پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 «بدبختی توده و ریشه‌ی آن»

🔸 پاسخ یکی از هواداران صوفیگری (تکه‌ی سه از سه)


به هر حال آن دو جمله بسیار بیمعنی است و از امام علی‌بن‌ابیطالب نباید شمرد. از آنسوی این سخن چه ربط بصوفیگری دارد؟! ما مگر کتابهای صوفیان را در دست نداریم و نمی‌دانیم بنیاد کار آنها بخوار داشتن اینجهان بوده؟! مگر ما آگاه نیستیم که کتابهای صوفیان پر از نکوهش «دنیا» است.

ما از همه چیز آگاهیم. تاریخچه‌ی آن عبارت عربی (یا حدیث) اینست : چنانکه گفتیم ملایان همیشه در منبر و در پایین از «دنیا» نکوهش می‌نمودند و صد حدیث در بدی «دنیا» ازبر می‌داشتند : «الدنیا جیفة و طلابها کلاب» (1) ، «حب الدنیا رأس کل خطیئه» (2) و مانند اینها. سپس چون در ایران جنبش مشروطه برخاست یکی از ایرادها بملایان همین را می‌گرفتند و می‌گفتند : ما اگر بدنیا نپردازیم چگونه می‌توانیم آزادی و استقلال خود را نگه داریم. چگونه می‌توانیم کارخانه‌ها بیاوریم و صنعت را رواج دهیم. در برابر این ایراد بود که کسانی از ملایان رفتند و آن عبارت عربی را پیدا کردند و به رخ آزادیخواهان کشیدند که ما نیز بآبادی دنیا علاقه‌مندیم و با یک عبارتی خواستند بخطاهای هزارساله‌ی خود پرده کشند. این کاری بود که ملایان کردند. اکنون نوبت رسیده که صوفیها آن کار را کنند. آقای سلطانی[ضیائی درست است] این عبارت را به رخ ما کشیده و می‌خواهد بگوید صوفیان هم آبادی این جهان را می‌خواهند ولی یک رفتار بیجاییست زیرا ما نیک می‌دانیم که صوفیان که بوده‌اند و هستند و در چه گمراهیهایی غرقند و چه آتشی باین کشور زده‌اند. دیروز زبانزد همگیشان بود :

اهل دنیا از کهین و از مهین لعنت‌الله علیهم اجمعین

امروز می‌خواهند «متجدد» بشوند و آنان نیز هوادار آبادی کشور شناخته گردند. اینست مقصود از یاد کردن آن جمله‌های عربی (یا ترجمه‌ی آنها). اینها میخواهند هر زمان خود را برنگ آن زمان اندازند.
اما عنوان اینکه صوفیها در زمان صفویان ایران را نگه داشته‌اند پاسخش را در جای دیگری
داده‌ایم. ایران را ایلهای ترک نگاه داشتند. در آن زمان در آذربایجان هفت ایل ترک می‌نشستند که مرید خاندان صفوی ، ولی صوفی نبودند و هیچ اثری از صوفیگری درمیان ایشان نبود. بلکه معنی آن را نیز نمی‌دانستند. اینان بودند که خاندان صفوی را بپادشاهی رسانیدند نه درویشان. از آنسوی اگر یک مرشدی چون آرزوی پادشاهی می‌داشته مریدان خود را جنگجو بار آورده آیا این دلیل است که ما کارهای کشورـ برباد ـ ده و آموزاکهای غیرت‌کش صدها و هزارها مرشد دیگر را فراموش کنیم؟!.. (3) اینکه کتاب پند صالح را فرستاده‌اید بسیار نابجاست. یک دفترچه‌ای که برای فریب مردم نوشته شده و مقصود آنست که یک رنگ تجددی به مریدبازی و درویش‌پروری داده شود من از دیدن آن فریب نخواهم خورد. ما کتابهای صوفیان را در دست داریم و می‌دانیم که پایه و بنیاد صوفیگری چیست.

اینکه خواسته‌اید من تحقیقات کاملتری کنم ، من تحقیقاتم را کرده‌ام و از روی بینش می‌نویسم. شما تحقیقات کاملتری کنید که «وحدت وجود» چیست؟!.. چله‌نشینی چه سودی تواند داشت؟!.. از ذکر خفی یا جلی چه نتیجه تواند بود؟!.. اگر اینها سودی توانستی داشت پس چرا خود پیران و پیشروان صوفیگری بی‌سودترین مردم بوده‌اند؟!. چرا در داستان مغول از صدها پیر و مرشد که زنده بودند یکی کمترین دستگیری از مردم نتوانست؟!.. چرا ابوبکر رازی با صد بیغیرتی زنان و فرزندان خود را گزاشت و بگریخت؟!.. چرا پیران صوفیگری بدروغگویی آن اندازه گستاخ بوده‌اند؟!. چرا شیخ عطار در تذکرة‌الاولیاء و جامی در نفحات و درویش توکلی در صفوة‌الصفا آنهمه داستانهای سراپا دروغ را برشته کشیده‌اند؟!.. چرا چند تن از سرشناسان صوفیگری همچون اوحدی کرمانی و عراقی و مؤلف بستان‌السیاحة آشکاره دم از بچه‌بازی زده‌اند و بیشرمانه و خیره‌رویانه باین کار ناپاک خود رخت خداپرستی پوشانیده «المجاز قنطرة‌الحقیقه» (4) سروده‌اند؟!.. اینها را بیندیشید تا مگر از گمراهی بیرون آیید.


👇
پابرگیها :
1ـ معنی : دنیا مردار و خواهندگان آن ، سگانند.
2ـ معنی : دنیا دوستی سرآغاز همه‌ی گناهان است.
3ـ این هم بهانه‌ای شده که کسانی ده‌ها کتاب را جستجو کنند و یکی دو صوفی را بیابند که گدایی نمی‌کرده یا زن و پیشه‌ای داشته و بگویند همگی چنان نبوده‌اند و این را رخنه‌ای در ایرادهای ما به صوفیان نشان دهند. اینها چشمداشت خامی دارند : ما باید تأثیری را که صوفیگری بر غیرت و اراده‌ی ایرانیان در گذشته (بویژه در رخداد مغول) داشته و اکنون دارد نادیده گیریم و از نبرد با این «سرطان توده» چشم پوشیم چرا که یک عده نمی‌خواهند دست از صوفی‌بازی بردارند ، نمی‌خواهند این مردم همدوش توده‌های پیشرفته‌ی جهان باشند. زهی خامی و کوتاه‌بینی! در نزد این تیره‌مغزان هوسها بر سود توده پیشی دارد ، بهتر گوییم به چیزی که نمی‌اندیشند سرفرازی مردمان و رستگاری ایشان است.
4ـ معنی : مجاز پل حقیقت است.


.
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)

🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکه‌ی سه)


چنانکه گفتیم عباسیان در ایران دسته‌ها پدید می‌آوردند و زمینه می‌چیدند و سرانجام با دست ابومسلم خلافت را بچنگ آوردند. پیداست که آنان نیز با علویان دشمنی می‌نمودند. بنی‌امیه از میان رفته این زمان کشاکش میانه‌ی علویان و عباسیان افتاده ، و در زمان اینان بود که محمد نفس زکیه و برادرش ابراهیم و یحیی‌بن‌زید و حسین صاحب فَخ و کسان دیگری کشته شدند. اینان چون با شمشیر برمی‌خاستند ناچار زود از میان می‌رفتند.

در آن زمان یکی از کسانی که دعوای خلافت می‌داشت جعفربن‌محمدبن‌علی‌بن‌الحسین می‌بود (برادرزاده‌ی زید). این مرد که پیروانی می‌داشت یک راه نوین دیگری پیش گرفته چنین می‌گفت : خلیفه باید از نزد خدا برگزیده شود ، و کسی که از نزد خدا برگزیده شده خلیفه است چه توانا باشد و سررشته‌ی کارها را بدست گیرد و چه توانا نباشد و در خانه نشیند. آنان كه از مردم ، می‌خواهند رستگار گردند باید باین برگزیده‌ی ‌خدا گردن گزارند و فرمان برند و خمس و مال امام پردازند.

بدینسان در گوشه نشسته ، «بی‌دردسر» دعوای خلافت می‌کرد و پیروانش گردن بدعوا گزارده گفته‌های او را می‌پذیرفتند. ولی همانا از ترس ، بردن‌ِ نامِ «خلیفه» نیارسته خواست خود را در زیر نام «امام» پوشیده می‌داشت. تا این زمان «خلیفه» و «امام» به یک معنی می‌بودی و همان خلیفه را «امام» نیز نامیدندی(1) ولی در این زمان و در زبان این دسته اندک‌جدایی درمیانه‌ی آنها پدید می‌آمد. اینان امام را بمعنی «برگزیده شده از سوی خدا» می‌گرفتند.

این داستانِ بسیار شگفتی بود. زیرا دیگر نیازی بآنکه در راه خلافت بجنگ و کوشش برخاسته شود بازنمی‌مانْد ، و یک کسی می‌توانست در خانه نشیند و دعوای خلافت کند و گروهی را ، بیش یا کم ، بسر خود گرد آورد. از آنسوی خلافت یا امامت نیز ارج خود را از دست داده یک چیز بسیار کوچک می‌گردید.

این دوم‌رنگی بود که شیعیگری پیدا می‌کرد و یک جنبش سیاسی رُویه‌ی کیش می‌گرفت. از آنسوی معنی خلافت نیز دیگر شده چنانکه گفتیم خلیفه (یا بگفته‌ی خودشان : امام) یک پیشوای دینی می‌بود نه یک سررشته‌دار سیاسی.

پیروان این امام که همان تُندروان (یا رافضیان) می‌بودند ، میدان پیدا کرده و در تُندروی گام بزرگ دیگری برداشته چنین می‌گفتند : «امام علی‌بن‌ابیطالب از سوی خدا برای جانشینی پیغمبر برگزیده شده و پیغمبر او را جانشین گردانیده بود. ابوبکر و عمر با زور او را بکنار زدند ، و با زور او را واداشتند که بخلافت ابوبکر گردن گزارد» ، و بدین دستاویز زبان نفرین و بدگویی به ابوبکر و عمر و عثمان و بسیاری از یاران پیغمبر می‌گشادند. بدروغبافی گستاخ گردیده می‌گفتند : «عمر چون رفت علی را بکِشد و بیاورد که به ابوبکر بیعت کند دختر پیغمبر در را نمی‌گشاد ، عمر او را میانه‌ی لِنگه‌ی در و دیوار گزاشت و او «محسن»نام بچه‌ای را سِقط کرد و از همین گزند بود که از جهان درگذشت». از اینگونه داستانها که تاریخ آگاهی نمی‌داشت بسیار می‌گفتند.

چون بنیادِ کار را بگزافگویی و تُندروی گزارده بودند رفته‌رفته از این اندازه هم گذشتند و این زمان سخنان دیگری بمیان آوردند : «هر که بمیرد و امام زمان خود را نشناسد بیدین مرده است» (2) ، «خدا ما را از آب و گِل والاتری آفریده و شیعیان ما را از بازمانده‌ی آن آب و گِل پدید آورده» (3) ، «خدا دوستی و پیروی ما را بزمینها نشان داد ، آنها که پذیرفتند بارده شدند و آنها که نپذیرفتند شورهزار گردیدند ، بکوهها نشان داد ، آنها که پذیرفتند بلند گردیدند و آنها که نپذیرفتند پست شدند ، بآبها نشان داد ، آنها که پذیرفتند شیرین شدند و آنها که نپذیرفتند شور گردیدند» ، «کارهای شما هر روزه بما نشان داده می‌شود که اگر نیکو کرده‌اید ما شاد باشیم و اگر بد کرده‌اید اندوهناک گردیم» ، «معنی قرآن را جز ما کسی نداند ، همه باید از ما بپرسند». از اینگونه ، سخنان بسیاری که جز لاف‌زدن و گزافه گفتن شمرده نشود ، و گوینده‌اش بیگمان بیدین و خداناشناس می‌بوده ، و ما نمی‌دانیم اینها را که گفته است و آیا راستست و یا دروغ و ساخته می‌باشد.


پابرگیها:
1ـ چنانكه در همان نامه‌ی امام علی‌بن‌ابی‌طالب كه بمعاویه نوشته خلیفه «امام» نامیده شده.
2ـ مَنْ ماتَ وَ لَمْ یَعْرِفْ إمامَ زَمانِهِ مَاتَ مِیتَةً الجَاهِلِیَّة.
3ـ إِنَّ اَللَّهَ خَلَقَنَا مِنْ أَعْلَى عِلِّيِّينَ وَ خَلَقَ شِيعَتِنَا مِنّا.


.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش دوم : آهنگهای بدخواهانه)

🔸 4ـ دنباله‌ی سخن از شرقشناسان (تکه‌ی پنج از پنج)


این گفتگویی بود که با آن آشنا داشتم. می‌باید بگویم : این یک سیاست کهنی در اروپا می‌بوده که شرقیان را بفریبند و در آلودگیهاشان پایدار و پافشار گردانند. این سیاست را همه‌ی دولتها دنبال کرده‌اند. آلمانها که هنوز دستی در شرق نمی‌داشتند به پیروی از دیگران و بامید آنکه در آینده دستی خواهند داشت آن سیاست را دنبال می‌کردند. در جشن فردوسی (1) آلمانها کتابی آوردند که مایه‌ی شگفت من گردید. یک تن شرقشناس فهرست حرفی بشاهنامه‌ی فردوسی نوشته. (مثلاً حرف «از» چند بار در سراسر شاهنامه آمده و در کجاها آمده). می‌گفتند : «بیست سال رنج برده تا آن را بپایان رسانیده». چنین کار بیهوده و بیخردانه را چرا کرده؟. یک آلمانی بایستی یا دیوانه و سبکسر باشد که چنان کاری کند و یا خواستش فریفتن ایرانیان و بچنان کارهای بیهوده برانگیختن ایشان باشد. دولت آلمان چنان کتابی را بما ارمغان فرستاده بود. شنیدنی‌تر آنست که همان روز دیدم کسانی با من گفتگو می‌کردند و چنین می‌گفتند : «این اروپاییها آدمهای غریبیند ، پشتکار عجیبی دارند. ببین چه کار کرده. بیست سال بر سر یک کتاب زحمت کشیده ، بیجهت نیست که آنها همیشه جلوند و ما عقبیم». دیدم درزمان[=بیدرنگ] تخم سیاست در دلها روییدن گرفته.

دولت تزاری روس که از هر باره از دولتهای دیگر اروپا پستر می‌بود او نیز این سیاست را درباره‌ی شرق دنبال می‌کرد. در کشور روس نیز شرقشناسانی می‌بودند که جز درپی این کارهای فریب‌آمیز نمی‌بودند. در آنجا هم شرقشناسانی می‌بودند که خود را «عاشق نظامی» نشان می‌دادند و یا سه ماه رنج می‌بردند و بیک قصیده‌ی خاقانی «شرح» می‌نوشتند.

شنیدنی‌تر از آنها اینست که دولت روس کنونی (2) که درفشدار آزادیست و از آن سیاستهای کهن اروپایی بیزاری نشان می‌دهد (3) هنوز این سیاست کهن فریب‌آمیز را نشُسته و از میان نبرده. ما گاهی کارهایی نیز از آن دولت می‌بینیم. مثلاً می‌بینیم در آن کشور بنامِ نظامی جشن گرفته می‌شود.

آیا نظامی چه کرده؟!. چه نیکی را برای جهانیان انجام داده؟!. کسی که خود را در برابر فرماندار ارزنجان سگ ، بلکه کمتر از سگ گردانیده (4) ، کسی که یک عمر با مفتخواری و یاوه‌گویی بسر برده ، در دیده‌ی مردم سوسیالیست چه ارجی تواند داشت؟! چه جا می‌دارد که دولت شوروی بنام او جشن گیرد؟!. اگر خواست دولت شوروی دلجویی از ایرانیان و دوستی نشان دادن با این توده است بهتر است مردان ارجمند و آزاده را که در تاریخ این کشور کم نیستند برگزینند. (5)

مرا شگفت افتاده که در اهواز از مسیو باتمانوف (6) شنیدم که کمونیستها از تولستوی با آنهمه آوازه و نامی که در جهان پیدا کرده خرسند نیستند و چون گفته‌های او با آموزاکهای کمونیستی سازگار نبوده ارجش نمی‌گزارند. در همان حال می‌بینیم شرقشناسان کشور شوروی به نظامی با آن بدیهایش ارج می‌گزارند و دولت شوروی بنام او جشن برپا می‌گرداند. اینها سخنانیست که می‌خواستم در پیرامون شرقشناسان بگویم.


پابرگیها :
1ـ خواست جشن هزاره‌ی فردوسی است که در سال 1313 گرفتند.
2ـ خواست دولت شوروی سوسیالیستی است که در زمان نوشته شدن این کتاب (آغازِ سال 1945) با دولت جهانگیری مانند آلمان نازی ‌جنگیده خود را پشتیبان آزادیخواهان جهان وامی‌نمود و هنوز رسواییهایی ازو همچون در آذربایجان (حکومت پیشه‌وری) و کردستان در ایران و مجارستان و چکسلواکی در اروپا بآشکار نیفتاده آزمندیهایش پدیدار نبود.
3ـ برای مثال : بهم زدن پیماننامه‌های تزاری با ایران در زمان لنین.
4ـ نشست دوم کتاب «در پیرامون ادبیات» دیده شود.
5ـ هواداری از شاعران بیهوده‌گوی ایران را دولت شوروی تا زمان فروپاشی‌اش همچنان دنبال می‌کرد. برای مثال نزدیک بسال 1350 علی‌اف نامی از آن کشور بایران آمده سنگ سعدی بسینه می‌کوفت. از سیاست روسیه‌ی کنونی آگاهی نیافته‌ایم.
6ـ کنسول روس در اهواز. بنگرید بکتاب «ده سال در عدلیه».


.
🔶 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»

🔸 شعر بخردانه (تکه‌ی یک از یک)


الا ای چامه‌گوی نغزگفتار که گردیده است نطق تو شکربار
سخن از بهر معنی گو چو گوئی ز بهر بخردان اینست معیار
نخستین باید اندیشه بسر داشت سپس فرسود تن از بهر اشعار
بدا آن بیخرد کو در همه عمر کند وصف بتان چین و فرخار
خنک آنکس که بهر سرخ‌رویان نسازد خویشتن را زردرخسار
ز سروقد دلا کمتر سخن گوی که نارد این شجر جز بی‌بری بار
مزن از خط و خال گلرخان دم مکن عمر گران را صرف این کار
بهل از کف رخ چون قرص مه را برو یک قرصه نانی بدست آر
لب چاه زنخ لب‌تشنه تا چند چو نبود آبی اندر وی پدیدار
کمان منمای سرو قامت خویش بپای سرو قد و قامت یار
گهی در سایه‌ی زلفش نشینی گه از هجر رخش گردی تو بیمار
مخاطب گه کنی باد صبا را که مشک آرد ز موی وی بخروار
گه از لعل لب یاقوت‌رنگش گهی از در دندان درربار
سخن گوئی گه از خال سیاهش گهی از نرگس چشمان خمار
گهی تشبیه زلفش را بعقرب مقابل موی وی را گاه با مار
گهی ناخورده می مستی و گاهی اناالحق‌گو چو منصوری سر دار
نسازد دفع صفرا از مزاجت ترنج غبغب و پستان چون نار
در این ره هرچه باید گفت گفتند ادیبان جهان با طبع سرشار
بقدری گشته این کالا فراوان که نبود بهر وی دیگر خریدار
در این بیهوده‌گوئی عمر خود را مکن مصرف که ان العمر سیار
بیا زین حرفهای زشت موهوم برای خاطر حق دست بردار
بگیر از من فرا این نکته‌ی نغز که زود این نکته را دریافت انصار
قم ـ انصاری

پیمان : آفرین بر آزاده‌مرد پاکدل! امروز ایران باینگونه شعرهای خردمندانه نیاز دارد وگرنه شعرهای بیهوده از خروارهای آن چه سود؟!

دریغ که آنهمه عمرهای گرانبها هدر گردیده و ما امروز جز سرشکستگی و شرمندگی نتیجه‌ی دیگری از آنها نمی‌یابیم. مگر این سخنوران پاکدل خردمند جبران آن بیخردیها را بکنند!

پایان


.
🔶 «بدبختی توده و ریشه‌ی آن»

🔸 باید بهتر از این چاره ‌اندیشید (تکه‌ی یک از یک)


چندی است روزنامه‌های تهران از سختی زندگانی و کمی خواربار سخن می‌رانند ولی ما بخاموشی گراییده‌ایم. چرا بخاموشی گراییده‌ایم؟.. برای آنکه در گفتن و نوشتن چندان اثری نمی‌بینیم. جنگ بزرگی در جهان پیش می‌رود و دولتهای نیرومند بزرگی باهم می‌جنگند و صدملیونها سپاه بتکان آمده از شرق بغرب و از غرب بشرق می‌روند و می‌آیند ، و در این میان یک توده‌ی پراکنده و نیرو ـ از ـ دست داده‌ای ، در سر راه واقع شده پیداست که لگدمال خواهند گردید ، پیداست که گزندها خواهند دید. پیداست که در سالی که از آسمان باریده و از زمین روییده بگرسنگی خواهند افتاد. این نتیجه‌ی پراکندگی و درماندگی آنهاست.

آن مردمی که از راهش برهایی خود نمی‌کوشند ، آن مردمی که چشم براه حوادث دوخته رهایی خود را از آن می‌خواهند ، آن مردمی که چاره‌ی سختی‌ها را با نذر و دعا و قربانی می‌کنند ، آن مردمی که مقصود خدا را از آفرینش درنیافته خود را با کارهای بیهوده‌ای سرگرم می‌سازند ـ چنین مردمی همیشه دچار سختیها خواهند بود و همیشه لگدمال دیگران خواهند گردید. ما از سالیانی این روزها را می‌دیدیم و پیاپی یادآوری می‌کردیم.

با این حال ما نمی‌خواهیم با هم‌میهنان خود همدردی نکنیم. نمی‌خواهیم در چنین هنگامی زبان بسرزنش بگشاییم. ما نیز در این درد شریکیم. ما نیز دلمان بمردم بینوا می‌سوزد. اینجا پایتخت است ، هنوز ما در نخستین ماه پاییز می‌باشیم ، هنوز همه‌ی خرمنها برچیده نشده. در چنین جایی و در چنین هنگامی مردم گرسنگی می‌کشند. پس جاهای دیگر در چه حال است؟!.. پس زمستان یا بهار چه خواهد بود؟! تا هنگام درو سال دیگر برسد چه سختی‌ها روی خواهد داد؟!.. اینها اندیشه‌هایی است که هر کس را بحیرت می‌اندازد.

باز باید گفت و نوشت. باز باید آواز بلند گردانید. روزنامه‌ها نیک می‌کنند که می‌نویسند. آن گفتگوها که پریروز در مجلس رخ داده نیز نیک بوده. این رفتار دولتها که پیاپی اسکناس چاپ می‌کنند و بر سختی زندگانی می‌افزایند بخردانه نیست. این کشور را بیک آشوب بزرگی دچار خواهد گردانید و بیش از همه خود دولت بسختی خواهد افتاد.

این کارکنان ادارات که یک گروه انبوهی در تهران و دیگر شهرها هستند در برابر افزایش روزافزون نرخها که بیش از همه نتیجه‌ی اسکناس چاپ کردنهای دولت است از پا افتاده و بالاخره در یک آینده‌ی نزدیکی بآنجا خواهد کشید که دست از کار بکشند و درپی چاره باشند. تا کی می‌توان بگرسنگی تاب آورد؟!.. تا کی می‌توان خاموش ایستاد و آوازی درنیاورد؟!.. آیا دولت چنین گمانی نمی‌برد؟!.. آیا از نتیجه‌ی بسیار بد آن نمی‌اندیشد؟!.

ما می‌دانیم که دولت با یک دشواریها روبرو می‌باشد. کشور ما اکنون در حال عادی نیست. بودن بیگانگان از یکسو و بسته بودن راه اروپا از سوی دیگر دشواریهایی برای این کشور پدید آورده که هر بافهمی آن را می‌داند. لیکن باید دید آیا چاره‌ی دشواریها تنها اسکناس چاپ کردن است؟ آیا راه دیگری ندارد؟!.. و آنگاه این رشته که بدینسان سر درازی پیدا کرده بکجا خواهد انجامید؟!..

نزدیک بیک سال است که قانون منع احتکار وضع شده و هنوز کمترین نتیجه‌ای از آن بدست نیامده. دولت بیکبار خود را از پرداختن بانبارداران و گرانفروشان کنار می‌گیرد. دولت تنها راه چاره را در افزودن بشماره‌ی اسکناسها می‌داند و همینکه خبر آن انتشار می‌یابد بهانه‌ی نوینی بدست گرانفروشان می‌افتد که نرخها را بار دیگر بالا برند. این است حال کشور بدبخت ایران.

(پرچم روزانه شماره‌ی 216)


.
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)

🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکه‌ی چهار)


بدینسان یک راه جدای دیگری در اسلام پیدا شده و گروهی خود را از مسلمانان جدا گردانیدند. اینان دشمنی سخت با دسته‌های دیگر نشان می‌دادند و بسران اسلام از ابوبکر و عمر و دیگران نفرین و دشنام دریغ نمی‌گفتند. در پندار اینان دیگران همگی بیدین می‌بودند و تنها این دسته از شیعیان دین می‌داشتند. دیگران همگی بدوزخ خواستندی رفت و تنها اینان در بهشت خواستندی بود. خود را «فرقه‌ی ناجیه» نامیده دیگران را همگی گمراه و تباه می‌شماردند. چیزی که هست با این کینه‌جویی و پافشاری ، با دستور پیشوایشان ، باورها و سَهِشهای[احساس] خود را پوشیده داشته با «تقیه» راه می‌رفتند.

جعفربن‌محمد که ما او را بنیادگزار این کیش می‌شناسیم ، پسر خود اسماعیل را بجانشینی نامزد گردانیده بود. ولی اسماعیل پیش از وی مُرد (و این مرگ او داستانی پیدا کرد که خواهیم نوشت) ، و اینبود پس از وی پسر دیگرش موسی‌الکاظم جانشین گردید.

در زمان این امام ، خلیفه‌ی‌ عباسی بدگمان گردیده او را از مدینه به بغداد آورد و بیست‌وهفت سال در زندان نگه داشت تا درگذشت.

پس از وی پسرش علی‌الرضا جانشین می‌بود و این همانست که مأمون بولیعهدیش برگزید و بخراسانش خواست ، و این خود پرسشیست که کسی که خود را از سوی خدا برگزیده‌ برای ‌خلافت می‌شناخت و خلیفه‌ی عباسی را «جائر و غاصب» می‌دانست چگونه ولیعهدی او را پذیرفت؟!.

پس از وی پسرش محمدالتقی که دختر مأمون را نیز گرفته بود امام شد. پس از وی پسرش علی‌النقی جانشین گردید. پس از وی پسرش حسن‌العسکری ، که بشمارش خود شیعیان امام یازدهم می‌بود ، جایش را گرفت. ولی چون این نیز مُرد ، یک داستان شگفتتری در تاریخچه‌ی شیعیگری رُخ داد و شیعیگری بار دیگر رنگی بخود گرفت.

چگونگی آنکه این امام یازدهم را فرزندی شناخته نشده بود. از اینرو چون مُرد بمیان پیروانش پراکندگی افتاد. یک دسته گفتند : «امامت پایان پذیرفت». یک دسته برادر او جعفر را (که شیعیان جعفر کذّاب می‌نامند) بامامی پذیرفتند. یک دسته هم چنین گفتند : «آن امام را پسری پنج‌ساله هست که در سرداب نهان می‌باشد و امام اوست». سردسته‌ی اینان و گوینده‌ی این سخن عثمان‌بن‌سعید نامی می‌بود که خود را «باب» (یا درِ امام) نامیده می‌گفت : «آن امام مرا میانه‌ی خود و مردم میانجی گردانیده. شما هر سخنی می‌دارید بمن بگویید و هر پولی می‌دهید بمن دهید» و گاهی نیز پیامهایی از سوی آن امام ناپیدا (بگفته‌ی خودش : «توقیع») بمردم می‌رسانید.

دوباره می‌گویم : داستان بسیار شگفتی می‌بود. آن بچه‌ای که اینان می‌گفتند کسی ندیده و از بودنش آگاه نشده بود و این نپذیرفتنیست که کسی را فرزندی باشد و هیچ‌کس نداند. آنگاه امام چرا رو می‌پوشید؟!.. چرا از سرداب بیرون نمی‌آمد؟!.. اگر امام پیشواست باید درمیان مردم باشد و آنان را راه بَرد. نهفتگی بَهر چه می‌بود؟!..

لیکن در شیعیگری دلیل خواستن و یا چیزی را بداوری خِرد سپاردن از نخست نبوده کنون هم نبایستی بود. آنگاه شیعیان با آن پافشاری که در کیش خود می‌داشتند و با آن دوری که از مسلمانان (یا سُنّیان) پیدا کرده بودند این نشدی که از راه خود بازگردند ، و ناچار می‌بودند که هرچه پیش می‌آید بپذیرند و گردن گزارند.


.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش دوم : آهنگهای بدخواهانه)

🔸 5ـ بجوانان چه حمایتی باید کرد؟.. (تکه‌ی یک از یک)


از پست دیروز از تبریز گفتاری رسیده زیر عنوان : «از توده‌ی جوانان حمایت کنید». نویسنده‌ی گفتار از جوانان ستایشهایی نوشته اظهار افسوس می‌کند از اینکه قدردانی از آنان نمی‌شود.

می‌گویم : امروز چه از جوانان و چه از پیران ، جای هیچ ستایشی نیست. امروز این توده سخت آلوده است : اندیشه‌های گمراه و پراکنده ، خویهای پست و دور از هم ـ و خود نتیجه‌ی این آلودگیهاست که چنین خوار و زبون می‌باشیم.

آفریدگار جهان ستمگر نیست. یک توده را برای زبونی و زیردستی و دیگری را برای سرفرازی و فرمانروایی نیافریند. در این جهان هر مردمی چه نیک و بد سزای خود را یابد.

ما نیز از بدی چنین خوار و زبونیم. از بدی زیردست و لگدمال شده‌ایم. همین خواری و زبونی دلیل است که خود آلوده‌ایم. باید بجای ستایش که دروغ است و سودی هم ندارد ، بدیها را بدانیم و بشناسیم و بچاره‌ی آنها کوشیم ، باید بجای لاف زدن از نیکی ، براستی نیک باشیم و این آلودگیها را از خود دور گردانیم.

گرفتم که کسانی خود نیکند ، از نیکی آنان چه سودی تواند بود؟!.. باید کوشید و تا می‌توان توده را نیک گردانید. اساساً یک دلیل نیکی کوشیدن باصلاح توده است. آن چه نیکیست که کسی توده‌اش چنین آلوده باشد و بچاره نکوشد؟!.


دو سال پیش در همان تبریز دبیری جشنی برای خود گرفت و شاگردان زیردست را واداشت که در روزنامه «خدمات سی‌ساله‌ی او را بفرهنگ» ، بنویسند و ستایشها نمایند. من چون در تبریز بودم از این کار او دلتنگ گردیدم. در این توده چه جای جشن است؟!.. با این گرفتاریها چه جای شادیست؟!. کدام فیروزی بدست آمده؟!. کدام پیشرفت رخ داده؟!.

جشن ما آن روزی خواهد بود که باین آلودگیها چاره کنیم. این اندیشه‌های پراکنده را از میان برداریم ، این خویهای پست را از ریشه براندازیم ، وگرنه یک تن یکتا دانشمند جهان باشد چون توده‌اش خوار و زبونست او نیز ارج نخواهد داشت. ...

از جوانان جای هیچ ستایشی نیست ، تا توده چنین آلوده و گرفتار است به نیکی یک تن یا یک دسته قیمتی نباید گزاشت. از آنسوی امروز جوانان دارای نقیصه‌های بسیاریند و باید بجای ستایش کوشید و این نقیصه‌ها را رفع نمود.

این جوانان درسهایی را که در دبیرستانها و دانشکده‌ها خوانده و آگاهیهای پراکنده‌ای را که از روزنامه‌ها و کتابها یاد گرفته‌اند یک سرمایه‌ی مهمی می‌شمارند و بغرور آن در کارهای توده دخالت می‌کنند و اظهار عقیده می‌نمایند ، و چون خود را از حیث دانش و آگاهی درحد کمال می‌شناسند بسخن دیگران گوش نمی‌دهند و سر بیاد گرفتن چیزی فرونمی‌آورند.

در حالی که آن آموخته‌های اینان جز چیزهای ناقصی نیست و هرگز سرمایه‌ی زندگی نتواند بود. آنان خود از این حقیقت غفلت دارند و بآسانی نخواهند پذیرفت.


در بیست سال گذشته ، یکی از سیاستها این بوده که جوانان را در دبیرستانها و دانشکده‌ها گیج گردانند و مغزهای آنان را با تاریخچه‌ی فلان شاعر ، و یا یادگرفتن فلان قصیده ، و با خواندن فلان فلسفه و مانند اینها فرسوده ساخته از کار اندازند. این را بقصد کرده و از روی یک نقشه‌ای پیش برده‌اند.(1)

در اینجا از آن زمینه گفتگو نخواهم کرد. در اینجا می‌خواهم بگویم : جوانان بی‌آنکه خود بدانند و بی‌آنکه مقصر باشند گرفتار این نقیصه‌اند و ما باید بجای ستایش از آنها برفع این نقیصه پردازیم.
...
کنون باید این نقص را دریابند و بگردن گیرند و تکانی بخود داده بفراگرفتن حقایق پردازند. میدانم این به بسیاری از آنان گران خواهد افتاد. ولی چه باید کرد؟!. راستی اگرهم تلخ است باید گفته شود. اگرهم سخت است باید پذیرفته گردد.

اگر می‌خواهند بارزش خود بیفزایند باید این را بپذیرند. اگر می‌خواهند بکشور و توده‌ی خود نیکی توانند باید از این گردن نپیچند وگرنه با حال کنونی ، خود تباه گردیده و بتوده نیز جز زیان نتوانند رسانید. ...

دوباره می‌گویم : اینها گناه آنان نیست. گناه آن کسانیست که در بیست و چند سال گذشته بگیج گردانیدن جوانان کوشیده‌اند ، گناه آن کسانیست که روانهای اینان را فرسوده گردانیده ، و از آنسوی با یاد دادن یک رشته تعلیمات پراکنده و بیهوده مغرورشان ساخته با اینحال بمیان توده فرستاده‌اند.

ما کنون باید بچاره پردازیم. کنون باید بجبران گذشته کوشیم. نویسنده‌ی گفتار از تبریز
می‌گوید : «بتوده‌ی جوان حمایت کنید» ، می‌گویم : بهترین حمایت ما اینست که نقیصه‌های آنان را رفع کنیم و اینک بهمان می‌کوشیم.


👇
یکی از مقاصد ما همانست که جوانان را با حقایق آشنا گردانیم و از معنی درست زندگانی آگاهشان سازیم. این گفتارهای پیاپی برای همینست. ما از یکسوی این حقایق را برای ایشان روشن می‌گردانیم و از یکسو یک راهی برای کوشش و همدستی ـ چه در تهران و چه در تبریز ـ بروی ایشان باز کرده‌ایم.


پابرگی :
یادداشت گردآورنده در پایان همین بخش آمده. [فرداشب پراکنده خواهد گردید.]


.
در پیرامون شعر و صوفیگری پی دی اف.pdf
213.5 KB
🔸 در پیرامون شعر و صوفیگری

🖌 احمد کسروی

🔹 (در پیرامون شعر) پایان گفتار در این زمینه
🔹 گفتارهای بیجا
🔹 شعرهایی که باید چند بار چاپ شود
🔹 شاعر هجوگو
🔹 از خوانندگان پیمان :
🔹 شعر بخردانه
🔶 «بدبختی توده و ریشه‌ی آن»

🔸 پاسخ دیگری به پیام بهائیان (تکه‌ی یک از یک)


آقای کسروی
پیام بهائیان در شماره‌ی 214 پرچم توجه مرا جلب نمود. می‌خواهم بدین وسیله پاسخ دیگری برای آن بنویسم ـ من قبل از اینکه براه پاکدینی بگروم بهائی متعصب بودم و نیک می‌دانید در سه سال پیش که نزد شما آمدم با بودن آقایان واعظ‌پور و واهب‌زاده و دیگران با چه حرارت و التهابی از بهائیگری دفاع می‌نمودم ولی پس از اینکه ایراد شما را شنیدم و کتاب «راه رستگاری» و مهنامه‌ی پیمان را مطالعه کردم معنی حقیقی دین برای من روشن گردید و باشتباه خود متوجه شدم و به نارسایی کیش بهائی در مقابل حقایق پیمان اعتراف نمودم بدینجهت خلاف انسانیت و عقل دانستم که گفته‌ها و نوشته‌های خردپذیر شما را نپذیرم و پشتیبانی نکنم و بترویجش نکوشم. از همان موقع در مجالس و محافل بهائی بگفتگو پرداختم و آنان را بخواندن پیمان و دیگر کتابهای شما دعوت نمودم و ایرادهای عقلی و علمی که از شما شنیده و در پیمان خوانده بودم بمیان آورده پاسخ خواستم. آقایان بجای پاسخ مانند ملایان به هیاهو برخاسته و سخنان عجیب بزبان آوردند که فلانی ناقض شده ، ازلی شده ، به تفرقه‌ی یاران ، و تزلزل جوانان ، و ایجاد رخنه در ایمان آنان ، مشغول است و بانهدام امرالله می‌کوشد ، با ناقضین رفت و آمد می‌کند ، و با صبحی (1) معاشرت می‌نماید ، مفتشین و جاسوسین باطرافم گماردند عرصه را باندازه‌ای برایم تنگ گردانیدند که ناگزیر شده از اداره‌ی خرید جنس ارتش که رئیس آن آقای علائی (از بهائیان بنام) می‌بود و بمن اذیت و آزار می‌رسانید استعفا داده بدادگستری رفتم.

پس از چند روزی هم برگهای ماشین شده بنام «اخبار امری» از طرف محفل روحانی باین مضمون انتشار دادند : احبا از رحیمی دوری کنند و مذاکره ننمایند زیرا متزلزل شده آنها را از جاده‌ی مستقیم امرالله منحرف می‌سازد (نمونه‌ای از آن برگها در نزد من موجود است). زیانهای دیگری نیز بمن رسانیده‌اند فعلاً از افشاء و ابراز آنها خودداری می‌کنم با وصف این گذشته گذشته اکنون که آقایان پیام فرستاده و حاضر شده‌اند بنشینید و گفتگو نمایند من با کمال میل و رغبت حاضر هستم هر کس را انتخاب نمایند و هر کجا را تعیین فرمایند بروم و برادرانه بگفتگو پردازم بشرط آنکه کتابهایشان را بمیان گزارند و خرد را داور سازند و از آوردن حدیث و شعر احتراز جویند و از راه دلیل و منطق پیش آیند و گفتگو را نیز روی کاغذ آورند که هیچ گونه جای تردید و انکار باقی نماند. در این ضمن این را هم روشن گردانم آقایان وقتی که در برابر یک ایرادی درمی‌مانند بهانه آورده می‌گویند چون این موضوع مربوط به سیاست است جمال مبارک (بهاء‌الله) فرموده بسیاست مداخله نکنید (2) و بدین عنوان از پاسخ طفره می‌زنند و ای بسا بگفتگو و جلسه نیز خاتمه داده پراکنده می‌گردند. چون این قضیه یک نوع پناهگاه و گریزگاهی است باید مواظبت فرمایند باین رویه‌ی نامطلوب نیز متمسک نشوند.

تهران ـ محمدباقر رحیمی
(پرچم روزانه شماره‌ی 216)


پابرگیها :
1ـ فضل‌الله مهتدی شناخته به صبحی از مبلغان بهائی بود که از بهائیگری بازگشت و کتابی در نکوهش آنان نوشت.
2ـ یکی از آشنایان به درستی می‌گفت : اینکه به بهائیان دستور داده شده بسیاست مداخله نکنند ، خود یک دستور سیاسیست!


.
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)

🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکه‌ی پنج)


با اینحال چون کار عثمان‌بن‌سعید و جایگاه والایی که برای خود باز کرده بشیعیان فرمان می‌رانْد ، بکسان بسیاری ، بویژه بآنان که هوشیار می‌بودند و پی براز کار می‌بردند ، گران می‌افتاد ، از اینرو کشاکشهای بسیاری برخاست و ما نامهای ده تن بیشتر در کتابها می‌یابیم که آنان نیز بدعوای میانجیگری از امام ناپیدا برخاسته و همچون عثمان‌بن‌سعید خود را «در» نامیده‌اند ، و عثمان یا جانشینانش آنان را دروغگو خوانده از امام «توقیع» دربار‌ه‌ی بیزاری از ایشان بیرون آورده‌اند.

پس از عثمان پسرش محمد دعوای دری داشت. او نیز «توقیعها» از «ناحیه‌ی مقدسه‌ی» امام ناپیدا بیرون می‌آورد و پولها از مردم گرفته بگفته‌ی خودش در توی «خیک روغن» بخانه‌ی امام می‌فرستاد. پس از او نوبت به حسین‌بن‌روح نامی رسید ، پس از او علی‌بن‌محمد ‌سیمری (1) که همانا از ایرانیان می‌بوده «در» گردید.

هفتاد سال کمابیش این داستان درمیان می‌بود. لیکن چون سَیمَری را مرگ فرارسید کسی را جانشین نگردانیده «توقیع» از امام بیرون آورد که دیگر دری نخواهد بود و امام بیکبار ناپیدا خواهد بود. دانسته نیست این کار او چه رازی می‌داشت.

از آن زمان شیعیان بیکبار بی‌امام گردیدند و بی‌سر ماندند. لیکن چون «حدیثهایی» از امامان درمیان می‌بود ، بدینسان : «در رخداده‌ها بآنان که گفته‌های ما را یاد گرفته‌اند بازگردید. آنان «حجت» من بشمایند و من «حجت» خدا بآنان می‌باشم» (2) ، ملایان و فقیهان بهمین دستاویز ، خود را جانشین امام خواندند و بشیعیان پیشوایی آغاز کردند.

بگفته‌ی خودشان آن چهار تن جانشینان ویژه (نواب خاصه) می‌بودند و اینان جانشینان همگان (نواب عامه) می‌باشند.

اینكه امروز ملایان آن جایگاه را برای خودشان باز کرده‌اند و مردم را زیردست خود می‌شمارند و از آنان «خمس و مال امام» می‌گیرند ، بلکه سررشته‌داری (یا حکومت) را ازآن‌ِ خود شناخته دولت را «غاصب» و «جائر» می‌شمارند ، این دستگاه باین بزرگی ریشه و بنیادش جز آن دو «حدیث» نمی‌باشد.


پابرگیها :
1ـ اصل : محمدبن‌علی سیمری. کتابهای شیعی نام او را «ابوالحسن علی‌بن‌محمد» نوشته‌اند.
2ـ «و أمَّا فی الْحَوادِثُ الْواقِعَةُ فَارْجِعُوا فیها إلى رُواةِ حَدیثِنا فَإنَّهُمْ حُجَّتی عَلَیْکُمْ کما أنَا حُجَّةُ اللهِ عَلَیْهم.»


.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش دوم : آهنگهای بدخواهانه)

🔸 یادداشت گردآورنده (همبسته با گفتار دیروز) (تکه‌ی یک از دو)


این سیاست بدخواهانه با آنکه رژیمها پیاپی دیگر گردیده هنوز هم بجای خود هست و به بدخواهی می‌کوشد. در نگاه نخست این به چیستان می‌ماند. زیرا دوره‌ی رضاشاه را دیکتاتوری و پس از آن را تا نزدیک به 12 سال دوره‌ی دمکراسی می‌نامیدند و سپس دیکتاتوری محمدرضاشاه آغاز گردید و ما می‌بینیم او که برافتاد و حکومت ملایان پا گرفت باز همان سیاست بدخواهانه هست و همان کارها را پیش می‌برند. شگفت آنکه این سیاست شوم در زمان قاجار نیز بوده.

از کتابهای احمد کسروی بویژه سه کتاب «فرهنگ چیست؟» ، «دادگاه» و «در پیرامون ادبیات» این آشکار می‌گردد که دسته‌ای که او آنها را «کمپانی خیانت» نامید از ده بیست سال پیش از مشروطه در این کشور رشته‌ی کارها را بدست داشته و با همه‌ی تغییرات عمده‌ای که در حکومتها رخ داده از میان نرفته و هنوز هستند و به سیاست شومشان مشغولند و چنین نقشه‌هایی را پیش می‌برند. چون این را دانستیم ، یک گام بگشادن آن چیستان نزدیکتر می‌شویم.

از اینجا می‌توان دریافت که این سیاست سد و بیست سی سال در کار بوده و تنها افزارهایش فزونتر گردیده است. مثلاً در زمانی که کسروی این را نوشته برای آشفته گردانیدن اندیشه‌ی جوانان «ادبیات و فلسفه و عرفان» افزارهای نیرومندی در دست آن سیاست بوده که مغز جوانان را با آنها آشفته و نیروی جوانیشان را تباه گردانند. ولی امروز «بیدینیهایی» در رخت دین ، از جمله کشانیدن جوانان به «هیئتها و سخنرانیهای مذهبی» ، «اعتکاف» ، «نمایشهای بیخردانه‌ی محرم» ، «تورهای زیارتی» ، «راهیان کربلا» ، پیاده بدیدار «ثامن‌الائمه» رفتن ، «سفر بسرزمین وحی» ، زیارت جمکران و داستان «ظهور» و اینگونه «سرگرمیها» افزارهای نوینی است که بآن افزارهای کهن افزوده گردیده.

«سرگرم داشتن» و واداشتن مردم به «بیهوده‌کاریها» و «زیانکاریها» ، مغز سخنان ما در اینجاست. برخی سرگرمیها و بیهوده‌کاریها هست که اگرهم بی‌زیان ‌نمایند ، از آنها زیان تواند برخاست. معیار اینست : سود توده از آنها چیست؟!.

این بدان معنی است که هر اشتغالی ـ گرچه در بیرون یک زمینه‌ای از دانش و آگاهی نماید ـ ولی چون توده را از آن سودی نیست ، می‌تواند به تباه گردانیدن عمر جوانان بینجامد. این گونه‌ی دیگری از آن سیاست شوم است که برویه‌ی فرسودن نیروهای یک توده بکار بسته شده. یک مثال این داستان «تفسیر»های فیلم و سینما و «حاشیه»های فوتبال و دیگر ورزشها (در روزنامه‌ها و رادیو و تلویزیون) است.

مثالی دیگر : یک چندی تلویزیون را بعنوان یک افزار بدخواهانه‌ی وقت‌کش و عمر تباه‌گردان بدیده گیرید و بمضمون برنامه‌های آن نیک بیندیشید : گذشته از سریالها و فیلمهای فرومایه که ارزش نکوهیدن هم ندارند ، نیکهایش اینهایند : جهان زیر آب ، «حیات وحش» ، آشپزی ، سفر بقطب ، دزدان دریایی ، ستارگان گردنده و کهکشانها ، آتشفشانها و مضمونهایی از اینگونه که کمترین همبستگی‌ای بزندگانی توده‌ای ندارند.

برخی کسان نیندیشیده بپاسخ برخاسته می‌گویند : اینها در هر کشوری نمایش داده می‌شود. ما می‌گوییم : درست است ولی «در همه جا بودن» دلیل نیکی نتواند بود. ما چه کار بدیگر کشورها داریم؟!. ما باید سود خود را بدیده گیریم. هنوز دمکراسی را ، که برای این کشور گرانمایه‌ترین و دربایست‌ترین چیزست با آنهمه خونها که در راهش داده‌ایم ، بانجام نرسانیده‌ایم. آیا در این چهل سال برنامه‌ای که به ژرفا به قانون اساسی و معنی اصلهای آن ، معنی دمکراسی و حقوق مردم بپردازد دیده‌اید؟! برنامه‌ای که به جدا بودن قوای سه‌گانه و بایاهای هر یک از آنها ، شوراها و سازمانهای مردم‌نهاد یا استقلال قاضی و نیروی داوری ، تفاوت تربیت و آموزش و پرورش در کشورهای دمکراسی و ایران دیده‌اید؟! آیا تاکنون برنامه‌‌ای دیده‌اید که نشان دهد مسئول فلان اشتباهکاری که به کُشته شدن کسانی یا تباه گردیدن دارایی یا آوارگی مردم انجامیده از کار برکنار و به سرنوشت عبرت‌آموزی دچار شده؟!

آیا در تلویزیون یا سینما فیلمی بر پایه‌ی یک پرونده‌ی قضایی (نه پنداری) دیده‌اید که ستمگر یا زورمندان «دانه درشتی» را دستگاه دادگستری دستگیر کرده و بکیفر رسانیده و حق ستمدیدگان را بایشان بازگردانیده باشد؟!.. اینهمه که از «آقازاده‌ها» داستان اختلاس و انحصار شنیده‌اید چرا در تلویزیون یک برنامه‌ی بی‌پرده و آشکار درباره‌ی ایشان دیده نمی‌شود؟!.

تلویزیون و رادیو بایاشان آنست که چندان از آنها سخن رانند تا برای مردم عادی شود و زشتیش از چشمها بیفتد. چرا هرچه از اینگونه خبرها گفته می‌شود دست و پا شکسته و نارساست؟! چرا آنچه از دم قیچی سانسور جَسته و ناخواسته نشان داده شده ، دنبال نمی‌گردد؟!.


.
🔶 «بدبختی توده و ریشه‌ی آن»

🔸 باز در پیرامون صوفیگری (تکه‌ی یک از چهار)


در شماره‌های پیش پرچم از صوفیگری سخن رانده گفتیم : سرچشمه‌ی صوفیگری آن بود که پلوتینوس فیلسوف رومی چنین گفته : «روان آدمی از آنجهان آزاد و بی‌آلایش فرود آمده و در اینجهان گرفتار مادّه گردیده و آلودگیها پیدا کرده. لیکن هر کسی که بخواهشهای تن نپردازد و بپرورش روان برخیزد آلایش او کمتر خواهد بود ، و کسانی که بخواهند از این دامگه بازرهند و بجایگاه پیشین بازگردند باید از خوشیهای اینجهان دامن درچینند و پارسا باشند».

این سخن نتیجه‌ آن را داده که کسانی از کارها و خوشیهای اینجهان روگردان باشند و در خانقاهها نشسته بخود سختی دهند ، و آن را وسیله‌ای برای پاکی روان و نیرومندی آن شمارند ، و چون اینان برای رنجانیدنِ تن رختهای پشمی ناهموار می‌پوشیدند آنان را «صوفی» (یا پشمینه‌پوش) نامیده‌اند.
این آغاز صوفیگری بوده ولی داستان در اینجا نایستاده و کسانی چنین گفته‌اند : «روانهای ما از خدا جدا می‌شود و پایین آمده در تن جا می‌گیرد ، و اینست ما چون بخود سختی دهیم و تن مادّی خود را از نیرو اندازیم بخدا می‌پیوندیم و خود خدا می‌شویم» ، و اینست کسانی از پیشروان ایشان همچون شِبلی و دیگران بدعوای خدایی برخاسته‌اند : «لیس فی جُبَّتی الا الله» (1) یا «سبحانی ما اعظم شأنی» (2) .

سپس از این اندازه هم گذشته و داستان «وحدت وجود» را بمیان آورده‌اند. این «وحدت وجود» یک معماییست که هر کسی بشکل دیگری آن را بازنموده و حقیقت آن اینست که کسانی می‌گویند : «خدا همین هستی (وجود) است و چیز دیگری نیست. اینست هر چیزی که در جهانست خداست. ما به هرچه می‌نگریم خدا را می‌بینیم و جز او را نمی‌بینیم :

یار بی‌پرده از در و دیوار در تجلیست یا اولی‌الابصار»

پیداست که این عقیده جز از عقیده‌ی پیش است. در آنجا تنها «روان» آدمی را از خدا می‌شماردند و در اینجا تن و جان ، و آدمی و چهارپا ، و در و دیوار ، و سنگ و کوه ، و همه چیز را «خدا» می‌شمارند ـ ولی صوفیان هر دوی این عقیده را نگه داشته‌اند و بهم آمیخته‌اند و شما اگر گفتار و کردار آنها را بسنجید و بیازمایید خواهید دید هر زمان یکی از این دو را پیش می‌کشند زیرا از یکسو همه چیز را خدا شمارده می‌گویند :

که یکی هست و هیچ نیست جز او وحده لا اله الا هو

این از ذکرهای ایشانست که همه شنیده‌اند :

یاهو یاهو یا من هو یا من لیس الا هو

در این باره داستانهای بسیاری از ایشان درمیان است. این دو داستان را من زبانی شنیده‌ام و در کتابی ندیده‌ام :

1) ابوبکر خوارزمی جای پای سگی را بوسید و چون ایراد گرفتند سری تکان داده و گفت : «هو!».

2) شیخ عطار در نیشابور چون نخستین بار چشمش بمغولان افتاد وجدی باو دست داد و گفت : «در این رخت آمده‌ای که نشناسمت».

دیده میخواهم که باشد شه‌شناس تا شناسد شاه را در هر لباس

و از یکسو می‌گویند باید رنج برد تا بخدا پیوست ، و پیران ایشان خود را بالا گرفته می‌گویند ما بخدا رسیده‌ایم.

باید پرسید : اگر این راستست که هرچه هست خداست «لیس فی الدار غیره دیار»(3) دیگر چه نیازی به رنج کشیدن است؟!. مگر شما از خدا جدایید تا باو پیوندید؟! این یک ایراد بزرگی بایشانست.


پابرگیها :
1ـ در رخت من چیزی جز خدا نیست (ضمنی : من خدایم).
2ـ جایگاهم پاک و بلند است. (سبحان یکی از نامهای خداست.)
3ـ در خانه جز خداوندِ خانه نیست (ضمنی : در جهان چیزی جز خدا نیست).


.
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)

🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکه‌ی شش)


از آنسوی در زمان عثمان‌بن‌سعید و جانشینانش از داستان «مهدیگری» نیز سود جسته امام ناپیدای خود را «مهدی» نیز شناخته‌اند و بدینسان رنگ دیگری بشیعیگری افزوده شده است ، و چون مهدیگری خود تاریخچه‌ای می‌دارد می‌باید نخست آن را بازنموده سپس بسر سخن خود آییم :

اینکه در آینده کسی پیدا خواهد شد و با یک رشته کارهای بیرون از آیین (خارق‌العاده) جهان را بنیکی خواهد آورد پنداریست که در بسیاری از کیشها پیدا شده : جهودان چشم براه مسیح می‌دارند ، زردشتیان شاه‌بهرام را می‌بیوسند[=انتظار می‌کشند] ، مسیحیان بفرود آمدن عیسا از آسمان امیدمندند ، مسلمانان چشم براه مهدی می‌دارند.

چنانکه دارمِستِتِر (شرقشناس جهودنژاد فرانسه) در این باره گفته (1) ، این پندار از باستان‌زمان درمیان ایرانیان و جهودان می‌بوده.

ایرانیان که به اهریمن باور داشته کارهای بد جهان را ازو می‌دانسته‌اند ، چنین می‌پنداشته‌اند که روزی خواهد آمد و کسی از نژاد زردشت بنام «سااوشْیانت(2) » پیدا خواهد شد و او اهریمن را کشته جهان را از همه‌ی بدیها خواهد پیراست. اما جهودان چون آزادی کشور خود را از دست هِشته ببندگی آشور و کلده افتاده بودند ، یکی از پیغمبرانشان چنین نوید داده که در آینده پادشاهی (مسیحی) از میان جهانیان خواهد برخاست و جهودان را دوباره بآزادی خواهد رسانید ، که جهودان از آن هنگام مسیح را بیوسیده‌اند و کنون هم می‌بیوسند.

این پندارها درمیان جهودان و ایرانیان می‌بوده و هرچه زمان بیشتر می‌گذشته در دلها بیشتر ریشه می‌دوانیده و در اندیشه‌ها به ارج و بزرگی می‌افزوده. سپس در آغاز اسلام ، بدانسان که دارمستتر از روی دلیل نوشته و ما نیز در جای دیگری(3) بگشادی سخن رانده‌ایم ، با دست ایرانیان ، بمیان مسلمانان راه یافته و در اندک‌زمانی رواج بسیار پیدا کرده ، که کسانی که بآرزوی خلافت افتاده و می‌کوشیده‌اند ، بیشترشان از آن سودجویی کرده ، هر یکی خود را مهدی می‌نامیده‌اند و نویدها درباره‌ی نیکی جهان می‌داده‌اند ، و برای پیشرفت کار خود از دروغسازی نیز نپرهیزیده هر یکی «حدیثی» یا «حدیثهایی» از زبان پیغمبر یا امام علی‌بن‌ابیطالب می‌ساخته‌اند.

محمدبن‌حنفیه که گفتیم در مدینه بدعوای خلافت برخاست ، نخست کسی بود که پیروانش او را مهدی نامیدند ، و چون مُرد گفتند نمرده است و در کوه رضوی زنده می‌باشد و روزی بیرون خواهد آمد.

زیدبن‌علی که در کوفه برخاست پیروانش او را نیز مهدی نامیدند و نویدها از نیکی حال اسلام با دست او بمردمان دادند.

علویان که در مدینه گرد آمده به محمد نفس زکیه بیعت کردند ایشان نیز او را مهدی شناختند و با این نام در همه جا شناخته گردانیدند.

عباسیان که گفتیم نمایندگان بخراسان فرستاده زمینه‌ی بزرگی برای خود می‌چیدند ، اینان نیز از مهدیگری بسودجویی پرداختند و خیزش خود را همان پیدایش مهدی وانمودند.

بدینسان نام مهدی از سده‌ی نخست اسلام درمیان می‌بوده. چنین پیداست که این شیعیان جعفری نیز از آن سود می‌جسته‌اند. چون گروه ناتوانی می‌بودند که در زیر پرده‌ی «تقیه» می‌زیستند همانا بخود نوید داده می‌گفته‌اند : «مهدی از ما خواهد بود. کینه‌ی ما را از دشمنان خواهد جُست. ما را بچیرگی و توانایی خواهد رسانید ...».

این شعر را در کتابها بنام همان جعفر نوشته‌اند :

لکل أناس دولة یرقبونها و دولتنا فی آخر الدهر یظهر (4)

سپس که داستان امام ناپیدا پیش آمده و ناچار شده‌اند که چشم براهش دارند همان را مهدی نیز گردانیده این بار بسودجوییِ درستی[کامل] از آن افسانه پرداخته‌اند. اگر دیگران یک حدیث ساختندی اینها صد حدیث ساخته بنیاد پندار خود را بسیار استوار گردانیده‌اند. چیزی که هست اینان بمهدیگری نیز رنگهایی افزوده بسخنان شگفتی برخاسته‌اند : پیش از مهدی دجّالی پدید خواهد گردید. روز پیدایشِ مهدی آفتاب بازگشته از سوی مغرب خواهد درآمد. یاران امام که ٣١٣ تن بوده از شهرهای شیعه‌نشین (شیعه‌نشین آن روزی) ـ از طالقان و قم و سبزوار و کاشان و مانند اینها ـ خواهند برخاست ، با «طی‌الارض» خود را به مکه خواهند رسانید. امام شمشیر کشیده «یا لِثاراتِ الحسین» گفته بگرفتن خون حسین خواهد پرداخت ، هرچه بنیامیه و بنی‌عباس ‌است خواهد کُشت ، چندان خواهد کُشت که پیرامون کعبه دریای خون گردد ، مردم خواهند گفت : «در خونریزی اندازه نمی‌شناسد» ، در پاسخ ایشان امام بمنبر رفته با چشمهای اشک‌آلود لنگه کفش پاره‌ی خون‌آلودی را (که لنگه کفش علی‌اکبر است) بدست گرفته خواهد گفت : «من اگر همه‌ی جهان را بکُشم کیفر این کفش نخواهد بود».

👇
از اینگونه سخنان چندانست که اگر بنویسم باید همچون مجلسی و دیگران یک کتاب جداگانه پردازم.


پابرگیها :
1ـ كتاب «مهدی» [از جیمز دارمستتر (James Darmesteter)] كه بفارسی ترجمه و چاپ یافته.
2ـ Sãowyant (ش=w) ـ و
3ـ كتاب «بهائیگری» كه چاپ شده.
4ـ معنی آنكه : «هر مردمی را دولتی هست كه می‌بیوسند. دولت ما نیز در زمانهای آخر پدیدار خواهد گردید».


.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش دوم : آهنگهای بدخواهانه)

🔸 یادداشت (تکه‌ی دو از دو)


چرا رسواییهای نمایندگان مجلس از داستان بورسیه‌های رانتی تا پرونده‌های قتل و تجاوزشان و مانندهای اینها باز و روشن نمی‌گردد؟! چرا رادیو و تلویزیون در اینگونه داستانها بخاموشی می‌گراید ولی اگر در یک کشوری یک پیشامد کم‌ارجی مثلاً یک تصادف در جاده‌های آن کشور رخ دهد بارها در اخبار می‌گوید و گزارشها می‌پردازد؟!.

ما در اینجا درپی نکوهیدن برنامه‌های رادیو و تلویزیون نیستیم. این چند نمونه را تنها برای بازنمودن آن سیاست بدخواهانه‌ای یاد نمودیم که اینگونه برنامه‌ها را افزار سرگرم ساختن توده و تباه گردانیدن عمر جوانان گرفته‌اند. جز اینها زیانهای بس بزرگ دیگری از آن سیاست بهره‌ی مردم گردیده که آشکار نیست ولی از آنچه یاد کردیم پرگزندتر است. برای مثال :

اینکه در نتیجه‌ی رفتار بزرگان حکومت ، دروغ و دغلبازی مانند آب خوردن شده. اینکه یک انگیزه‌ی خیزش مردم برای برانداختن رژیم گذشته رواج چاپلوسی و رشوه و فساد بود و امیدها می‌رفت که این پتیاره‌ها در ایران ریشه‌کن گردد ولی اکنون اینها نه تنها کمتر از آن دوره نیست ، بلکه بیشتر هم گردیده. اینکه غیرت و جوانمردی و گذشت و دیگر خویهای ستوده درمیان مردم هرچه کمتر و نایابتر گردیده. اینکه برجستگان دانشور توده دسته دسته بکشورهای دیگر کوچیده‌ و همچنان می‌کوچند. اینکه جوانان ما بیش از آنچه کشور بدان نیاز داشت دانشکده‌دیده و مدرک‌بدست بیرون آمدند ولی بیکار و سربارند و در نتیجه چنان بار آمده‌اند که تن بکارهایی جز پشت میزنشینی نمی‌دهند. اینکه یک میلیون تن بیشتر از افغانان از همین زودرنجی و دیرپسندی جوانان ما سودجسته کارها را بدست گرفته‌اند و بسیاری از آنها چندان کارشان بالا گرفته که خود کارگر و کارمند استخدام می‌کنند. اینکه ده‌هزاران از این دانشکده‌دیده‌ها بنویسندگی در اینترنت روی آورده‌اند و بپراکنده‌اندیشی کوشیده ولی بگمان خود «کار فرهنگی» می‌کنند. اینکه قانونها پامال گردیده و قانونشکنی رواج بسیار گرفته و همه‌ی کارها سستی گرفته و در برخی جاها براستی «فلج» گردیده و کسی پاسخده نیست. اینکه با مشت مشت دروغ تاریخ ساخته‌اند و بجای راستیها بخورد مردم می‌دهند. اینکه اسلام را در چشم مردمان خوار و بی‌ارج گردانیده‌اند. اینکه مردم از هرچه نام دینست بیزار شده‌اند. اینکه خویهای مردم هرچه بیشتر و شتابانتر رو بپستی می‌رود. اینکه در این چهل سال با آنهمه پند و اندرزی که رسانه‌ها بنام تعلیمات اسلامی گوشها را خراشیدند و مردمان را فرسودند ، دادگستری سالی پانزده‌میلیون (آری! پانزده‌میلیون) پرونده در دست بررسی دارد. اینکه بدبینی و بی‌اعتمادی درمیان مردم بیداد می‌کند ، اینها و مانند اینهاست زیانهای نهان آن سیاست و رسانه‌هایی که افزارش می‌باشند.

ما اگر باین جستارها کمتر می‌پردازیم و بیشتر به «آلودگیها» و «گمراهیها» پروا داریم و با آنها می‌نبردیم از آنروست که اینها ریشه‌ی درماندگی و بدبختی مردم و از آنسو «افزارِ دست» کمپانی خیانت و کشورهای آزمند جهانست. خواست ما رهایی ایرانیان از این آلودگیها و گمراهیهاست ولی چون آلودگیها و گمراهیها افزارهایی در دست بدخواهان این کشور بوده و هست ، یک نتیجه‌ی خجسته‌ی دیگرِ آن ، کوتاه گردیدن دست بدخواهان درونی و بیرونی خواهد بود.


.