🔶 دفاع در دیوان کیفر (پیوستهای بخش دوم)
🔸 2ـ باید از نادانیها جلو گرفت (تکهی 2)
دوم میخواهیم از دولت بپرسیم برای چه باینان میدان میدهد؟!.. در این هنگام که بیگانگان بفراوانی در کشور ما هستند و در خیابانها بتماشای این هیکلهای خندهآور میایستند و با انگشت بهمدیگر نشان میدهند چرا دولت دربند آبروی کشور نیست و جلوگیری از این نافهمان بیآبرو نمیکند؟!.. اگر مقصود این است که هرچه در زمان رضاشاه بوده بازگردد باید بگویم که این کارها که در زمان رضاشاه رخ داده بیشتر آنها آرزوی دیرین غیرتمندان ایران بود و سالها در پیرامون آنها گفتگو رفته و گفتارها نوشته میشد و رضاشاه آنها را بکار بست و روان گردانید. هرچه هست این چه سودی دارد که دولت بخواهد همهی کارهای آن زمان را بازگرداند؟!..
سوم رو بمردم گردانیده میگویم : میدان باین نادانیها و هوسبازیهای یکمشت نافهم ندهید و هر که را دیدید که دوباره رخت سیدی یا ملایی پوشیده بدانید یک آدم باآزرمی نیست و از نیرنگبازی میخواهد بهرهمندیهای نامشروعی کند و این است او را خوار دارید و از این پیرهزنان و مانندگان ایشان که از دیدن عمامه دلهایشان بتکان میآید و بپاسداریهایی میپردازند جلو گیرید. آنان میپندارند از این پاسداری خدا را خشنود میگردانند. حقیقت را بفهمانید که خدا از این نادانیها بیزار است.
ناتوانی خردها را ببینید : بدانش ، نیکوکاری ، پارسایی ، خردمندی ، کاردانی ، دلیری و دیگر مانند اینها کمترین ارجی گزارده نمیشود و بچند گز تنزیف سیاه و سفید ارج گزارده میشود. بدبخت از بس که از خدا دور است گمان میکند رشتهی اختیار جهان در دست این تنزیفهاست و میترسد اگر پاسداری نکند آسیب بیند این است با یک دل لرزانی بپاسداریهایی میپردازد.
.
🔸 2ـ باید از نادانیها جلو گرفت (تکهی 2)
دوم میخواهیم از دولت بپرسیم برای چه باینان میدان میدهد؟!.. در این هنگام که بیگانگان بفراوانی در کشور ما هستند و در خیابانها بتماشای این هیکلهای خندهآور میایستند و با انگشت بهمدیگر نشان میدهند چرا دولت دربند آبروی کشور نیست و جلوگیری از این نافهمان بیآبرو نمیکند؟!.. اگر مقصود این است که هرچه در زمان رضاشاه بوده بازگردد باید بگویم که این کارها که در زمان رضاشاه رخ داده بیشتر آنها آرزوی دیرین غیرتمندان ایران بود و سالها در پیرامون آنها گفتگو رفته و گفتارها نوشته میشد و رضاشاه آنها را بکار بست و روان گردانید. هرچه هست این چه سودی دارد که دولت بخواهد همهی کارهای آن زمان را بازگرداند؟!..
سوم رو بمردم گردانیده میگویم : میدان باین نادانیها و هوسبازیهای یکمشت نافهم ندهید و هر که را دیدید که دوباره رخت سیدی یا ملایی پوشیده بدانید یک آدم باآزرمی نیست و از نیرنگبازی میخواهد بهرهمندیهای نامشروعی کند و این است او را خوار دارید و از این پیرهزنان و مانندگان ایشان که از دیدن عمامه دلهایشان بتکان میآید و بپاسداریهایی میپردازند جلو گیرید. آنان میپندارند از این پاسداری خدا را خشنود میگردانند. حقیقت را بفهمانید که خدا از این نادانیها بیزار است.
ناتوانی خردها را ببینید : بدانش ، نیکوکاری ، پارسایی ، خردمندی ، کاردانی ، دلیری و دیگر مانند اینها کمترین ارجی گزارده نمیشود و بچند گز تنزیف سیاه و سفید ارج گزارده میشود. بدبخت از بس که از خدا دور است گمان میکند رشتهی اختیار جهان در دست این تنزیفهاست و میترسد اگر پاسداری نکند آسیب بیند این است با یک دل لرزانی بپاسداریهایی میپردازد.
.
🔶 «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🔸 شهریور1320 و درسهای آن (تکهی هشت از هشت)
چنانکه میدانید چندی پیش در مجلس هم گفتگوها در این زمینه بمیان آمد و سرانجام قانونی گذشت که آن افسران را بمحاکمه کشند. ولی تاکنون نشانی از چنان کاری پیدا نیست. آنچه ما میدانیم یا محاکمه نخواهند کرد یا اگر کردند به پردهپوشی و رویهکاری و ماستمالی خواهند کوشید.
شُوَندش[=سببش] ناگفته پیداست : اگر آنان را بمحاکمه کشند صد خیانت نهان دیگر بیرون خواهد افتاد و چیزهای نادانستنی دانسته خواهد شد.
...
آنها زشتکاریهای افسران و وزیران بود. بیایید بدیگران : در چنان هنگامی ملایان چه کردند ، روزنامهنویسان چه کردند ، روستائیان چه کردند ، ایلها چه کردند ، یکایک از دیده گذرانید و کارهاشان بیاد آورید.
من چون سخنم از افسران میبود تنها گریختن آنها را گفتم. ولی آیا استاندارها و فرماندارها و رئیسشهربانیها و کلانترها نگریختند؟!. آیا سران ادارهها نگریختند؟!. آیا روستاییان براهآهن تبریز و تهران نریختند و آهنها و تیرهای آنها را نکندند؟!. آیا ملایان فرصت یافته بکینهی سالهای گذشته بزباندرازیها و بدگوییها برنخاستند؟!. آیا کشاورزان از گشادن راه کربلا بشادمانی برخاسته در چنان هنگام گرفتاری بیستویکهزار تن بتهران نریختند و با گرفتن گذرنامه بعراق نشتافتند؟!. آیا روزنامهها نبودند که تا دیروز ستایش از رضاشاه و از شاهپورها و شاهدختهایش را بایای[=وظیفهی] خود میشماردند و صد چاپلوسی مینمودند و بیکبار بازگشتند و به بد نوشتن پرداختند؟!. آیا نمایندگان نبودند که تا دیروز هر یکی خود را نوکری از رضاشاه میشناخت و فروتنی و چاپلوسی بیاندازه مینمود و اکنون بیکبار رو گردانیده هر یکی با زبان دیگری بدگفتن از او آغاز کردند؟!.»
(کسروی ، افسران ما ،1323 ص 33 تا 46)
[دنبالهی این گفتار بسیار ارجدارست و سخن از علتهای این آلودگیها رانده آنها را در سه بخش «آموزاکها» ، «پیشامدها» و «سرگذشتها» جداگانه بازمینماید. ما بهنگام خود به آنها پرداخته و این گفتار را دنبال خواهیم کرد.]
پرچم روزانه شماره 18 سال یکم 1شنبه 26 بهمن ماه 1320
.
🔸 شهریور1320 و درسهای آن (تکهی هشت از هشت)
چنانکه میدانید چندی پیش در مجلس هم گفتگوها در این زمینه بمیان آمد و سرانجام قانونی گذشت که آن افسران را بمحاکمه کشند. ولی تاکنون نشانی از چنان کاری پیدا نیست. آنچه ما میدانیم یا محاکمه نخواهند کرد یا اگر کردند به پردهپوشی و رویهکاری و ماستمالی خواهند کوشید.
شُوَندش[=سببش] ناگفته پیداست : اگر آنان را بمحاکمه کشند صد خیانت نهان دیگر بیرون خواهد افتاد و چیزهای نادانستنی دانسته خواهد شد.
...
آنها زشتکاریهای افسران و وزیران بود. بیایید بدیگران : در چنان هنگامی ملایان چه کردند ، روزنامهنویسان چه کردند ، روستائیان چه کردند ، ایلها چه کردند ، یکایک از دیده گذرانید و کارهاشان بیاد آورید.
من چون سخنم از افسران میبود تنها گریختن آنها را گفتم. ولی آیا استاندارها و فرماندارها و رئیسشهربانیها و کلانترها نگریختند؟!. آیا سران ادارهها نگریختند؟!. آیا روستاییان براهآهن تبریز و تهران نریختند و آهنها و تیرهای آنها را نکندند؟!. آیا ملایان فرصت یافته بکینهی سالهای گذشته بزباندرازیها و بدگوییها برنخاستند؟!. آیا کشاورزان از گشادن راه کربلا بشادمانی برخاسته در چنان هنگام گرفتاری بیستویکهزار تن بتهران نریختند و با گرفتن گذرنامه بعراق نشتافتند؟!. آیا روزنامهها نبودند که تا دیروز ستایش از رضاشاه و از شاهپورها و شاهدختهایش را بایای[=وظیفهی] خود میشماردند و صد چاپلوسی مینمودند و بیکبار بازگشتند و به بد نوشتن پرداختند؟!. آیا نمایندگان نبودند که تا دیروز هر یکی خود را نوکری از رضاشاه میشناخت و فروتنی و چاپلوسی بیاندازه مینمود و اکنون بیکبار رو گردانیده هر یکی با زبان دیگری بدگفتن از او آغاز کردند؟!.»
(کسروی ، افسران ما ،1323 ص 33 تا 46)
[دنبالهی این گفتار بسیار ارجدارست و سخن از علتهای این آلودگیها رانده آنها را در سه بخش «آموزاکها» ، «پیشامدها» و «سرگذشتها» جداگانه بازمینماید. ما بهنگام خود به آنها پرداخته و این گفتار را دنبال خواهیم کرد.]
پرچم روزانه شماره 18 سال یکم 1شنبه 26 بهمن ماه 1320
.
🔶 کتاب «پرسش و پاسخ» ـ رشتهی یکم
🔸 تکهی 16
به هر حال زنده گردیدن تن در زیر خاک و متنعّم شدن آن با لذتهای مادّی جز پندار بسیار بیخردانه نبوده است و نتواند بود و تشریفات برای تن بیروان یا لاشه جز از نافهمی و کوردرونی سر نتواند زد.
چیزیست بسیار آشکار : کسی که مرده تن او لاشه گردیده ، و چنانکه گفتیم جز بدرد گندیدن و از هم دررفتن و فروریختن نخواهد خورد.
اینست دینها دستور دادهاند که آن را در زیر خاک نهان گردانند که هم در بیرون نباشد و آبرویش محفوظ ماند و هم مردم از بوی بد او آزار نبینند و بیماریها پدید نیاید.
دفن مرده یا بزیر خاک سپردن آن معنایش اینست. معنایش او را ببهشت یا بدوزخ فرستادن نیست. اگر بجای آن بسوزانند سوزانیدهاند. از دیدهی دین باکی نیست.
اکنون سخن در آنست که ایرانیان در همین زمینه ، گمراهیهای بیخردانهی بتپرستان باستان را نگه داشتهاند و چنین میپندارند که مردگان در زیر خاک جهانی دارند ، بهشت و دوزخ در آنجاست ، کیفر یا پاداش که خواهد بود به همان تنهاست ، و از بس در این نادانی و گمراهی خود پافشارند دستور دین اسلام را دربارهی دفن مردگان از معنای خود بیرون برده با این گمراهی سفیهانهی خود انطباق دادهاند.
البته ایشان این را نخواهند پذیرفت و این گفتهی ما را تهمتی دربارهی خودشان خواهند پنداشت. ولی رفتارشان حقیقت را نیک نشان میدهد و شما خواهید توانست از سنجش کارهای آنان به ته مغزشان پی برید.
یکی از باورهای ایرانیان دربارهی مردگان اینست که چون یکی را بخاک سپردند دو تن فرشته یکی منکر دیگری نکیر ، با گرزهای آتشین در دستهاشان ، بالای سر او حاضر خواهند شد و برای آنکه اندازهی ایمانش را بفهمند پرسشهایی از او خواهند کرد ، یکایک ارکان دین را خواهند پرسید ، گرزهای آتشین را در برابر چشمش بتکان آورده خواهند پرسید : «من ربک؟ من نبیک؟ من ائمتک؟.. هل الجنة حق؟.. هل النار حق؟.. هل الصراط حق؟.. هل المیزان حق؟..» ـ خدایت کیست؟.. پیغمبرت کیست؟.. امامانت کیست؟.. آیا بهشت راست است؟.. آیا دوزخ راست است؟.. آیا پل صراط راست است؟.. آیا ترازو راستست؟..
وای بحال کسی که ایمانش ضعیف است که از ترس زبانش بند آمده نخواهد دانست چه بگوید و گرزهای آتشین پیاپی بسرش فرود خواهد آمد.
برای کمک باینگونه مردگان ضعیفایمانست که علماء موضوع تلقین را ایجاد کردهاند. کسی که مرده او را تنها نمیگزارند و یک ملا یا شیخ بالا سرش ایستاده باو یاد میدهد :
«یا عبدالله اذا جائک الملکان المقربان و سئلاک من ربک لاتخف و لاتحزن و قل الله ربی و محمد نبیی ..»
.
🔸 تکهی 16
به هر حال زنده گردیدن تن در زیر خاک و متنعّم شدن آن با لذتهای مادّی جز پندار بسیار بیخردانه نبوده است و نتواند بود و تشریفات برای تن بیروان یا لاشه جز از نافهمی و کوردرونی سر نتواند زد.
چیزیست بسیار آشکار : کسی که مرده تن او لاشه گردیده ، و چنانکه گفتیم جز بدرد گندیدن و از هم دررفتن و فروریختن نخواهد خورد.
اینست دینها دستور دادهاند که آن را در زیر خاک نهان گردانند که هم در بیرون نباشد و آبرویش محفوظ ماند و هم مردم از بوی بد او آزار نبینند و بیماریها پدید نیاید.
دفن مرده یا بزیر خاک سپردن آن معنایش اینست. معنایش او را ببهشت یا بدوزخ فرستادن نیست. اگر بجای آن بسوزانند سوزانیدهاند. از دیدهی دین باکی نیست.
اکنون سخن در آنست که ایرانیان در همین زمینه ، گمراهیهای بیخردانهی بتپرستان باستان را نگه داشتهاند و چنین میپندارند که مردگان در زیر خاک جهانی دارند ، بهشت و دوزخ در آنجاست ، کیفر یا پاداش که خواهد بود به همان تنهاست ، و از بس در این نادانی و گمراهی خود پافشارند دستور دین اسلام را دربارهی دفن مردگان از معنای خود بیرون برده با این گمراهی سفیهانهی خود انطباق دادهاند.
البته ایشان این را نخواهند پذیرفت و این گفتهی ما را تهمتی دربارهی خودشان خواهند پنداشت. ولی رفتارشان حقیقت را نیک نشان میدهد و شما خواهید توانست از سنجش کارهای آنان به ته مغزشان پی برید.
یکی از باورهای ایرانیان دربارهی مردگان اینست که چون یکی را بخاک سپردند دو تن فرشته یکی منکر دیگری نکیر ، با گرزهای آتشین در دستهاشان ، بالای سر او حاضر خواهند شد و برای آنکه اندازهی ایمانش را بفهمند پرسشهایی از او خواهند کرد ، یکایک ارکان دین را خواهند پرسید ، گرزهای آتشین را در برابر چشمش بتکان آورده خواهند پرسید : «من ربک؟ من نبیک؟ من ائمتک؟.. هل الجنة حق؟.. هل النار حق؟.. هل الصراط حق؟.. هل المیزان حق؟..» ـ خدایت کیست؟.. پیغمبرت کیست؟.. امامانت کیست؟.. آیا بهشت راست است؟.. آیا دوزخ راست است؟.. آیا پل صراط راست است؟.. آیا ترازو راستست؟..
وای بحال کسی که ایمانش ضعیف است که از ترس زبانش بند آمده نخواهد دانست چه بگوید و گرزهای آتشین پیاپی بسرش فرود خواهد آمد.
برای کمک باینگونه مردگان ضعیفایمانست که علماء موضوع تلقین را ایجاد کردهاند. کسی که مرده او را تنها نمیگزارند و یک ملا یا شیخ بالا سرش ایستاده باو یاد میدهد :
«یا عبدالله اذا جائک الملکان المقربان و سئلاک من ربک لاتخف و لاتحزن و قل الله ربی و محمد نبیی ..»
.
🔶 دفاع در دیوان کیفر (پیوستهای بخش دوم)
🔸 2ـ باید از نادانیها جلو گرفت (تکهی 3)
میشنویم چون محرم نزدیکست کسانی هم در آن اندیشهاند که بار دیگر بازیچههای خنک بیست سال پیش را تازه گردانند : دسته دربیاورند ، سینه کوبند ، زنجیر زنند ، عرب گردند ، تن قفل کنند ، حجلهی قاسم سازند ، قنداقهی علیاصغر درست کنند ، شاهحسینی روند (1) ، سر شکافند ، شمر و یزید ببازار آورند ، این نمایشهای ننگین را تازه گردانند.
اینان کسانیند که میپندارند آن بازیها یک هنری بوده و اینست میخواهند نگزارند فراموش گردد ، و میکوشند که دوباره رواج دهند. خدا روی نادانی را سیاه گرداناد!
بدبختهای بیخرد ، آن بازیها این را نتیجه داده بود که بیگانگان میآمدند و عکسها برمیداشتند و در اروپا و آمریکا پراکنده میساختند و همان را دستاویز ساخته میگفتند : ایرانیان نیمهوحشیند و درخور استقلال و آزادی نمیباشند ، بازیهای باین ننگینی را میخواهند دوباره تازه گردانند ، میخواهند نگزارند فراموش شود.
به هر حال من روی سخنم بآن ناکسان نیست. آنان بیخردانیند که درسشان روانست و بهیچ سخنی گوش نخواهند داد ، آنان این کارها را از «واجبات مذهبی» میشمارند و بپاداش آن در آرزوی حور و غلمان میباشند. پستنهادانی که از غیرت و مردانگی چشم پوشیده و تنها درپی آنند که باینگونه بازیهای خنک پردازند و نام آن را «مذهب» گزارند و شبها بآرزوی حور و غلمان برختخواب روند. بچنین تیرهدرونانی اندرز و گفتگو چه اثر خواهد داشت؟!.
روی سخن من بمردان غیرتمندیست که میخواهند این توده بیش از این بیآبرو نشود و بیش از این خوار و بدنام نباشد. باین کسانست که میگویم دست بهم دهید و از آن نادانان جلو گیرید. امروز که بیگانگان در کشور فراوانند بسیار زشتست که بچنان بازیهای خنکی برخاسته شود و مایهی سرافکندگی همگی گردد. اینست باید از اکنون بچاره کوشید. شماها در هر کجا که مینشینید و به هر انجمنی یا بزمی که میروید سخن از این زمینه بمیان آورید و بدی و خنکی آن نمایشها را بازنمایید و کسانی را که میشناسید از آن دسته نمایشگران نادانند اندرز گویید و اگر نپذیرفتند خوارشان دارید و نادان و پستشان شمارید. از این راه درآیید تا جلوگیری توانید. (2) دوباره مینویسم جای خاموشی نیست.
شما باید بدانید که در هر تودهای نادانان و نافهمان فراوان باشند و این بخردان و غیرتمندان تودهها هستند که جلو نادانان را گیرند و میدان بکارهای پست آنان باز نگزارند. شما نیز باید همان کار را کنید. در هر شهری که هستید دست بهم دهید و بجلوگیری از نادانان بکوشید.
**شما این بدانید که همیشه بدخواهانی در این کشور در کار بودهاند و هستند و همیشه بکاستن از آبروی این توده کوشیدهاند و میکوشند. و کنون نیز آنهایند که در نهان کوششهایی بکار برده چنین میخواهند که هر گونه پیشرفتی را که در این کشور چه در آغاز مشروطه و چه در زمان رضاشاه رخ داده بیاثر گردانند و از هر راه این مردم را پستاندیشه و سبکسر نشان دهند. اینست از گوشه و کنار گاهی داستان بازگشتن روبند و چادر را بمیان میآورند و بیخردانی را از ملایان و دیگران بکار وامیدارند ، و گاهی نغمههای «حمایت از مذهب» سروده نمایشهای خنک بیست سال پیش را بیاد نادانان میاندازند. رویهمرفته این موضوعها یک چیز سادهای نمیباشد و این از خود آن نافهمان نیست که دلیری پیدا کرده میخواهند بار دیگر بمیان افتند و ببازیگری پردازند. (3) بدخواهان میکوشند که ما را از این راهها بزمین زنند و ما نیز بکوشیم رنجهای آنان را بیهوده گردانیم.
یک پرسش دیگر من از ملایان در همین زمینه است. میخواهم از آنان بپرسم شما بنمایشهای بیخردانهی محرم که سینه زدن و زنجیر زدن و سر شکستن و شاهحسینی رفتن و اینگونه بازیهاست چه میگویید؟!.. اگر اینها را مشروع میشمارید بگویید دلیلش چیست؟!.. (4) چرا باید این بازیهای خنک بیهوده مشروع باشد؟!. اگر میگویید مشروع نیست چرا بجلوگیری نمیکوشید؟! چرا بمردم نمیگویید که اینها کارهای بیهوده و نامشروع است؟!. خواستارم که در این باره هم یک پاسخ روشنی بما دهید تا بدانیم اندیشهی شما چیست؟!.
👇
🔸 2ـ باید از نادانیها جلو گرفت (تکهی 3)
میشنویم چون محرم نزدیکست کسانی هم در آن اندیشهاند که بار دیگر بازیچههای خنک بیست سال پیش را تازه گردانند : دسته دربیاورند ، سینه کوبند ، زنجیر زنند ، عرب گردند ، تن قفل کنند ، حجلهی قاسم سازند ، قنداقهی علیاصغر درست کنند ، شاهحسینی روند (1) ، سر شکافند ، شمر و یزید ببازار آورند ، این نمایشهای ننگین را تازه گردانند.
اینان کسانیند که میپندارند آن بازیها یک هنری بوده و اینست میخواهند نگزارند فراموش گردد ، و میکوشند که دوباره رواج دهند. خدا روی نادانی را سیاه گرداناد!
بدبختهای بیخرد ، آن بازیها این را نتیجه داده بود که بیگانگان میآمدند و عکسها برمیداشتند و در اروپا و آمریکا پراکنده میساختند و همان را دستاویز ساخته میگفتند : ایرانیان نیمهوحشیند و درخور استقلال و آزادی نمیباشند ، بازیهای باین ننگینی را میخواهند دوباره تازه گردانند ، میخواهند نگزارند فراموش شود.
به هر حال من روی سخنم بآن ناکسان نیست. آنان بیخردانیند که درسشان روانست و بهیچ سخنی گوش نخواهند داد ، آنان این کارها را از «واجبات مذهبی» میشمارند و بپاداش آن در آرزوی حور و غلمان میباشند. پستنهادانی که از غیرت و مردانگی چشم پوشیده و تنها درپی آنند که باینگونه بازیهای خنک پردازند و نام آن را «مذهب» گزارند و شبها بآرزوی حور و غلمان برختخواب روند. بچنین تیرهدرونانی اندرز و گفتگو چه اثر خواهد داشت؟!.
روی سخن من بمردان غیرتمندیست که میخواهند این توده بیش از این بیآبرو نشود و بیش از این خوار و بدنام نباشد. باین کسانست که میگویم دست بهم دهید و از آن نادانان جلو گیرید. امروز که بیگانگان در کشور فراوانند بسیار زشتست که بچنان بازیهای خنکی برخاسته شود و مایهی سرافکندگی همگی گردد. اینست باید از اکنون بچاره کوشید. شماها در هر کجا که مینشینید و به هر انجمنی یا بزمی که میروید سخن از این زمینه بمیان آورید و بدی و خنکی آن نمایشها را بازنمایید و کسانی را که میشناسید از آن دسته نمایشگران نادانند اندرز گویید و اگر نپذیرفتند خوارشان دارید و نادان و پستشان شمارید. از این راه درآیید تا جلوگیری توانید. (2) دوباره مینویسم جای خاموشی نیست.
شما باید بدانید که در هر تودهای نادانان و نافهمان فراوان باشند و این بخردان و غیرتمندان تودهها هستند که جلو نادانان را گیرند و میدان بکارهای پست آنان باز نگزارند. شما نیز باید همان کار را کنید. در هر شهری که هستید دست بهم دهید و بجلوگیری از نادانان بکوشید.
**شما این بدانید که همیشه بدخواهانی در این کشور در کار بودهاند و هستند و همیشه بکاستن از آبروی این توده کوشیدهاند و میکوشند. و کنون نیز آنهایند که در نهان کوششهایی بکار برده چنین میخواهند که هر گونه پیشرفتی را که در این کشور چه در آغاز مشروطه و چه در زمان رضاشاه رخ داده بیاثر گردانند و از هر راه این مردم را پستاندیشه و سبکسر نشان دهند. اینست از گوشه و کنار گاهی داستان بازگشتن روبند و چادر را بمیان میآورند و بیخردانی را از ملایان و دیگران بکار وامیدارند ، و گاهی نغمههای «حمایت از مذهب» سروده نمایشهای خنک بیست سال پیش را بیاد نادانان میاندازند. رویهمرفته این موضوعها یک چیز سادهای نمیباشد و این از خود آن نافهمان نیست که دلیری پیدا کرده میخواهند بار دیگر بمیان افتند و ببازیگری پردازند. (3) بدخواهان میکوشند که ما را از این راهها بزمین زنند و ما نیز بکوشیم رنجهای آنان را بیهوده گردانیم.
یک پرسش دیگر من از ملایان در همین زمینه است. میخواهم از آنان بپرسم شما بنمایشهای بیخردانهی محرم که سینه زدن و زنجیر زدن و سر شکستن و شاهحسینی رفتن و اینگونه بازیهاست چه میگویید؟!.. اگر اینها را مشروع میشمارید بگویید دلیلش چیست؟!.. (4) چرا باید این بازیهای خنک بیهوده مشروع باشد؟!. اگر میگویید مشروع نیست چرا بجلوگیری نمیکوشید؟! چرا بمردم نمیگویید که اینها کارهای بیهوده و نامشروع است؟!. خواستارم که در این باره هم یک پاسخ روشنی بما دهید تا بدانیم اندیشهی شما چیست؟!.
👇
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ شاهحسین (= امام حسین) گویان قمه بسر کوفتن ـ واژهنامهی دهخدا
2ـ پرچم در آغاز کار ، در یک رشته گفتارهایی سران آرتش را که در پیشامدهای شهریور 1320 خیانتها به کشور کرده بودند دنبال میکرد و گفتارها از کردارهای پست ایشان مینوشت ، کسانی پاسخ نوشتند : اینها که مینویسید چه اثری دارد؟. برخی از اینها جایگاه بالاتر هم گرفتهاند و آزادانه در خیابانها و انجمنها در آمد و رفتند. پرچم باین نامهها چنین پاسخ میدهد : اینها که نوشتیم برای آن نبود که دولت به ایشان کیفر دهد. دولت به اینها کیفر نخواهد داد. مردم خود باید کیفرشان دهند. در یک گفتاری (کیفر بدکرداران را باید خود توده دهد) در این باره یادآوریهای بجا میکند و از آن درسهای ارجداری میتوان گرفت. اینجا نیز اشاره به همان نتیجه است : نیروی خفتهی مردم و توانایی کیفردهی ایشان بنادانان و بیخردان.
3ـ در پیشگفتار کتاب «انکیزیسیون در ایران» این نشان داده شده که وزیران و نخستوزیران یا بهتر گوییم : دولتهای پس از شهریور 1320 به بازگشت ارتجاع یاوری کردهاند. اسنادی هم از خیانتهاشان آورده شده است.
4ـ سیوهفت سال گذشت تا پاسخ ملایان به این پرسش رویهی آشکاری یافت. چگونگی آنکه در گرماگرم شور و جنبشها برای برانداختن محمدرضاشاه ، ملایانِ شورشی ، برای آنکه دلهای مردم را بسوی خود کشند ، آخوندهایی که هوادار شاه و از پیرامونیان او بودند را مرتجع (!) و «درباری» میخواندند و سخن از چیزهای نوی همچون : «حمایت از مستضعفان جهان» ، «خودکفایی اقتصادی» ، «بانکداری اسلامی» ، «مبارزه با آمریکای جهانخوار» ، «جمهوری» ، «انتخابات آزاد» و اینگونه «شعارها» سر میدادند. همچنین در برابر پرسشهایی که از باور ایشان دربارهی شیوهی حکومت و آزادی اقلیتها و زنان یا اینگونه چیزها پرسیده میشد پاسخهای همدلانه با «نواندیشان» میدادند.
از آنسو بودند مسلمانان «نوپدیدی» که نمایشهای ننگین و بیخردانهی محرم را بیرون از دین میدانستند. اینان نیز در آن لشگر مخالفان شاه از جمله کوشندگان بودند و چون محرم سال 58 در آبان ماه آن سال فرارسید ، بیشتر کسانی که از ملایانِ حکومتیافته نوخواهیها دیده و شنیده بودند انتظار داشتند که محرم امسال جز از محرمهای محمدرضاشاهی باشد و دستکم آن نمایشهای بیخردانه تعطیل گردد. لیکن در آن زمان پردهها کنار رفت و خمینی بیکبار اندیشههای ارتجاعی خود را بیرون ریخت و چهرهی راست خود را نشان داد. او در پاسخ کسانی که به این نمایشها ایراد گرفته و میگرفتند ، گفت :
«این محرم و صفر بود که «اسلام» را زنده نگاه داشت. ...». اینبود دلیل مشروع شمرده شدن آن نمایشها !. بدینسان صدای «نواندیشان مذهبی» را خفه گردانید و دانسته شد این نمایشهای ننگین همگی از «شرع» و در نتیجه مشروع بوده است. دانسته شد محرمهای بعدی نه به شکوه زمان محمدرضاشاه بلکه شکوهمندتر از آن برگزار خواهد شد.
برای آنکه معنی گفتهی خمینی و مانندهای آن بهتر دانسته گردد باید شرحی دهیم : «اسلام» در گفتههای ملایان معنی دیگری جز آنچه دیگران میفهمند دارد. اسلام در سخنان آنان جز پردهای بروی سیاهکاریهاشان نیست. در بیشتر گفتههای ایشان شما واژهی «اسلام» را برداشته بجای آن «دکان آخوندی و گرمی بازار آن» را بگزارید آنگاهست که معنی جملههاشان درست میگردد.
.
1ـ شاهحسین (= امام حسین) گویان قمه بسر کوفتن ـ واژهنامهی دهخدا
2ـ پرچم در آغاز کار ، در یک رشته گفتارهایی سران آرتش را که در پیشامدهای شهریور 1320 خیانتها به کشور کرده بودند دنبال میکرد و گفتارها از کردارهای پست ایشان مینوشت ، کسانی پاسخ نوشتند : اینها که مینویسید چه اثری دارد؟. برخی از اینها جایگاه بالاتر هم گرفتهاند و آزادانه در خیابانها و انجمنها در آمد و رفتند. پرچم باین نامهها چنین پاسخ میدهد : اینها که نوشتیم برای آن نبود که دولت به ایشان کیفر دهد. دولت به اینها کیفر نخواهد داد. مردم خود باید کیفرشان دهند. در یک گفتاری (کیفر بدکرداران را باید خود توده دهد) در این باره یادآوریهای بجا میکند و از آن درسهای ارجداری میتوان گرفت. اینجا نیز اشاره به همان نتیجه است : نیروی خفتهی مردم و توانایی کیفردهی ایشان بنادانان و بیخردان.
3ـ در پیشگفتار کتاب «انکیزیسیون در ایران» این نشان داده شده که وزیران و نخستوزیران یا بهتر گوییم : دولتهای پس از شهریور 1320 به بازگشت ارتجاع یاوری کردهاند. اسنادی هم از خیانتهاشان آورده شده است.
4ـ سیوهفت سال گذشت تا پاسخ ملایان به این پرسش رویهی آشکاری یافت. چگونگی آنکه در گرماگرم شور و جنبشها برای برانداختن محمدرضاشاه ، ملایانِ شورشی ، برای آنکه دلهای مردم را بسوی خود کشند ، آخوندهایی که هوادار شاه و از پیرامونیان او بودند را مرتجع (!) و «درباری» میخواندند و سخن از چیزهای نوی همچون : «حمایت از مستضعفان جهان» ، «خودکفایی اقتصادی» ، «بانکداری اسلامی» ، «مبارزه با آمریکای جهانخوار» ، «جمهوری» ، «انتخابات آزاد» و اینگونه «شعارها» سر میدادند. همچنین در برابر پرسشهایی که از باور ایشان دربارهی شیوهی حکومت و آزادی اقلیتها و زنان یا اینگونه چیزها پرسیده میشد پاسخهای همدلانه با «نواندیشان» میدادند.
از آنسو بودند مسلمانان «نوپدیدی» که نمایشهای ننگین و بیخردانهی محرم را بیرون از دین میدانستند. اینان نیز در آن لشگر مخالفان شاه از جمله کوشندگان بودند و چون محرم سال 58 در آبان ماه آن سال فرارسید ، بیشتر کسانی که از ملایانِ حکومتیافته نوخواهیها دیده و شنیده بودند انتظار داشتند که محرم امسال جز از محرمهای محمدرضاشاهی باشد و دستکم آن نمایشهای بیخردانه تعطیل گردد. لیکن در آن زمان پردهها کنار رفت و خمینی بیکبار اندیشههای ارتجاعی خود را بیرون ریخت و چهرهی راست خود را نشان داد. او در پاسخ کسانی که به این نمایشها ایراد گرفته و میگرفتند ، گفت :
«این محرم و صفر بود که «اسلام» را زنده نگاه داشت. ...». اینبود دلیل مشروع شمرده شدن آن نمایشها !. بدینسان صدای «نواندیشان مذهبی» را خفه گردانید و دانسته شد این نمایشهای ننگین همگی از «شرع» و در نتیجه مشروع بوده است. دانسته شد محرمهای بعدی نه به شکوه زمان محمدرضاشاه بلکه شکوهمندتر از آن برگزار خواهد شد.
برای آنکه معنی گفتهی خمینی و مانندهای آن بهتر دانسته گردد باید شرحی دهیم : «اسلام» در گفتههای ملایان معنی دیگری جز آنچه دیگران میفهمند دارد. اسلام در سخنان آنان جز پردهای بروی سیاهکاریهاشان نیست. در بیشتر گفتههای ایشان شما واژهی «اسلام» را برداشته بجای آن «دکان آخوندی و گرمی بازار آن» را بگزارید آنگاهست که معنی جملههاشان درست میگردد.
.
شهریور 1320 و درسهای آن.pdf
429.1 KB
🔶 «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🔅 بخش سوم
🔸 شهریور ۱۳۲۰ و درسهای آن
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔅 بخش سوم
🔸 شهریور ۱۳۲۰ و درسهای آن
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
🔶 «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🔸 بجوانان چه حمایتی باید کرد؟.. (تکهی یک از چهار)
از پست دیروز از تبریز گفتاری رسیده زیر عنوان : «از تودهی جوانان حمایت کنید». نویسندهی گفتار از جوانان ستایشهایی نوشته اظهار افسوس میکند از اینکه قدردانی از آنان نمیشود.
میگویم : امروز چه از جوانان و چه از پیران ، جای هیچ ستایشی نیست. امروز این توده سخت آلوده است : اندیشههای گمراه و پراکنده ، خویهای پست و دور از هم ـ و خود نتیجهی این آلودگیهاست که چنین خوار و زبون میباشیم.
آفریدگار جهان ستمگر نیست. یک توده را برای زبونی و زیردستی و دیگری را برای سرفرازی و فرمانروایی نیافریده. در این جهان هر مردمی چه نیک و بد سزای خود را یابد.
ما نیز از بدی چنین خوار و زبونیم. از بدی زیردست و لگدمال شدهایم. همین خواری و زبونی دلیل است که خود آلودهایم. باید بجای ستایش که دروغ است و سودی هم ندارد ، بدیها را بدانیم و بشناسیم و بچارهی آنها کوشیم ، باید بجای لاف زدن از نیکی ، براستی نیک باشیم و این آلودگیها را از خود دور گردانیم.
گرفتم که کسانی خود نیکند. از نیکی آنان چه سودی تواند بود؟!. باید کوشید تا میتوان توده را نیک گردانید. اساساً یک دلیل نیکی کوشیدن باصلاح توده است. آن چه نیکیایست که کسی تودهاش چنین آلوده باشد و بچاره نکوشد؟!.
دو سال پیش در همان تبریز یک دبیری جشنی برای خود گرفت و شاگردان زیردست را واداشت که در روزنامه «خدمات سیسالهی او را بفرهنگ» ، بنویسند و ستایشها نمایند. من چون در تبریز بودم از این کار او دلتنگ گردیدم. در این توده چه جای جشن است؟!. با این گرفتاریها چه جای شادیست؟!. کدام فیروزی بدست آمده؟!. کدام پیشرفت رخ داده؟!.
جشن ما آن روزی خواهد بود که باین آلودگیها چاره کنیم. این اندیشههای پراکنده را از میان برداریم ، این خویهای پست را از ریشه براندازیم ، وگرنه یک تن اگر یکتا دانشمند جهان باشد چون تودهاش خوار و زبونست او نیز ارج نخواهد داشت.
.
🔸 بجوانان چه حمایتی باید کرد؟.. (تکهی یک از چهار)
از پست دیروز از تبریز گفتاری رسیده زیر عنوان : «از تودهی جوانان حمایت کنید». نویسندهی گفتار از جوانان ستایشهایی نوشته اظهار افسوس میکند از اینکه قدردانی از آنان نمیشود.
میگویم : امروز چه از جوانان و چه از پیران ، جای هیچ ستایشی نیست. امروز این توده سخت آلوده است : اندیشههای گمراه و پراکنده ، خویهای پست و دور از هم ـ و خود نتیجهی این آلودگیهاست که چنین خوار و زبون میباشیم.
آفریدگار جهان ستمگر نیست. یک توده را برای زبونی و زیردستی و دیگری را برای سرفرازی و فرمانروایی نیافریده. در این جهان هر مردمی چه نیک و بد سزای خود را یابد.
ما نیز از بدی چنین خوار و زبونیم. از بدی زیردست و لگدمال شدهایم. همین خواری و زبونی دلیل است که خود آلودهایم. باید بجای ستایش که دروغ است و سودی هم ندارد ، بدیها را بدانیم و بشناسیم و بچارهی آنها کوشیم ، باید بجای لاف زدن از نیکی ، براستی نیک باشیم و این آلودگیها را از خود دور گردانیم.
گرفتم که کسانی خود نیکند. از نیکی آنان چه سودی تواند بود؟!. باید کوشید تا میتوان توده را نیک گردانید. اساساً یک دلیل نیکی کوشیدن باصلاح توده است. آن چه نیکیایست که کسی تودهاش چنین آلوده باشد و بچاره نکوشد؟!.
دو سال پیش در همان تبریز یک دبیری جشنی برای خود گرفت و شاگردان زیردست را واداشت که در روزنامه «خدمات سیسالهی او را بفرهنگ» ، بنویسند و ستایشها نمایند. من چون در تبریز بودم از این کار او دلتنگ گردیدم. در این توده چه جای جشن است؟!. با این گرفتاریها چه جای شادیست؟!. کدام فیروزی بدست آمده؟!. کدام پیشرفت رخ داده؟!.
جشن ما آن روزی خواهد بود که باین آلودگیها چاره کنیم. این اندیشههای پراکنده را از میان برداریم ، این خویهای پست را از ریشه براندازیم ، وگرنه یک تن اگر یکتا دانشمند جهان باشد چون تودهاش خوار و زبونست او نیز ارج نخواهد داشت.
.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
اسرار هزارساله.pdf
2.6 MB
📗 اسرار هزارساله
✍ علیاکبر حکمیزاده
🔍 طرح برخی ایرادها به شیعیگری در قالب پرسشهایی از پیشوایان این کیش.
📊 شمار صفحهها : ۷۳
📝 بازپسین پراکنش : اردیبهشت ۱۴۰۰
📚 کتابخانهی پاکدینی
🛎 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
✍ علیاکبر حکمیزاده
🔍 طرح برخی ایرادها به شیعیگری در قالب پرسشهایی از پیشوایان این کیش.
📊 شمار صفحهها : ۷۳
📝 بازپسین پراکنش : اردیبهشت ۱۴۰۰
📚 کتابخانهی پاکدینی
🛎 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 کتاب «پرسش و پاسخ» ـ رشتهی یکم
🔸 تکهی 17
این رفتاریست که با هر مردهای میکنند و این درخورِ چند ایراد است :
١) مگر دین تنها گفتن بزبان است که هر کسی همانکه توانست با زبان پاسخ دهد دیندار شناخته گردد؟!. دین مگر اسم شب است؟!. دین مگر جواز دم دروازه است؟!.
٢) دین مگر تنها برای آنجهان است که دم دروازه یادش دهند و روانهاش گردانند؟!. چرا نمیخواهند تا در اینجهانست دیندارش گردانند؟!.. اینان دین را به چه معنی میشناسند که چنین رفتاری میکنند؟!..
٣) تلقین یا دین یاد دادن چرا به عربی؟!.. مگر زبان رسمی آنجهان عربی است؟!.. مگر ترک و کرد و لر و مازندرانی و لاری همانکه مردند عرب میگردند و عربی میفهمند؟!..
٤) مگر پاداش و کیفر با تن است که پرسشها از او میشود؟!.. چرا این پرسشها را از روان نمیکنند؟!.
میگویند : در آن هنگام روان هم به تن بازمیگردد.
میگویم : اگر باز خواستی گشت چرا بیرون رفته بود؟!.. آنگاه دلیل این چیست؟!. شما این را از کجا میگویید؟!..
اینها ایرادهای بزرگی است و در اینجا مقصود ایراد آخری است. این بهترین دلیلست که عقیدهی این مردم دربارهی آخرت چیست و چنانکه گفتیم همچون بتپرستان کهن ، آخرت یا آنجهان را در گور یا زیر زمین میشناسند. فرشتههای خدا را بآنجا میکشانند ، عذاب نیز در آنجاست. کسی که ایمانش درست است گور برای او بهشتی خواهد گردید و در آنجا بخوشی خواهد پرداخت. کسی که کافر است یا ایمانش نادرست است گور پر از آتش گردیده همیشه او را خواهد سوزانید. این باور همهی ایشانست و انکار هم نتوانند کرد.
یک رفتار زشت ایشان در این زمینه بردن استخوانهای مردگان از اینجا بآنجاست. استخوانها را بار میکنند و کاروان راه میاندازند. اسلام شکافتن گور (یا نبش قبر) را نهی کرده تا آبروی مرده نریزد و بزندگان آزاری نرسد. اینان برای آنکه نادانیهای بتپرستانهی خود را بکار بندند دستور صریح اسلام را نادیده انگاشتهاند. علماشان تجویز کردهاند (بلکه مستحب قریب بوجوب شمردهاند) که گورها را بشکافند و استخوانها را با صد رسوایی و مردمآزاری از شهری بشهری کشند. (1) چرا؟.. این کار را چرا میکنند؟.
برای آنکه تن مرده از فشار گور ایمن باشد ، نکیر و منکر بسرش نتوانند آمد. برای آنکه روز رستاخیز همانکه صور دمیده شد زودتر از دیگران به بهشت رود. درهای بهشت ، یکی از شهر قم ، دیگری از نجف ، دیگری از کربلاست. بهشت در زیر زمین است و درهایش نیز از اینجاهاست.
پابرگی :
1ـ شیخ جعفر کبیر در کتاب «کشفالغطاء» از مواردی که بیرون آوردن مرده از گور جایز است بحث میکند و جایز میداند که گورها را باز کنند و استخوان یا گوشت مردگان یا هر دوی آنها را بیرون آورند به نجف یا به کربلا و یا به بارگاه فلان امامزاده یا بَهمان عالم یا درویش نقل کنند. میگوید : اگر نبود که علمای ما آن را واجب ندانستهاند ، من حکم بواجب بودن میکردم. (از کتاب «گفت و شنید» سات 16)
.
🔸 تکهی 17
این رفتاریست که با هر مردهای میکنند و این درخورِ چند ایراد است :
١) مگر دین تنها گفتن بزبان است که هر کسی همانکه توانست با زبان پاسخ دهد دیندار شناخته گردد؟!. دین مگر اسم شب است؟!. دین مگر جواز دم دروازه است؟!.
٢) دین مگر تنها برای آنجهان است که دم دروازه یادش دهند و روانهاش گردانند؟!. چرا نمیخواهند تا در اینجهانست دیندارش گردانند؟!.. اینان دین را به چه معنی میشناسند که چنین رفتاری میکنند؟!..
٣) تلقین یا دین یاد دادن چرا به عربی؟!.. مگر زبان رسمی آنجهان عربی است؟!.. مگر ترک و کرد و لر و مازندرانی و لاری همانکه مردند عرب میگردند و عربی میفهمند؟!..
٤) مگر پاداش و کیفر با تن است که پرسشها از او میشود؟!.. چرا این پرسشها را از روان نمیکنند؟!.
میگویند : در آن هنگام روان هم به تن بازمیگردد.
میگویم : اگر باز خواستی گشت چرا بیرون رفته بود؟!.. آنگاه دلیل این چیست؟!. شما این را از کجا میگویید؟!..
اینها ایرادهای بزرگی است و در اینجا مقصود ایراد آخری است. این بهترین دلیلست که عقیدهی این مردم دربارهی آخرت چیست و چنانکه گفتیم همچون بتپرستان کهن ، آخرت یا آنجهان را در گور یا زیر زمین میشناسند. فرشتههای خدا را بآنجا میکشانند ، عذاب نیز در آنجاست. کسی که ایمانش درست است گور برای او بهشتی خواهد گردید و در آنجا بخوشی خواهد پرداخت. کسی که کافر است یا ایمانش نادرست است گور پر از آتش گردیده همیشه او را خواهد سوزانید. این باور همهی ایشانست و انکار هم نتوانند کرد.
یک رفتار زشت ایشان در این زمینه بردن استخوانهای مردگان از اینجا بآنجاست. استخوانها را بار میکنند و کاروان راه میاندازند. اسلام شکافتن گور (یا نبش قبر) را نهی کرده تا آبروی مرده نریزد و بزندگان آزاری نرسد. اینان برای آنکه نادانیهای بتپرستانهی خود را بکار بندند دستور صریح اسلام را نادیده انگاشتهاند. علماشان تجویز کردهاند (بلکه مستحب قریب بوجوب شمردهاند) که گورها را بشکافند و استخوانها را با صد رسوایی و مردمآزاری از شهری بشهری کشند. (1) چرا؟.. این کار را چرا میکنند؟.
برای آنکه تن مرده از فشار گور ایمن باشد ، نکیر و منکر بسرش نتوانند آمد. برای آنکه روز رستاخیز همانکه صور دمیده شد زودتر از دیگران به بهشت رود. درهای بهشت ، یکی از شهر قم ، دیگری از نجف ، دیگری از کربلاست. بهشت در زیر زمین است و درهایش نیز از اینجاهاست.
پابرگی :
1ـ شیخ جعفر کبیر در کتاب «کشفالغطاء» از مواردی که بیرون آوردن مرده از گور جایز است بحث میکند و جایز میداند که گورها را باز کنند و استخوان یا گوشت مردگان یا هر دوی آنها را بیرون آورند به نجف یا به کربلا و یا به بارگاه فلان امامزاده یا بَهمان عالم یا درویش نقل کنند. میگوید : اگر نبود که علمای ما آن را واجب ندانستهاند ، من حکم بواجب بودن میکردم. (از کتاب «گفت و شنید» سات 16)
.
🔶 دفاع در دیوان کیفر (پیوستهای بخش دوم)
🔸 3ـ دربارهی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه (تکهی 1)
یکی از کارهای نیکی که باید در ایران انجام گیرد آنست که کسی یا کسانی با یک نظر پاک و بیغرضی کارهای رضاشاه پهلوی را بگفتگو و جستجو گزارند و نیک و بد همه را روشن گردانند. مردم دربارهی او از حقیقت بسیار دورند و نیکیها و بدیهای او را نمیدانند. زیرا آنچه در زمان خودش بود هر کاری میکرد چه در روزنامهها و چه در مجلس شورا و چه در جاهای دیگر مورد ستایش میگردید و کسی زبان بخردهگیری نمیتوانست گشود و آنچه اکنونست بیانصافانه از نیکی او نیز چشمپوشی مینمایند و پیاپی بشکایت و بدگویی میپردازند. بخصوص کسانی که در زمان او بزندان افتاده یا آسیب دیگری دیدهاند که خودداری نمیتوانند و از شکایت بازنمیایستند.
ولی ما آرزومندیم این کسان رنجش و احساسات خود را در موضوع دخالت ندهند و دربارهی شاه گذشته چنانکه بدیها را بدیده میگیرند از نیکیها هم چشم نپوشند. نویسنده خود از کسانی هستم که از دیکتاتوری رضاشاه آسیب دیدهام. آشنایانم داستان بیرون آمدن مرا از عدلیه میدانند (1) و جز خدا کسی نمیداند که آن داستان چه زیانهایی را بزندگانی من زد. گذشته از آنکه در زمان سرشهربانی بودن آیرُم (2) در نتیجهی یک بدگمانی بیجا ، نُه روز مرا در شهربانی نگه داشتند و همهی کتابها و نوشتههایم را بادارهی آگاهی آورده و صفحه بصفحه جستجو کردند که بسیاری از آنها از میان رفت. (3)
با اینحال من بخود حق نمیدهم در گفتگو از کارهای رضاشاه باین رنجش و آزردگی دخالت دهم. تاکنون چند بار گفتهام و در اینجا هم میگویم : رضاشاه بایران نیکیهای بسیار کرد. خانخانی را از میان برداشت ، بیست سال کشور را ایمن و آسوده راه برد ، بآبادی تهران و دیگر جاها کوشید ، بانک ملی بنیاد نهاد ، نظام وظیفه اجرا کرد ، بمردم رخت یکسان پوشانید ، زنان را از چادر و پیچه بیرون آورد. اینها هر یکی در حدود خود کارهای بزرگ و سودمندی است که باید بنام آن پادشاه در تاریخ بماند.
اگر کسانی سمتقو و اقبالالسلطنه و شیخخزعل و جهانشاهخان و امیرعشایر و بسیار امثال اینان را که بودند و هر یکی در یک گوشهی مملکت فرمانروایی میکردند فراموش ننمودهاند معنی این گفتهها را بهتر خواهند فهمید.
ولی از آنسوی رضاشاه مشروطه را از میان برد ، دارالشورا [=پارلمان] را بیآبرو گردانید ، در زمان او احساسات آزادیخواهی و ایراندوستی خفه گردید ، بداخلاقی رو بفزونی رفت ، رضاشاه هنگامی بکار برخاست که میتوانست احساسات آزادیخواهی و ایراندوستی را در مردم نیرومند گرداند و یک دسته از هوچیان و سودجویان را که درمیان آزادیخواهان پیدا شده و باعث آشفتگی کشور بودند از میان بردارد ، مشروطه را از راه حقیقت بجریان اندازد. خلاصه آنکه توده را بتکان آورد و یک نیرویی از آنها تولید گردانیده پشتیبان خود سازد. آن اختیاری را که بدستش افتاد میتوانست در این راه بکار برد. ولی رضاشاه چون از هوچیان و آزادیخواهان دروغی رنجیدگی داشت بکینهی آنها کوشید و مشروطه را از پا انداخت ، و اینبود انتخابات را سفارشی گردانید و از دارالشورا اختیار را گرفته قانونها را تابع ارادهی خود ساخت. همچنین در همهی ادارات زور و چیرگی را بکار انداخت. اینها نیز زیانهای کوچکی نیست و من نمیدانم این بدبینی و دشمنی با مشروطه و توده در دل آن پادشاه از کجا و به چه انگیزه پدید آمده بود.
این یک داوریایست که من به اجمال دربارهی آن شاه میکنم و پیداست که باین کوتاهی نباید اکتفا کرد و باید به یک داوری بهتر و مفصلتر برخاست. از آنسوی یک رشته جریانهای سیاسی بوده که مردم از آنها آگاه نشدهاند و تا آنها بیرون نیاید و دانسته نشود داوری صورت درستی نخواهد داشت.
نویسنده به یک رشتهی کمی از آنها آگاهم و نیک میدانم که چه اهمیتی را داراست و چگونه اندیشهها و نظرها را تغییر تواند داد. اینست بسیار آرزومندم که آن حقایق بیرون آید و مردم آگاه گردند. ایکاش رضاشاه آن حوصله را داشتند که در آن زیستگاه خود که دور از ایران روز میگزارند حقایق تاریخی بیست سالهی زمان سررشتهداری خود را یادداشت کنند و یا کسی را بیادداشت کردن وادارند و این کمک را بتاریخ ایران دریغ ندارند.
پابرگیها ( از ویراینده) :
1ـ نک. «زندگانی من» (بخش داستان بیرون آمدن من از عدلیه)
2ـ سرتیپ محمدحسین آیرم رئیس شهربانی حکومت رضاشاه از سال 1312 تا 1314. رکنالدین مختاری همان جایگاه را تا 1320 داشت.
3ـ از جمله نوشتههایی که ناپدید شده بخش یکم و دوم (از سه بخش) «دفتر روزگار» یا «تقویم هزاروسیصدوبیست ساله» است.
.
🔸 3ـ دربارهی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه (تکهی 1)
یکی از کارهای نیکی که باید در ایران انجام گیرد آنست که کسی یا کسانی با یک نظر پاک و بیغرضی کارهای رضاشاه پهلوی را بگفتگو و جستجو گزارند و نیک و بد همه را روشن گردانند. مردم دربارهی او از حقیقت بسیار دورند و نیکیها و بدیهای او را نمیدانند. زیرا آنچه در زمان خودش بود هر کاری میکرد چه در روزنامهها و چه در مجلس شورا و چه در جاهای دیگر مورد ستایش میگردید و کسی زبان بخردهگیری نمیتوانست گشود و آنچه اکنونست بیانصافانه از نیکی او نیز چشمپوشی مینمایند و پیاپی بشکایت و بدگویی میپردازند. بخصوص کسانی که در زمان او بزندان افتاده یا آسیب دیگری دیدهاند که خودداری نمیتوانند و از شکایت بازنمیایستند.
ولی ما آرزومندیم این کسان رنجش و احساسات خود را در موضوع دخالت ندهند و دربارهی شاه گذشته چنانکه بدیها را بدیده میگیرند از نیکیها هم چشم نپوشند. نویسنده خود از کسانی هستم که از دیکتاتوری رضاشاه آسیب دیدهام. آشنایانم داستان بیرون آمدن مرا از عدلیه میدانند (1) و جز خدا کسی نمیداند که آن داستان چه زیانهایی را بزندگانی من زد. گذشته از آنکه در زمان سرشهربانی بودن آیرُم (2) در نتیجهی یک بدگمانی بیجا ، نُه روز مرا در شهربانی نگه داشتند و همهی کتابها و نوشتههایم را بادارهی آگاهی آورده و صفحه بصفحه جستجو کردند که بسیاری از آنها از میان رفت. (3)
با اینحال من بخود حق نمیدهم در گفتگو از کارهای رضاشاه باین رنجش و آزردگی دخالت دهم. تاکنون چند بار گفتهام و در اینجا هم میگویم : رضاشاه بایران نیکیهای بسیار کرد. خانخانی را از میان برداشت ، بیست سال کشور را ایمن و آسوده راه برد ، بآبادی تهران و دیگر جاها کوشید ، بانک ملی بنیاد نهاد ، نظام وظیفه اجرا کرد ، بمردم رخت یکسان پوشانید ، زنان را از چادر و پیچه بیرون آورد. اینها هر یکی در حدود خود کارهای بزرگ و سودمندی است که باید بنام آن پادشاه در تاریخ بماند.
اگر کسانی سمتقو و اقبالالسلطنه و شیخخزعل و جهانشاهخان و امیرعشایر و بسیار امثال اینان را که بودند و هر یکی در یک گوشهی مملکت فرمانروایی میکردند فراموش ننمودهاند معنی این گفتهها را بهتر خواهند فهمید.
ولی از آنسوی رضاشاه مشروطه را از میان برد ، دارالشورا [=پارلمان] را بیآبرو گردانید ، در زمان او احساسات آزادیخواهی و ایراندوستی خفه گردید ، بداخلاقی رو بفزونی رفت ، رضاشاه هنگامی بکار برخاست که میتوانست احساسات آزادیخواهی و ایراندوستی را در مردم نیرومند گرداند و یک دسته از هوچیان و سودجویان را که درمیان آزادیخواهان پیدا شده و باعث آشفتگی کشور بودند از میان بردارد ، مشروطه را از راه حقیقت بجریان اندازد. خلاصه آنکه توده را بتکان آورد و یک نیرویی از آنها تولید گردانیده پشتیبان خود سازد. آن اختیاری را که بدستش افتاد میتوانست در این راه بکار برد. ولی رضاشاه چون از هوچیان و آزادیخواهان دروغی رنجیدگی داشت بکینهی آنها کوشید و مشروطه را از پا انداخت ، و اینبود انتخابات را سفارشی گردانید و از دارالشورا اختیار را گرفته قانونها را تابع ارادهی خود ساخت. همچنین در همهی ادارات زور و چیرگی را بکار انداخت. اینها نیز زیانهای کوچکی نیست و من نمیدانم این بدبینی و دشمنی با مشروطه و توده در دل آن پادشاه از کجا و به چه انگیزه پدید آمده بود.
این یک داوریایست که من به اجمال دربارهی آن شاه میکنم و پیداست که باین کوتاهی نباید اکتفا کرد و باید به یک داوری بهتر و مفصلتر برخاست. از آنسوی یک رشته جریانهای سیاسی بوده که مردم از آنها آگاه نشدهاند و تا آنها بیرون نیاید و دانسته نشود داوری صورت درستی نخواهد داشت.
نویسنده به یک رشتهی کمی از آنها آگاهم و نیک میدانم که چه اهمیتی را داراست و چگونه اندیشهها و نظرها را تغییر تواند داد. اینست بسیار آرزومندم که آن حقایق بیرون آید و مردم آگاه گردند. ایکاش رضاشاه آن حوصله را داشتند که در آن زیستگاه خود که دور از ایران روز میگزارند حقایق تاریخی بیست سالهی زمان سررشتهداری خود را یادداشت کنند و یا کسی را بیادداشت کردن وادارند و این کمک را بتاریخ ایران دریغ ندارند.
پابرگیها ( از ویراینده) :
1ـ نک. «زندگانی من» (بخش داستان بیرون آمدن من از عدلیه)
2ـ سرتیپ محمدحسین آیرم رئیس شهربانی حکومت رضاشاه از سال 1312 تا 1314. رکنالدین مختاری همان جایگاه را تا 1320 داشت.
3ـ از جمله نوشتههایی که ناپدید شده بخش یکم و دوم (از سه بخش) «دفتر روزگار» یا «تقویم هزاروسیصدوبیست ساله» است.
.
🔶 «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🔸 بجوانان چه حمایتی باید کرد؟.. (تکهی دو از چهار)
من کمتر میخواهم در نوشتههایم یادی از خود کنم و کارهای خود را شمارم ـ ولی این داستان چون گواه معتبری دارد مینویسم : دو سال پیش روزی آقای امیرخیزی (حاجی اسمعیلآقا) در اتوبوس مرا دید و چنین گفت : «فلان آقا از اروپا آمده. رفتیم بدیدنش. شما را میپرسید و تقریباً ده دقیقه توصیف شما را میکرد. میگفت : «در اروپا میان دانشمندان معروف است. کتابهایش در انجمن علمی قیمت دارد.» (1)
مقصودش این بود که من بدیدن آن تازهوارد بروم. گفتم : نه تنها بدیدنش نخواهم رفت ، اگر او از من نیک گفته من همیشه ازو بد خواهم گفت. زیرا او اگر با خود من دوستی نشان میدهد با تودهام دشمنی مینماید و بکندن ریشهاش میکوشد. شما او را «یک ادیب علامهی فاضل» میشناسید ولی من نیک میدانم که افزاریست برای آنکه کتابهای سراپا پستی و زبونی دورهی مغول را درمیان ایرانیان و شرقیان رواج دهد و با این ترتیب نگزارد از پستیهای زمان مغول پاک گردند. نگزارد این اندیشههای پوچ و بیهوده که در آن کتابهاست از میان برخیزد. با چنین کسی مرا چه دوستی تواند بود؟. مرا چه سود دارد که خودم درمیان اروپاییان شناخته و ارجمند باشم در جایی که تودهام خوار و بیارج است؟!.
چنانکه گفته بودم آن کس آغاز بکار کرد و با پشتیبانیهایی که میدید به نشر کتابهای زمان مغول پرداخت و کسانی که باو نزدیک رفتند سودهای بزرگی بردند ، و من تاکنون روی او را ندیدهام و امیدمندم که نخواهم دید.
از سخن خود دور نیفتیم : از جوانان جای هیچ ستایشی نیست ، تا توده چنین آلوده و گرفتار است به نیکی یک تن یا یک دسته قیمتی نباید گزاشت. از آنسوی امروز جوانان دارای نقیصههای بسیاریند و باید بجای ستایش کوشید و این نقیصهها را رفع نمود.
این جوانان درسهایی را که در دبیرستانها و دانشکدهها خوانده و آگاهیهای پراکندهای را که از روزنامهها و کتابها یاد گرفتهاند یک سرمایهی مهمی میشمارند و بغرور آن در کارهای توده دخالت میکنند و اظهار عقیده مینمایند ، و چون خود را از حیث دانش و آگاهی در حد کمال میشناسند بسخن دیگران گوش نمیدهند و سر بیاد گرفتن چیزی فرونمیآورند.
در حالی که آن آموختههای اینان جز چیزهای ناقصی نیست و هرگز سرمایهی زندگی نتواند بود. آنان خود از این حقیقت غفلت دارند و بآسانی نخواهند پذیرفت.
در بیست سال گذشته ، یکی از سیاستها این بوده که جوانان را در دبیرستانها و دانشکدهها گیج گردانند و مغزهای آنان را با تاریخچهی فلان شاعر ، و یا یاد گرفتن فلان قصیده ، و با خواندن فلان فلسفه و مانند اینها فرسوده ساخته از کار اندازند. این را بقصد کرده و از روی یک نقشهای پیش بردهاند.
در اینجا از آن زمینه گفتگو نخواهم کرد. در اینجا میخواهم بگویم : جوانان بیآنکه خود بدانند و بیآنکه مقصر باشند گرفتار این نقیصهاند و ما باید بجای ستایش از آنها برفع این نقیصه پردازیم.
👇
🔸 بجوانان چه حمایتی باید کرد؟.. (تکهی دو از چهار)
من کمتر میخواهم در نوشتههایم یادی از خود کنم و کارهای خود را شمارم ـ ولی این داستان چون گواه معتبری دارد مینویسم : دو سال پیش روزی آقای امیرخیزی (حاجی اسمعیلآقا) در اتوبوس مرا دید و چنین گفت : «فلان آقا از اروپا آمده. رفتیم بدیدنش. شما را میپرسید و تقریباً ده دقیقه توصیف شما را میکرد. میگفت : «در اروپا میان دانشمندان معروف است. کتابهایش در انجمن علمی قیمت دارد.» (1)
مقصودش این بود که من بدیدن آن تازهوارد بروم. گفتم : نه تنها بدیدنش نخواهم رفت ، اگر او از من نیک گفته من همیشه ازو بد خواهم گفت. زیرا او اگر با خود من دوستی نشان میدهد با تودهام دشمنی مینماید و بکندن ریشهاش میکوشد. شما او را «یک ادیب علامهی فاضل» میشناسید ولی من نیک میدانم که افزاریست برای آنکه کتابهای سراپا پستی و زبونی دورهی مغول را درمیان ایرانیان و شرقیان رواج دهد و با این ترتیب نگزارد از پستیهای زمان مغول پاک گردند. نگزارد این اندیشههای پوچ و بیهوده که در آن کتابهاست از میان برخیزد. با چنین کسی مرا چه دوستی تواند بود؟. مرا چه سود دارد که خودم درمیان اروپاییان شناخته و ارجمند باشم در جایی که تودهام خوار و بیارج است؟!.
چنانکه گفته بودم آن کس آغاز بکار کرد و با پشتیبانیهایی که میدید به نشر کتابهای زمان مغول پرداخت و کسانی که باو نزدیک رفتند سودهای بزرگی بردند ، و من تاکنون روی او را ندیدهام و امیدمندم که نخواهم دید.
از سخن خود دور نیفتیم : از جوانان جای هیچ ستایشی نیست ، تا توده چنین آلوده و گرفتار است به نیکی یک تن یا یک دسته قیمتی نباید گزاشت. از آنسوی امروز جوانان دارای نقیصههای بسیاریند و باید بجای ستایش کوشید و این نقیصهها را رفع نمود.
این جوانان درسهایی را که در دبیرستانها و دانشکدهها خوانده و آگاهیهای پراکندهای را که از روزنامهها و کتابها یاد گرفتهاند یک سرمایهی مهمی میشمارند و بغرور آن در کارهای توده دخالت میکنند و اظهار عقیده مینمایند ، و چون خود را از حیث دانش و آگاهی در حد کمال میشناسند بسخن دیگران گوش نمیدهند و سر بیاد گرفتن چیزی فرونمیآورند.
در حالی که آن آموختههای اینان جز چیزهای ناقصی نیست و هرگز سرمایهی زندگی نتواند بود. آنان خود از این حقیقت غفلت دارند و بآسانی نخواهند پذیرفت.
در بیست سال گذشته ، یکی از سیاستها این بوده که جوانان را در دبیرستانها و دانشکدهها گیج گردانند و مغزهای آنان را با تاریخچهی فلان شاعر ، و یا یاد گرفتن فلان قصیده ، و با خواندن فلان فلسفه و مانند اینها فرسوده ساخته از کار اندازند. این را بقصد کرده و از روی یک نقشهای پیش بردهاند.
در اینجا از آن زمینه گفتگو نخواهم کرد. در اینجا میخواهم بگویم : جوانان بیآنکه خود بدانند و بیآنکه مقصر باشند گرفتار این نقیصهاند و ما باید بجای ستایش از آنها برفع این نقیصه پردازیم.
👇
پابرگی از ویراینده :
1ـ كسی كه ازو یاد شده محمد قزوینی است. چون پرفسور ادوارد براون و همدستانش (برادران فروغی ، علیاصغر حكمت و كسانی دیگر) به زنده گردانیدن كتابهای دورهی پستی ایران ـ دورهی مغول ـ كه میرفت تا برای همیشه فراموش گردد (همچون دیوان شاعران یاوهگو و كتابهایی كه سراسر پستی و بیغیرتی را میآموزد) آغاز كردند ، كسی كه از ایران به یاری پرفسور فرستاده شد همین محمد قزوینی بود. این همانست كه به همدستی براون تاریخ ادبیات ایران برای ما نوشت. خودش بیرون داستان را میگوید که یک سال و اند در لندن بودم و به کتابخانهها میرفتم تا اینکه براون که در آن هنگام راهبر «اوقاف گیب» بود (برای دانستن ماهیت این اوقاف ، کتاب در پیرامون «ادبیات» دیده شود.) به من پیشنهاد کرد به تصحیح جهانگشای جوینی که کتابیست تاریخی آغاز کنم و برای این کار میبایست به پاریس روم و از کتابخانههای آنجا سود جویم.
لیکن درون داستان اینست که از همان هنگام (و بسا از زمانی که از ایران رفت) قزوینی زنجیر «اوقاف گیب» را بگردن گرفته و نخست در لندن و سپس از همان پاریس به براون و شاگردش نیکلسن و رویهمرفته به اوقاف در پدید آوردن تاریخ ادبیات و تصحیح کتابهای زمان مغول یاری فراوانی کرد.
قزوینی و دیگران دربارهی فراهم آمدن هزینهی زندگانی او در اروپا به مدت 36 سال راههای گوناگونی نوشتهاند. از جمله کمکهای محمدعلی فروغی ، سیدحسن تقیزاده ، حسینقلیخان نواب (سفیر ایران در برلین) و برادرش (با سرپوش درس زبان گرفتن از قزوینی) ، وزارت فرهنگ (با عنوان تصحیح و عکسبرداری از کتابهای خطی در اروپا) و همچنین ادوارد براون یا به سخن دیگر «اوقاف گیب» در انگلستان. قزوینی در این باره چنین مینویسد : «این بنده قریب چهار سال است که در اروپا در ظل جناح افضال و مهمان مائدهی نوالی آن بزرگوار (براون) میباشم و در این مدت از هر جهت این ضعیف را مرفهالحال ، مراحالعله و مکفیالمؤونه داشتهاند و مانند آفتاب جهانتاب به حسن تربیت به کار انداخته و به خدمت علم و ادب واداشتهاند».
قزوینی دربارهی كتاب آذری (یا زبان باستان آذربایجان) نوشتهی كسروی «تقریظ» پر آب و تابی هم نوشته. چهبسا آرزو داشته كه كسروی هم به دستهی ایشان پیوندد. لیكن چنانكه كسروی یادآوری مینماید سود توده ارجمندترین چیزیست كه میباید در زندگانی همیشه بدیده داشت. آن تقریظها و صد ستایش دیگر نمیتوانست او را از راه و پیمانش دور گرداند.
دستهی اینان كیها بودند و چهها میكردند؟ و چرا كسروی با چنان مایهی دانشی از آنان دوری میجسته؟ پاسخ به این پرسش در همین گفتار به كوتاهی آمده. برای آگاهی بیشتر كتاب «در پیرامون ادبیات» دیده شود.
.
1ـ كسی كه ازو یاد شده محمد قزوینی است. چون پرفسور ادوارد براون و همدستانش (برادران فروغی ، علیاصغر حكمت و كسانی دیگر) به زنده گردانیدن كتابهای دورهی پستی ایران ـ دورهی مغول ـ كه میرفت تا برای همیشه فراموش گردد (همچون دیوان شاعران یاوهگو و كتابهایی كه سراسر پستی و بیغیرتی را میآموزد) آغاز كردند ، كسی كه از ایران به یاری پرفسور فرستاده شد همین محمد قزوینی بود. این همانست كه به همدستی براون تاریخ ادبیات ایران برای ما نوشت. خودش بیرون داستان را میگوید که یک سال و اند در لندن بودم و به کتابخانهها میرفتم تا اینکه براون که در آن هنگام راهبر «اوقاف گیب» بود (برای دانستن ماهیت این اوقاف ، کتاب در پیرامون «ادبیات» دیده شود.) به من پیشنهاد کرد به تصحیح جهانگشای جوینی که کتابیست تاریخی آغاز کنم و برای این کار میبایست به پاریس روم و از کتابخانههای آنجا سود جویم.
لیکن درون داستان اینست که از همان هنگام (و بسا از زمانی که از ایران رفت) قزوینی زنجیر «اوقاف گیب» را بگردن گرفته و نخست در لندن و سپس از همان پاریس به براون و شاگردش نیکلسن و رویهمرفته به اوقاف در پدید آوردن تاریخ ادبیات و تصحیح کتابهای زمان مغول یاری فراوانی کرد.
قزوینی و دیگران دربارهی فراهم آمدن هزینهی زندگانی او در اروپا به مدت 36 سال راههای گوناگونی نوشتهاند. از جمله کمکهای محمدعلی فروغی ، سیدحسن تقیزاده ، حسینقلیخان نواب (سفیر ایران در برلین) و برادرش (با سرپوش درس زبان گرفتن از قزوینی) ، وزارت فرهنگ (با عنوان تصحیح و عکسبرداری از کتابهای خطی در اروپا) و همچنین ادوارد براون یا به سخن دیگر «اوقاف گیب» در انگلستان. قزوینی در این باره چنین مینویسد : «این بنده قریب چهار سال است که در اروپا در ظل جناح افضال و مهمان مائدهی نوالی آن بزرگوار (براون) میباشم و در این مدت از هر جهت این ضعیف را مرفهالحال ، مراحالعله و مکفیالمؤونه داشتهاند و مانند آفتاب جهانتاب به حسن تربیت به کار انداخته و به خدمت علم و ادب واداشتهاند».
قزوینی دربارهی كتاب آذری (یا زبان باستان آذربایجان) نوشتهی كسروی «تقریظ» پر آب و تابی هم نوشته. چهبسا آرزو داشته كه كسروی هم به دستهی ایشان پیوندد. لیكن چنانكه كسروی یادآوری مینماید سود توده ارجمندترین چیزیست كه میباید در زندگانی همیشه بدیده داشت. آن تقریظها و صد ستایش دیگر نمیتوانست او را از راه و پیمانش دور گرداند.
دستهی اینان كیها بودند و چهها میكردند؟ و چرا كسروی با چنان مایهی دانشی از آنان دوری میجسته؟ پاسخ به این پرسش در همین گفتار به كوتاهی آمده. برای آگاهی بیشتر كتاب «در پیرامون ادبیات» دیده شود.
.
🔶 کتاب «پرسش و پاسخ» ـ رشتهی یکم
🔸 تکهی 18
ب ـ من میخواستم بگویم اینها عقیدهی عوامست و بشما پاسخ دهم. مسئلهی تلقین جلوم را گرفت. تلقین را علما در کتابهاشان نوشتهاند. نقل جنازه هم عادت عمومی است. من نمیدانم علما باین مطالب شما چه پاسخ میدهند؟!. اینها که تمامش راستست.
د ـ این عادتی شده که ما چون موضوعی را عنوان کرده ایراد میگیریم پاسخ داده میگویند : «این عقیدهی عوام است». این پاسخ از ریشه غلطست. این معنایش آنست که عوام هر عقیدهای داشت داشته است و بآنان ایراد نباید گرفت. بسیار نیک این عقیدهی عوام است. ما نیز از عوام گفتگو میکنیم ، بعقیدهی آنهاست که ایراد میگیریم. دربارهی آنهاست که میگوییم گمراهند ، نافهمند ، معنی زندگانی را نمیدانند ، باید براهشان آورد ، حقایق زندگانی را یادشان داد.
اگر مقصودشان آنست که اینها در اساس مذهب نیست باز جای ایراد است. زیرا مذهب یک مردم همانست که دارند و بآن کار میبندند. دین یا مذهب رخت نیست که دو دست باشد : یکی را در بقچه نگه دارند و دیگری را به تن کنند. مذهب ایرانیها همین پندارها و باورهاست که تودهی انبوه یا بگفتهی شما عوام در مغزهای خود جا دادهاند و بآنها دلبستگی دارند و رفتارشان از روی آنهاست.
بارها دیدهام کسانی میآیند و چنین میگویند : فلان ایراد را که شما گرفتهاید راست نیست. کتاب ما قرآنست. آیا در قرآن چنان اعمالی هست؟. میگویم : این سخن شما مانندهی آنست که ما چون براهزنی و تاراجگریِ شاهسون یا کرد ایراد بگیریم بگویند : «اینها در قانون اساسی نیست. کتاب کشور ما قانون اساسیست. آیا در آن اجازهی دزدی یا راهزنی داده شده است؟!..»
جای حیرتست که رسوایی باین بزرگی را راه انداختهاند : گورها را میکنند و استخوانهای مرده را بیرون میآورند و بار اسب یا استر کرده یا در اتومبیل گزارده صدها فرسنگ راه میبرند و از مرز گذرانیده بکشورهای بیگانه میرسانند و بیستملیون توده را سرافکندهی جهان میگردانند و چون پرسیده میشود عذر بدتر از گناه آورده میگویند : «آخر خواستیم از فشار قبر و سئوال نکیر و منکر در امان باشد». چنین کار زشت و نادانی پستی را صدها سالست کردهاند و میکنند و چون ما ایراد میگیریم و پاسخی نمیتوانند داد چنین میگویند : «اینها که در قرآن نیست». تو گویی ما بقرآن ایراد گرفته بودیم.
یکی نمیگوید : «اگر در قرآن نیست پس چرا میکنید؟!.» نمیگوید : «در قرآن نیست. ولی در احادیث شما هست ، در کتابهای فقهیتان هست ، در کشفالغطاء شیخ جعفر کبیرتان هست که میگوید : «اگر اجماع مانع نبود من آن را واجب میگردانیدم.»
شما میگویید : «من نمیدانم علما باین مطالب شما چه پاسخ میدهند.» میگویم : پاسخی ندارند که بدهند ، چون پاسخی ندارند برای شورانیدن مردم هایهوی راه میاندازند که این دعوای پیغمبری کرده ، تهمت میبندند که اینها قرآن میسوزانند. گاهی یکی برخاسته چند جملهی پوچی را بهم میبافد و هیاهو برپا میگرداند که پاسخش را دادم ، او را شکستم ، خدا را شکر که این فیروزی نصیب شیراز گردید (1). برای چند سخنی که راه بهیچ جا نتواند برد اینهمه ارزش قائل میشوند.
پابرگی از ویراینده :
1ـ اشاره به ملایی شیرازیست که به پندار خود به کتاب «شیعیگری» (داوری) پاسخ داده است.
.
🔸 تکهی 18
ب ـ من میخواستم بگویم اینها عقیدهی عوامست و بشما پاسخ دهم. مسئلهی تلقین جلوم را گرفت. تلقین را علما در کتابهاشان نوشتهاند. نقل جنازه هم عادت عمومی است. من نمیدانم علما باین مطالب شما چه پاسخ میدهند؟!. اینها که تمامش راستست.
د ـ این عادتی شده که ما چون موضوعی را عنوان کرده ایراد میگیریم پاسخ داده میگویند : «این عقیدهی عوام است». این پاسخ از ریشه غلطست. این معنایش آنست که عوام هر عقیدهای داشت داشته است و بآنان ایراد نباید گرفت. بسیار نیک این عقیدهی عوام است. ما نیز از عوام گفتگو میکنیم ، بعقیدهی آنهاست که ایراد میگیریم. دربارهی آنهاست که میگوییم گمراهند ، نافهمند ، معنی زندگانی را نمیدانند ، باید براهشان آورد ، حقایق زندگانی را یادشان داد.
اگر مقصودشان آنست که اینها در اساس مذهب نیست باز جای ایراد است. زیرا مذهب یک مردم همانست که دارند و بآن کار میبندند. دین یا مذهب رخت نیست که دو دست باشد : یکی را در بقچه نگه دارند و دیگری را به تن کنند. مذهب ایرانیها همین پندارها و باورهاست که تودهی انبوه یا بگفتهی شما عوام در مغزهای خود جا دادهاند و بآنها دلبستگی دارند و رفتارشان از روی آنهاست.
بارها دیدهام کسانی میآیند و چنین میگویند : فلان ایراد را که شما گرفتهاید راست نیست. کتاب ما قرآنست. آیا در قرآن چنان اعمالی هست؟. میگویم : این سخن شما مانندهی آنست که ما چون براهزنی و تاراجگریِ شاهسون یا کرد ایراد بگیریم بگویند : «اینها در قانون اساسی نیست. کتاب کشور ما قانون اساسیست. آیا در آن اجازهی دزدی یا راهزنی داده شده است؟!..»
جای حیرتست که رسوایی باین بزرگی را راه انداختهاند : گورها را میکنند و استخوانهای مرده را بیرون میآورند و بار اسب یا استر کرده یا در اتومبیل گزارده صدها فرسنگ راه میبرند و از مرز گذرانیده بکشورهای بیگانه میرسانند و بیستملیون توده را سرافکندهی جهان میگردانند و چون پرسیده میشود عذر بدتر از گناه آورده میگویند : «آخر خواستیم از فشار قبر و سئوال نکیر و منکر در امان باشد». چنین کار زشت و نادانی پستی را صدها سالست کردهاند و میکنند و چون ما ایراد میگیریم و پاسخی نمیتوانند داد چنین میگویند : «اینها که در قرآن نیست». تو گویی ما بقرآن ایراد گرفته بودیم.
یکی نمیگوید : «اگر در قرآن نیست پس چرا میکنید؟!.» نمیگوید : «در قرآن نیست. ولی در احادیث شما هست ، در کتابهای فقهیتان هست ، در کشفالغطاء شیخ جعفر کبیرتان هست که میگوید : «اگر اجماع مانع نبود من آن را واجب میگردانیدم.»
شما میگویید : «من نمیدانم علما باین مطالب شما چه پاسخ میدهند.» میگویم : پاسخی ندارند که بدهند ، چون پاسخی ندارند برای شورانیدن مردم هایهوی راه میاندازند که این دعوای پیغمبری کرده ، تهمت میبندند که اینها قرآن میسوزانند. گاهی یکی برخاسته چند جملهی پوچی را بهم میبافد و هیاهو برپا میگرداند که پاسخش را دادم ، او را شکستم ، خدا را شکر که این فیروزی نصیب شیراز گردید (1). برای چند سخنی که راه بهیچ جا نتواند برد اینهمه ارزش قائل میشوند.
پابرگی از ویراینده :
1ـ اشاره به ملایی شیرازیست که به پندار خود به کتاب «شیعیگری» (داوری) پاسخ داده است.
.
Telegram
کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
📘 بخوانند و داوری کنند (شیعیگری)
🖌 احمد کسروی
🔍 تاریخچهی شیعیگری ، ایرادها و زیانهای آن ، پاسخ ملایان به این ایرادها
📊 شمار ساتها : ۱۴۸
🔹 بازپسین پراکنش : مهر 1399
☀️ این بازپسین و بهترین پراکنش کتاب میباشد که پیکرههایش کیفیت بهتری دارد. یک پیوست…
🖌 احمد کسروی
🔍 تاریخچهی شیعیگری ، ایرادها و زیانهای آن ، پاسخ ملایان به این ایرادها
📊 شمار ساتها : ۱۴۸
🔹 بازپسین پراکنش : مهر 1399
☀️ این بازپسین و بهترین پراکنش کتاب میباشد که پیکرههایش کیفیت بهتری دارد. یک پیوست…
🔶 دفاع در دیوان کیفر (پیوستهای بخش دوم)
🔸 3ـ دربارهی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه (تکهی 2)
در زمان شاه گذشته تنها چیرگی و سختگیری او نبوده که مایهی زیان مردم گردیده. یک دسته از سران ادارهها و کارکنان دولتی نیز از زور و نیروی او استفاده نموده بمردم آزار و زیان بسیار رسانیدهاند. امروز تنها مختاری را دنبال میکنند. باید گفت دیگران نیز بسیارند.
من میخواهم در اینجا برای مثل دیوان حرب و کارهای آن را یادآوری نمایم. این دیوان حرب چه بود؟. چه رفتاری با مردم میکرد؟. چند تن از افسران ستمگر خونخوار پیدا شده بنام «اجرای اوامر اعلیحضرت» بیرحمی و پستی بیاندازه از خود نشان میدادند. میرزاآقاخان خلعتبری که یک افسر جوانی او را با تپانچه درغلتانیده خود را نیز کشت یک نمونهی درستی از بیرحمی و خونخواری بود. برای آنکه دانسته شود چگونه اینها کاسهی گرمتر از آش گردیده بسیار بیشتر از آنچه مقصود رضاشاه بود بمردم ستم و بیرحمی مینمودند داستان پایین را یاد میکنم :
آقای حسن مشار (مشارالملک) را که اکنون نمیدانم در کجای اروپاست بسیاری از خوانندگان خواهند شناخت. زیرا از کسانی بود که چند بار وزارت کرده است. این مرد در کارهای رضاشاه دخالت داشت و از نزدیکان او شمرده میشد ولی یک روز شنیده شد او را گرفته و بزندان انداختهاند. سپس نیز شنیده شد در دیوان حرب محکوم بمرگ گردیده. لیکن پس از چندی رها شده بیرون آمد و چون با نویسنده آشنایی داشت بدیدنش رفتم و چگونگی را پرسیدم.
داستان این بوده که پسر یکی از بستگان آقای مشار که جوان درسخواندهای بوده باروپا میرفته. آقای مشار برای شناسانیدن او نامهای بشهربانی نوشته تا تذکره[=گذرنامه] باو دادهاند. سپس در آلمان روزنامهای بنام «پیکان» بزبان فارسی انتشار یافته که از رضاشاه بد گفته و کسی از تهران راپورتی[گزارش] بشهربانی فرستاده که نویسندهی آن روزنامه فلان جوانست و او را مشارالملک فرستاده تا برود در اروپا از شاه بد نویسد.
بهمین دستاویز مشارالملک را با چند تنی بزندان کشانیدند و [سرهنگ] میرزاآقاخان خلعتبری و همدستان او در دیوان حرب بعنوان آنکه بشاه یا بکشور سوء قصد داشته حکم مرگ برای او دادند. اینست نمونهای از تشنگی آنها بخونریزی. از آنسو چون حکم را بنزد شاه بردند سخت برآشفته گفت : مردکه مگر من میرغضبم که هر روز آدم بکشم (1) ، و مشارالملک را آزاد گردانید ، و سپس دانسته شد که چون مختاری (2) آن راپورت را بنزد شاه برده بوده در حاشیهاش نوشته است : «تحقیقی بکنید» با همین یک دستور بچنان رفتاری برخاسته بودند.
کسانی که در زمان آن شاه کشته شدهاند بیشترش چنین است که کارکنان شهربانی یا دیوان حرب دوسیه[=پرونده] برای ایشان ساخته و یک کار کوچکی را در نظر آن شاه بزرگ گردانیدهاند. ولی اگر اکنون از هر یکی از ایشان بپرسید خواهد گفت : شاه میخواست چند نفر دیگر را هم با آنان بکشد ولی من کوشیدم و نگزاردم.
گواه این سخن رفتاریست که آقای سرتیپ قریب میکند. این مرد که در زمان رضاشاه آزار و ستم بسیار بمردم رسانیده اکنون که آن شاه رفته و فرصت بدست آمده آقای سرتیپ برگشته و از آن شاه بد مینویسد و از بیچارگی و فراموشکاریِ مردم ایران استفاده کرده و میخواهد پس از آن ستمگریها جا در دلها برای خود باز کند.
آقای سرتیپ در محاکمهی محسن جهانسوز و همراهانش که همگی جوانان بیگناهی بودند دادستان دیوان حرب بوده و آنچه توانسته بیرحمی و پافشاری نشان داده و باعث ریخته شده خون یک جوان دانشمند بیگناه گردیده ، چنین کسی اکنون میخواهد «وجههی ملی» پیدا کند و در روزنامهها گفتار مینویسد که برضاشاه چنان گفتم ، و چنین شنیدم ، و چون دربارهی کشتن محسن جهانسوز ایراد میگیرند با یک پیشانی باز چنین پاسخ میدهد : «حکم را دادگاه میدهد نه دادستان».
آری آقای سرتیپ حکم را دادگاه میدهد ولی ما وظیفهی دادستان را هم میدانیم. دادستان هم پافشاری نموده حکم را از دادگاه میطلبد. این چیزی نیست که امروز مردم ندانند. شما آقای سرتیپ قریب در دادگاه سرپا ایستادهاید و با صد بیرحمی و بیوجدانی یک دسته از جوانان بیگناه را گناهکار قلم دادهاید و برای آنان از دادگاه کیفر خواستهاید و پیاپی ستایش از شاه کرده و دادگاه را در زیر تهدید گزاردهاید.
پابرگیها از ویراینده :
1ـ دنبالهی سخن شاه چنین بوده : «من گفتم تحقیق کنید نگفتم حکم اعدام دهید» ـ چنانکه در این دفتر آمده است.
2ـ رکنالدین مختاری پس از سرتیپ محمدحسین آیرم تا سال 1320 رئیس شهربانی بود.
.
🔸 3ـ دربارهی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه (تکهی 2)
در زمان شاه گذشته تنها چیرگی و سختگیری او نبوده که مایهی زیان مردم گردیده. یک دسته از سران ادارهها و کارکنان دولتی نیز از زور و نیروی او استفاده نموده بمردم آزار و زیان بسیار رسانیدهاند. امروز تنها مختاری را دنبال میکنند. باید گفت دیگران نیز بسیارند.
من میخواهم در اینجا برای مثل دیوان حرب و کارهای آن را یادآوری نمایم. این دیوان حرب چه بود؟. چه رفتاری با مردم میکرد؟. چند تن از افسران ستمگر خونخوار پیدا شده بنام «اجرای اوامر اعلیحضرت» بیرحمی و پستی بیاندازه از خود نشان میدادند. میرزاآقاخان خلعتبری که یک افسر جوانی او را با تپانچه درغلتانیده خود را نیز کشت یک نمونهی درستی از بیرحمی و خونخواری بود. برای آنکه دانسته شود چگونه اینها کاسهی گرمتر از آش گردیده بسیار بیشتر از آنچه مقصود رضاشاه بود بمردم ستم و بیرحمی مینمودند داستان پایین را یاد میکنم :
آقای حسن مشار (مشارالملک) را که اکنون نمیدانم در کجای اروپاست بسیاری از خوانندگان خواهند شناخت. زیرا از کسانی بود که چند بار وزارت کرده است. این مرد در کارهای رضاشاه دخالت داشت و از نزدیکان او شمرده میشد ولی یک روز شنیده شد او را گرفته و بزندان انداختهاند. سپس نیز شنیده شد در دیوان حرب محکوم بمرگ گردیده. لیکن پس از چندی رها شده بیرون آمد و چون با نویسنده آشنایی داشت بدیدنش رفتم و چگونگی را پرسیدم.
داستان این بوده که پسر یکی از بستگان آقای مشار که جوان درسخواندهای بوده باروپا میرفته. آقای مشار برای شناسانیدن او نامهای بشهربانی نوشته تا تذکره[=گذرنامه] باو دادهاند. سپس در آلمان روزنامهای بنام «پیکان» بزبان فارسی انتشار یافته که از رضاشاه بد گفته و کسی از تهران راپورتی[گزارش] بشهربانی فرستاده که نویسندهی آن روزنامه فلان جوانست و او را مشارالملک فرستاده تا برود در اروپا از شاه بد نویسد.
بهمین دستاویز مشارالملک را با چند تنی بزندان کشانیدند و [سرهنگ] میرزاآقاخان خلعتبری و همدستان او در دیوان حرب بعنوان آنکه بشاه یا بکشور سوء قصد داشته حکم مرگ برای او دادند. اینست نمونهای از تشنگی آنها بخونریزی. از آنسو چون حکم را بنزد شاه بردند سخت برآشفته گفت : مردکه مگر من میرغضبم که هر روز آدم بکشم (1) ، و مشارالملک را آزاد گردانید ، و سپس دانسته شد که چون مختاری (2) آن راپورت را بنزد شاه برده بوده در حاشیهاش نوشته است : «تحقیقی بکنید» با همین یک دستور بچنان رفتاری برخاسته بودند.
کسانی که در زمان آن شاه کشته شدهاند بیشترش چنین است که کارکنان شهربانی یا دیوان حرب دوسیه[=پرونده] برای ایشان ساخته و یک کار کوچکی را در نظر آن شاه بزرگ گردانیدهاند. ولی اگر اکنون از هر یکی از ایشان بپرسید خواهد گفت : شاه میخواست چند نفر دیگر را هم با آنان بکشد ولی من کوشیدم و نگزاردم.
گواه این سخن رفتاریست که آقای سرتیپ قریب میکند. این مرد که در زمان رضاشاه آزار و ستم بسیار بمردم رسانیده اکنون که آن شاه رفته و فرصت بدست آمده آقای سرتیپ برگشته و از آن شاه بد مینویسد و از بیچارگی و فراموشکاریِ مردم ایران استفاده کرده و میخواهد پس از آن ستمگریها جا در دلها برای خود باز کند.
آقای سرتیپ در محاکمهی محسن جهانسوز و همراهانش که همگی جوانان بیگناهی بودند دادستان دیوان حرب بوده و آنچه توانسته بیرحمی و پافشاری نشان داده و باعث ریخته شده خون یک جوان دانشمند بیگناه گردیده ، چنین کسی اکنون میخواهد «وجههی ملی» پیدا کند و در روزنامهها گفتار مینویسد که برضاشاه چنان گفتم ، و چنین شنیدم ، و چون دربارهی کشتن محسن جهانسوز ایراد میگیرند با یک پیشانی باز چنین پاسخ میدهد : «حکم را دادگاه میدهد نه دادستان».
آری آقای سرتیپ حکم را دادگاه میدهد ولی ما وظیفهی دادستان را هم میدانیم. دادستان هم پافشاری نموده حکم را از دادگاه میطلبد. این چیزی نیست که امروز مردم ندانند. شما آقای سرتیپ قریب در دادگاه سرپا ایستادهاید و با صد بیرحمی و بیوجدانی یک دسته از جوانان بیگناه را گناهکار قلم دادهاید و برای آنان از دادگاه کیفر خواستهاید و پیاپی ستایش از شاه کرده و دادگاه را در زیر تهدید گزاردهاید.
پابرگیها از ویراینده :
1ـ دنبالهی سخن شاه چنین بوده : «من گفتم تحقیق کنید نگفتم حکم اعدام دهید» ـ چنانکه در این دفتر آمده است.
2ـ رکنالدین مختاری پس از سرتیپ محمدحسین آیرم تا سال 1320 رئیس شهربانی بود.
.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
کتابهای زبانشناسی
📘 آذری یا زبان باستان آذربایجان
📘 زبان پاک
📘 کافنامه
📘 گفتار : گامهایی در راه الفبا خواهیم برداشت
📘 نوشتههای احمد کسروی در زمینهی زبان فارسی
📘 واژهنامهی زبان پاک
👇👇👇👇👇👇
📘 آذری یا زبان باستان آذربایجان
📘 زبان پاک
📘 کافنامه
📘 گفتار : گامهایی در راه الفبا خواهیم برداشت
📘 نوشتههای احمد کسروی در زمینهی زبان فارسی
📘 واژهنامهی زبان پاک
👇👇👇👇👇👇