🔶 کتاب «پرسش و پاسخ» ـ رشتهی دوم
🔸 تکهی 16
ب ـ من نیز اقرار میکنم که اینها با دانشها ناسازگار نیست. اگرچه من نمیتوانم باین زودی بگفتههای شما تسلیم شوم. چنانکه یادآوری کردید باید کتابهاتان بخوانم. در همانحال باید اذعان کنم که منافاتی درمیان این مطالب با علوم نیست. ولی باز تکرار میکنم که اینها چیزهاییست که شما میگویید. به دینهای دیگر ربطی ندارد.
د ـ در دینهای دیگر نیز حقیقت همین بوده و از میان رفته.
ب ـ یک پرسش دیگری هست که میخواهم آن را بپرسم : دربارهی معجزات چه میفرمایید؟.. در تمام ادیان برای انبیاء معجزه ثابت میکنند در حالی که علوم نمیتواند پذیرفت. مثلاً در انجیل حکایتهایی هست که مسیح جنها را از دلهای دیوانگان بیرون میآورده. این قضیه گذشته از آنکه دروغست و تاریخ آن را قبول نمیکند با علم نیز منافیست. زیرا این معنایش آنست که آدم که دیوانه میشود جن به تن او داخل میگردد و این بسیار مهمل است. در همان انجیلها حکایتی هست که عیسا مرده را زنده گردانید. در حالی که زمان مسیح زمان تاریخ است. در آن زمان دولت روم در اوج تمدن خود بود و فلسطین نیز جزو خاک روم بشمار میرفت. مرده زنده گردانیدن کار کوچکی نیست. اگر چنین داستانی رخ داده بود سراسر کشور روم بتکان میآمد و آوازهی آن بتاریخها میافتاد. پس چرا نیفتاده؟.
د ـ جای گفتگو نیست که اینها دروغست. چون خود شما دلیل دروغ بودن آنها را یاد کردید من نیازی بسخن راندن در آن زمینه نمیبینم. من میخواهم رویهی[=صورتِ] دیگر موضوع را بسخن گزارم :
من میخواهم بگویم کسی که براهنمایی گروهی برخاسته بمعجزه چه نیاز دارد؟!. اساساً معجزه بکار او ارتباط ندارد و نتیجهای از آن در دست نتواند بود. چیزیست بسیار روشن : شما اگر میخواهید حقایقی را بمردم بفهمانید باید آن را با دلیل ثابت کنید. اگر ثابت کردید مردان پاکدل خواهند پذیرفت و به یاری شما خواهند برخاست و هیچگاه معجزه نخواهند خواست و اگر ثابت نکردید نخواهند پذیرفت اگرچه بالفرض معجزه هم بیاورید. یک راهنماینده باید کارهایش ارجدار و خردپذیر باشد تا مردم باو پیروی نمایند. از معجزه چه سودی تواند بود؟... معجزه چه ارتباط بکار او دارد؟!.
مثلاً پیغمبر اسلام برخاست. عرب گرفتار نادانیهای پست بودند. بتهایی تراشیده و ساخته و در خانهی کعبه گزارده خود را پابند آنها گردانیده بودند. عشیرهها از هم جدا افتاده با یکدیگر همیشه در کشاکش بودند. از نافهمی و سنگدلی ، دختران خود را زنده بگور میگردانیدند. پیغمبر با این نادانیها به نبرد برخاست. آن بتها را نشان داده میگفت : اینها را که با دست خود تراشیده یا ساختهاید چرا میپرستید؟!. اینها که نه زیانی بشما توانند رسانید و نه سودی ، چه شایستهی پرستشند؟!. دربارهی دختران میگفت : آنها چه گناهی کردهاند که زنده بگور میگردانید؟!. زیان پراکندگیها را بآنان بازمینمود. پس از همهی اینها دربارهی خود میگفت : «من یک تن از شمایم تنها چیزهایی به دل من انداخته میشود».
این سخنان همه از روی دلیل بود ـ چیزهایی بود که دلیلهایش پهلویش بود. همه از روی خرد بود. از اینرو مردان پاکدل با خشنودی پذیرفتند و به یاری او شتافتند. مردانی مانند ابوبکر و عمر و علی و دیگران گرد او را فراگرفتند. او خود در مکه بود و در مدینه گروهی به یاری او برخاستند و پیغمبر را بشهر خود دعوت کردند ـ این کارها شد بیآنکه کسی ازو معجزه بخواهد یا معجزه خواستن بیادش بیفتد.
اما از اینسو در ایران سید باب برخاست و بجای همه چیز عربیهای مغلوط را بهم میبافت که دانسته نبود به چه درد خواهد خورد. گاهی نام امامزمان را (که فرزند حسن عسکری باشد) میبرد و خود را «باب» او میخواند و گاهی خودش دعوای امامزمانی میکرد. به هر حال بکمترین دردی چاره نمیکرد و با هیچ گمراهی به نبرد نمیپرداخت و تنها بادعاهای رنگارنگ و عربیهای مغلوط میپرداخت. اینبود همهی چیزفهمان ازو دوری جستند و او کاری نتوانست و خود نیز کشته گردید ، و سخنان او چندان مهمل و بیمعنی بود که بهائیها سالها کوشیدهاند که آنها را از هر کجا که هست بدست آورند و نابود سازند و زبان مردم را کوتاه گردانند.
فرض کنیم معجزه شدنی بود و سید باب چند معجزه هم نشان میداد ، آیا مردان باخرد میتوانستند فهم و خرد را بکنار گزارده و بخاطر معجزه ادعاهای رنگارنگ او را بپذیرند؟..آیا میتوانستند بپاس معجزه آن عربیهای مغلوط بیمعنی را سخن خدا باور کنند؟!. آیا چنین کاری توانستی بود؟!.
.
🔸 تکهی 16
ب ـ من نیز اقرار میکنم که اینها با دانشها ناسازگار نیست. اگرچه من نمیتوانم باین زودی بگفتههای شما تسلیم شوم. چنانکه یادآوری کردید باید کتابهاتان بخوانم. در همانحال باید اذعان کنم که منافاتی درمیان این مطالب با علوم نیست. ولی باز تکرار میکنم که اینها چیزهاییست که شما میگویید. به دینهای دیگر ربطی ندارد.
د ـ در دینهای دیگر نیز حقیقت همین بوده و از میان رفته.
ب ـ یک پرسش دیگری هست که میخواهم آن را بپرسم : دربارهی معجزات چه میفرمایید؟.. در تمام ادیان برای انبیاء معجزه ثابت میکنند در حالی که علوم نمیتواند پذیرفت. مثلاً در انجیل حکایتهایی هست که مسیح جنها را از دلهای دیوانگان بیرون میآورده. این قضیه گذشته از آنکه دروغست و تاریخ آن را قبول نمیکند با علم نیز منافیست. زیرا این معنایش آنست که آدم که دیوانه میشود جن به تن او داخل میگردد و این بسیار مهمل است. در همان انجیلها حکایتی هست که عیسا مرده را زنده گردانید. در حالی که زمان مسیح زمان تاریخ است. در آن زمان دولت روم در اوج تمدن خود بود و فلسطین نیز جزو خاک روم بشمار میرفت. مرده زنده گردانیدن کار کوچکی نیست. اگر چنین داستانی رخ داده بود سراسر کشور روم بتکان میآمد و آوازهی آن بتاریخها میافتاد. پس چرا نیفتاده؟.
د ـ جای گفتگو نیست که اینها دروغست. چون خود شما دلیل دروغ بودن آنها را یاد کردید من نیازی بسخن راندن در آن زمینه نمیبینم. من میخواهم رویهی[=صورتِ] دیگر موضوع را بسخن گزارم :
من میخواهم بگویم کسی که براهنمایی گروهی برخاسته بمعجزه چه نیاز دارد؟!. اساساً معجزه بکار او ارتباط ندارد و نتیجهای از آن در دست نتواند بود. چیزیست بسیار روشن : شما اگر میخواهید حقایقی را بمردم بفهمانید باید آن را با دلیل ثابت کنید. اگر ثابت کردید مردان پاکدل خواهند پذیرفت و به یاری شما خواهند برخاست و هیچگاه معجزه نخواهند خواست و اگر ثابت نکردید نخواهند پذیرفت اگرچه بالفرض معجزه هم بیاورید. یک راهنماینده باید کارهایش ارجدار و خردپذیر باشد تا مردم باو پیروی نمایند. از معجزه چه سودی تواند بود؟... معجزه چه ارتباط بکار او دارد؟!.
مثلاً پیغمبر اسلام برخاست. عرب گرفتار نادانیهای پست بودند. بتهایی تراشیده و ساخته و در خانهی کعبه گزارده خود را پابند آنها گردانیده بودند. عشیرهها از هم جدا افتاده با یکدیگر همیشه در کشاکش بودند. از نافهمی و سنگدلی ، دختران خود را زنده بگور میگردانیدند. پیغمبر با این نادانیها به نبرد برخاست. آن بتها را نشان داده میگفت : اینها را که با دست خود تراشیده یا ساختهاید چرا میپرستید؟!. اینها که نه زیانی بشما توانند رسانید و نه سودی ، چه شایستهی پرستشند؟!. دربارهی دختران میگفت : آنها چه گناهی کردهاند که زنده بگور میگردانید؟!. زیان پراکندگیها را بآنان بازمینمود. پس از همهی اینها دربارهی خود میگفت : «من یک تن از شمایم تنها چیزهایی به دل من انداخته میشود».
این سخنان همه از روی دلیل بود ـ چیزهایی بود که دلیلهایش پهلویش بود. همه از روی خرد بود. از اینرو مردان پاکدل با خشنودی پذیرفتند و به یاری او شتافتند. مردانی مانند ابوبکر و عمر و علی و دیگران گرد او را فراگرفتند. او خود در مکه بود و در مدینه گروهی به یاری او برخاستند و پیغمبر را بشهر خود دعوت کردند ـ این کارها شد بیآنکه کسی ازو معجزه بخواهد یا معجزه خواستن بیادش بیفتد.
اما از اینسو در ایران سید باب برخاست و بجای همه چیز عربیهای مغلوط را بهم میبافت که دانسته نبود به چه درد خواهد خورد. گاهی نام امامزمان را (که فرزند حسن عسکری باشد) میبرد و خود را «باب» او میخواند و گاهی خودش دعوای امامزمانی میکرد. به هر حال بکمترین دردی چاره نمیکرد و با هیچ گمراهی به نبرد نمیپرداخت و تنها بادعاهای رنگارنگ و عربیهای مغلوط میپرداخت. اینبود همهی چیزفهمان ازو دوری جستند و او کاری نتوانست و خود نیز کشته گردید ، و سخنان او چندان مهمل و بیمعنی بود که بهائیها سالها کوشیدهاند که آنها را از هر کجا که هست بدست آورند و نابود سازند و زبان مردم را کوتاه گردانند.
فرض کنیم معجزه شدنی بود و سید باب چند معجزه هم نشان میداد ، آیا مردان باخرد میتوانستند فهم و خرد را بکنار گزارده و بخاطر معجزه ادعاهای رنگارنگ او را بپذیرند؟..آیا میتوانستند بپاس معجزه آن عربیهای مغلوط بیمعنی را سخن خدا باور کنند؟!. آیا چنین کاری توانستی بود؟!.
.
🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 در پیرامون شعر ـ نگارشهای دیگران (تکهی 8)
شاید بگویید : حمدالله چون در زمان مغول میزیسته ناگزیر بوده که از چنگیز بد نگوید. میگویم : پس نیک چرا گفته؟!.. وانگاه چنانکه ما میدانیم او این شعرها را پس از مرگ ابوسعید آخرین پادشاه چنگیزی سروده و در آن زمان هرگز ترس برای او درمیان نبوده.
از همهی اینها میگذریم : بشاعر زمان ما چه میگویید که دربارهی تیمور خونخوار میگوید :
رایت تیمور شه گورگان
چون بجهان شد علم داستان
حکمش از ایوانگه کیهان گذشت
معدلتش ز آدم و حیوان گذشت!
آن تیمور که ملیونها بیگناه را سر بریده «معدلتش» تا حدی بوده که باید پس از قرنها نیز ستوده شود!
آیا اینها زبان طبیعت است؟! آیا طبیعت خواستار اینست که مردم از هر که بیشتر ستم دیدند بیشتر زبان بستایش او باز کنند؟!
آقای روایی مینویسد : «گناه بگردن توده میباشد» آیا چنین سخنی دور از انصاف نیست؟! آیا این گناه توده است که امروز پس از قرنها که از زمان تیمور پلید میگذرد شاعری بیخردانه زبان بستایش «معدلت» آن دیو خونخوار میگشاید؟! چرا گناه بگردن خود شعرا نباشد که تو گویی کاری جز ستودن این و آن نمیشناسند یا تو گویی هرگونه پستی و فرومایگی را در چامهسرایی روا میشمارند؟!
.
🔸 در پیرامون شعر ـ نگارشهای دیگران (تکهی 8)
شاید بگویید : حمدالله چون در زمان مغول میزیسته ناگزیر بوده که از چنگیز بد نگوید. میگویم : پس نیک چرا گفته؟!.. وانگاه چنانکه ما میدانیم او این شعرها را پس از مرگ ابوسعید آخرین پادشاه چنگیزی سروده و در آن زمان هرگز ترس برای او درمیان نبوده.
از همهی اینها میگذریم : بشاعر زمان ما چه میگویید که دربارهی تیمور خونخوار میگوید :
رایت تیمور شه گورگان
چون بجهان شد علم داستان
حکمش از ایوانگه کیهان گذشت
معدلتش ز آدم و حیوان گذشت!
آن تیمور که ملیونها بیگناه را سر بریده «معدلتش» تا حدی بوده که باید پس از قرنها نیز ستوده شود!
آیا اینها زبان طبیعت است؟! آیا طبیعت خواستار اینست که مردم از هر که بیشتر ستم دیدند بیشتر زبان بستایش او باز کنند؟!
آقای روایی مینویسد : «گناه بگردن توده میباشد» آیا چنین سخنی دور از انصاف نیست؟! آیا این گناه توده است که امروز پس از قرنها که از زمان تیمور پلید میگذرد شاعری بیخردانه زبان بستایش «معدلت» آن دیو خونخوار میگشاید؟! چرا گناه بگردن خود شعرا نباشد که تو گویی کاری جز ستودن این و آن نمیشناسند یا تو گویی هرگونه پستی و فرومایگی را در چامهسرایی روا میشمارند؟!
.
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 چگونه میخواهید آب پاشید و آتش را خاموش نبینید؟!.. (تکهی دو از دو)
این نشناختن درد بایرانیان بسیار گران بسر میآید. چه امروز هزاران کسانی رنج میبرند و پول میریزند و کتابهای زمان سلجوقی و مغول را که سراپا زیانست بچاپ رسانیده درمیان مردم نشر میکنند ، و چون زیان آنها را نمیدانند کار خود را نیک میشمارند. هزاران کسان آن کتابها را خریده با لذت میخوانند و آسیبی را که از آن بفهم و مغز خود میرسانند درنمییابند. روزنامهها پیاپی آن بدآموزیهای کهن را با بدآموزیهای نوینی که از اروپا ارمغان رسیده بهم آمیخته هر روز منتشر میگردانند. اینها همه نتیجهی نادانستنست.
چیزیست بسیار روشن : شما اگر چند شب پیاپی با رستمنامه یا شهنامه بسر برید و داستانهای آن را با میل بخوانید ، این در گفتار و کردار شما تأثیر خواهد داشت و شاید در راه رفتن همچون پهلوانان گام خواهید برداشت. کسی اگر سه چهار شب پیاپی بسینما رود و حرکات چارلی چاپلین را تماشا کند بیگمان در رفتارش اثرهایی خواهد داشت و بیآنکه خود بفهمد تقلید از چارلی چاپلین خواهد کرد. شما اگر کتاب میزرابل[بینوایان] ویکتورهوگو را با میل و عقیده بخوانید بیگمان جایی در دلتان برای ژان والژان باز کرده آرزومند خواهید بود که همچون او بکارهایی پردازید.
چنین فرض کنیم بیک کسی ستمی رفته و او خشمناک شده میخواهد انتقام بکشد و با یک چهرهی برافروختهای آماده گردیده که بسر ستمگر رود با او زدوخورد نماید ، و شما در همان هنگام باو رسیده و شروع بسخن کرده چنین میگویید : «ای بابا این چه خیالیست شما دارید؟!.. این زندگانیِ چند روزه باین چیزها نمیارزد. بعلاوه کارها دست خداست. شما بخدا سپارید او خودش بهتر انتقام میکشد ..» این سخنان را بگویید خواهید دید کمکم خشمش فرونشست و عزمش سست گردید و با این فلسفهی بیغیرتی بخود تسلی داده و پی کارهای خود رفت. اینها چیزهاییست که از صبح تا شام صدها مانندش رو میدهد و شما با دیده میبینید.
نمیدانم پس چگونه میخواهید که مردم آنهمه سخنان رنگارنگی را که دربارهی جبریگری با نثر یا نظم گفته شده ، و آنهمه فلسفههای بیغیرتی که بافته گردیده ، آنهمه نکوهشهایی که از دنیا سروده شده و همگی در کتابها پر است بخوانند و بشنوند ولی تأثیری درآنها نکند و ارادهشان را نکشد؟!.. چگونه میخواهید که آب بروی آتش بپاشید و آن آتش را خاموش نبینید؟!..
(پرچم روزانه شمارهی 92)
.
🔸 چگونه میخواهید آب پاشید و آتش را خاموش نبینید؟!.. (تکهی دو از دو)
این نشناختن درد بایرانیان بسیار گران بسر میآید. چه امروز هزاران کسانی رنج میبرند و پول میریزند و کتابهای زمان سلجوقی و مغول را که سراپا زیانست بچاپ رسانیده درمیان مردم نشر میکنند ، و چون زیان آنها را نمیدانند کار خود را نیک میشمارند. هزاران کسان آن کتابها را خریده با لذت میخوانند و آسیبی را که از آن بفهم و مغز خود میرسانند درنمییابند. روزنامهها پیاپی آن بدآموزیهای کهن را با بدآموزیهای نوینی که از اروپا ارمغان رسیده بهم آمیخته هر روز منتشر میگردانند. اینها همه نتیجهی نادانستنست.
چیزیست بسیار روشن : شما اگر چند شب پیاپی با رستمنامه یا شهنامه بسر برید و داستانهای آن را با میل بخوانید ، این در گفتار و کردار شما تأثیر خواهد داشت و شاید در راه رفتن همچون پهلوانان گام خواهید برداشت. کسی اگر سه چهار شب پیاپی بسینما رود و حرکات چارلی چاپلین را تماشا کند بیگمان در رفتارش اثرهایی خواهد داشت و بیآنکه خود بفهمد تقلید از چارلی چاپلین خواهد کرد. شما اگر کتاب میزرابل[بینوایان] ویکتورهوگو را با میل و عقیده بخوانید بیگمان جایی در دلتان برای ژان والژان باز کرده آرزومند خواهید بود که همچون او بکارهایی پردازید.
چنین فرض کنیم بیک کسی ستمی رفته و او خشمناک شده میخواهد انتقام بکشد و با یک چهرهی برافروختهای آماده گردیده که بسر ستمگر رود با او زدوخورد نماید ، و شما در همان هنگام باو رسیده و شروع بسخن کرده چنین میگویید : «ای بابا این چه خیالیست شما دارید؟!.. این زندگانیِ چند روزه باین چیزها نمیارزد. بعلاوه کارها دست خداست. شما بخدا سپارید او خودش بهتر انتقام میکشد ..» این سخنان را بگویید خواهید دید کمکم خشمش فرونشست و عزمش سست گردید و با این فلسفهی بیغیرتی بخود تسلی داده و پی کارهای خود رفت. اینها چیزهاییست که از صبح تا شام صدها مانندش رو میدهد و شما با دیده میبینید.
نمیدانم پس چگونه میخواهید که مردم آنهمه سخنان رنگارنگی را که دربارهی جبریگری با نثر یا نظم گفته شده ، و آنهمه فلسفههای بیغیرتی که بافته گردیده ، آنهمه نکوهشهایی که از دنیا سروده شده و همگی در کتابها پر است بخوانند و بشنوند ولی تأثیری درآنها نکند و ارادهشان را نکشد؟!.. چگونه میخواهید که آب بروی آتش بپاشید و آن آتش را خاموش نبینید؟!..
(پرچم روزانه شمارهی 92)
.
🔸 چرا از راه سیاست نمیآییم؟..
🔹 (تکهی سه از چهار)
آمدیم بکیشهای دیگر : کیش بهایی از پیروان خود تنها آن را میخواهد که کتاب اقدس و ایقان و مفاوضات خوانند ، و لوح احمد را ازبر کنند ، و به تبلیغ کوشند ، محفل برپا کرده از فضایل «جمال قدم» (1) گفتگو کنند ، یک رشته سخنان پوچی را که راه به هیچ دیهی نمیبرد پیاپی گردانند ، به «مولی الورای» خود پولها فرستند و دستگاه او را بیپول نگزارند و بس ، و هیچ کاری بکشور و نگهداری آن ندارند. بلکه اگر راستی را خواهیم بهائیان همیشه بدخواه این کشورند و خود را در زیر پناه بیگانگان نگاه میدارند و آزادی خود را در چیرگی آنها میدانند.
صوفیگری که هنوز رواج بسیاری در ایران دارد یکسره آخشیج[=ضد] دلبستگی بکشور و پرداختن بزندگانیست. یک صوفی باید سرگرم پندارهای بیخردانهی خود باشد ، «اربعین» بسر برد ، به «تهذیب نفس» کوشد ، درپی «وصول بخدا» باشد ، آنچه دیگران در «آفاق» میبینند او در «انفس» ببیند ، «سیر در نفس» خود کند ، مثنوی بخواند ، «طامات» ببافد. او را با کشور و توده چه کار است؟!.. او سربازی چه تواند؟!.. جانفشانی و جانبازی کی کند؟!.. یک صوفی جهان در دیدهاش خوار است «همتش سر باین جهان فرونمیآورد» و آنگاه صوفی همگی را به یک دیده میبیند. در دیدهی او ستمگر و ستمدیده ، بدکار و نیکوکار ، خودی و بیگانه یکیست. «یکرنگی اسیر رنگ شده و موسیئی با موسیئی در جنگ شده» «همه خدایند و از خدا کِی جدایند».
علیاللهیگری نیز چنین است. این کیشِ قاچاقِ شگفت که بیش از هزارودویست سالست پیدا شده و امروز پیروان آن بنام گوران یا اهلِ حق یا علیاللهی در آذربایجان و کردستان و همدان و لرستان فراوانند ، در این زمان دراز همیشه خود را از ایرانیان جدا میگیرند و آنان را بیگانه میشمارند و به یک رشته اندیشههای پست و کارهای پستتری که همیشه نهان میدارند سرگرم و دلخوش میباشند. در این کشور میزیند و کمترین دلبستگی بآن نمیدارند. کسانی از آنان هنرهاشان بآتش رفتن و نسوختن و شمشیر بشکم فروبردن و گزند ندیدنست و از همهی خوشیهای جهان باین بازیها بس کردهاند.
باطنیگری نیز چنین است. این کیش نیز بیش از هزارودویست سالست پدید آمده و اکنون پیروان آن در محلات و دیگر جاها فراوانند و اینان نیز خود را از دیگران جدا میگیرند و به یک رشته اندیشههای پست و کارهای پستتری سرگرمند و سررشتهشان بدست سِر آقاخان است که اکنون در لندن میزید.
یکایک چه بشمارم. همهی کیشها چنین است ـ از آنسوی ارمنی ، آسوری ، کردی ، زردشتی گذشته از جدایی در کیش ، در آرمان و آرزو جدایند ، در سیاست جدایند ، و همگی آنان از دلبستگی بایران بیبهره میباشند بلکه بسیاری دشمن نیز هستند و نابودی این کشور را میخواهند.
کنون شما بیندیشید که از چنین تودهای چگونه میتوان نیرویی پدید آورد؟!.. چنین تودهای چگونه میتواند بمیدان سیاست درآید و با دولتهای دیگر روبرو ایستد؟! چنین مردمی زیردستی و لگدمالی به پیشانیشان نوشته شده و هیچ سیاستی نخواهد توانست اینها را از آن سرنوشت که نتیجهی حال و رفتار خودشانست رها گرداند.
این مردم نمیدانند که این بدبختی که گرفتار شدهاند نتیجهی همین حال و رفتار خودشانست ، نتیجهی این کیشهای گوناگون ، و آن اندیشههای پراکنده ، و آن کتابهای پستِ گمراهکننده است که باید اینها را از میان بردارند. بلکه چنین میپندارند که زبون سیاست شدهاند و اینست چاره را نیز از راه سیاست چشم میدارند. ولی این نادانی دیگری از آنانست. دوباره میگویم مایهی بدبختی درمیان خودشانست.
آری ، اینان زبون سیاست نیز گردیدهاند. ولی انگیزهی[علت] آن زبونی نیز این ناتوانیها و گرفتاریها بوده است. دولتهای بزرگ همینکه اینان را آلوده دیدهاند این دانستهاند که هیچ نیرویی ندارند و بیهیچ ترسی بر سرشان کوفتهاند.
پابرگی :
1ـ «جمال مبارک» و «جمال قدم» پاینامهاییست که بهائیان ، میرزا حسینعلی نوری را با آنها میخوانند. ـ ویراینده
.
🔹 (تکهی سه از چهار)
آمدیم بکیشهای دیگر : کیش بهایی از پیروان خود تنها آن را میخواهد که کتاب اقدس و ایقان و مفاوضات خوانند ، و لوح احمد را ازبر کنند ، و به تبلیغ کوشند ، محفل برپا کرده از فضایل «جمال قدم» (1) گفتگو کنند ، یک رشته سخنان پوچی را که راه به هیچ دیهی نمیبرد پیاپی گردانند ، به «مولی الورای» خود پولها فرستند و دستگاه او را بیپول نگزارند و بس ، و هیچ کاری بکشور و نگهداری آن ندارند. بلکه اگر راستی را خواهیم بهائیان همیشه بدخواه این کشورند و خود را در زیر پناه بیگانگان نگاه میدارند و آزادی خود را در چیرگی آنها میدانند.
صوفیگری که هنوز رواج بسیاری در ایران دارد یکسره آخشیج[=ضد] دلبستگی بکشور و پرداختن بزندگانیست. یک صوفی باید سرگرم پندارهای بیخردانهی خود باشد ، «اربعین» بسر برد ، به «تهذیب نفس» کوشد ، درپی «وصول بخدا» باشد ، آنچه دیگران در «آفاق» میبینند او در «انفس» ببیند ، «سیر در نفس» خود کند ، مثنوی بخواند ، «طامات» ببافد. او را با کشور و توده چه کار است؟!.. او سربازی چه تواند؟!.. جانفشانی و جانبازی کی کند؟!.. یک صوفی جهان در دیدهاش خوار است «همتش سر باین جهان فرونمیآورد» و آنگاه صوفی همگی را به یک دیده میبیند. در دیدهی او ستمگر و ستمدیده ، بدکار و نیکوکار ، خودی و بیگانه یکیست. «یکرنگی اسیر رنگ شده و موسیئی با موسیئی در جنگ شده» «همه خدایند و از خدا کِی جدایند».
علیاللهیگری نیز چنین است. این کیشِ قاچاقِ شگفت که بیش از هزارودویست سالست پیدا شده و امروز پیروان آن بنام گوران یا اهلِ حق یا علیاللهی در آذربایجان و کردستان و همدان و لرستان فراوانند ، در این زمان دراز همیشه خود را از ایرانیان جدا میگیرند و آنان را بیگانه میشمارند و به یک رشته اندیشههای پست و کارهای پستتری که همیشه نهان میدارند سرگرم و دلخوش میباشند. در این کشور میزیند و کمترین دلبستگی بآن نمیدارند. کسانی از آنان هنرهاشان بآتش رفتن و نسوختن و شمشیر بشکم فروبردن و گزند ندیدنست و از همهی خوشیهای جهان باین بازیها بس کردهاند.
باطنیگری نیز چنین است. این کیش نیز بیش از هزارودویست سالست پدید آمده و اکنون پیروان آن در محلات و دیگر جاها فراوانند و اینان نیز خود را از دیگران جدا میگیرند و به یک رشته اندیشههای پست و کارهای پستتری سرگرمند و سررشتهشان بدست سِر آقاخان است که اکنون در لندن میزید.
یکایک چه بشمارم. همهی کیشها چنین است ـ از آنسوی ارمنی ، آسوری ، کردی ، زردشتی گذشته از جدایی در کیش ، در آرمان و آرزو جدایند ، در سیاست جدایند ، و همگی آنان از دلبستگی بایران بیبهره میباشند بلکه بسیاری دشمن نیز هستند و نابودی این کشور را میخواهند.
کنون شما بیندیشید که از چنین تودهای چگونه میتوان نیرویی پدید آورد؟!.. چنین تودهای چگونه میتواند بمیدان سیاست درآید و با دولتهای دیگر روبرو ایستد؟! چنین مردمی زیردستی و لگدمالی به پیشانیشان نوشته شده و هیچ سیاستی نخواهد توانست اینها را از آن سرنوشت که نتیجهی حال و رفتار خودشانست رها گرداند.
این مردم نمیدانند که این بدبختی که گرفتار شدهاند نتیجهی همین حال و رفتار خودشانست ، نتیجهی این کیشهای گوناگون ، و آن اندیشههای پراکنده ، و آن کتابهای پستِ گمراهکننده است که باید اینها را از میان بردارند. بلکه چنین میپندارند که زبون سیاست شدهاند و اینست چاره را نیز از راه سیاست چشم میدارند. ولی این نادانی دیگری از آنانست. دوباره میگویم مایهی بدبختی درمیان خودشانست.
آری ، اینان زبون سیاست نیز گردیدهاند. ولی انگیزهی[علت] آن زبونی نیز این ناتوانیها و گرفتاریها بوده است. دولتهای بزرگ همینکه اینان را آلوده دیدهاند این دانستهاند که هیچ نیرویی ندارند و بیهیچ ترسی بر سرشان کوفتهاند.
پابرگی :
1ـ «جمال مبارک» و «جمال قدم» پاینامهاییست که بهائیان ، میرزا حسینعلی نوری را با آنها میخوانند. ـ ویراینده
.
🔶 کتاب «پرسش و پاسخ» ـ رشتهی دوم
🔸 تکهی 17
الف ـ من در اینجا اشکالی پیدا کردم. شما دربارهی پیغمبر اسلام گفتید : «این کارها شده بیآنکه کسی معجزه بخواهد ...» در حالی که در نوشتههای خودتان در جاهای دیگر نوشتهاید که میآمدند و از پیغمبر اسلام معجزه میطلبیدند و او در پاسخش میگفت من نمیتوانم و آیههایی از قرآن گواه آوردهاید.
د ـ هر دو راستست. ابوبکر و عمر و علی و سلمان و عمار و مانند اینها که به پیغمبر گرویدند و به یاری او برخاستند هیچ یکی ازو معجزه نطلبید ، هیچ یکی بیادش نیفتاد که معجزه هم هست. ولی یهودیان و نصارا و دیگران که مغزهاشان آلوده بود و نمیتوانستند بآن پاکمرد بگروند و در آن کوششها یاوری کنند ، هر زمان بهانهی دیگری پیش میکشیدند و یکی از بهانههاشان همین بود که میگفتند : پس چرا معجزه نشان نمیدهد؟. (لَوْلَا أُنزِلَ عَلَیهِ آیةٌ) در پاسخ آنها بود که پیغمبر میگفت : من معجزه نتوانم. این چیزها که شما میخواهید من توانا نمیباشم.
اساساً این داستان معجزه از یادگارهای تودهی یهود است. آنها بودهاند که به پیغمبران خود معجزهها ساخته در کتابهاشان نوشتهاند. سپس هم مسلمانان و دیگران پیروی از آنها کردهاند.
پایان
.
🔸 تکهی 17
الف ـ من در اینجا اشکالی پیدا کردم. شما دربارهی پیغمبر اسلام گفتید : «این کارها شده بیآنکه کسی معجزه بخواهد ...» در حالی که در نوشتههای خودتان در جاهای دیگر نوشتهاید که میآمدند و از پیغمبر اسلام معجزه میطلبیدند و او در پاسخش میگفت من نمیتوانم و آیههایی از قرآن گواه آوردهاید.
د ـ هر دو راستست. ابوبکر و عمر و علی و سلمان و عمار و مانند اینها که به پیغمبر گرویدند و به یاری او برخاستند هیچ یکی ازو معجزه نطلبید ، هیچ یکی بیادش نیفتاد که معجزه هم هست. ولی یهودیان و نصارا و دیگران که مغزهاشان آلوده بود و نمیتوانستند بآن پاکمرد بگروند و در آن کوششها یاوری کنند ، هر زمان بهانهی دیگری پیش میکشیدند و یکی از بهانههاشان همین بود که میگفتند : پس چرا معجزه نشان نمیدهد؟. (لَوْلَا أُنزِلَ عَلَیهِ آیةٌ) در پاسخ آنها بود که پیغمبر میگفت : من معجزه نتوانم. این چیزها که شما میخواهید من توانا نمیباشم.
اساساً این داستان معجزه از یادگارهای تودهی یهود است. آنها بودهاند که به پیغمبران خود معجزهها ساخته در کتابهاشان نوشتهاند. سپس هم مسلمانان و دیگران پیروی از آنها کردهاند.
پایان
.
🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 پیامها (تکهی 1)
قم ، آقای صفیر :
نگارش شما بعنوان نکتهگیری بر نگارشهای من در زمینهی شعر رسیده. رنج بیهوده کشیده و کار نابجایی کردهاید! همانا شما از شعرای غزلسرا میباشید و بدرد بیهودهگویی گرفتار هستید و چون آن نگارشهای من بشما برخورده بجای آنکه بچارهی درد خود بکوشید و از این سپس ترک بیهودهگویی کنید ستیزهرویی نموده باین نگارش تند دشمنانه برخاستهاید.
شما در آغاز نگارش خود مینویسید : «بعمر خویش شعر نسرودهام ...» با آنکه آشنایان ما که شما را میشناسند بما خبر میدهند که این سخن سراپا دروغ است و شما تاکنون چندین هزار بیت شعر سروده و همیشه سر و کار با دلبرهای پنداری یا خرابات دروغی داشتهاید. از جمله این بیت از شماست :
در صف سادهپرستان خرابات صفیر
بد و تردامن و قلاشتر از من نبود
نیز از شماست :
بجای آب می افشان کنید میکده زانک
به خاک بوسی آن جا صفیر میآید.
خودتان بگویید که دروغ باین آشکاری را برای چه نوشتهاید و آیا چه سودی از آن بهرهی شما میتواند بود؟!
هم از این شعرها پیداست که شما قافیهسنجی را دستاویز هرگونه بیآبروگری و پردهدری ساختهاید بیآنکه زشتی این کار را دریابید. کنون بگویید مقصود از خرابات چیست؟! مرد خردمندی چرا خاک می آلودهی خرابات را ببوسد؟! وآنگاه آنهمه شعرهای خراباتی که دیگران پیش از شما سرودهاند آیا چه سودی از آنها بهرهی گویندگان یا شنوندگان شده است که از این شعرهای شما بهرهی خودتان یا دیگران باشد؟!.
میدانم چه خواهید گفت. خواهید گفت این عبارتهایی است که معنیهای دیگری از آنها مقصود است. چنانکه پیش از شما دیگران این عذر را آوردهاند.
ولی بدانید که این سخن عذر بدتر از گناه است. اینکه کسی «شناختن خدا» یا «از خود گذشتگی و پشت پا زدن بقیودات» را می یا میکده یا خرابات یا اینگونه نامها بخواند خود نادانی و بیخردی است.
وآنگاه مگر این تأویل و عذرخواهی در همه جا پیشرفت دارد؟
آیا در شعر پایین :
آن تلخوش که صوفی امالخبائثش خواند
احلی لنا و اشهی من قبلة العذاری
از «تلخوش» جز می تلخ مستکننده چه معنی دیگری مقصد میتواند بود؟!
اما اینکه خود را سادهپرست خواندهاید از دو حال بیرون نیست : یکی آنکه براستی سادهپرست باشید. در اینجا باید شما را از پستترین و پلیدترین کسان شمرد و درخور هرگونه نکوهش دانست. دیگری آنکه براستی سادهپرست نیستید و تنها برای راه افتادن کار شعر و قافیه سنجی چنان تهمت زشتی را بر خود روا داشتهاید در آنحال بدا نادانی شما. بیخرد آن کسی که از بهر شعر خود را آلودهی هر ننگی گرداند.
این رسم که بسیاری از شعرا داشتهاند و عشقبازی با سادهرویان کردهاند این یک خیانت زشتی است که از آنان سر زده و ایرانیان را سرافکندهی جهان ساخته. به هر حال آن زمانی که شعرا آلودهی چنین نادانیها بودند و گستاخانه زبان به هر زشتگویی باز میکردند و دانسته و نادانسته تیشه بریشهی نیکنامی کشور خود میزدند سپری گردیده. امروز زمان دیگری است. امروز نیکنامی ایران گرانمایهتر از هر چیز میباشد و کسانی که با گفتار یا کردار مایهی بدنامی این کشور میشوند باید بیباکانه بر سر آنان کوفت و هرگز نکوهش از آنان دریغ نداشت.
شما میپرسید : بزرگی که شعر را نکوهش کرده کیست؟. بسی شگفت است که شما آن بزرگ را نمیشناسید. من اینک خودِ فرمودهی او را میآورم : «وَالشُّعَرَاءُ یتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِی کلِّ وَادٍ یهِیمُونَ وَأَنَّهُمْ یقُولُونَ مَا لَا یفْعَلُونَ» (1) .
شما چه شاعر باشید و چه نباشید اگر از خرد بیگانه نیستید نبایستی از آن نگارشهای پاکدلانهی من دلآزرده شوید. آیا این بر خود شعرا گواراست که مختاری غزنوی در قصیدهای که سروده بیغیرتانه بزشتترین گناهی اعتراف کرده و تذکرهنویسان بیخردانه قصیدهی او را در همه جا نقل کردهاند؟! همچون انوری که قطعه در طلب شراب ساخته و خود روی شرم و آزرم را سیاه گردانیده و این قطعهی او در همه جا یاد کرده شده؟! همهی اینها از آنجا برخاسته که خردمندان همیشه در برابر این نادانیها و فرومایگیها بخاموشی میگراییدهاند و زبان بنکوهش نمیگشادهاند. اگر کسی در آن زمان نکوهش انوری و مختاری را میکرد دیگر سوزنیها و یغماها و صادق ملارجبها و ایرجمیرزاها پدید نمیآمدند و شما نمیتوانستید بدینسان بیباکانه خود را «سادهپرست» بخوانید.
پابرگی :
1ـ معنی آنکه : و شاعران را گمراهان پیروى مىکنند. مگر ندیدهاى که آنان در هر وادی سرگردانند و مىگویند آنچه نمىکنند. سورهی شعراء آیههای 224 و 225 و 226
.
🔸 پیامها (تکهی 1)
قم ، آقای صفیر :
نگارش شما بعنوان نکتهگیری بر نگارشهای من در زمینهی شعر رسیده. رنج بیهوده کشیده و کار نابجایی کردهاید! همانا شما از شعرای غزلسرا میباشید و بدرد بیهودهگویی گرفتار هستید و چون آن نگارشهای من بشما برخورده بجای آنکه بچارهی درد خود بکوشید و از این سپس ترک بیهودهگویی کنید ستیزهرویی نموده باین نگارش تند دشمنانه برخاستهاید.
شما در آغاز نگارش خود مینویسید : «بعمر خویش شعر نسرودهام ...» با آنکه آشنایان ما که شما را میشناسند بما خبر میدهند که این سخن سراپا دروغ است و شما تاکنون چندین هزار بیت شعر سروده و همیشه سر و کار با دلبرهای پنداری یا خرابات دروغی داشتهاید. از جمله این بیت از شماست :
در صف سادهپرستان خرابات صفیر
بد و تردامن و قلاشتر از من نبود
نیز از شماست :
بجای آب می افشان کنید میکده زانک
به خاک بوسی آن جا صفیر میآید.
خودتان بگویید که دروغ باین آشکاری را برای چه نوشتهاید و آیا چه سودی از آن بهرهی شما میتواند بود؟!
هم از این شعرها پیداست که شما قافیهسنجی را دستاویز هرگونه بیآبروگری و پردهدری ساختهاید بیآنکه زشتی این کار را دریابید. کنون بگویید مقصود از خرابات چیست؟! مرد خردمندی چرا خاک می آلودهی خرابات را ببوسد؟! وآنگاه آنهمه شعرهای خراباتی که دیگران پیش از شما سرودهاند آیا چه سودی از آنها بهرهی گویندگان یا شنوندگان شده است که از این شعرهای شما بهرهی خودتان یا دیگران باشد؟!.
میدانم چه خواهید گفت. خواهید گفت این عبارتهایی است که معنیهای دیگری از آنها مقصود است. چنانکه پیش از شما دیگران این عذر را آوردهاند.
ولی بدانید که این سخن عذر بدتر از گناه است. اینکه کسی «شناختن خدا» یا «از خود گذشتگی و پشت پا زدن بقیودات» را می یا میکده یا خرابات یا اینگونه نامها بخواند خود نادانی و بیخردی است.
وآنگاه مگر این تأویل و عذرخواهی در همه جا پیشرفت دارد؟
آیا در شعر پایین :
آن تلخوش که صوفی امالخبائثش خواند
احلی لنا و اشهی من قبلة العذاری
از «تلخوش» جز می تلخ مستکننده چه معنی دیگری مقصد میتواند بود؟!
اما اینکه خود را سادهپرست خواندهاید از دو حال بیرون نیست : یکی آنکه براستی سادهپرست باشید. در اینجا باید شما را از پستترین و پلیدترین کسان شمرد و درخور هرگونه نکوهش دانست. دیگری آنکه براستی سادهپرست نیستید و تنها برای راه افتادن کار شعر و قافیه سنجی چنان تهمت زشتی را بر خود روا داشتهاید در آنحال بدا نادانی شما. بیخرد آن کسی که از بهر شعر خود را آلودهی هر ننگی گرداند.
این رسم که بسیاری از شعرا داشتهاند و عشقبازی با سادهرویان کردهاند این یک خیانت زشتی است که از آنان سر زده و ایرانیان را سرافکندهی جهان ساخته. به هر حال آن زمانی که شعرا آلودهی چنین نادانیها بودند و گستاخانه زبان به هر زشتگویی باز میکردند و دانسته و نادانسته تیشه بریشهی نیکنامی کشور خود میزدند سپری گردیده. امروز زمان دیگری است. امروز نیکنامی ایران گرانمایهتر از هر چیز میباشد و کسانی که با گفتار یا کردار مایهی بدنامی این کشور میشوند باید بیباکانه بر سر آنان کوفت و هرگز نکوهش از آنان دریغ نداشت.
شما میپرسید : بزرگی که شعر را نکوهش کرده کیست؟. بسی شگفت است که شما آن بزرگ را نمیشناسید. من اینک خودِ فرمودهی او را میآورم : «وَالشُّعَرَاءُ یتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِی کلِّ وَادٍ یهِیمُونَ وَأَنَّهُمْ یقُولُونَ مَا لَا یفْعَلُونَ» (1) .
شما چه شاعر باشید و چه نباشید اگر از خرد بیگانه نیستید نبایستی از آن نگارشهای پاکدلانهی من دلآزرده شوید. آیا این بر خود شعرا گواراست که مختاری غزنوی در قصیدهای که سروده بیغیرتانه بزشتترین گناهی اعتراف کرده و تذکرهنویسان بیخردانه قصیدهی او را در همه جا نقل کردهاند؟! همچون انوری که قطعه در طلب شراب ساخته و خود روی شرم و آزرم را سیاه گردانیده و این قطعهی او در همه جا یاد کرده شده؟! همهی اینها از آنجا برخاسته که خردمندان همیشه در برابر این نادانیها و فرومایگیها بخاموشی میگراییدهاند و زبان بنکوهش نمیگشادهاند. اگر کسی در آن زمان نکوهش انوری و مختاری را میکرد دیگر سوزنیها و یغماها و صادق ملارجبها و ایرجمیرزاها پدید نمیآمدند و شما نمیتوانستید بدینسان بیباکانه خود را «سادهپرست» بخوانید.
پابرگی :
1ـ معنی آنکه : و شاعران را گمراهان پیروى مىکنند. مگر ندیدهاى که آنان در هر وادی سرگردانند و مىگویند آنچه نمىکنند. سورهی شعراء آیههای 224 و 225 و 226
.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
پرسش و پاسخ.pdf
2.3 MB
🔸 پرسش و پاسخ
✍ احمد کسروی
📊 شمار ساتها : ۶۹
🔹 بازپسین پراکنش : اردیبهشت ۱۴۰۰
🌟 جستار : شرح کوتاه «پاکدینی» ، «ادعای پیغمبری» ، علت فتنهانگیزی ملایان در برابر کسروی ، کیشهای گوناگون ـ یا یکی از گرفتاریهای ایران ، آلودگی و درماندگی دینهای کنونی ، معنی راست دین و سازگاری آن با دانش ، بتپرستی در گذشته و حال ، آخرت ، وحی ، تهمت قرآنسوزانی ، نیروی شگفتی که در حقایق هست.
⭐️ کتابخانهی پاکدینی
📣 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
✍ احمد کسروی
📊 شمار ساتها : ۶۹
🔹 بازپسین پراکنش : اردیبهشت ۱۴۰۰
🌟 جستار : شرح کوتاه «پاکدینی» ، «ادعای پیغمبری» ، علت فتنهانگیزی ملایان در برابر کسروی ، کیشهای گوناگون ـ یا یکی از گرفتاریهای ایران ، آلودگی و درماندگی دینهای کنونی ، معنی راست دین و سازگاری آن با دانش ، بتپرستی در گذشته و حال ، آخرت ، وحی ، تهمت قرآنسوزانی ، نیروی شگفتی که در حقایق هست.
⭐️ کتابخانهی پاکدینی
📣 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 یک گفت و شنیدی (تکهی یک از دو)
چون در شمارهی پریروز پرچم نامهی آقای آگاه را دربارهی بیزاری از شاعری و چشمپوشی از شعرهای خود بچاپ رسانیدیم یکی از خوانندگان با من چنین میگوید : «نامهی آن لاری را خواندم ، راست نوشته ، ولی تند رفته.» گفتم : لاری نیست. در لارستان مأموریت دارد. اما این سخن شما بیمعنی است ، زیرا اگر راست گفته دیگر تند رفتنش کدامست؟!. او میگوید من چون زیان شعرهای بیهوده را فهمیدم بخود چنان کاری را نپسندیدم و آنچه داشتم از میان بردم ، شما بکجای این سخن ایراد دارید؟!. این کاریست که هر خردمندی باید بکند و تند رفتن هم نیست. نویسندهی آن نامه از خرد پیروی کرده و جای هیچ ایرادی نیست.
چون گفتگو در مجلسی میرفت و حاضران گوش میدادند ، سخن را دنبال نموده چنین گفتم : شما امروز بر سر یک دو راهی ایستادهاید که اختیار دارید هر کدام را بپذیرید :
یکی آنکه بهمین حال که هستید باشید : این اندیشههای پراکنده همچنان در مغزها باشد ، از شعر و شاعری دست برندارید ، کتابهای سراپا زیان زمان مغول را پیاپی چاپ کرده بیرون ریزید ، چهارده مذهب همچنانکه هست باشد ، اخلاق پست بحال خود بماند ، از هر کسی زور دیدید گردن گزارید و همه بخاموشی گرایید ، و اگر او رفت بیکبار زبان بزشتگویی باز کنید ، آدمکشان آسوری و کرد در جای خود بمانند ، تاراجگران بوئراحمدی و لر و بلوچ در کار خود باشند ، پیاپی حزبها سازید ، و دستهها ببندید ، و در راه خودنمایی و هوسبازی از گراییدن به بیگانگان هم خودداری ننمایید. یک جمله بگویم : تغییری در اندیشه و رفتار و کردار خود ندهید.
این یک راه است و میتوانید آن را پیش گیرید. ولی در این صورت حالتان همین خواهد بود که هست. گرفتار صد بدبختی خواهید بود ، لگدمال بیگانگان خواهید گردید ، اختیار زندگانی را در دست خود نخواهید داشت. یک جمله بگویم : این درماندگی و زبونی پایدار خواهد ماند و بلکه روز بروز سختتر گردیده کمکم نوبت نابودی خواهد رسید.
یک راه دیگر آنست که این حقایق را که ما یاد میکنیم و یکایک روشن میگردانیم بپذیرید و هر کسی در سهم خود بکار بندد و زشتیها را از خود دور گرداند و یک تبدیلی در اندیشهها و خویها و رفتارها پدید آید و زندگانی رنگ نوینی گیرد. یک راه هم اینست.
اختیار با شماست که کدام یکی از اینها را بپذیرید و پیش گیرید. اگر بخواهید با همین حال بازمانید چنانکه گفتم گرفتاریهاتان همین خواهد بود که هست ، و شما باید باینها رضایت دهید و بیهوده بگله و ناله نپردازید. زیرا این گرفتاریها یک حادثهی تصادفی ، یا نتیجهی قضا و قدر نیست. بلکه نتیجهی قطعی همان حال و رفتاریست که دارید ، و میخواهید دست برندارید.
یک بیچارگی که من در شما میبینم آنست که نمیخواهید نیک بشوید ولی میخواهید از روزگار نیکی بینید. میخواهید در این آلودگیها بمانید و هیچ کم نکنید ، ولی نتیجهی آنها را که زبونی و زیردستیست درنیابید. در اینجاست که باید گفت معنی زندگی را نمیدانید. در اینجاست که باید گفت : یک دسته کودکان چهلساله و پنجاهسالهاید.
.
🔸 یک گفت و شنیدی (تکهی یک از دو)
چون در شمارهی پریروز پرچم نامهی آقای آگاه را دربارهی بیزاری از شاعری و چشمپوشی از شعرهای خود بچاپ رسانیدیم یکی از خوانندگان با من چنین میگوید : «نامهی آن لاری را خواندم ، راست نوشته ، ولی تند رفته.» گفتم : لاری نیست. در لارستان مأموریت دارد. اما این سخن شما بیمعنی است ، زیرا اگر راست گفته دیگر تند رفتنش کدامست؟!. او میگوید من چون زیان شعرهای بیهوده را فهمیدم بخود چنان کاری را نپسندیدم و آنچه داشتم از میان بردم ، شما بکجای این سخن ایراد دارید؟!. این کاریست که هر خردمندی باید بکند و تند رفتن هم نیست. نویسندهی آن نامه از خرد پیروی کرده و جای هیچ ایرادی نیست.
چون گفتگو در مجلسی میرفت و حاضران گوش میدادند ، سخن را دنبال نموده چنین گفتم : شما امروز بر سر یک دو راهی ایستادهاید که اختیار دارید هر کدام را بپذیرید :
یکی آنکه بهمین حال که هستید باشید : این اندیشههای پراکنده همچنان در مغزها باشد ، از شعر و شاعری دست برندارید ، کتابهای سراپا زیان زمان مغول را پیاپی چاپ کرده بیرون ریزید ، چهارده مذهب همچنانکه هست باشد ، اخلاق پست بحال خود بماند ، از هر کسی زور دیدید گردن گزارید و همه بخاموشی گرایید ، و اگر او رفت بیکبار زبان بزشتگویی باز کنید ، آدمکشان آسوری و کرد در جای خود بمانند ، تاراجگران بوئراحمدی و لر و بلوچ در کار خود باشند ، پیاپی حزبها سازید ، و دستهها ببندید ، و در راه خودنمایی و هوسبازی از گراییدن به بیگانگان هم خودداری ننمایید. یک جمله بگویم : تغییری در اندیشه و رفتار و کردار خود ندهید.
این یک راه است و میتوانید آن را پیش گیرید. ولی در این صورت حالتان همین خواهد بود که هست. گرفتار صد بدبختی خواهید بود ، لگدمال بیگانگان خواهید گردید ، اختیار زندگانی را در دست خود نخواهید داشت. یک جمله بگویم : این درماندگی و زبونی پایدار خواهد ماند و بلکه روز بروز سختتر گردیده کمکم نوبت نابودی خواهد رسید.
یک راه دیگر آنست که این حقایق را که ما یاد میکنیم و یکایک روشن میگردانیم بپذیرید و هر کسی در سهم خود بکار بندد و زشتیها را از خود دور گرداند و یک تبدیلی در اندیشهها و خویها و رفتارها پدید آید و زندگانی رنگ نوینی گیرد. یک راه هم اینست.
اختیار با شماست که کدام یکی از اینها را بپذیرید و پیش گیرید. اگر بخواهید با همین حال بازمانید چنانکه گفتم گرفتاریهاتان همین خواهد بود که هست ، و شما باید باینها رضایت دهید و بیهوده بگله و ناله نپردازید. زیرا این گرفتاریها یک حادثهی تصادفی ، یا نتیجهی قضا و قدر نیست. بلکه نتیجهی قطعی همان حال و رفتاریست که دارید ، و میخواهید دست برندارید.
یک بیچارگی که من در شما میبینم آنست که نمیخواهید نیک بشوید ولی میخواهید از روزگار نیکی بینید. میخواهید در این آلودگیها بمانید و هیچ کم نکنید ، ولی نتیجهی آنها را که زبونی و زیردستیست درنیابید. در اینجاست که باید گفت معنی زندگی را نمیدانید. در اینجاست که باید گفت : یک دسته کودکان چهلساله و پنجاهسالهاید.
.
🔸 چرا از راه سیاست نمیآییم؟..
🔹 (تکهی چهار از چهار)
در ایران یکی از گرفتاریها همینست که کسانی یک رشته کلمهها یا جملههایی یاد گرفته بزبان میدارند بیآنکه معنایش را بدانند ، همچون دین ، تمدن ، فرهنگ ، سیاست ، ادبیات و بسیار مانند اینها. اینان گفتهاند : بهتر بود من مانند یک سیاستمدار بکوشش پردازم. این هم رخ داده که یکی آمده و گفته : «ایران باید از راه فرهنگ ترقی کند. بهتر بود شما نیز از آن راه اقدام میکردید». گفتهام : فرهنگ چیست؟.. چه چیز را شما فرهنگ مینامید؟.. دیدهام درماند و پاسخی نتوانست. ناگزیر شدهام خودم پاسخ داده بگویم : اگر خواست شما از فرهنگ این دبستانها و دبیرستانهاست این را که آزمودید و دیدید ، مگر در این پنجاه سال بیشتر که در ایران دبستانها برپا گردیده شما پیش رفتهاید؟!.. مگر حال جوانان درسخوانده در آن دبیرستانها بما پوشیده است؟!.. از این گذشته مگر ما از درسهایی که در این آموزشگاهها داده میشود آگاه نیستیم؟ اگر خواست شما معنی درست فرهنگ است که «تربیت» باشد ، آن همینست که ما پیش گرفتهایم و میکوشیم. نخستین گام تربیت آنست که معنی زندگی را بمردم یاد دهیم. آنان را از پراکندگی رها گردانیم ، از چنگال پندارها بیرون آوریم.
همچنین دیگری آمده و چنین گفته : «امروز دیگر دین مورد اعتنا نیست. بهتر بود شما از راه تمدن سعی کنید». ازو نیز پرسیدهام شما دین چه چیز را میگویید و تمدن چه چیز را؟!.. دیدهام درماند و ناگزیر شده گفتهام : تمدن آن پیشرفتیست که آدمیان در راه زندگی میکنند. یک روزی آدمی لخت و تهیدست و ناآگاه در یک غاری میزیسته و از همان هنگام رو بسوی پیشرفت داشته و امروز میبینیم که اینهمه افزار و شکوه میدارد و این همه دانش و آگاهی اندوخته است. این پیشرفتست که تمدن مینامند. ولی باید دانست یک بخش بزرگی از این تمدن دینست. باین معنی آدمیان چنانکه افزارها میسازند و آگاهیها میاندوزند باید معنی درست جهان و زندگانی را نیز بشناسند و یک راه بخردانهای برای زیستن پیش گیرند ، و ما دین همینها را میگوییم و اینست آن را از تمدن جدا نمیشناسیم. از این گذشته در این کشور شما که پانزده کیش گوناگون هست و مغزها پر از گمراهیها و نادانیها است تا باینها چاره نشود از تمدن چه بهره توانید برداشت؟!..
اینها نمونهایست که این مردم چگونه درمانده شدهاند : جملههاییست بزبانها افتاده بیآنکه معنایش بدانند. در اینجاست که باید گفت مغز میدارند و نمیفهمند ، چشم میدارند و نمیبینند ، گوش میدارند و نمیشنوند.
اما عنوان «اصل اسلام» ، آن نیز از اینگونه است. کلمهایست میگویند و معنایش نمیفهمند. بارها ما در این باره سخن راندیم و باز میبینیم این کلمه بمیان میآید. این خود شگفت است که مردمی باصل دین خود بنازند. این معنایش آنست که آنان بآلودگی کیش کنونی خود خَستُوان[=معترف] میباشند. شگفتتر اینکه با این خَستُوش خم به ابرو نیاورند و آن آلودگی را آکِ[=عیب] خود نشمارند. شگفتترین اینکه به یک کس که میخواهد بچاره کوشد دستور دهند و راه نمایند. «بیماران دستور ده» اینان میباشند.
میباید پرسید : آیا شما اصل اسلام را میشناسید؟!.. اگر میشناسید پس چرا آن را نگرفتهاید؟!.. چرا اصل را گزارده به فرعش گراییدهاید؟!.. اگر نمیشناسید از کجا میدانید که اینها که ما میگوییم اصل اسلام نیست؟!. ما بارها نوشتهایم که بنیاد دین دیگر شدنی نیست. بارها نوشته ایم : «دین نه چیزیست که کهنه و نو گردد. همان دین کهنست ، راه را باید از سرگرفت».
راستی آنست که این کسان نمیخواهند دست از کیشهای پوچ و بیبنیاد خود بردارند ، و از آنسوی چون ما ایرادهایی میگیریم و پاسخی نمیتوانند داد اصل دین را پیش میکشند ، که تو گویی دین رخت است که دو دست باشد. یکی را بتن کنند و دیگری را در بقچه نگه دارند. بهر حال این خود گمراهی دیگری از ایشانست.
کوتاهسخن آنکه ما در این راهی که میپیماییم همه در بند راستیها میباشیم و اینست کسانی که میخواهند از ما باشند باید بیکبار دست از پندارهای بیپای خود برداشته گردن بدلیل گزارند و پیروی از راستیها نمایند وگرنه از ما نمیتوانند بود.
.
🔹 (تکهی چهار از چهار)
در ایران یکی از گرفتاریها همینست که کسانی یک رشته کلمهها یا جملههایی یاد گرفته بزبان میدارند بیآنکه معنایش را بدانند ، همچون دین ، تمدن ، فرهنگ ، سیاست ، ادبیات و بسیار مانند اینها. اینان گفتهاند : بهتر بود من مانند یک سیاستمدار بکوشش پردازم. این هم رخ داده که یکی آمده و گفته : «ایران باید از راه فرهنگ ترقی کند. بهتر بود شما نیز از آن راه اقدام میکردید». گفتهام : فرهنگ چیست؟.. چه چیز را شما فرهنگ مینامید؟.. دیدهام درماند و پاسخی نتوانست. ناگزیر شدهام خودم پاسخ داده بگویم : اگر خواست شما از فرهنگ این دبستانها و دبیرستانهاست این را که آزمودید و دیدید ، مگر در این پنجاه سال بیشتر که در ایران دبستانها برپا گردیده شما پیش رفتهاید؟!.. مگر حال جوانان درسخوانده در آن دبیرستانها بما پوشیده است؟!.. از این گذشته مگر ما از درسهایی که در این آموزشگاهها داده میشود آگاه نیستیم؟ اگر خواست شما معنی درست فرهنگ است که «تربیت» باشد ، آن همینست که ما پیش گرفتهایم و میکوشیم. نخستین گام تربیت آنست که معنی زندگی را بمردم یاد دهیم. آنان را از پراکندگی رها گردانیم ، از چنگال پندارها بیرون آوریم.
همچنین دیگری آمده و چنین گفته : «امروز دیگر دین مورد اعتنا نیست. بهتر بود شما از راه تمدن سعی کنید». ازو نیز پرسیدهام شما دین چه چیز را میگویید و تمدن چه چیز را؟!.. دیدهام درماند و ناگزیر شده گفتهام : تمدن آن پیشرفتیست که آدمیان در راه زندگی میکنند. یک روزی آدمی لخت و تهیدست و ناآگاه در یک غاری میزیسته و از همان هنگام رو بسوی پیشرفت داشته و امروز میبینیم که اینهمه افزار و شکوه میدارد و این همه دانش و آگاهی اندوخته است. این پیشرفتست که تمدن مینامند. ولی باید دانست یک بخش بزرگی از این تمدن دینست. باین معنی آدمیان چنانکه افزارها میسازند و آگاهیها میاندوزند باید معنی درست جهان و زندگانی را نیز بشناسند و یک راه بخردانهای برای زیستن پیش گیرند ، و ما دین همینها را میگوییم و اینست آن را از تمدن جدا نمیشناسیم. از این گذشته در این کشور شما که پانزده کیش گوناگون هست و مغزها پر از گمراهیها و نادانیها است تا باینها چاره نشود از تمدن چه بهره توانید برداشت؟!..
اینها نمونهایست که این مردم چگونه درمانده شدهاند : جملههاییست بزبانها افتاده بیآنکه معنایش بدانند. در اینجاست که باید گفت مغز میدارند و نمیفهمند ، چشم میدارند و نمیبینند ، گوش میدارند و نمیشنوند.
اما عنوان «اصل اسلام» ، آن نیز از اینگونه است. کلمهایست میگویند و معنایش نمیفهمند. بارها ما در این باره سخن راندیم و باز میبینیم این کلمه بمیان میآید. این خود شگفت است که مردمی باصل دین خود بنازند. این معنایش آنست که آنان بآلودگی کیش کنونی خود خَستُوان[=معترف] میباشند. شگفتتر اینکه با این خَستُوش خم به ابرو نیاورند و آن آلودگی را آکِ[=عیب] خود نشمارند. شگفتترین اینکه به یک کس که میخواهد بچاره کوشد دستور دهند و راه نمایند. «بیماران دستور ده» اینان میباشند.
میباید پرسید : آیا شما اصل اسلام را میشناسید؟!.. اگر میشناسید پس چرا آن را نگرفتهاید؟!.. چرا اصل را گزارده به فرعش گراییدهاید؟!.. اگر نمیشناسید از کجا میدانید که اینها که ما میگوییم اصل اسلام نیست؟!. ما بارها نوشتهایم که بنیاد دین دیگر شدنی نیست. بارها نوشته ایم : «دین نه چیزیست که کهنه و نو گردد. همان دین کهنست ، راه را باید از سرگرفت».
راستی آنست که این کسان نمیخواهند دست از کیشهای پوچ و بیبنیاد خود بردارند ، و از آنسوی چون ما ایرادهایی میگیریم و پاسخی نمیتوانند داد اصل دین را پیش میکشند ، که تو گویی دین رخت است که دو دست باشد. یکی را بتن کنند و دیگری را در بقچه نگه دارند. بهر حال این خود گمراهی دیگری از ایشانست.
کوتاهسخن آنکه ما در این راهی که میپیماییم همه در بند راستیها میباشیم و اینست کسانی که میخواهند از ما باشند باید بیکبار دست از پندارهای بیپای خود برداشته گردن بدلیل گزارند و پیروی از راستیها نمایند وگرنه از ما نمیتوانند بود.
.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
✴️ در پیرامون نوشتههای پیمان
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 1
اكنون كه بنوشتن این گفتار آغاز میكنم دو نامه در جلو منست كه هر یكی گفتگویی را كه در میانهی یكی از هواخواهان پیمان با دیگری رفته بازمینماید. چون هر دو گفتگو از راه خود پیش رفته در این گفتار میآورم :
یكی از نامهها از مراغه از آقای نادر شكوهیانست كه چهار ماه پیش فرستاده و در آن چنین مینویسد : «در نشستی با یكی از علماء كه شمارهی ششم پیمان را خوانده بود با بودن برادرم گفتگو بمیان آمد. آقا گفتند پیمان مطلب را ظاهراً خوب و بقاعده گفته كه امام اگر مردهاش هم امام بودی یكی بس بودی ، ولی از باطن امام نگفته و یا اینكه نخواسته بگوید. پاسخ دادم باطن امام چطور است و چطور در باطنْ مرده و زندهی آنها یكیست؟! پیمان اگر سخنی گفته دلیل هم همراهش كرده. بقول شما پیمان از باطن امام آگاهی نداشته و ننوشته. شما بفرمایید و ما بدانیم و خبردار باشیم. در پاسخِ این آغاز كرد قرب و منزلت امامان را شمردن و ستایش بسیار كردن. گفتیم : اینها دلیل آن گفتهتان نشد. اینها درست ، ولی سخن در آنست كه شما میفرمایید امام چه مرده و چه زنده قادر است و همیشه امام است ، و هیچگاه چشم از امت برنمیدارد. دلیل این چیست؟!. ما میگوییم اگر چنان چیزی هست پس این آشفتگیها و پراكندگیها از كجاست؟!. پس چرا باینها چاره نمیكند؟! خواهش دارم این را برای ما روشن فرمایید. در پاسخ باز همان سخنها را بازگردانیدند و ما نیز باحترام بزرگیشان دیگر بسخن ادامه ندادیم».
میگویم : نیك شده كه چنان پرسشی رفته و نیك شده كه گفتگو پاسدارانه[=محترمانه] بپایان آمده. من نیز سخنانی در آن باره میافزایم : این یكی از زمینههاییست كه میباید روشن گردد و یكرویه[=مسلّم] شود. اگر این راست است كه كسانی از درگذشتگان یا از زندگان ، دستاندركارهای خدا میباشند باید همه آن را بپذیرند و پروای آن كسان كنند و اگر راست نیست باید همه رها كنند و دیگر نامش را نبرند.
نخست میباید دید آیا كسانی از آفریدگان ، چه از امامان شیعه و چه از دیگران ، چه در زمان زندگیشان و چه پس از مردنشان ، دستی در كارهای خدا توانند داشت؟! مثلاً به بیماری بهبود توانند داد؟. در كار كسی گشایشی پدید توانند آورد؟!. ما میپرسیم آیا چنین چیزی را توان پذیرفت؟!.. آیا این همان بتپرستی نیست؟ همان بیدینی نیست؟!.. آخر خدا را چه شده كه كارش را بدیگران سپارد؟!.. چه شده كه برای خود دستیار و یاور گیرد؟!.. آیا خدا فلان فرمانرواست كه خودش كارهایش را نتواند ، و یا بهوسْ كسانی را بالا بَرد و همدست و همنشین خود گردانَد؟!..
میدانم خواهند گفت : اینان میانجیند. میگویم : این بهانهایست میآورید. این كتابهاتان در دست ماست و ما نیك میدانیم كه چه باورهایی دربارهی امامان میدارید. از آن گذشته این نیز غلط است. این نیز بیدینی است. خدایی كه میبیند و میشنود و میداند با او چه جای میانجی داشتن است؟!.. شما خدا را چه میپندارید كه میانجی بنزد او میبرید؟!.. مگر خدا صمدخانست؟! مگر تیمور لنگ است؟! چرا بزشتی كار خود پی نمیبرید؟!.
دوم میباید دید تاكنون رو داده كه یكی از آن امامان یا از دیگران دستی از مردم گیرد و یك نمونهای از كار آنان درمیان باشد؟!.. چنین چیزی كی رو داده؟!. : آیا در داستان دلگداز مغول كه فریاد بیچارگان از هر گوشه بلند میشد؟!. یا در كشتارهای تیمور كه فریاد و ناله از شهرها برمیخاست؟!. یا در داستان اُزبك كه در مشهد در زیر بارگاه امام چندین هزار بیگناه را خون ریختند؟!. یا در كشتار آسوری كه از خانههای ارومی (1) ناله و فریاد زنان و دختران بلند میشد؟!.. یا در خشكسالیها كه بارها رو داده و هر بار گروه انبوهی را بخاك كشیده؟!. آخر در كدام داستان یك دستگیری از آنان دیده شده كه شما بگواهی آورید؟!.
باز اگر یك تودهی بسامان و سرفرازی میبودید كسی میتوانست پندارد كه از «فیوضات باطنی» آنانست. سخن در اینجاست كه آن هم نیست و بگفتهی آقای شكوهیان اینهمه پراكندگی و آشفتگی درمیانست؟!..
چنان باوری میبایست یا دلیلی از خرد با خود دارد كه مردم ناگزیر شده بپذیرند ، و یا داستانی رو داده و كسانی با دیده دیده باشند و ناچار باور كنند. در جایی كه هیچ كدام نیست چگونه آن را میپذیرید؟!
1ـ ارومیه ـ و
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 1
اكنون كه بنوشتن این گفتار آغاز میكنم دو نامه در جلو منست كه هر یكی گفتگویی را كه در میانهی یكی از هواخواهان پیمان با دیگری رفته بازمینماید. چون هر دو گفتگو از راه خود پیش رفته در این گفتار میآورم :
یكی از نامهها از مراغه از آقای نادر شكوهیانست كه چهار ماه پیش فرستاده و در آن چنین مینویسد : «در نشستی با یكی از علماء كه شمارهی ششم پیمان را خوانده بود با بودن برادرم گفتگو بمیان آمد. آقا گفتند پیمان مطلب را ظاهراً خوب و بقاعده گفته كه امام اگر مردهاش هم امام بودی یكی بس بودی ، ولی از باطن امام نگفته و یا اینكه نخواسته بگوید. پاسخ دادم باطن امام چطور است و چطور در باطنْ مرده و زندهی آنها یكیست؟! پیمان اگر سخنی گفته دلیل هم همراهش كرده. بقول شما پیمان از باطن امام آگاهی نداشته و ننوشته. شما بفرمایید و ما بدانیم و خبردار باشیم. در پاسخِ این آغاز كرد قرب و منزلت امامان را شمردن و ستایش بسیار كردن. گفتیم : اینها دلیل آن گفتهتان نشد. اینها درست ، ولی سخن در آنست كه شما میفرمایید امام چه مرده و چه زنده قادر است و همیشه امام است ، و هیچگاه چشم از امت برنمیدارد. دلیل این چیست؟!. ما میگوییم اگر چنان چیزی هست پس این آشفتگیها و پراكندگیها از كجاست؟!. پس چرا باینها چاره نمیكند؟! خواهش دارم این را برای ما روشن فرمایید. در پاسخ باز همان سخنها را بازگردانیدند و ما نیز باحترام بزرگیشان دیگر بسخن ادامه ندادیم».
میگویم : نیك شده كه چنان پرسشی رفته و نیك شده كه گفتگو پاسدارانه[=محترمانه] بپایان آمده. من نیز سخنانی در آن باره میافزایم : این یكی از زمینههاییست كه میباید روشن گردد و یكرویه[=مسلّم] شود. اگر این راست است كه كسانی از درگذشتگان یا از زندگان ، دستاندركارهای خدا میباشند باید همه آن را بپذیرند و پروای آن كسان كنند و اگر راست نیست باید همه رها كنند و دیگر نامش را نبرند.
نخست میباید دید آیا كسانی از آفریدگان ، چه از امامان شیعه و چه از دیگران ، چه در زمان زندگیشان و چه پس از مردنشان ، دستی در كارهای خدا توانند داشت؟! مثلاً به بیماری بهبود توانند داد؟. در كار كسی گشایشی پدید توانند آورد؟!. ما میپرسیم آیا چنین چیزی را توان پذیرفت؟!.. آیا این همان بتپرستی نیست؟ همان بیدینی نیست؟!.. آخر خدا را چه شده كه كارش را بدیگران سپارد؟!.. چه شده كه برای خود دستیار و یاور گیرد؟!.. آیا خدا فلان فرمانرواست كه خودش كارهایش را نتواند ، و یا بهوسْ كسانی را بالا بَرد و همدست و همنشین خود گردانَد؟!..
میدانم خواهند گفت : اینان میانجیند. میگویم : این بهانهایست میآورید. این كتابهاتان در دست ماست و ما نیك میدانیم كه چه باورهایی دربارهی امامان میدارید. از آن گذشته این نیز غلط است. این نیز بیدینی است. خدایی كه میبیند و میشنود و میداند با او چه جای میانجی داشتن است؟!.. شما خدا را چه میپندارید كه میانجی بنزد او میبرید؟!.. مگر خدا صمدخانست؟! مگر تیمور لنگ است؟! چرا بزشتی كار خود پی نمیبرید؟!.
دوم میباید دید تاكنون رو داده كه یكی از آن امامان یا از دیگران دستی از مردم گیرد و یك نمونهای از كار آنان درمیان باشد؟!.. چنین چیزی كی رو داده؟!. : آیا در داستان دلگداز مغول كه فریاد بیچارگان از هر گوشه بلند میشد؟!. یا در كشتارهای تیمور كه فریاد و ناله از شهرها برمیخاست؟!. یا در داستان اُزبك كه در مشهد در زیر بارگاه امام چندین هزار بیگناه را خون ریختند؟!. یا در كشتار آسوری كه از خانههای ارومی (1) ناله و فریاد زنان و دختران بلند میشد؟!.. یا در خشكسالیها كه بارها رو داده و هر بار گروه انبوهی را بخاك كشیده؟!. آخر در كدام داستان یك دستگیری از آنان دیده شده كه شما بگواهی آورید؟!.
باز اگر یك تودهی بسامان و سرفرازی میبودید كسی میتوانست پندارد كه از «فیوضات باطنی» آنانست. سخن در اینجاست كه آن هم نیست و بگفتهی آقای شكوهیان اینهمه پراكندگی و آشفتگی درمیانست؟!..
چنان باوری میبایست یا دلیلی از خرد با خود دارد كه مردم ناگزیر شده بپذیرند ، و یا داستانی رو داده و كسانی با دیده دیده باشند و ناچار باور كنند. در جایی كه هیچ كدام نیست چگونه آن را میپذیرید؟!
1ـ ارومیه ـ و
🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 پیامها (تکهی 2)
دریغا ! من هرچه میخواهم دربارهی شعرا کوتاه بیاورم باز میبینم سخنهای گفتنی بسیار است و هرگز نباید خاموش نشست.
چه دشوار است که آدمی عیبهایی را در مردم خویش سراغ گیرد : که اگر بگوید شرمساری آن بهرهی خودش خواهد بود و اگر نگوید خیانت بزرگی را بآن مردم کرده.
من دوست میداشتم این شعرا ایرانی نبودند تا من آزادانه میتوانستم عیبهای آنان را مو بمو گفته و همچون آفتاب روشن گردانم که یکی از بدبختیهای ایرانیان پیدایش این شعرا درمیان آنان است.
اگر کسانی از بیگانگان زبان پارسی یاد گرفته و در شعرهای شعرا بغور پرداخته بخواهند ایرانیان را تنها از روی آن اشعار بشناسند مردمی خواهند شناخت : چاپلوس و ستمکش و یاوهگو و دشنامده و نمکناشناس ـ مردمی که زنان زیبای خود را گزارده با جوانان سادهرو عشقبازی کنند. مردمی که از هر که ستم بیشتر بینند ستایش او بیشتر کنند. مردمی که یک روز پیغمبران و امامان را بدرجهی خدایی برسانند و روز دیگر بگفتههای آنان ریشخند نموده بیباکی و شرب الیهود از اندازه بیرون کنند.
آیا ایرانیان چنیناند؟.
آخر ای نادانان! آن جوانی که در سادگی بجای زنانش گرفته با او عشقبازی نمایند دیگر درو غیرتی بازنمیماند. دیگر ازو مرد شمشیرزن برنمیآید. دیگر او پردهاش دریده شده که اگر زنده بماند و خدای نکرده روزی نیرویی در دست کند صدها پستی ازو نمایان خواهد بود!
مردم ایران باید همهی این شعرای بیآبرو را دور بریزند و از آنان بیزاری جویند. و اگر از من بشنوند از گذشته تنها بفردوسی که شاعر آبرومند و سرفرازی بوده بسنده کرده از دیگران و شعرهای آنان چشمپوشی نمایند.
اینان زمانی برخاستهاند که دورهی زبونی و اسیری ایران و در سایهی چیرگی ترکان و مغولان رشتهی اخلاق پاک گسیخته بوده. اینست که از سراپای گفتههای آنان جز زبونی و خواری و سرشکستگی هویدا نیست. اینست که صد گونه بیشرمی و بیآبرویی از سخنان آنان نمودار است.
ولی امروز که دورهی آزادی و سرفرازی ایران است امروز که ایرانیان باید بکوشند و در سایهی خردمندی و گردنفرازی بر سراسر جهانیان برتری یابند ـ در چنین روزی چه سزاست که آن شعرهای آن چنانی درمیان مردم پراکنده باشد؟!
امروز که ایران بیش از همه بجوانان گردنفراز و جنگجو و جانباز نیازمند است چه جای آنست که شعرهایی در عشقبازی با جوانان بر سر زبانها باشد؟!
امروز نه دورهی سنجر است و نه باید اشعار پوچ و بیمعنای شاعر او انوری را کسی بخواند!
امروز نه دورهی مغول است و نه باید گفتههای بیغیرتانهی شعرای آن زمان را کسی بشناسد!
هرگز نباید فریب آن را خورد که کسانی از شرقشناسان اروپا هوادار این شعرا میباشند و دربارهی آنان کتابها مینویسند. زیرا بیشتر این شرقشناسان کارکنان سیاسی دولتهای اروپا بودهاند و ما از کجا بدانیم که این کار ایشان خود سیاستی نبوده و از ترویج این شعرها آن نتیجه را نخواستهاند که ایرانیان و مسلمانان را به بیدینی و بیباکی دلیر گردانند؟!
این دربارهی گذشتگان است. اما شعرای امروز یک کلمه میگویم که باید سخن با زبان امروزی و شایستهی امروز بگویند وگرنه بیهوده عمر خود و دیگران را تباه نسازند.
آن شعرایی که غزلهای بیجا میسرایند کار بیهوده میکنند و مغز خود را فرسوده میسازند.
آن کسانی که شعرهای خراباتی میبافند و دم از شاهد و ساده میزنند بیشرمی خود را بجهانیان میرسانند.
آن روزنامههایی که اینگونه شعرها را چاپ میکنند نوشته بنادانی خود بدست مردم میدهند.
کسی که امروز شعر میگوید اگر هوش بر سر خود دارد اگر غیرت ایرانیگری بر رگ و ریشهی او دویده باید زبان به پند گشاید و عیبهای توده را بگوید تردامنی زنان را نکوهش کند مردم را براستی و درستی و گردنفرازی برانگیزد.
آنهمه شعرهای خراباتی گفتهاند بس است. آنهمه غزل در ستایش چشم و ابروی یار پنداری سرودهاند بس است. آنهمه چاپلوسیها کردهاند بس است. آنهمه طعنه بشیخ و زاهد زدهاند بس است. آنهمه ستایش پیر میفروش (ملا حزقیل) کردهاند بس است.
ما امروز صد درد داریم که درمان همهی آنها گفتن است. کسانی اگر زبان گویا دارند در این زمینهها بگویند که سودی بمردم برسانند وگرنه بیهوده عمر خود و دیگران را تباه نگردانند. بخیره مغز خود را با آن اندیشههای پوچ فرسوده نسازند.
امروز زبانی که بسادهپرستی باز میشود باید آن را برید.
من این سخنان را جز بنام غیرت مسلمانی و ایرانیگری نمیرانم. و مقصودی جز از راهنمایی ندارم. کسانی اگر ایراد بجایی دارند بنویسند. وگرنه دشمنی و بدگویی جز نادانی و بیخردی نخواهد بود.
👇
🔸 پیامها (تکهی 2)
دریغا ! من هرچه میخواهم دربارهی شعرا کوتاه بیاورم باز میبینم سخنهای گفتنی بسیار است و هرگز نباید خاموش نشست.
چه دشوار است که آدمی عیبهایی را در مردم خویش سراغ گیرد : که اگر بگوید شرمساری آن بهرهی خودش خواهد بود و اگر نگوید خیانت بزرگی را بآن مردم کرده.
من دوست میداشتم این شعرا ایرانی نبودند تا من آزادانه میتوانستم عیبهای آنان را مو بمو گفته و همچون آفتاب روشن گردانم که یکی از بدبختیهای ایرانیان پیدایش این شعرا درمیان آنان است.
اگر کسانی از بیگانگان زبان پارسی یاد گرفته و در شعرهای شعرا بغور پرداخته بخواهند ایرانیان را تنها از روی آن اشعار بشناسند مردمی خواهند شناخت : چاپلوس و ستمکش و یاوهگو و دشنامده و نمکناشناس ـ مردمی که زنان زیبای خود را گزارده با جوانان سادهرو عشقبازی کنند. مردمی که از هر که ستم بیشتر بینند ستایش او بیشتر کنند. مردمی که یک روز پیغمبران و امامان را بدرجهی خدایی برسانند و روز دیگر بگفتههای آنان ریشخند نموده بیباکی و شرب الیهود از اندازه بیرون کنند.
آیا ایرانیان چنیناند؟.
آخر ای نادانان! آن جوانی که در سادگی بجای زنانش گرفته با او عشقبازی نمایند دیگر درو غیرتی بازنمیماند. دیگر ازو مرد شمشیرزن برنمیآید. دیگر او پردهاش دریده شده که اگر زنده بماند و خدای نکرده روزی نیرویی در دست کند صدها پستی ازو نمایان خواهد بود!
مردم ایران باید همهی این شعرای بیآبرو را دور بریزند و از آنان بیزاری جویند. و اگر از من بشنوند از گذشته تنها بفردوسی که شاعر آبرومند و سرفرازی بوده بسنده کرده از دیگران و شعرهای آنان چشمپوشی نمایند.
اینان زمانی برخاستهاند که دورهی زبونی و اسیری ایران و در سایهی چیرگی ترکان و مغولان رشتهی اخلاق پاک گسیخته بوده. اینست که از سراپای گفتههای آنان جز زبونی و خواری و سرشکستگی هویدا نیست. اینست که صد گونه بیشرمی و بیآبرویی از سخنان آنان نمودار است.
ولی امروز که دورهی آزادی و سرفرازی ایران است امروز که ایرانیان باید بکوشند و در سایهی خردمندی و گردنفرازی بر سراسر جهانیان برتری یابند ـ در چنین روزی چه سزاست که آن شعرهای آن چنانی درمیان مردم پراکنده باشد؟!
امروز که ایران بیش از همه بجوانان گردنفراز و جنگجو و جانباز نیازمند است چه جای آنست که شعرهایی در عشقبازی با جوانان بر سر زبانها باشد؟!
امروز نه دورهی سنجر است و نه باید اشعار پوچ و بیمعنای شاعر او انوری را کسی بخواند!
امروز نه دورهی مغول است و نه باید گفتههای بیغیرتانهی شعرای آن زمان را کسی بشناسد!
هرگز نباید فریب آن را خورد که کسانی از شرقشناسان اروپا هوادار این شعرا میباشند و دربارهی آنان کتابها مینویسند. زیرا بیشتر این شرقشناسان کارکنان سیاسی دولتهای اروپا بودهاند و ما از کجا بدانیم که این کار ایشان خود سیاستی نبوده و از ترویج این شعرها آن نتیجه را نخواستهاند که ایرانیان و مسلمانان را به بیدینی و بیباکی دلیر گردانند؟!
این دربارهی گذشتگان است. اما شعرای امروز یک کلمه میگویم که باید سخن با زبان امروزی و شایستهی امروز بگویند وگرنه بیهوده عمر خود و دیگران را تباه نسازند.
آن شعرایی که غزلهای بیجا میسرایند کار بیهوده میکنند و مغز خود را فرسوده میسازند.
آن کسانی که شعرهای خراباتی میبافند و دم از شاهد و ساده میزنند بیشرمی خود را بجهانیان میرسانند.
آن روزنامههایی که اینگونه شعرها را چاپ میکنند نوشته بنادانی خود بدست مردم میدهند.
کسی که امروز شعر میگوید اگر هوش بر سر خود دارد اگر غیرت ایرانیگری بر رگ و ریشهی او دویده باید زبان به پند گشاید و عیبهای توده را بگوید تردامنی زنان را نکوهش کند مردم را براستی و درستی و گردنفرازی برانگیزد.
آنهمه شعرهای خراباتی گفتهاند بس است. آنهمه غزل در ستایش چشم و ابروی یار پنداری سرودهاند بس است. آنهمه چاپلوسیها کردهاند بس است. آنهمه طعنه بشیخ و زاهد زدهاند بس است. آنهمه ستایش پیر میفروش (ملا حزقیل) کردهاند بس است.
ما امروز صد درد داریم که درمان همهی آنها گفتن است. کسانی اگر زبان گویا دارند در این زمینهها بگویند که سودی بمردم برسانند وگرنه بیهوده عمر خود و دیگران را تباه نگردانند. بخیره مغز خود را با آن اندیشههای پوچ فرسوده نسازند.
امروز زبانی که بسادهپرستی باز میشود باید آن را برید.
من این سخنان را جز بنام غیرت مسلمانی و ایرانیگری نمیرانم. و مقصودی جز از راهنمایی ندارم. کسانی اگر ایراد بجایی دارند بنویسند. وگرنه دشمنی و بدگویی جز نادانی و بیخردی نخواهد بود.
👇
این رسم در ایران بسیار زشت است که هر کسی زبانش تند است و اندیشه و دستش کُند. ما هرچه مینویسیم میشنویم کسانی گله از آن دارند و در اینجا و آنجا بدگویی میکنند. ولی هرچه نگران روزنامهها میشویم که مگر یکی از آن بدگویان پایی جلو گزارده سخنان خود را بنویسد تا ما نیز بدانیم هرگز نوشتهای را نمیبینیم. اگر گاهی هم یکی مینویسد همچون نگارش آقای صفیر است که باید کنار گزاشت و از چاپ آن چشم پوشید.
.
.
✴️ شما امروز بر سر یک دو راهی ایستادهاید که اختیار دارید هر کدام را بپذیرید :
✴️ یکی آنکه به همین حال که هستید باشید : این اندیشههای پراکنده همچنان در مغزها باشد ، از شعر و شاعری دست برندارید ، کتابهای سراپا زیان زمان مغول را پیاپی چاپ کرده بیرون ریزید ، چهارده مذهب همچنانکه هست باشد ، اخلاق پست بحال خود بماند ، از هر کسی زور دیدید گردن گزارید و همه بخاموشی گرایید ، و اگر او رفت بیکبار زبان بزشتگویی باز کنید ، آدمکشان آسوری و کرد در جای خود بمانند ، تاراجگران بوئراحمدی و لر و بلوچ در کار خود باشند ، پیاپی حزبها سازید ، و دستهها ببندید ، و در راه خودنمایی و هوسبازی از گراییدن به بیگانگان هم خودداری ننمایید. یک جمله بگویم : تغییری در اندیشه و رفتار و کردار خود ندهید.
✴️ این یک راه است و میتوانید آن را پیش گیرید. ولی در این صورت حالتان همین خواهد بود که هست. گرفتار صد بدبختی خواهید بود ، لگدمال بیگانگان خواهید گردید ، اختیار زندگانی را در دست خود نخواهید داشت. یک جمله بگویم : این درماندگی و زبونی پایدار خواهد ماند و بلکه روز بروز سختتر گردیده کمکم نوبت نابودی خواهد رسید.
✴️ یک راه دیگر آنست که این حقایق را که ما یاد میکنیم و یکایک روشن میگردانیم بپذیرید و هر کسی در سهم خود بکار بندد و زشتیها را از خود دور گرداند و یک تبدیلی در اندیشهها و خویها و رفتارها پدید آید و زندگانی رنگ نوینی گیرد. یک راه هم اینست.
✴️ اختیار با شماست که کدام یکی از اینها را بپذیرید و پیش گیرید. اگر بخواهید با همین حال بازمانید چنانکه گفتم گرفتاریهاتان همین خواهد بود که هست ، و شما باید باینها رضایت دهید و بیهوده بگله و ناله نپردازید. زیرا این گرفتاریها یک حادثهی تصادفی ، یا نتیجهی قضا و قدر نیست. بلکه نتیجهی قطعی همان حال و رفتاریست که دارید ، و میخواهید دست برندارید.
✴️ یک بیچارگی که من در شما میبینم آنست که نمیخواهید نیک بشوید ولی میخواهید از روزگار نیکی بینید. میخواهید در این آلودگیها بمانید و هیچ کم نکنید ، ولی نتیجهی آنها را که زبونی و زیردستیست درنیابید. در اینجاست که باید گفت معنی زندگی را نمیدانید. در اینجاست که باید گفت : یک دسته کودکان چهلساله و پنجاهسالهاید.
✴️ این کار کودکانست که دست بآتش دراز میکنند و چون سوزانید بگریه میافتند. در جلو کندوی عسل ببازی پردازند و چون زنبورها بیرون ریختند و سر و روی ایشان را خستند بناله و فریاد برخیزند.
✴️ شما بخودتان بسیار مغرورید. من چون میآزمایم میبینم این غرور و نادانی شما از اندازه گذشته. زیرا امروز در حال آنکه از هر باره خوار و زبون میباشید و در توی بدبختی و درماندگی فرورفتهاید باز حال خود را درک نمیکنید. شما هر یکی خود را دانشمند میشمارید هر سخنی بمیان آید میگویید : «مگر ما این را نمیدانستیم» ولی من چون میآزمایم میبینم ، شما چیزهای بسیار روشنی را نمیدانید.
✴️ شما از داستان «علت و معلول» ناآگاهید و این نمیدانید که در این جهان هر چیزی از یک علتی برمیخیزد و تا آن علت از میان نرود بحال خود خواهید ماند. این نمیدانید که هر گرفتاری یا بیماری که برای کسی یا تودهای رخ میدهد از یک علتی برخاسته که باید آن را جست و شناخت و بچاره پرداخت. این چراغ برق بالا سر ما ، اگر اکنون خاموش گردد شاید کسانی آن را تصادفی شمارند و بسخنان گلهآمیزی پردازند. ولی یک اهل فن آن را جز نتیجهی یک علتی نخواهد شمرد و اینست جستجوی آن علت را کرده و بدست آورده و چاره خواهد کرد.
✴️ این یک قاعدهی بزرگ همگانیست و بهمه چیز جاریست. ولی شما آن را نمیدانید و اعتنا ندارید. بجای آنکه آلودگیها را از خود دور گردانید و بگرفتاریها از راهش چاره کنید تنها بگله و ناله بس میکنید و یا بیخردانه امیدوارید که ایران یک طلسمی دارد و کسی آن را از دست شما نتواند گرفت.
✴️ شما از نادانی و بیچارگی ، هم زبونی و هم بدبختی را میکشید و هم بیهوده ناله و فریاد میکنید که این خود زیان دیگری میباشد. شما به هر چیزی از آلودگیهای خود نام فریبندهی دیگری میگزارید : شعرهای بیهوده سرودن ، و افسانههای بیخردانه بافتن را «ادبیات» مینامید ، کهنهبافندگیهای یونان و روم را «فلسفه» میخوانید ، به بدآموزیهای خانهبرانداز صوفیگری «عرفان» نام میدهید ، آشفتن مغزهای جوانان را «آموزش و پرورش» یاد میکنید ، گمراهیهای پراکنده و کشاکشهای بیهودهی قرنهای گذشته را «مذهب» میشمارید ... بدینسان به هر یکی از آلودگیهای خود عنوان دیگری میدهید و ما هر یکی را که دنبال میکنیم بهایهوی و ایستادگی میپردازید و با این حال نیکی از جهان میخواهید. دوباره میگویم : این خود نشان درماندگی شماست.
👇
✴️ یکی آنکه به همین حال که هستید باشید : این اندیشههای پراکنده همچنان در مغزها باشد ، از شعر و شاعری دست برندارید ، کتابهای سراپا زیان زمان مغول را پیاپی چاپ کرده بیرون ریزید ، چهارده مذهب همچنانکه هست باشد ، اخلاق پست بحال خود بماند ، از هر کسی زور دیدید گردن گزارید و همه بخاموشی گرایید ، و اگر او رفت بیکبار زبان بزشتگویی باز کنید ، آدمکشان آسوری و کرد در جای خود بمانند ، تاراجگران بوئراحمدی و لر و بلوچ در کار خود باشند ، پیاپی حزبها سازید ، و دستهها ببندید ، و در راه خودنمایی و هوسبازی از گراییدن به بیگانگان هم خودداری ننمایید. یک جمله بگویم : تغییری در اندیشه و رفتار و کردار خود ندهید.
✴️ این یک راه است و میتوانید آن را پیش گیرید. ولی در این صورت حالتان همین خواهد بود که هست. گرفتار صد بدبختی خواهید بود ، لگدمال بیگانگان خواهید گردید ، اختیار زندگانی را در دست خود نخواهید داشت. یک جمله بگویم : این درماندگی و زبونی پایدار خواهد ماند و بلکه روز بروز سختتر گردیده کمکم نوبت نابودی خواهد رسید.
✴️ یک راه دیگر آنست که این حقایق را که ما یاد میکنیم و یکایک روشن میگردانیم بپذیرید و هر کسی در سهم خود بکار بندد و زشتیها را از خود دور گرداند و یک تبدیلی در اندیشهها و خویها و رفتارها پدید آید و زندگانی رنگ نوینی گیرد. یک راه هم اینست.
✴️ اختیار با شماست که کدام یکی از اینها را بپذیرید و پیش گیرید. اگر بخواهید با همین حال بازمانید چنانکه گفتم گرفتاریهاتان همین خواهد بود که هست ، و شما باید باینها رضایت دهید و بیهوده بگله و ناله نپردازید. زیرا این گرفتاریها یک حادثهی تصادفی ، یا نتیجهی قضا و قدر نیست. بلکه نتیجهی قطعی همان حال و رفتاریست که دارید ، و میخواهید دست برندارید.
✴️ یک بیچارگی که من در شما میبینم آنست که نمیخواهید نیک بشوید ولی میخواهید از روزگار نیکی بینید. میخواهید در این آلودگیها بمانید و هیچ کم نکنید ، ولی نتیجهی آنها را که زبونی و زیردستیست درنیابید. در اینجاست که باید گفت معنی زندگی را نمیدانید. در اینجاست که باید گفت : یک دسته کودکان چهلساله و پنجاهسالهاید.
✴️ این کار کودکانست که دست بآتش دراز میکنند و چون سوزانید بگریه میافتند. در جلو کندوی عسل ببازی پردازند و چون زنبورها بیرون ریختند و سر و روی ایشان را خستند بناله و فریاد برخیزند.
✴️ شما بخودتان بسیار مغرورید. من چون میآزمایم میبینم این غرور و نادانی شما از اندازه گذشته. زیرا امروز در حال آنکه از هر باره خوار و زبون میباشید و در توی بدبختی و درماندگی فرورفتهاید باز حال خود را درک نمیکنید. شما هر یکی خود را دانشمند میشمارید هر سخنی بمیان آید میگویید : «مگر ما این را نمیدانستیم» ولی من چون میآزمایم میبینم ، شما چیزهای بسیار روشنی را نمیدانید.
✴️ شما از داستان «علت و معلول» ناآگاهید و این نمیدانید که در این جهان هر چیزی از یک علتی برمیخیزد و تا آن علت از میان نرود بحال خود خواهید ماند. این نمیدانید که هر گرفتاری یا بیماری که برای کسی یا تودهای رخ میدهد از یک علتی برخاسته که باید آن را جست و شناخت و بچاره پرداخت. این چراغ برق بالا سر ما ، اگر اکنون خاموش گردد شاید کسانی آن را تصادفی شمارند و بسخنان گلهآمیزی پردازند. ولی یک اهل فن آن را جز نتیجهی یک علتی نخواهد شمرد و اینست جستجوی آن علت را کرده و بدست آورده و چاره خواهد کرد.
✴️ این یک قاعدهی بزرگ همگانیست و بهمه چیز جاریست. ولی شما آن را نمیدانید و اعتنا ندارید. بجای آنکه آلودگیها را از خود دور گردانید و بگرفتاریها از راهش چاره کنید تنها بگله و ناله بس میکنید و یا بیخردانه امیدوارید که ایران یک طلسمی دارد و کسی آن را از دست شما نتواند گرفت.
✴️ شما از نادانی و بیچارگی ، هم زبونی و هم بدبختی را میکشید و هم بیهوده ناله و فریاد میکنید که این خود زیان دیگری میباشد. شما به هر چیزی از آلودگیهای خود نام فریبندهی دیگری میگزارید : شعرهای بیهوده سرودن ، و افسانههای بیخردانه بافتن را «ادبیات» مینامید ، کهنهبافندگیهای یونان و روم را «فلسفه» میخوانید ، به بدآموزیهای خانهبرانداز صوفیگری «عرفان» نام میدهید ، آشفتن مغزهای جوانان را «آموزش و پرورش» یاد میکنید ، گمراهیهای پراکنده و کشاکشهای بیهودهی قرنهای گذشته را «مذهب» میشمارید ... بدینسان به هر یکی از آلودگیهای خود عنوان دیگری میدهید و ما هر یکی را که دنبال میکنیم بهایهوی و ایستادگی میپردازید و با این حال نیکی از جهان میخواهید. دوباره میگویم : این خود نشان درماندگی شماست.
👇
✴️ دوباره میگویم : شما یا چنانکه هستید باشید و تن باین خواری و زبونی دهید و یا اگر رهایی میخواهید این حقایق را از ما بپذیرید و هر کسی تکانی بخود دهید و هر کسی این آلودگیها را از خود دور گردانید.
(پرچم روزانه شمارهی 102)
(پرچم روزانه شمارهی 102)
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 یک گفت و شنیدی (تکهی دو از دو)
این کار کودکانست که دست بآتش دراز میکنند و چون سوزانید بگریه میافتند. در جلو کندوی عسل ببازی پردازند و چون زنبورها بیرون ریختند و سر و روی ایشان را خستند بناله و فریاد برخیزند.
شما بخودتان بسیار مغرورید. من چون میآزمایم میبینم این غرور و نادانی شما از اندازه گذشته. زیرا امروز در حال آنکه از هر باره خوار و زبون میباشید و در توی بدبختی و درماندگی فرورفتهاید باز حال خود را درک نمیکنید. شما هر یکی خود را دانشمند میشمارید هر سخنی بمیان آید میگویید : «مگر ما این را نمیدانستیم» ولی من چون میآزمایم میبینم ، شما چیزهای بسیار روشنی را نمیدانید.
شما از داستان «علت و معلول» ناآگاهید و این نمیدانید که در این جهان هر چیزی از یک علتی برمیخیزد و تا آن علت از میان نرود بحال خود خواهید ماند. این نمیدانید که هر گرفتاری یا بیماری که برای کسی یا تودهای رخ میدهد از یک علتی برخاسته که باید آن را جست و شناخت و بچاره پرداخت. این چراغ برق بالا سر ما ، اگر اکنون خاموش گردد شاید کسانی آن را تصادفی شمارند و بسخنان گلهآمیزی پردازند. ولی یک اهل فن آن را جز نتیجهی یک علتی نخواهد شمرد و اینست جستجوی آن علت را کرده و بدست آورده و چاره خواهد کرد.
این یک قاعدهی بزرگ همگانیست و بهمه چیز جاریست. ولی شما آن را نمیدانید و اعتنا ندارید. بجای آنکه آلودگیها را از خود دور گردانید و بگرفتاریها از راهش چاره کنید تنها بگله و ناله بس میکنید و یا بیخردانه امیدوارید که ایران یک طلسمی دارد و کسی آن را از دست شما نتواند گرفت.
شما از نادانی و بیچارگی ، هم زبونی و هم بدبختی را میکشید و هم بیهوده ناله و فریاد میکنید که این خود زیان دیگری میباشد. شما به هر چیزی از آلودگیهای خود نام فریبندهی دیگری میگزارید : شعرهای بیهوده سرودن ، و افسانههای بیخردانه بافتن را «ادبیات» مینامید ، کهنهبافندگیهای یونان و روم را «فلسفه» میخوانید ، به بدآموزیهای خانهبرانداز صوفیگری «عرفان» نام میدهید ، آشفتن مغزهای جوانان را «آموزش و پرورش» یاد میکنید ، گمراهیهای پراکنده و کشاکشهای بیهودهی قرنهای گذشته را «مذهب» میشمارید ... بدینسان به هر یکی از آلودگیهای خود عنوان دیگری میدهید و ما هر یکی را که دنبال میکنیم بهایهوی و ایستادگی میپردازید و با این حال نیکی از جهان میخواهید. دوباره میگویم : این خود نشان درماندگی شماست.
دوباره میگویم : شما یا چنانکه هستید باشید و تن باین خواری و زبونی دهید و یا اگر رهایی میخواهید این حقایق را از ما بپذیرید و هر کسی تکانی بخود دهید و هر کسی این آلودگیها را از خود دور گردانید.
(پرچم روزانه شمارهی 102)
.
🔸 یک گفت و شنیدی (تکهی دو از دو)
این کار کودکانست که دست بآتش دراز میکنند و چون سوزانید بگریه میافتند. در جلو کندوی عسل ببازی پردازند و چون زنبورها بیرون ریختند و سر و روی ایشان را خستند بناله و فریاد برخیزند.
شما بخودتان بسیار مغرورید. من چون میآزمایم میبینم این غرور و نادانی شما از اندازه گذشته. زیرا امروز در حال آنکه از هر باره خوار و زبون میباشید و در توی بدبختی و درماندگی فرورفتهاید باز حال خود را درک نمیکنید. شما هر یکی خود را دانشمند میشمارید هر سخنی بمیان آید میگویید : «مگر ما این را نمیدانستیم» ولی من چون میآزمایم میبینم ، شما چیزهای بسیار روشنی را نمیدانید.
شما از داستان «علت و معلول» ناآگاهید و این نمیدانید که در این جهان هر چیزی از یک علتی برمیخیزد و تا آن علت از میان نرود بحال خود خواهید ماند. این نمیدانید که هر گرفتاری یا بیماری که برای کسی یا تودهای رخ میدهد از یک علتی برخاسته که باید آن را جست و شناخت و بچاره پرداخت. این چراغ برق بالا سر ما ، اگر اکنون خاموش گردد شاید کسانی آن را تصادفی شمارند و بسخنان گلهآمیزی پردازند. ولی یک اهل فن آن را جز نتیجهی یک علتی نخواهد شمرد و اینست جستجوی آن علت را کرده و بدست آورده و چاره خواهد کرد.
این یک قاعدهی بزرگ همگانیست و بهمه چیز جاریست. ولی شما آن را نمیدانید و اعتنا ندارید. بجای آنکه آلودگیها را از خود دور گردانید و بگرفتاریها از راهش چاره کنید تنها بگله و ناله بس میکنید و یا بیخردانه امیدوارید که ایران یک طلسمی دارد و کسی آن را از دست شما نتواند گرفت.
شما از نادانی و بیچارگی ، هم زبونی و هم بدبختی را میکشید و هم بیهوده ناله و فریاد میکنید که این خود زیان دیگری میباشد. شما به هر چیزی از آلودگیهای خود نام فریبندهی دیگری میگزارید : شعرهای بیهوده سرودن ، و افسانههای بیخردانه بافتن را «ادبیات» مینامید ، کهنهبافندگیهای یونان و روم را «فلسفه» میخوانید ، به بدآموزیهای خانهبرانداز صوفیگری «عرفان» نام میدهید ، آشفتن مغزهای جوانان را «آموزش و پرورش» یاد میکنید ، گمراهیهای پراکنده و کشاکشهای بیهودهی قرنهای گذشته را «مذهب» میشمارید ... بدینسان به هر یکی از آلودگیهای خود عنوان دیگری میدهید و ما هر یکی را که دنبال میکنیم بهایهوی و ایستادگی میپردازید و با این حال نیکی از جهان میخواهید. دوباره میگویم : این خود نشان درماندگی شماست.
دوباره میگویم : شما یا چنانکه هستید باشید و تن باین خواری و زبونی دهید و یا اگر رهایی میخواهید این حقایق را از ما بپذیرید و هر کسی تکانی بخود دهید و هر کسی این آلودگیها را از خود دور گردانید.
(پرچم روزانه شمارهی 102)
.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
✴️ در پیرامون نوشتههای پیمان
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 2
میگویند : پس اینهمه علماء و مجتهدان نفهمیدهاند؟!.. میگویم : بیگمان نفهمیدهاند ، و شما همین را دلیل گیرید كه برای آدمیان دین باید ، وگرنه چه علماء و چه عامیان گمراه گردند و از رستگاری بیرون افتند.
میگویند : پس آن امامان چه بودهاند؟. میگویم : امام بمعنی پیشواست. آنان هر یكی در زمان خود و برای پیروان خود پیشوا بودهاند. ولی امروز و برای شما هیچی نیستند. امام بآن معنی كه شما میشناسید هیچ نبوده و نخواهد بود و شما میباید بیكبار از این باورها بازگردید ، بازگردید و از خدا آمرزش طببید. این را آشكار میگویم كه جای هیچ سخنی بازنماند.
شما را چه شده كه خدای زندهی جاویدان را كه آفریدگار جهانست و رشتهی كارها همه در دست او میباشد بدیده نمیگیرید ، و درگذشتگانی را كه امروز جز نام نشان دیگری از آنان درمیان نیست بدیده میگیرید؟!
برخی میگویند : چه زیان دارد كه مردم چنین باوری دربارهی درگذشتگانی دارند؟!.. میگویم : چه زیان میداشت كه مردم قریش دربارهی لات و هُبَل آن باورها را دارند؟!.. چه زیان میداشت كه مسیحیان دربارهی مسیح آن باور را دارند؟! یك چیزی همین كه دروغ است سراپا زیان باشد. این خود خدا را نشناختن و او را كوچک گرفتن است. از آنسوی شما اگر نمیدانید ما نیك میدانیم كه چنین باوری زیانهای بزرگی را دربر میدارد و بیگمان یكی از انگیزههای درماندگی توده این میباشد. ما زیانهای آن را در جای دیگری بگشادی نوشتهایم (1) و در اینجا فهرستوار میشماریم :
نخست : این كسان چون دین را شناختنِ آن چند تن و دل بستن بآنان میشناسند و رستگاری خود را در آن میپندارند ، اینست بپاكدلی و درستكاری و غیرتمندی و ستودهخویی و نیكوكاری و مانند اینها كه بسیار ارجدار و بسیار بزرگست ارج نمیگزارند. مثلاً دستگیری از گرسنگان نمیكنند و پولها را برداشته بزیارت میروند و یا روضه میخوانانند.
دوم : كار زندگی را سست گرفته پروای كشور و توده و این چیزها نمیكنند. كسانی را كه جز نام هیچ نشانی از ایشان درمیان نیست و در روزهای سختی كمترین یاوری یا دستگیری از كسی نتوانند كرد ، پشتیبان خود شناخته و با این پندار بیپا خود را فریب داده اندیشهی خود و فرزندان خود را نمینمایند. گردانندهی جهان خدا و آیین او اینست كه مردمان همدستی نمایند و بكوشند و برای جلوگیری از دشمنان آماده گردند. اینان خدا را فراموش ساخته و بآیین او پشت پا زده چنین میپندارند كه امامان اینان را نگه خواهند داشت و با این پندار بسیار كج خود را آسوده میگردانند.
ببینید اندازهی گمراهی را : امامی هست ناپیدا و رشتهی همهی كارها در دست اوست ، علمایی در نجف جانشین او میباشند ، میباید خمس و زكات خود را بآنان رسانید. تنها كاری كه میباید كرد اینست و دیگر هیچ. با این گمراهی بسیار رسوا خود را از توده كنار میگیرند و با كوششهایی كه در راه نگهداری كشور و آبادی آن كرده میشود از درون دل دشمنی مینمایند ، و بصدها كار نیكی كه كرده شود ارجی نمیگزارند.
سوم : چون میپندارند آفرش جهان بپاس آن امامان بوده و دیگران از بهر هستی آنان بهستی رسیدهاند ، اینست همه بآنان و سرگذشتهای آنان پرداخته و داستانهای هزار سال پیش را همیشه زنده و در برابر چشم نگه میدارند ، و اینست از زمان خود و از آنچه در پیرامون خودشان رخ میدهد ناآگاه میمانند و اینها را چنانكه هست درنمییابند. بارها گفتهایم : داستان اینان داستان آن كس است كه چشمش تا بیكفرسنگی كار كند و آنچه در آبادیهای بسیار دور رو میدهد بشَدْسَد [2] و دریابد. ولی از پیرامون خود آگاه نباشد و چاه را در زیر پای خود درنیابد. چنانكه یك آدمی بدینسان شایندهی[=لایق] زندگانی نیست ، اینان نیز شایندهی آن نمیباشند.
برخی از اینها راستیرا تباه گردیده و فهم و دریافتشان بیكبار كج گردیده. ما در كار خود این را نیك میبینیم و در رفتاری كه با ما میكنند اندازهی تباهیشان بهتر پیداست.
1ـ گفتار «خردهگیریهای حقیقتگو و پاسخ آن» در شمارههای سال پنجم دیده شود. [یاران کسروی این گفتارها را برویهی کتاب «در پاسخ حقیقتگو» گرد آورده چاپ کردهاند. ما نیز آن را اینترنتی نشر کردهایم.]
[2] ـ شدسیدن (همچون خندیدن) = حس کردن با حواس پنجگانه ، بِشَدسَد = حس بکند. ـ و
.
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 2
میگویند : پس اینهمه علماء و مجتهدان نفهمیدهاند؟!.. میگویم : بیگمان نفهمیدهاند ، و شما همین را دلیل گیرید كه برای آدمیان دین باید ، وگرنه چه علماء و چه عامیان گمراه گردند و از رستگاری بیرون افتند.
میگویند : پس آن امامان چه بودهاند؟. میگویم : امام بمعنی پیشواست. آنان هر یكی در زمان خود و برای پیروان خود پیشوا بودهاند. ولی امروز و برای شما هیچی نیستند. امام بآن معنی كه شما میشناسید هیچ نبوده و نخواهد بود و شما میباید بیكبار از این باورها بازگردید ، بازگردید و از خدا آمرزش طببید. این را آشكار میگویم كه جای هیچ سخنی بازنماند.
شما را چه شده كه خدای زندهی جاویدان را كه آفریدگار جهانست و رشتهی كارها همه در دست او میباشد بدیده نمیگیرید ، و درگذشتگانی را كه امروز جز نام نشان دیگری از آنان درمیان نیست بدیده میگیرید؟!
برخی میگویند : چه زیان دارد كه مردم چنین باوری دربارهی درگذشتگانی دارند؟!.. میگویم : چه زیان میداشت كه مردم قریش دربارهی لات و هُبَل آن باورها را دارند؟!.. چه زیان میداشت كه مسیحیان دربارهی مسیح آن باور را دارند؟! یك چیزی همین كه دروغ است سراپا زیان باشد. این خود خدا را نشناختن و او را كوچک گرفتن است. از آنسوی شما اگر نمیدانید ما نیك میدانیم كه چنین باوری زیانهای بزرگی را دربر میدارد و بیگمان یكی از انگیزههای درماندگی توده این میباشد. ما زیانهای آن را در جای دیگری بگشادی نوشتهایم (1) و در اینجا فهرستوار میشماریم :
نخست : این كسان چون دین را شناختنِ آن چند تن و دل بستن بآنان میشناسند و رستگاری خود را در آن میپندارند ، اینست بپاكدلی و درستكاری و غیرتمندی و ستودهخویی و نیكوكاری و مانند اینها كه بسیار ارجدار و بسیار بزرگست ارج نمیگزارند. مثلاً دستگیری از گرسنگان نمیكنند و پولها را برداشته بزیارت میروند و یا روضه میخوانانند.
دوم : كار زندگی را سست گرفته پروای كشور و توده و این چیزها نمیكنند. كسانی را كه جز نام هیچ نشانی از ایشان درمیان نیست و در روزهای سختی كمترین یاوری یا دستگیری از كسی نتوانند كرد ، پشتیبان خود شناخته و با این پندار بیپا خود را فریب داده اندیشهی خود و فرزندان خود را نمینمایند. گردانندهی جهان خدا و آیین او اینست كه مردمان همدستی نمایند و بكوشند و برای جلوگیری از دشمنان آماده گردند. اینان خدا را فراموش ساخته و بآیین او پشت پا زده چنین میپندارند كه امامان اینان را نگه خواهند داشت و با این پندار بسیار كج خود را آسوده میگردانند.
ببینید اندازهی گمراهی را : امامی هست ناپیدا و رشتهی همهی كارها در دست اوست ، علمایی در نجف جانشین او میباشند ، میباید خمس و زكات خود را بآنان رسانید. تنها كاری كه میباید كرد اینست و دیگر هیچ. با این گمراهی بسیار رسوا خود را از توده كنار میگیرند و با كوششهایی كه در راه نگهداری كشور و آبادی آن كرده میشود از درون دل دشمنی مینمایند ، و بصدها كار نیكی كه كرده شود ارجی نمیگزارند.
سوم : چون میپندارند آفرش جهان بپاس آن امامان بوده و دیگران از بهر هستی آنان بهستی رسیدهاند ، اینست همه بآنان و سرگذشتهای آنان پرداخته و داستانهای هزار سال پیش را همیشه زنده و در برابر چشم نگه میدارند ، و اینست از زمان خود و از آنچه در پیرامون خودشان رخ میدهد ناآگاه میمانند و اینها را چنانكه هست درنمییابند. بارها گفتهایم : داستان اینان داستان آن كس است كه چشمش تا بیكفرسنگی كار كند و آنچه در آبادیهای بسیار دور رو میدهد بشَدْسَد [2] و دریابد. ولی از پیرامون خود آگاه نباشد و چاه را در زیر پای خود درنیابد. چنانكه یك آدمی بدینسان شایندهی[=لایق] زندگانی نیست ، اینان نیز شایندهی آن نمیباشند.
برخی از اینها راستیرا تباه گردیده و فهم و دریافتشان بیكبار كج گردیده. ما در كار خود این را نیك میبینیم و در رفتاری كه با ما میكنند اندازهی تباهیشان بهتر پیداست.
1ـ گفتار «خردهگیریهای حقیقتگو و پاسخ آن» در شمارههای سال پنجم دیده شود. [یاران کسروی این گفتارها را برویهی کتاب «در پاسخ حقیقتگو» گرد آورده چاپ کردهاند. ما نیز آن را اینترنتی نشر کردهایم.]
[2] ـ شدسیدن (همچون خندیدن) = حس کردن با حواس پنجگانه ، بِشَدسَد = حس بکند. ـ و
.