلاف میل بیشتر مردم است پیشرفت آن کندتر است ولی چون با نیروی خدایی یعنی حقیقت همراهست اثر آن عمیق و پایدار است. اینهمه گفتارها و سخنرانیها که هر روز باقتضای وقت گفته و نوشته میشود میبینید که اثر آن خیلی کم یا هیچ است ولی اثر این نوشتهها در اعماق دلهاست.
در اینجا میخواهم به بعضی از نویسندگان که بیادبانه اعتراضهایی کردهاند با رعایت ادب عرض کنم که اگر بخواهیم یک یک نوشتههای پرچم و اعتراضهای شما را بنویسم مطلب دراز میشود. شما اگر میخواهید تنها به قاضی نروید خوب است هنگام اعتراض عین عبارت پرچم یا اقلاً شماره و تاریخ روزنامهی مورد اعتراض را یاد کنید تا علاقهمندان بتوانند این دو گفتار را پهلوی هم گزارند و درست قضاوت کنند.
این کار خیلی دور از انصاف است که شما دو جمله را که بهم بستگی دارد تنها یکی را برای دستاویز میآورید و دیگری را که دنبالهی آنست ذکر نمیکنید.
چون ستایش به هر اسم باشد بر من گرانست ، میخواهم گفتار خود را با اعتراض بپایان رسانم : بعقیدهی من و خیلی از دوستان ، کسی که میخواهد بار سنگینی را براه دوری رساند باید هر کس را که هر اندازه برای همراهی حاضر است بپذیرد ولی آقای کسروی بجای پذیرفتنْ چنین کسانی را سخت میرنجاند و این خود باعث خیلی از گلهها و رنجیدگیها شده. آموزگار نمره که میدهد مناسب با استعداد شاگردانست نه خود او ، ولی ایشان میگویند همه باید مانند من باشند و این هم شدنی نیست.
حَکَمیزاده[2]
پرچم : باین اعتراض آقای حکمیزاده زبانی پاسخ داده شده. یک دسته میخواهند از حقایق آنچه را که پسندیده با میل خود سازگار یافتند بپذیرند و آنچه را که نه چنانست نپذیرند ، یا میخواهند در حقایق با میل خود تصرف کنند. این کسانست که ما نمیپذیریم و از خود دور میگردانیم و باید هم چنین کنیم. همین رفتار دلیلست که آنان دست از هوسبازی برنداشتهاند ، دلیلست که هنوز در برابر حقایق ایستادگی دارند.
ما اگر باینان روی همراهی نشان دهیم همهی رنجهای خود را هدر گردانیدهایم زیرا باز رشته در دست دلخواه و هوس خواهد بود. آری ، اگر کسانی هوس را کنار گزارده و رو بحقیقتپرستی آوردهاند و در آن راه گام بگام پیش میآیند ما باید با آنان مدارا کنیم و این چیزیست که همیشه بکار میبندیم.
(پرچم روزانه ، ش ۱۰۷) 👇
[1] : خواست نویسنده پیشامدهای ننگین شهریور 1320 است که دو دولت انگلیس و روس لشکرهاشان را به ایران آوردند و رضاشاه را برانداختند. همینکه او برافتاد ، یک انبوهی از دغلبازان و رویهکاران چهرهی راست خود را نشان دادند. همانها که تا رضاشاه بر سر کار بود ستایشگر او بودند ، بیکبار نکوهشگر او گردیدند.
[2] : علیاکبر حکمیزاده ملایی بود که به نوشتههای پیمان نزدیک آمده گاهی هم گفتارهایی به پرچم میفرستاد. سپس هم کتاب هیاهوبرانگیزی بنام «اسرار هزارساله» در نکوهش گمراهیهای شیعیگری نوشت. این همان کتابست که ملایان بزرگ حوزه بپاسخگویی آن برخاستند.
کتاب «کشف اسرار» یکی از آن پاسخهاست که نویسندهاش را روحالله خمینی شناسانیدهاند. لیکن از خاطرات سید حسین بُدَلا و مهدی حائری چنین برمیآید که یک گروهی از ملایان بزرگ حوزه نوشتهاند : «خلاصه تشتتی در حوزهي علمیه ایجاد شد. سرانجام بزرگان حوزه تصمیم گرفتند که یک جوابیهی کامل و بینقصی که دربر گیرندهي مواضع حوزهی علمیه باشد ، تدوین کنند ، و بقیهی جوابها را اگر چاپ شده ، جمع آوری نمایند ، و اگر چاپ نشده ، از چاپ آن ممانعت کنند». (سید حسین بدلا ، هفتاد سال خاطره ، ص 196- 197) ، و نیز سخنان مهدی حائری دربارهی آن جوابیهها ، هر دو از کتاب علیاکبر حکمیزاده در چهار پرده ، رسول جعفریان ص 114 و 115)
چاپخانهی پیمان کتاب اسرار هزارساله را چاپ کرده همراه با آخرین شمارهی پرچم نیمهماهه بیرون داد ـ همان شمارهای که پرچم درپی آن بازداشت گردید. چاپ این کتاب در چاپخانهی پیمان ، چاپخانهای که کتابهای کسروی را چاپ میکرد ، گواه همان «مدارایی» است که در پاسخ پرچم باین گفتار آمده.
حکمیزاده در جوانی روزنامهی همایون را بیرون داده و در همانجا از خرافات و گمراهیهای شیعی انتقاد میکرده. از نیکیهای او یکی آنکه مفتخور نبوده و همیشه بکارهایی همچون آموزگاری ، دفتریاری ، کارکن ادارهی مالیه و کشاورزی پرداخته و زندگانی خود را راه میانداخته. پس از کشته شدن کسروی ، حکمیزاده بیکبار از گرد گفتگوهای دینی پرهیاهو دست کشید. رخت ملایی از تن درآورد و به کار در ادارهی کشاورزی و سرانجام به کار مرغداری و دانشاندوزی در این پیشه پرداخت.
[2] : علیاکبر حکمیزاده ملایی بود که به نوشتههای پیمان نزدیک آمده گاهی هم گفتارهایی به پرچم میفرستاد. سپس هم کتاب هیاهوبرانگیزی بنام «اسرار هزارساله» در نکوهش گمراهیهای شیعیگری نوشت. این همان کتابست که ملایان بزرگ حوزه بپاسخگویی آن برخاستند.
کتاب «کشف اسرار» یکی از آن پاسخهاست که نویسندهاش را روحالله خمینی شناسانیدهاند. لیکن از خاطرات سید حسین بُدَلا و مهدی حائری چنین برمیآید که یک گروهی از ملایان بزرگ حوزه نوشتهاند : «خلاصه تشتتی در حوزهي علمیه ایجاد شد. سرانجام بزرگان حوزه تصمیم گرفتند که یک جوابیهی کامل و بینقصی که دربر گیرندهي مواضع حوزهی علمیه باشد ، تدوین کنند ، و بقیهی جوابها را اگر چاپ شده ، جمع آوری نمایند ، و اگر چاپ نشده ، از چاپ آن ممانعت کنند». (سید حسین بدلا ، هفتاد سال خاطره ، ص 196- 197) ، و نیز سخنان مهدی حائری دربارهی آن جوابیهها ، هر دو از کتاب علیاکبر حکمیزاده در چهار پرده ، رسول جعفریان ص 114 و 115)
چاپخانهی پیمان کتاب اسرار هزارساله را چاپ کرده همراه با آخرین شمارهی پرچم نیمهماهه بیرون داد ـ همان شمارهای که پرچم درپی آن بازداشت گردید. چاپ این کتاب در چاپخانهی پیمان ، چاپخانهای که کتابهای کسروی را چاپ میکرد ، گواه همان «مدارایی» است که در پاسخ پرچم باین گفتار آمده.
حکمیزاده در جوانی روزنامهی همایون را بیرون داده و در همانجا از خرافات و گمراهیهای شیعی انتقاد میکرده. از نیکیهای او یکی آنکه مفتخور نبوده و همیشه بکارهایی همچون آموزگاری ، دفتریاری ، کارکن ادارهی مالیه و کشاورزی پرداخته و زندگانی خود را راه میانداخته. پس از کشته شدن کسروی ، حکمیزاده بیکبار از گرد گفتگوهای دینی پرهیاهو دست کشید. رخت ملایی از تن درآورد و به کار در ادارهی کشاورزی و سرانجام به کار مرغداری و دانشاندوزی در این پیشه پرداخت.
شادروان جوانشیر از پشتیبانان پیمان
پرچم دربارهی این یار دیرین چنین مینویسد :
آقای جوانشیر اگرچه تازه با پیمان و راه آن آشنا گردیده با فهمی و دانشی که از ایشان پدیدار میباشد شاینده است که از یاران ارجدارش شماریم. خوانندگان پرچم بنام آقای جوانشیر آشنا میباشند و گفتار او را در یکی از شمارهها خواندهاند. آقای جوانشیر نیز از کسانیست که در پیشامد یکم دیماه بوده و از آن رنج و زیان بیبهره نماندهاند.
پرچم دربارهی این یار دیرین چنین مینویسد :
آقای جوانشیر اگرچه تازه با پیمان و راه آن آشنا گردیده با فهمی و دانشی که از ایشان پدیدار میباشد شاینده است که از یاران ارجدارش شماریم. خوانندگان پرچم بنام آقای جوانشیر آشنا میباشند و گفتار او را در یکی از شمارهها خواندهاند. آقای جوانشیر نیز از کسانیست که در پیشامد یکم دیماه بوده و از آن رنج و زیان بیبهره نماندهاند.
🔶 دفاع در دیوان کیفر
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی 17
میآییم بر سر پروندههای دیگر آقای مختار. من باید دربارهی آنها به یک کلیاتی اکتفا کنم زیرا دفاع مفصل را آقایان وکلای دیگر خواهند کرد. در زمینهی این پرونده گفتگو از شاه گذشته و کارهای او نیز بمیان آمد در حالی که نیازی بآن نبود. باعث این ، گفتههای آقای دادستان در ضمن بیان ادعا بود که از موضوع بیرون رفتند. به هر حال من نیز ناگزیرم چند جمله در آن زمینه بگویم :
میبینم بسیاری از مردم گفتگو از زمان آن شاه و کارهایش میکنند و کسانی نیز درخواست محاکمه میکنند. من میگویم خوشا بحال ایرانیان که [خود را به] چنین شایستگی برسانند و بتوانند پادشاهان خود را محاکمه کنند. ولی دربارهی رضاشاه پهلوی محاکمه به یکی از دو راه تواند بود : نخست آنکه یک دیوان عدالت بزرگی برپا گردد که در آن کارهای رضاشاه از نیک و بد و همچنین کارهای همهی کسانی که با او بودند ، از وزیران و نمایندگان و دیگران برسیدگی آید و از روی دقت و عدالت حکم و تصمیم صادر گردد. دوم آنکه یک کسی یا یک جمعی کارهای بیستسالهی آن شاه و وزیران و دیگران را برشتهی نوشتن کشند و یک داوری تاریخی نماید. هر دوی اینها مهم است ولی افزار بسیار میخواهد. از جمله این نکته را فراموش نباید کرد که هر کاری که در ایران یا در کشورهای دیگری رخ میدهد یک رویهی بیرونی دارد و یک رویهی درونی. به اینمعنی حوادث و وقایع که ما در بیرون میبینیم در واقع نتیجهی یک رشته کارها و اندیشهها و کوششهای نهانیست که در پشت پردهی سیاست انجام میگیرد. بخصوص در کارهای ایران که این نکته بسیار مهم است.
کنون مقصودم این است که کسانی که بخواهند کارهای رضاشاه و دیگران را محاکمه کنند باید از جریانهای سیاسی کشور نیز آگاه باشند و متأسفانه در این باره آگاهی بسیار کمست. من خود میخواستم برای آگاهی ایرانیان در این باره شرحهایی بنویسم ولی دیدم دسترس بآگاهیهای سیاسی ندارم ولی در شگفتم که مردم بیآنکه آگاهی داشته باشند در این زمینه سخن میگویند و اظهار عقیده میکنند. این یکی از آلودگیهای ایرانیانست که در هر کاری بجای آنکه از راهش درآیند و جستجو کنند و از روی دانش و بینش سخن گویند همیشه استنادشان به پندار و گمانست. هر کس آنچه را که خود میپندارد و با هوسها یا کینههای خود سازگار مییابد بنام عقیده بیرون میریزد. امروز شما از صد ـ یک کارهای شاه گذشته بطوری که بوده و رخ داده آگاه نیستید و جز اطلاع بسیار ناقص از هر یکی ندارید و با اینحال دربارهی او قضاوت میکنید.
این استناد به پندار و گمان یک عیب بزرگی در ایرانیانست که باید گفت در نتیجهی انس بگزافهگوییهای شعرا دچار آن گردیدهاند. در این باره من حکایتهایی دارم. هنگامی که در دانشکدهی «معقول و منقول» درس تاریخ میگفتم میدیدم بسیاری نمیآیند و اگر میآیند گوش نمیدهند و یاد نمیگیرند و در امتحان چیزهایی از روی پندار و گمان بافته میگویند. یک روز در این باره بدفتر دانشکده شکایت کردم و برای اثبات موضوع از یکی از شاگردان پرسیدم پس از شاهعباس جانشین او که بود؟. گفت : پسرش. گفتم : تو این را از کجا میگویی؟ گفت : علیالقاعده دیگر!. شاهعباس که پس از وی نوهاش جانشین شده بود و من در درس آن را شرح داده بودم این گوش نداده و اکنون با جسارت از پندار خود میبافت و پاسخ میداد.
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی 17
میآییم بر سر پروندههای دیگر آقای مختار. من باید دربارهی آنها به یک کلیاتی اکتفا کنم زیرا دفاع مفصل را آقایان وکلای دیگر خواهند کرد. در زمینهی این پرونده گفتگو از شاه گذشته و کارهای او نیز بمیان آمد در حالی که نیازی بآن نبود. باعث این ، گفتههای آقای دادستان در ضمن بیان ادعا بود که از موضوع بیرون رفتند. به هر حال من نیز ناگزیرم چند جمله در آن زمینه بگویم :
میبینم بسیاری از مردم گفتگو از زمان آن شاه و کارهایش میکنند و کسانی نیز درخواست محاکمه میکنند. من میگویم خوشا بحال ایرانیان که [خود را به] چنین شایستگی برسانند و بتوانند پادشاهان خود را محاکمه کنند. ولی دربارهی رضاشاه پهلوی محاکمه به یکی از دو راه تواند بود : نخست آنکه یک دیوان عدالت بزرگی برپا گردد که در آن کارهای رضاشاه از نیک و بد و همچنین کارهای همهی کسانی که با او بودند ، از وزیران و نمایندگان و دیگران برسیدگی آید و از روی دقت و عدالت حکم و تصمیم صادر گردد. دوم آنکه یک کسی یا یک جمعی کارهای بیستسالهی آن شاه و وزیران و دیگران را برشتهی نوشتن کشند و یک داوری تاریخی نماید. هر دوی اینها مهم است ولی افزار بسیار میخواهد. از جمله این نکته را فراموش نباید کرد که هر کاری که در ایران یا در کشورهای دیگری رخ میدهد یک رویهی بیرونی دارد و یک رویهی درونی. به اینمعنی حوادث و وقایع که ما در بیرون میبینیم در واقع نتیجهی یک رشته کارها و اندیشهها و کوششهای نهانیست که در پشت پردهی سیاست انجام میگیرد. بخصوص در کارهای ایران که این نکته بسیار مهم است.
کنون مقصودم این است که کسانی که بخواهند کارهای رضاشاه و دیگران را محاکمه کنند باید از جریانهای سیاسی کشور نیز آگاه باشند و متأسفانه در این باره آگاهی بسیار کمست. من خود میخواستم برای آگاهی ایرانیان در این باره شرحهایی بنویسم ولی دیدم دسترس بآگاهیهای سیاسی ندارم ولی در شگفتم که مردم بیآنکه آگاهی داشته باشند در این زمینه سخن میگویند و اظهار عقیده میکنند. این یکی از آلودگیهای ایرانیانست که در هر کاری بجای آنکه از راهش درآیند و جستجو کنند و از روی دانش و بینش سخن گویند همیشه استنادشان به پندار و گمانست. هر کس آنچه را که خود میپندارد و با هوسها یا کینههای خود سازگار مییابد بنام عقیده بیرون میریزد. امروز شما از صد ـ یک کارهای شاه گذشته بطوری که بوده و رخ داده آگاه نیستید و جز اطلاع بسیار ناقص از هر یکی ندارید و با اینحال دربارهی او قضاوت میکنید.
این استناد به پندار و گمان یک عیب بزرگی در ایرانیانست که باید گفت در نتیجهی انس بگزافهگوییهای شعرا دچار آن گردیدهاند. در این باره من حکایتهایی دارم. هنگامی که در دانشکدهی «معقول و منقول» درس تاریخ میگفتم میدیدم بسیاری نمیآیند و اگر میآیند گوش نمیدهند و یاد نمیگیرند و در امتحان چیزهایی از روی پندار و گمان بافته میگویند. یک روز در این باره بدفتر دانشکده شکایت کردم و برای اثبات موضوع از یکی از شاگردان پرسیدم پس از شاهعباس جانشین او که بود؟. گفت : پسرش. گفتم : تو این را از کجا میگویی؟ گفت : علیالقاعده دیگر!. شاهعباس که پس از وی نوهاش جانشین شده بود و من در درس آن را شرح داده بودم این گوش نداده و اکنون با جسارت از پندار خود میبافت و پاسخ میداد.
🔶 دفتر «خراباتیان که بودند و چه میگفتند؟»
🔸 در پیرامون شعر (تکهی 4)
پس از همهی اینها در همان سال چون جشن فردوسی گرفته شد و نمایندگان بسیاری از روس و انگلیس و فرانسه و آلمان و مصر و هندوستان و ترکیه و افغانستان و دیگر جاها برای یادآوری از یک شاعر هزار سال پیش ایرانی بتهران آمدند و از اینجا با شکوه و پذیرایی بسیار بمشهد رفتند ، خود این محرک سختی گردید و رواج شعر و شاعری را در ایران چند برابر بالا برد. در بیشتری از شهرهای ایران از جمله در خود تهران ـ انجمن ادبی برپا گردید که کسان بسیاری در آنها شرکت میکردند و هفتهای یک شب که گرد میآمدند هر کسی یک غزلی یا قصیدهای یا قطعهای که ساخته بود میخواند و این نتیجه آن را میداد که هر کس از اینان در هر هفته یک یا چند غزلی یا قصیدهای بسازد که در شب جلسه تهیدست نباشد. از آنسوی با پولهای وزارت فرهنگ و با تشویقهای آن ، دیوانهای شعرای گذشته را پیاپی بیرون آورده بچاپ میرسانیدند. هر شهری به بزرگ گردانیدن شعرای خود کوشیده بروی قبرهای آنان گنبد و بارگاه میافراشتند.
در چنان هنگامی ما بگفتارهایی دربارهی شعر پرداخته این موضوع را بمیان کشیدیم که سخن چه نثر باشد و چه نظم برای معنیست ، باید نخست معنایی باشد تا گوینده آنها را با نثر یا بنظم بزبان آورد ، این شعرها که برای معنی نیست بیهودهگوییست ، و باید از آنها جلو گرفت ـ اینها را که نوشتیم یک هیاهوی بزرگی برخاست. یک دسته به زباندرازیها پرداختند و برخی از آنان گفتارهای لوسی در مجلهها یا در روزنامهها نوشتند. سپس در انجمن ادبی تهران سخنرانیهایی شد که آقایان اورنگ و نفیسی و دکتر شفق ـ بگمان خود پاسخهایی بنوشتههای ما دادند.
شگفت این بود که دیدیم بسیاری از آنان (بلکه همهشان) این معنی را که ما میگوییم نمیفهمند. کسانی تعجب میکردند که ما چگونه به غزلهای شیوای فلان شاعر که دارای همهی مزایای شعریست و مضمونهای قشنگی دارد ایراد میگیریم. چون علت دیگری پیدا نمیکردند میگفتند : «ذوق شعری ندارد». برخی از آنان بنزد من آمده چنین میگفتند : «حق با شماست باید بعضی شعرهای بد را کنار گزاشت. ولی شعرهای خوب را که باید نگه داشت». از پیش خود بگفتههای ما این معنی را میدادند.
ناچار میشدم بگویم : «آقا مقصود ما این نیست. همان شعرهای خوبی که شما میگویید ، چون برای معنی گفته نشده و نیازی بچنان سخنی درمیان نبوده بیهودهگوییست و اینست خرد از آن بیزار است». میدیدم باز نمیفهمند. ناگزیر میشدم مثل آورده بگویم : یک معمار خانههای بسیار خوبی میسازد و در معماریش استاد است. ولی بیآنکه دربند نیازمندی خود یا مردم باشد پیاپی خانهها برپا میکند. آیا این کار سفیهانه نخواهد بود؟!.. یا آن مثل کرهی قالبی را که دیروز نوشتیم یاد میکردم.
ما چون بغزلهای بیهوده که دیوانها را پرکرده ایراد میگرفتیم کسانی میآمدند و میگفتند : «پس شما منکر عشق هستید؟!» ناگزیر میشدم بگویم : «آقا شما معنی عشق را هم نفهمیدهاید. اینکه یک مرد پنجاه ساله و شصت ساله با دل بیدردی بنشیند و بنام یک یار پنداری شعرها بسازد و زلفهای او را به مار و مژگانهایش را به تیر و ابرویش را به شمشیر تشبیه کند و یک رشته مضامین لوسی را مکرر گرداند عشق نیست. این کار کجا و عشق کجا؟!. عشق یک چیز اختیاری نیست. عشق آنست که مردی به یک زن زیبایی دل بازد و در آرزوی رسیدن باو باشد و از جدایی بیتابیها نماید و سوز و گداز نشان دهد. ما با این کاری نداریم. ولی بسیار غلط است کسی که چنین دردی ندارد بیهوده غزلها سازد و بیرون ریزد.
امروز پس از نُه سال ، باز هم کسانی مقصود ما را نفهمیدهاند. اینکه «خدا در آدمیان نیرویی بنام خرد آفریده و آن نیرو داور نیک و بد سود و زیانست و هر چیزی را که آن بد شناخت باید پرهیز جست» چیزیست که اینان بآسانی نمیتوانند پذیرفت.
چون سالها با اینگونه شعرها بسر بردهاند و همیشه ستایش شعرا شنیدهاند و همیشه نام «ادبیات» (که همان شعرها مقصود است) با تجلیل بگوششان برخورده ، اکنون که ما میگوییم : آنها بیهودهگوییست این را بخود هموار نمیتوانند گردانید و ناگزیر نزدیک نیامده از دور ایستاده بهیاهو میپردازند. داستان اینان داستان آن راهروانیست که مسافت بسیاری را پیموده و خود را در نزدیکی سر منزل میپندارند. ولی ناگهان شما از جلو درآمده میگویید : «این راه که آمدهاید عوضی بوده نه تنها بسر منزل نرسیدهاید بلکه از آن بسیار دورتر شدهاید باید بازگردید و دوباره مسافتی را بپیمایید». پیداست که این گفتهی شما بآنان بسیار گران خواهد افتاد و بآسانی سخنتان را نخواهند پذیرفت. مگر آنان که خردهاشان نیرومند باشد و حقیقت را با همهی تلخیش بپذیرند.
🔸 در پیرامون شعر (تکهی 4)
پس از همهی اینها در همان سال چون جشن فردوسی گرفته شد و نمایندگان بسیاری از روس و انگلیس و فرانسه و آلمان و مصر و هندوستان و ترکیه و افغانستان و دیگر جاها برای یادآوری از یک شاعر هزار سال پیش ایرانی بتهران آمدند و از اینجا با شکوه و پذیرایی بسیار بمشهد رفتند ، خود این محرک سختی گردید و رواج شعر و شاعری را در ایران چند برابر بالا برد. در بیشتری از شهرهای ایران از جمله در خود تهران ـ انجمن ادبی برپا گردید که کسان بسیاری در آنها شرکت میکردند و هفتهای یک شب که گرد میآمدند هر کسی یک غزلی یا قصیدهای یا قطعهای که ساخته بود میخواند و این نتیجه آن را میداد که هر کس از اینان در هر هفته یک یا چند غزلی یا قصیدهای بسازد که در شب جلسه تهیدست نباشد. از آنسوی با پولهای وزارت فرهنگ و با تشویقهای آن ، دیوانهای شعرای گذشته را پیاپی بیرون آورده بچاپ میرسانیدند. هر شهری به بزرگ گردانیدن شعرای خود کوشیده بروی قبرهای آنان گنبد و بارگاه میافراشتند.
در چنان هنگامی ما بگفتارهایی دربارهی شعر پرداخته این موضوع را بمیان کشیدیم که سخن چه نثر باشد و چه نظم برای معنیست ، باید نخست معنایی باشد تا گوینده آنها را با نثر یا بنظم بزبان آورد ، این شعرها که برای معنی نیست بیهودهگوییست ، و باید از آنها جلو گرفت ـ اینها را که نوشتیم یک هیاهوی بزرگی برخاست. یک دسته به زباندرازیها پرداختند و برخی از آنان گفتارهای لوسی در مجلهها یا در روزنامهها نوشتند. سپس در انجمن ادبی تهران سخنرانیهایی شد که آقایان اورنگ و نفیسی و دکتر شفق ـ بگمان خود پاسخهایی بنوشتههای ما دادند.
شگفت این بود که دیدیم بسیاری از آنان (بلکه همهشان) این معنی را که ما میگوییم نمیفهمند. کسانی تعجب میکردند که ما چگونه به غزلهای شیوای فلان شاعر که دارای همهی مزایای شعریست و مضمونهای قشنگی دارد ایراد میگیریم. چون علت دیگری پیدا نمیکردند میگفتند : «ذوق شعری ندارد». برخی از آنان بنزد من آمده چنین میگفتند : «حق با شماست باید بعضی شعرهای بد را کنار گزاشت. ولی شعرهای خوب را که باید نگه داشت». از پیش خود بگفتههای ما این معنی را میدادند.
ناچار میشدم بگویم : «آقا مقصود ما این نیست. همان شعرهای خوبی که شما میگویید ، چون برای معنی گفته نشده و نیازی بچنان سخنی درمیان نبوده بیهودهگوییست و اینست خرد از آن بیزار است». میدیدم باز نمیفهمند. ناگزیر میشدم مثل آورده بگویم : یک معمار خانههای بسیار خوبی میسازد و در معماریش استاد است. ولی بیآنکه دربند نیازمندی خود یا مردم باشد پیاپی خانهها برپا میکند. آیا این کار سفیهانه نخواهد بود؟!.. یا آن مثل کرهی قالبی را که دیروز نوشتیم یاد میکردم.
ما چون بغزلهای بیهوده که دیوانها را پرکرده ایراد میگرفتیم کسانی میآمدند و میگفتند : «پس شما منکر عشق هستید؟!» ناگزیر میشدم بگویم : «آقا شما معنی عشق را هم نفهمیدهاید. اینکه یک مرد پنجاه ساله و شصت ساله با دل بیدردی بنشیند و بنام یک یار پنداری شعرها بسازد و زلفهای او را به مار و مژگانهایش را به تیر و ابرویش را به شمشیر تشبیه کند و یک رشته مضامین لوسی را مکرر گرداند عشق نیست. این کار کجا و عشق کجا؟!. عشق یک چیز اختیاری نیست. عشق آنست که مردی به یک زن زیبایی دل بازد و در آرزوی رسیدن باو باشد و از جدایی بیتابیها نماید و سوز و گداز نشان دهد. ما با این کاری نداریم. ولی بسیار غلط است کسی که چنین دردی ندارد بیهوده غزلها سازد و بیرون ریزد.
امروز پس از نُه سال ، باز هم کسانی مقصود ما را نفهمیدهاند. اینکه «خدا در آدمیان نیرویی بنام خرد آفریده و آن نیرو داور نیک و بد سود و زیانست و هر چیزی را که آن بد شناخت باید پرهیز جست» چیزیست که اینان بآسانی نمیتوانند پذیرفت.
چون سالها با اینگونه شعرها بسر بردهاند و همیشه ستایش شعرا شنیدهاند و همیشه نام «ادبیات» (که همان شعرها مقصود است) با تجلیل بگوششان برخورده ، اکنون که ما میگوییم : آنها بیهودهگوییست این را بخود هموار نمیتوانند گردانید و ناگزیر نزدیک نیامده از دور ایستاده بهیاهو میپردازند. داستان اینان داستان آن راهروانیست که مسافت بسیاری را پیموده و خود را در نزدیکی سر منزل میپندارند. ولی ناگهان شما از جلو درآمده میگویید : «این راه که آمدهاید عوضی بوده نه تنها بسر منزل نرسیدهاید بلکه از آن بسیار دورتر شدهاید باید بازگردید و دوباره مسافتی را بپیمایید». پیداست که این گفتهی شما بآنان بسیار گران خواهد افتاد و بآسانی سخنتان را نخواهند پذیرفت. مگر آنان که خردهاشان نیرومند باشد و حقیقت را با همهی تلخیش بپذیرند.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
خمینی ـ نخست و پیش از هر چیز اسلام (=دکان ما آخوندها) است.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
فلسفهی روزه.pdf
396.5 KB
🔶 فلسفهی روزه
🔍 دربارهی روزهداری مسلمانان
📊 شمار ساتها : 9
بازپسین پراکنش : اردیبهشت 1399
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این دفترچه از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔍 دربارهی روزهداری مسلمانان
📊 شمار ساتها : 9
بازپسین پراکنش : اردیبهشت 1399
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این دفترچه از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار یکم : زیانهای اسلام - تکهی ششم
شما خوانندگان همین را نیک اندیشید تا نمونهای از نادانیهای مسلمانان بدست آید. ببینید چند نافهمی را با هم آمیخته :
1) از هیتلر چون پیشرفتهایی شنیده با یک امید بیجا و بیپایی از این راه دور بآن میگرود و او را یک مرد خدایی میپندارد.
2) رواج دین را جز در سایهی زور نمیداند و اینست آن را از هیتلر چشم میدارد.
3) در کیش خود که سراپا گمراهیست کمی[=نقص] سراغ نمیدارد و آرزوی رواج آن را در اروپا میدارد.
4) از دشواریهایی که دانشها در برابر دین اسلام و دیگر دینها پدید آورده بیکبار ناآگاهست. جوانان مسلمان چون درس میخوانند و از دانشهای اروپایی آگاه میشوند بیدین میگردند ، و این آرزومند است که دانشمندان اروپا به دین اسلام آیند.
5) در همهی کشورهای اسلامی جنبش پدید آمده و در همهی آنها قانونهای اسلامی را بکنار گردانیده با زور شورش[1] و خونریزی قانونهای اروپایی و زندگانی اروپاییان را روان گردانیدهاند ، ولی این آرزو میکند اروپاییان اسلام و قانونهای آن را پذیرند و درمیان خود بکار بندند.
روز دیگری یکی از ملایان همان سخن را دربارهی هیتلر میگفت و همان آرزو را دربارهی اسلام از سوی او مینمود. گفتم : شمارهی مسلمانان امروز بیشتر است یا در آغاز اسلام بیشتر میبود؟.. گفت : «امروز صد برابر آن زمانست». گفتم : پس با این حال چه شده که آن روز کشورگشایی میکردند ولی امروز زبون و زیردست دیگرانند؟!. گفت : «امروز اسلام ضعیف است دیگر». گفتم : چرا ضعیف است؟!. پس چرا مسلمانان آن روز با کمی توانا میبودند و امروز با بیشی ناتوانند؟!. راز این چیست؟.. از پاسخ درماند. گفتم : شما که اینها را نمیدانید بهتر است خاموش باشید و با این نادانیتان بگفتگو نپردازید. سپس گفتم : شما اگر راز ناتوانی مسلمانان را با همهی بیشتریشان نمیدانید ما میدانیم. آن روز سرچشمهی اسلام صاف میبود و مسلمانان جز باورهای اسلامی را نمیشناختند و بروی آنها استوار میبودند و بآن جانفشانیها میپرداختند و با همهی کمی شماره شهر میگشادند. ولی امروز چشمهی اسلام تیره و گلآلود است و باورهای اسلامی با صدگونه نادانی و گمراهی درهم آمیخته و مسلمانان گذشته از سستی باورهاشان از هم پراکنده و پریشانند ، و این است با همهی بیشی شمارهشان بهیچ کاری توانا نمیباشند و در زیر دست دیگران زندگی میکنند.
پس عیب در خود این اسلام است ، در خود باورها و آموزاکهاست[2] . آیا هیتلر باینها چاره خواهد کرد؟!.. آیا این کاریست که از دست او برآید؟!..
اینها را که گفتم سر پایین انداخت ، و دیگر ننشسته برخاست و رفت. این هم نمونهی دیگری از نافهمی مسلمانان ، و از نازشی که آنان بگمراهیهای خود میدارند. همین نازش ، گذشته از آنکه خود نادانیست این زیان را درپی میدارد که مسلمانان گمراهی خود را درنیافته بجستجوی رستگاری نمیافتند و به همان نازش ، خواری و زبونی خود را فراموش میکنند.
[1ـ شورش = انقلاب ، گاهی دیگران این را در معنی دیگری که واژهی «آشوب» برای آن درخورست بکار میبرند. ـ و
2ـ آموزاک (آموز + آک) = مفرد تعلیمات ـ و]
.
🔸 گفتار یکم : زیانهای اسلام - تکهی ششم
شما خوانندگان همین را نیک اندیشید تا نمونهای از نادانیهای مسلمانان بدست آید. ببینید چند نافهمی را با هم آمیخته :
1) از هیتلر چون پیشرفتهایی شنیده با یک امید بیجا و بیپایی از این راه دور بآن میگرود و او را یک مرد خدایی میپندارد.
2) رواج دین را جز در سایهی زور نمیداند و اینست آن را از هیتلر چشم میدارد.
3) در کیش خود که سراپا گمراهیست کمی[=نقص] سراغ نمیدارد و آرزوی رواج آن را در اروپا میدارد.
4) از دشواریهایی که دانشها در برابر دین اسلام و دیگر دینها پدید آورده بیکبار ناآگاهست. جوانان مسلمان چون درس میخوانند و از دانشهای اروپایی آگاه میشوند بیدین میگردند ، و این آرزومند است که دانشمندان اروپا به دین اسلام آیند.
5) در همهی کشورهای اسلامی جنبش پدید آمده و در همهی آنها قانونهای اسلامی را بکنار گردانیده با زور شورش[1] و خونریزی قانونهای اروپایی و زندگانی اروپاییان را روان گردانیدهاند ، ولی این آرزو میکند اروپاییان اسلام و قانونهای آن را پذیرند و درمیان خود بکار بندند.
روز دیگری یکی از ملایان همان سخن را دربارهی هیتلر میگفت و همان آرزو را دربارهی اسلام از سوی او مینمود. گفتم : شمارهی مسلمانان امروز بیشتر است یا در آغاز اسلام بیشتر میبود؟.. گفت : «امروز صد برابر آن زمانست». گفتم : پس با این حال چه شده که آن روز کشورگشایی میکردند ولی امروز زبون و زیردست دیگرانند؟!. گفت : «امروز اسلام ضعیف است دیگر». گفتم : چرا ضعیف است؟!. پس چرا مسلمانان آن روز با کمی توانا میبودند و امروز با بیشی ناتوانند؟!. راز این چیست؟.. از پاسخ درماند. گفتم : شما که اینها را نمیدانید بهتر است خاموش باشید و با این نادانیتان بگفتگو نپردازید. سپس گفتم : شما اگر راز ناتوانی مسلمانان را با همهی بیشتریشان نمیدانید ما میدانیم. آن روز سرچشمهی اسلام صاف میبود و مسلمانان جز باورهای اسلامی را نمیشناختند و بروی آنها استوار میبودند و بآن جانفشانیها میپرداختند و با همهی کمی شماره شهر میگشادند. ولی امروز چشمهی اسلام تیره و گلآلود است و باورهای اسلامی با صدگونه نادانی و گمراهی درهم آمیخته و مسلمانان گذشته از سستی باورهاشان از هم پراکنده و پریشانند ، و این است با همهی بیشی شمارهشان بهیچ کاری توانا نمیباشند و در زیر دست دیگران زندگی میکنند.
پس عیب در خود این اسلام است ، در خود باورها و آموزاکهاست[2] . آیا هیتلر باینها چاره خواهد کرد؟!.. آیا این کاریست که از دست او برآید؟!..
اینها را که گفتم سر پایین انداخت ، و دیگر ننشسته برخاست و رفت. این هم نمونهی دیگری از نافهمی مسلمانان ، و از نازشی که آنان بگمراهیهای خود میدارند. همین نازش ، گذشته از آنکه خود نادانیست این زیان را درپی میدارد که مسلمانان گمراهی خود را درنیافته بجستجوی رستگاری نمیافتند و به همان نازش ، خواری و زبونی خود را فراموش میکنند.
[1ـ شورش = انقلاب ، گاهی دیگران این را در معنی دیگری که واژهی «آشوب» برای آن درخورست بکار میبرند. ـ و
2ـ آموزاک (آموز + آک) = مفرد تعلیمات ـ و]
.
🔶 دفاع در دیوان کیفر
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی 18
دربارهی کارهای شاه گذشته نیز همین رفتار را میکنند. بجای اینکه وارد شوند و رسیدگی نمایند با گمان و پندار چیزهایی در دل جا دادهاند و همان را میزان میگیرند. من در زمان رضاشاه جز گزند و زیان ندیدم و زمانی هم آن شاه را دشمن میداشتم. هنگامی که در عدلیه بودم روزهای سلام که میرفتیم من خود را عقب همگی میکشیدم که آن شاه را نبینم و او مرا نبیند ولی سپس بحقایقی پی بردم که از آنحال بازگشتم. در اینجا نمیتوانم همه چیز را بگویم و تنها یک چیز را یاد خواهم کرد.
امروز بیشتری از ماها در یاد دارد که پیش از رضاشاه در ایران همیشه ملوکالطوایف بود و در هر گوشهای از کشور یک گردنکشی بدولت نافرمانی نموده باستقلال زندگی میکرد. چرا چنین بود؟.. چرا دولتهای وقت بدفع آنها نمیپرداختند؟ ناچارم پرده از روی کار برداشته بگویم بسیاری از وزیران خودشان خواهان ملوکالطوایفی بودند و اینست بگردنکشان حمایت مینمودند. در این باره دلیلهای بسیار هست و من تنها یکی را یاد میکنم : داستان نایبحسین کاشانی را همه شنیدهاید. این مرد نزدیک به بیست سال با راهزنی زندگی میکرد و پادشاهی مینمود و بمردم ستم بیاندازه روا میداشت و دولتهای وقت درپی برانداختن او نبودند. بلکه در زمان کابینهی عینالدوله برای تشویق او و مانندگانش حکومت کاشان و نطنز و قراسورانی راه یزد و اصفهان را نیز باو سپرده فرمان فرستادند و سالانه پنجاههزار تومان حقوق تعیین کردند و برای او و پسرانش لقبهای دولتی فرستادند. لقب ماشاءاللهخان «سردار جنگ» بود.
عینالدوله بیپروایی را بجایی رسانید که نایبعلی پسر نایبحسین را با یک دسته سوار به تهران خواسته نگاهبان خود گردانید. در حالی که در همان هنگام یک هیئتی از کاشانیان برای تظلم از دست نایب و پسرانش در تهران بودند و اینها هر روز روزنامهها را پر از دادخواهیهای خود میگردانیدند و ستمهای نایب و کسانش را میشمردند. یکی از جنایتهای نایب در آن هنگام کشتن شادروان آقاعلی بود. پدر این جوان متین که در اینجا درمیان وکلا نشسته (اشاره بآقای نراقی میکند) که مجتهد کاشان و یک عالم جوان باتقوایی بوده و ماشاءالله او را بخانهی خود برد و کشت و مادرش بدولت تلگراف فرستاده استغاثه مینمود که باری جنازهی پسرم را بمن بدهید.
بدتر از داستان نایبحسین کاشانی قضیهی اسماعیلآقا (سمتقو) بود. این مرد در پایان جنگ گذشته اسلحه و افزاری بدست آورد و بآرزوی استقلال کردستان ـ با تحریک دیگران ـ با دولت نافرمانی نمود و دست بتاخت و تاراج گشاد. مدتها کارش تاختن باین سو و آن سو بود و همیشه تلگرافهای ناله و شکایت از ارومی و سلماس و دیگر جاها به تهران میرسید. ولی وزراء کمترین پروایی نمینمودند تا در زمستان 1339 به لکستان تاخت و در آنجا جمع بسیاری را کشت و زنان و دختران را باسیری برد. این قضیه تبریزیان را بشورانید که سخت باعتراض برخاستند. وثوقالدوله که رییسالوزرا بود برای آرامش مردم دستور لشکرکشی داد. سردار انتصار (جناب آقای اعلم) که رییس نظام بود به گرد آوردن سرباز و سواره پرداخت و یک دسته قزاق نیز همراه نمود و از تهران فیلپوف نامی را که از سرکردگان روسی بود برای فرماندهی فرستادند و در بحبوحهی زمستان با کردها جنگ برخاست و چون نظامیان غیرتمندانه میکوشیدند پس از چند جنگی سلماس را از کردها گرفتند و اسماعیلآقا شکست یافته در چَهریق بمحاصره افتاد که بایستی خود را بسپارد و یا گریخته و از مرز عثمانی بیرون رود.
مردم از این زبونی او شادمانی بیاندازه مینمودند و چشم براه مژدهی گرفتاری سمتقو دوخته بودند که ناگهان گفته شد دولت باو زینهار داده و گناهانش را عفو نموده.
🔸 متن دفاع آقای کسروی در دیوان کیفر ـ تکهی 18
دربارهی کارهای شاه گذشته نیز همین رفتار را میکنند. بجای اینکه وارد شوند و رسیدگی نمایند با گمان و پندار چیزهایی در دل جا دادهاند و همان را میزان میگیرند. من در زمان رضاشاه جز گزند و زیان ندیدم و زمانی هم آن شاه را دشمن میداشتم. هنگامی که در عدلیه بودم روزهای سلام که میرفتیم من خود را عقب همگی میکشیدم که آن شاه را نبینم و او مرا نبیند ولی سپس بحقایقی پی بردم که از آنحال بازگشتم. در اینجا نمیتوانم همه چیز را بگویم و تنها یک چیز را یاد خواهم کرد.
امروز بیشتری از ماها در یاد دارد که پیش از رضاشاه در ایران همیشه ملوکالطوایف بود و در هر گوشهای از کشور یک گردنکشی بدولت نافرمانی نموده باستقلال زندگی میکرد. چرا چنین بود؟.. چرا دولتهای وقت بدفع آنها نمیپرداختند؟ ناچارم پرده از روی کار برداشته بگویم بسیاری از وزیران خودشان خواهان ملوکالطوایفی بودند و اینست بگردنکشان حمایت مینمودند. در این باره دلیلهای بسیار هست و من تنها یکی را یاد میکنم : داستان نایبحسین کاشانی را همه شنیدهاید. این مرد نزدیک به بیست سال با راهزنی زندگی میکرد و پادشاهی مینمود و بمردم ستم بیاندازه روا میداشت و دولتهای وقت درپی برانداختن او نبودند. بلکه در زمان کابینهی عینالدوله برای تشویق او و مانندگانش حکومت کاشان و نطنز و قراسورانی راه یزد و اصفهان را نیز باو سپرده فرمان فرستادند و سالانه پنجاههزار تومان حقوق تعیین کردند و برای او و پسرانش لقبهای دولتی فرستادند. لقب ماشاءاللهخان «سردار جنگ» بود.
عینالدوله بیپروایی را بجایی رسانید که نایبعلی پسر نایبحسین را با یک دسته سوار به تهران خواسته نگاهبان خود گردانید. در حالی که در همان هنگام یک هیئتی از کاشانیان برای تظلم از دست نایب و پسرانش در تهران بودند و اینها هر روز روزنامهها را پر از دادخواهیهای خود میگردانیدند و ستمهای نایب و کسانش را میشمردند. یکی از جنایتهای نایب در آن هنگام کشتن شادروان آقاعلی بود. پدر این جوان متین که در اینجا درمیان وکلا نشسته (اشاره بآقای نراقی میکند) که مجتهد کاشان و یک عالم جوان باتقوایی بوده و ماشاءالله او را بخانهی خود برد و کشت و مادرش بدولت تلگراف فرستاده استغاثه مینمود که باری جنازهی پسرم را بمن بدهید.
بدتر از داستان نایبحسین کاشانی قضیهی اسماعیلآقا (سمتقو) بود. این مرد در پایان جنگ گذشته اسلحه و افزاری بدست آورد و بآرزوی استقلال کردستان ـ با تحریک دیگران ـ با دولت نافرمانی نمود و دست بتاخت و تاراج گشاد. مدتها کارش تاختن باین سو و آن سو بود و همیشه تلگرافهای ناله و شکایت از ارومی و سلماس و دیگر جاها به تهران میرسید. ولی وزراء کمترین پروایی نمینمودند تا در زمستان 1339 به لکستان تاخت و در آنجا جمع بسیاری را کشت و زنان و دختران را باسیری برد. این قضیه تبریزیان را بشورانید که سخت باعتراض برخاستند. وثوقالدوله که رییسالوزرا بود برای آرامش مردم دستور لشکرکشی داد. سردار انتصار (جناب آقای اعلم) که رییس نظام بود به گرد آوردن سرباز و سواره پرداخت و یک دسته قزاق نیز همراه نمود و از تهران فیلپوف نامی را که از سرکردگان روسی بود برای فرماندهی فرستادند و در بحبوحهی زمستان با کردها جنگ برخاست و چون نظامیان غیرتمندانه میکوشیدند پس از چند جنگی سلماس را از کردها گرفتند و اسماعیلآقا شکست یافته در چَهریق بمحاصره افتاد که بایستی خود را بسپارد و یا گریخته و از مرز عثمانی بیرون رود.
مردم از این زبونی او شادمانی بیاندازه مینمودند و چشم براه مژدهی گرفتاری سمتقو دوخته بودند که ناگهان گفته شد دولت باو زینهار داده و گناهانش را عفو نموده.
خراباتیان بخش یکم.pdf
750.8 KB
🔸 خراباتیان که بودند و چه میگفتند؟
🔹 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف (بخش یکم)
1⃣ در ادبیات ایران دست بدخواهان در کارست
2⃣ ما بکار از راهش درآمدهایم
3⃣ در پیرامون شعر
🔹 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف (بخش یکم)
1⃣ در ادبیات ایران دست بدخواهان در کارست
2⃣ ما بکار از راهش درآمدهایم
3⃣ در پیرامون شعر
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
ما چه میخواهیم؟.pdf
4.2 MB
📘 ما چه میخواهیم؟
✍ احمد کسروی
🔍 جستار : خواستها و آیین ما ، کیشها و دیگر گمراهیها ، معنی راست دین ، پیوستگی دین و دانش
📊 شمار ساتها : ۲۲۰
🖨 بازپسین پراکنش : مرداد 1398
🔶 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
✍ احمد کسروی
🔍 جستار : خواستها و آیین ما ، کیشها و دیگر گمراهیها ، معنی راست دین ، پیوستگی دین و دانش
📊 شمار ساتها : ۲۲۰
🖨 بازپسین پراکنش : مرداد 1398
🔶 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.