پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔸 سخنانی که باید بیاد سپرد



🖌 احمد کسروی
🔶 «بدبختی توده و ریشه‌ی آن»

🔸 باز در پیرامون صوفیگری (تکه‌ی سه از چهار)


در آن کتاب ، چنانکه شیوه‌ی صوفیانست ، بگزاف‌گویی نیز می‌پردازد و چنین می‌نویسد که «امور الهی» سپرده بدرویشان و صوفیانست. می‌گوید : «مثلاً جنگ اروپا بلکه عالم که همه دیدند و هر کس جهت و سببی برای حدوث آن اقامه نمود نبود مگر از کارهای یکی از این فقیران و خدارسیدگان که بارها می‌گفت دنیا را آتش زده می‌روم و همان روزی هم که از این دنیا رحلت نمود اعلان صلح باطراف عالم منتشر شد ...».

نیک اندیشید که این مرد چه دروغ بزرگی را بقالب می‌زند. جنگ جهانگیر 1914 که درمیانه‌ی آلمان و اتریش با فرانسه و روس و انگلیس درگرفت و پس از چهار سال با شکست آلمان پایان یافت این می‌گوید کار یکی از درویشان بوده. من نمی‌دانم در برابر چنین دروغی چه بنویسم؟!.. این از جاهاییست که آدمی از سخن درمی‌ماند و نمی‌داند چه بگوید. این بدان می‌ماند که شما در آرزوی ساختن یک خانه‌ای باشید و سالها بخود و خاندانتان سختی داده پولی پس‌انداز کنید ، و چون باندازه‌ی کفایت رسید آجر و گچ و آهک و تیرِ آهنی و در و پنجره و دیگر افزارها بخرید و گِلکار[=بنّا] و کارگر بگمارید و چند ماهی بکوشید و بکوشند تا خانه‌ای ساخته گردد ، و آنگاه یک گدای راه‌نشینی جلو شما را گیرد و چنین گوید : «آن خانه را من برای شما ساختم ‌ها !» ، آیا شما در پاسخ او درنمی‌مانید؟!.. آیا بیک شگفتی ژرفی فرورفته بافسوس و دریغ نمی‌پردازید؟!..

جنگ جهانگیر 1914 نتیجه‌ی پیشامدهای تاریخی گذشته بود که از سالیان دراز بسیج افزار می‌کردند. در سال1870 که فرانسه شکست سختی از آلمان خورد و از پا افتاد دولت امپراتوری روس آینده‌ی روس را بیمناک دیده این دریافت که نیرومندی روزافزون آلمان خطری برای آن کشور می‌باشد ، و اینبود دست همدستی بسوی فرانسه دراز کرده درخواست پیمان کرد و فرانسه آن را با خوشی پذیرفت. از آنسوی انگلیس نیز با همه‌ی دشمنیهای تاریخی با فرانسه سود خود را در پیوستن بآنان دید. از اینجا آن سه دولت باهم یکی گردیدند و آلمان نیز با اتریش و ایتالیا همدستی نموده در برابر آنان ایستاد. این دودستگی سالها درمیان بود و چون می‌دانستند که سرانجام بجنگ خواهد کشید هردو سو کارخانه‌های افزارِ جنگ‌سازی را بکار انداخته بسیج[=تدارک] افزار می‌کردند ، سپاهیان تربیت می‌نمودند ، نقشه‌های جنگی می‌کشیدند ، و این آمادگی روز بروز بیشتر می‌شد تا آنکه در سال 1914 که هر دو سو آماده ایستاده و درپی بهانه می‌گشتند داستان کشته شدن ولیعهد اتریش در سراجوا[=سارایوو ، کرسی بوسنی هرزگوین کنونی] با دست یک آزادیخواه سِربی[صرب] بهانه بدست داد و لشگرها بتکان آمد و افزارهای بسیجیده بکار رفت و آن جنگ و کشتار آغاز یافت.

اکنون آن فقیر چه دستی در این پیشامدها داشته که گفته شود کار او بود. آیا کینه را بمیان آلمان و فرانسه او انداخته؟! آیا روس و انگلیس را بهمدستی با فرانسه او برانگیخته؟! آیا توپها و تفنگها و دیگر افزارها را او ساخته؟! آیا سربازها و افسرها را او تربیت کرده؟! آیا نقشه‌ی جنگی را او کشیده؟!. یا خیر ، کشتن ولیعهد اتریش با دستور وی بوده؟!. آخر از چه راه در آن جنگ دخالت داشته که گفته شود کار او بوده؟!. ما که می‌بینیم آن جنگ در نتیجه‌ی یک رشته علتها و کوششها پیش آمده و جریان یافته و در هیچ جای آن دخالتی از گُلِ ‌مولای هندوستان نمی‌بینیم ، پس چگونه باور کنیم که جنگ را او پدید آورده؟!. آنگاه آن درویش را از این جنگ چه مقصدی بوده؟!. چه نتیجه را می‌خواسته؟!. از شکست آلمان به یک درویش هندی چه توانستی بود؟!.

این دروغها در شرق از بس فراوان بوده زشتیش از میان برخاسته. صوفیان از نخست مدعی بوده‌اند که تاج و تخت را بپادشاهانْ آنان می‌دهند ، و حافظ در برابر آنها بدعوا برخاسته که رندان قلندر در میخانه نیز آن کار را می‌کنند (ستانند و دهند افسر شاهنشاهی) ولی باید دانست که این از یکسو بخدا دروغ بستن و خود گناه بزرگی می‌باشد. این کسان بیدین و خداناشناس بوده‌اند که بچنین دروغی گستاخی نموده‌اند! از یکسو نیز اینها ننگ است و همینها راه می‌دهد که اروپاییان بشرقیان با دیده‌ی توهین نگرند و آنان را مردمانی پندارپرست و سبکمغز شمارند.

شما خود بیندیشید آیا شرم‌آور نیست که کسی در هندوستان نشیند و خواری و زبونی و پراکندگی و بدبختی آن مردم را بروی خود نیاورد و سر افراشته چنین گوید : کارهای جهان در دست منست؟!. خدا کارها را بدست من سپرده؟!. آیا نخواهند گفت : پس ای بیدرد بهر چه مردم خود را از آن زبونی و بدبختی رها نمی‌گردانی؟!.


👇

شگفتتر آنست که همان مهربابا در آموزشگاه انگلیسی درس خوانده و از دانشهای اروپا بهره یافته و کسی نمی‌گوید : ای مرد گمراه آن دانشها کجا و این سخنان تو کجا؟!. آن دانشها که نشان می‌دهد در جهان هیچ کاری بی‌انگیزه نتواند بود ، نشان می‌دهد که یک کاری که امروز رخ داده نتیجه‌ی هزارها کاریست که رخ داده و گذشته ، نشان می‌دهد که یک مردمی تا نکوشند به نتیجه‌ای نخواهند رسید ، نشان می‌دهد که یک توده‌ای تا شایسته نگردند از زندگیِ آزاد و سرفرازانه بهره نخواهند داشت ، آن دانشها کجا و این گزافه‌های شاخدار تو کجاست؟!. پس مردم باید از یکسو بروند و آن دانشها را بخوانند و از یکسو نیز این گزافه‌های شما را یاد گرفته به دل سپارند؟!.


.
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)

🔸 گفتار یکم : شیعیگری چگونه پیدا شده؟... (تکه‌ی هشت)


یک چیز دیگری که می‌باید در اینجا یاد کنیم آنست که «باطنیگری» که پدید آمده از همین شیعیگری می‌بود ، و باطنیان در دشمنی با مسلمانان و در بهم‌زدن یگانگی و همدستی آنان چند گام بالاتر از شیعیان گزارده بودند ، در زمانهای دیرتر ، شیعیگری چیزهای بسیاری را از باطنیگری گرفته است. از این گذشته کوششهایی که باطنیان در راه بدست آوردن خلافت کردند ، و نیروهایی که اندوختند ، و فرمانرواییهایی که در مصر و یمن و ایران و دیگر جاها بنیاد گزاردند ، در رواج شیعیگری و در گستاخی و بیباکی شیعیان کارگر بوده است. ولی ما چون در این کتاب از باطنیگری سخن نراندیم ، اینست از آمیختگی شیعیگری با آن نیز سخن نمیرانیم. این را باید در کتاب جداگانه‌ای نوشت (1) .

اما رواج شیعیگری در ایران : این خود تاریخ درازی داشته که ما ناچاریم در اینجا فهرست آن را یاد کنیم :

باید دانست از روزی که عرب به ایران دست یافت انبوهی از ایرانیان چیرگی آنان را برنتافته برای رهایی بکوششهایی برمی‌خاستند ، بویژه در زمان بنی‌امیه که چون فشار ایشان بیشتر می‌بود ، دشمنی ایرانیان با عرب بیشتر شده بود ، و علویان که با بنیامیه می‌نبردیدند و می‌کوشیدند ، ایرانیان «لا لحب علی بل لبغض معاویه» (2) هوادار علویان می‌بودند ؛ از اینرو شیعیگری در ایران زمینه آماده می‌داشت و کسانی از علویان که گریخته باینجا درآمدند در مازندران و گیلان فرمانرواییها بنیاد گزاردند.

سپس آل‌بویه که پادشاهی بنیاد نهاده تا بغداد پیش رفتند ، اینان چه از روی باور و چه از راه سیاست ، هواداری از شیعیگری نمودند و در عراق و ایران برواج این کیش بسیار افزودند.

در زمان سلجوقیان ، چون پادشاهان آن خاندان سُنّی می‌بودند ، از رواج شیعیگری کاست. سپس در زمان مغول ، چون خاندان چنگیز به یک دین پابسته نمی‌بودند بار دیگر شیعیگری در ایران برواج افزود ، و یکی از پادشاهان بزرگ ایشان (سلطان‌محمد خدابنده) خود شیعی گردید و سکه بنام دوازده امام زد.

پس از برافتادن مغولان سربداران که در خراسان برخاستند ، و مرعشیان که در مازندران پیدا شدند ، و قره‌قویونلویان که به بخش بزرگی از ایران فرمان راندند ، کیش شیعی می‌داشتند و پیشرفت آن را در ایران بیشتر گردانیدند. سید محمد مُشَعشَع در خوزستان که دعوای مهدیگری می‌داشت شیعیگری را با باطنیگری درهم آمیخته بدآموزیهای نوی را بمیان مردم انداخت. (3)


پابرگیها (از ویراینده) :
1 ـ درباره‌ی باطنیان كتابهای «راه رستگاری» و «دردها و درمانها» (بخش یکم ، گفتار «بیماری گزارش») دیده شود.
2ـ معنی : نه از دوستی با علی بلکه از کینه‌ی‌ معاویه
3ـ شرح اندیشه‌ها و کارهای این شیخ در کتاب «تاریخ پانصدساله‌ی خوزستان» آمده است.


.
🔸 پیام رئیس جمهور آمریکا درباره «ماه مقدس محرم»

🔸 جو بایدن آغاز ماه محرم - ماه رونق دکان آخوندی - را گرامی داشت.

🔸 «بدآموزی‌ها» و «کیش‌های پوسیده» افزاری در دست دولتهای جهانگیر غربی

🔸 سیاست «زور و نیرنگ» چیست؟!

.
🔸 پیام رئیس جمهور آمریکا درباره «ماه مقدس محرم»

🔸 جو بایدن آغاز ماه محرم - ماه رونق دکان آخوندی - را گرامی داشت.

انگیزه چنین پیامی از رئیس‌جمهور آمریکا چیست؟! نمایشهای بیخردانه و دژخویانه محرمی که با پیشرفت زندگانی ناسازگار و خرد و آزادگی از آنها بیزار است، گرامی‌داشت و ستایش از آن چه انگیزه‌ای دارد؟! باشد کسانی این را یک سیاست دلجویانه ساده برای خوشامد مسلمانان یا شیعیان بدانند ولی داستان باین سادگی نیست. اینها نمودهای خردی از یک سیاست ریشه‌دار ژرفی می‌باشد.

شادروان کسروی سیاست دولتهای غربی را سیاست «زور و نیرنگ» می‌نامید. این پیام بایدن نمودی از بخش «نیرنگ» آن سیاست است. پشتیبانی غربیان از کیش‌های پوسیده و پندارهای بیخردانه در کشورهای اسلامی در قالب این سیاست فهمیده می‌شود. سرمایه‌داران غربی از این افزار برای جلوگیری از شورش آزادیخواهانه و استقلال‌طلبانه در این کشورها، باز نگه‌داشتن درهای بازارهای آنها بروی کالاهای خود و تاراج کان‌های این کشورها ، پست و توسری‌خور نگه‌داشتن توده‌های اسلامی و جلوگیری از «صنعتی‌شدن» و پیشرفت آنها بهره می‌جویند.

انگلیسیها این سیاست «نیرنگ» را در زمان مشروطه برای خاموش ساختن آتش شورش بکار بستند. همین افزار را پس از «تجاوز» به‌ایران در جنگ جهانی دوم بدست مزدورانی همچون فروغی، سهیلی، هژیر، ساعد و مانند آنها بکار بردند که در نتیجه آن به‌آخوندهای رافضی پروبال داده و آنها را دوباره بجان این کشور و مردم انداختند.

دولتهای سرمایه‌داری غربی برای سرکوبی جنبش‌های میهن‌پرستانه در میان ایرانیان و عرب‌ها، افزار «اسلام‌گرایی» را در این کشورها بسود خود یافتند که نتیجه آن ساختن یا پروردن دسته‌هایی مانند «اخوان‌المسلمین» و «فدائیان اسلام» در میان ایرانیان و عرب‌ها بود.

این سیاست شوم سرمایه‌داران غربی با پیشامدن آنچه «شوک نفتی» نامیده‌اند ، رنگ و بوی تندتری گرفت. سی سالی که از پایان جنگ جهانی دوم گذشت و ویرانی‌های جنگ بازسازی گردید، دوره «رونق» برای آنها بپایان رسید و نشانه‌های بحران آغاز شد، بحرانی که سیاستهای برخی کشورها در آمریکای جنوبی و آسیا در راه استقلال اقتصادی و صنعتی‌شدن، در آن هناینده بود و «شوک نفتی» و افزایش بهای نفت آن را سخت‌تر گردانید.

نشانه‌های هشدار از پرتقال نمودار گردید - جایی که دولت آن در پی افزایش بهای نفت و گرفتاری مالی در سال 1353 با کودتای «دست‌چپی» برافتاد. همزمان نشانه‌های «بحران» در ایتالیا نمودار شده و کار بر فرانسوی‌ها و آلمان غربی‌ها و انگلیسیها نیز دشوار گردید. برای بکار انداختن دوباره چرخهای اقتصاد غرب، باز نگه‌داشتن درهای کشورها بروی کالاهایشان و جلوگیری از رواج «قوانین حمایتی» و سیاست‌های استقلال‌طلبانه اقتصادی، باید بهای نفت کاهش یافته و جلوی صنعتی شدن و استقلال اقتصادی کشورها گرفته می‌شد.

در این زمان انگیزه براندازی شوروی نیز در کار بود. سرمایه‌داری برای اینکه در زیر کالاهای فزون برنیاز خود مدفون نگردد، باید گسترش یابد. سرمایه‌داری به‌پیشروی در بازارهای دولتهای سوسیال نیز چشم دوخته بود. افزون بر اینها، انگیزه‌های «استراتژیکی» و نظامی نیز در کار بود.

برای یافتن چاره چنین بحرانی بود که «کمیسیون سه‌جانبه» را پدید آورده و همانها «جیمی کارتر» را برکشیده و به رئیس‌جمهور گردیدن او کمک کردند و چاره‌هایی اندیشیدند که نشانه‌های آن بزودی در رویدادهای ایران و کشورهای همسایه‌اش آشکار گردید.

در نتیجه همین چاره‌اندیشیها و سیاستها بود که عربستان را واداشتند در نشست 1355 اوپک در دوحه قطر ، با پیشنهاد ایران برای افزایش بهای نفت کارشکنی نماید. پس از آن در 1356 ذوالفقارعلی‌بوتو در پاکستان برانداخته شده و ضیاءالحق بر سرکار آمد. سپس سازمان‌های جاسوسی و سرمایه‌داران غربی شاهکار خود را در 1357 در ایران نشان دادند. جایی که جاسوسان و دستگاه تبلیغاتی شوم آنها مانند رادیو بی‌بی‌سی فارسی بکار افتاده و از فرانسه ارمغان شومی برای ساده‌دلان و فریب‌خواران فرستادند : «خمینی» و «حکومت آخوندی».

سازمان‌های جاسوسی غربی در افغانستان برای رویارویی با شوروی از همین افزار سود جسته و در آنجا «جهاد اسلامی» براه انداختند که نتیجه آن ویرانی آن سامان و پرورش دسته‌هایی همچون «القاعده» و «طالبان» بود. سپس «کدخدای اسلام‌پناه» ، مأموریت دیگری برای پروردگان خود یافت. آنها را بهمراه همکاران ایرانی‌شان، ببوسنی و هرزگوین فرستادند تا در آنجا در کنار یکدیگر بسود سیاست‌های «کدخدا» ، «جهاد» نمایند.

این سیاست همچنان دنبال میشود و غربیان همچنان این افزار را برای پیش‌بردن سیاستهای خود و سرکوبی آزادیخواهان بکار می‌برند که در نتیجه آن از پاکستان و افغانستان گرفته تا آفریقا همچنان در آتش چنین سیاست شومی می‌سوزند. بگفتار بیش از این دامنه نمی‌دهیم. آنچه ما را بیادآوری این رویدادها واداشت، پیام «محرمی» بایدن بود.



.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش سوم : غفلت از آینده)

🔸 1ـ گذشته و آینده (تکه‌ی دو از دو)


این نکته را هم در اینجا باید دانست که خبطهایی که امروز در زندگانی روی می‌دهد و یک راه غلطی پیش گرفته می‌شود زیان آن پس از سی و چهل سال بلکه در پاره‌ای کارها پس از صد سال نمایان می‌شود و از اینجاست که هر مردمی همیشه باید نگران آینده‌ی خود باشند و راهی را که می‌پویند هوشیار باشند که انجام آن چه خواهد بود و آیا پس از سی و چهل سال آیندگان چه نتیجه از کارهای امروزی خواهند دید. (1)

این کار بی‌شک برای شرقیان پیش خواهد آمد که چیزهایی را که امروز با صد گونه ستایش و نوید رواج می‌دهند پس از نیم قرن و یک قرن مردم گرفتار گزندهای آن گردیده صد نفرین برواج دهندگان آن خواهند فرستاد.

یک مثالی برای این موضوع یاد کرده بآن بسنده می‌کنیم : مصریان که در راه اروپاییگری جلوتر از بسیار دیگران می‌باشند در سی و چهل سال پیش هیاهوها بر سر درس خواندن جوانان برپا می‌کردند و هر کسی که قلم بدست می‌گرفت پیش از هر چیزی بستایش دارالفنونهای اروپا برخاسته چه گزافه‌ها که نمی‌سرودند و چه ریشخندها و سرکوفتها که بر برادران مصری خود روا نمی‌شماردند.

در سایه‌ی آن ستایشها و این سرکوفتها بود که هر بقال و عطار و برزگر و سوداگر پسران خود را پی درس فرستاده از دبستان بدبیرستان و از دبیرستان بدارالفنون بکشانند و کنون پس از نیم قرن نتیجه آن شده که هزارها [و] ده‌هزارها جوانان از دبیرستانها و دارالفنونها بیرون آمده و چون هیچ یکی از ایشان بکار و پیشه‌ای آشنا نمی‌باشد و جز بدرد پشت میز نشینی و مفتخواری نمی‌خورد و از سوی دیگر بودجه‌ی هنگفت دولت از عهده‌ی آن همه‌ بیکارگان زودرنج و دیرپسند برنمی‌آید اینست که همگی با بدبختی و ویلگردی دست بگریبان می‌باشند و چه‌بسا که کار بخودکشی می‌انجامد.

اینست میوه‌ی آن درختهای ناآزموده‌ای که باغبانان بلهوس در نیم قرن پیش کاشته‌اند. اینست پایان آن راه کجی که پدران پیموده‌اند و گرفتاری آن بهره‌ی پسران گردیده. (2)

راهروی که چشم رویهم گزارده تنها بعنوان اینکه دیگری پیش ازو از آن راه گذر کرده کورکورانه قدم برمی‌دارد چه شگفت که دمادم بیفتد و از گودالی بگودالی درغلتد؟! چه شگفت که ناگهان چشم باز کرده خویشتن را درون لجنزاری دریابد و رهایی از آن نتواند؟!

گروهی که هوش و خرد خود را از کار انداخته بافتادن از دنبال دیگران بسنده می‌نمایند چه شگفت که در هر گام خطای تازه‌ای نمایند؟! چه شگفت که فرزندان خود را بدبخت و تیره‌روز گردانند؟
سخن کوتاه کنیم : تاریکی و روشنی آینده‌ی شرق بسته به بنیادی است که امروز در این هنگام جنبش برای زندگانی گزارده شود. ...


پابرگیها :
1ـ بیگمان هر خواننده‌ی باریک‌بینی چند نمونه‌ی روشنی از پیشامدهای دهه‌های اخیر بیاد دارد که گواه این سخنان می‌باشد.
2ـ آیا اگر روزی بکارنامه‌ی دانشگاه آزاد ایران رسیدگی شود زیانی که نمونه‌اش در مصر پدیدار گردیده از همین دانشگاه بدختران و پسران و در نتیجه به توده‌ی ما نرسیده؟! و آیا سود اندک آن در برابر چنین زیانهای سترگی ناچیز نخواهد نمود؟!


.
بدبختیهای توده پی دی اف12.pdf
327.2 KB
🔸 بدبختی توده و ریشه‌ی آن

🔅 تکه‌ی دوازدهم

🔹 درباره‌ی صوفیان و درویشان
🔹 یک پیام و پاسخ آن
🔹 تلگراف از مراغه یا پاسخ یک کس بیفرهنگ


همه‌ی تکه‌ها یکجا در یک فایل پی‌دی‌اف
🔸 توئیت سفارتخانه روس در سالگرد پیمان شوم 1907 روس و انگلیس درباره ایران

🔸 پیکره‌ معنی‌دار سفیر روس و انگلیس در سالگرد پیمان شوم 1907 (1286 خورشیدی) و تجاوز بی‌شرمانه 1941 (1320 خورشیدی)

🔸نمایش سازش شوم روس و انگلیس درباره ایران

🔸 پیمان اوت 1907 چه بود؟!

🔸از همچشمی و نبرد پنهانی انگلیس با آمریکا در ایران چه می‌دانید؟!

🔸 یک پیام تلخ و تکان‌دهنده برای توده خفته در روزهای سرگرمی با نمایشهای محرمی


.
✴️ در پیرامون پیکره‌ سفیر روس و انگلیس در سالگرد پیمان شوم 1907 (1286 خورشیدی) و تجاوز بی‌شرمانه 1941 (1320 خورشیدی)


ماه میلادی که در آن هستیم، یادآور دو کار شوم و فراموش‌ناشدنی روس و انگلیس درباره ایران می‌باشد : نخست پیمان اوت 1907 (8 شهریورماه 1286 خورشیدی) که در آن روس و انگلیس از راه بخش کردن خاک ایران میان خود، بهمچشمی و کشاکش خود درباره ایران پایان دادند. هوده این سازش شوم برای ایران هرآینه برانداختن استقلال و آزادی ایران و بخشیدن خاک آن میان روس و انگلیس بود. دوم تجاوز نظامی روس و انگلیس به‌ایران که آنهم در اوت 1941 (3 شهریورماه 1320 خورشیدی) رخ‌داد و یک نمونه دیگر از سازش تاریخی شوم این‌دو درباره ایران بود.

دیروز توئیتر سفارتخانه روس در ایران، پیکره‌ای را نمایش داده که در آن سفیر روس و انگلیس را با یک صندلی تهی میان آندو نشان می‌دهد در همانجایی از سفارتخانه روس که پیکره سران متفقین (چرچیل، روزولت، استالین) در کنفرانس تهران پاییز 1322 برداشته شده. همزمانی پیکره سفیر روس و انگلیس با سالگرد پیمان 1907 و تجاوز 1941 روس و انگلیس بایران معنی سیاسی ژرف و تلخی دارد.

صندلی تهی آمریکا در میان آن پیکره هم بسیار پرمعنی است. پس از جنگ جهانی دوم آمریکا به‌عنوان یک دولت نیرومند جهانگیر سربرآورد و بسهم‌خواهی در جهان پرداخت. در این میان روس و انگلیس از باز شدن پای نفوذ آمریکا در ایران ناخرسند بوده و میان آندو دولت با آمریکا همچشمی و کشاکشی در پشت پرده سیاست در کار بود تا اینکه در آبان‌ماه سال 1358 (گروگانگیری در سفارتخانه آمریکا) انگلیسها کینه خود را از هم‌نژادان یانکی‌شان جستند و آمریکا را از ایران بیرون راندند، چنانکه یکبار دیگر روس و انگلیس یکه‌تازان میدان سیاست ایران گردیده‌اند و دیروز با چنین پیکره‌ای آن را برخ جهانیان کشیدند.

برای فهم پیام این پیکره شوم و دهن‌کجی سفیران روس و انگلیس به استقلال و آزادی ایران، باید درباره پیمان 1907 روس و انگلیس و همچشمی و نبرد پنهانی انگلیس و آمریکا در ایران بیشتر دانست. در روزهای آینده گفتارهایی در این زمینه‌ها خواهیم آورد.

در روزهایی که وحشیگری‌های اوباش شیعی و نمایش‌های بیخردانه محرمی آغاز شده، این پیکره پیام تلخی برای ما داشت. بارها گفته‌ایم آنچه ایران را زبون و خوار گردانیده ، این مسلک‌ها و کیش‌ها و اندیشه‌های پستی است که در این کشور رواج دارد. سرچشمه بدبختی ایرانی این خرافات شیعیگری، آن بدآموزیهای کشور‌برباد‌ده صوفیگری و خراباتیگری، آن ادبیات زمان ترک و مغول، این کیش گمراه بهائیگری و مانند آنهاست.

برای آزادی و استقلال ایران باید با این سرچشمه‌های بدبختی نبردید. همان روس و انگلیس و دیگران با همین افزارهاست که بر این کشور و مردم چیره گردیده‌اند و گرنه یک توده زنده و بیدار آزادی خود را از دست نخواهد داد و دیگران نخواهند یارست که برای آن چنین «ژست استعماری» بگیرند.

بارها گفته‌ایم این پستی اندیشه‌ها و و بدآموزی‌ها و گمراهی‌های توده، افزاری در دست بیگانگان برای چیرگی بر این کشور بوده و برای آزادی و پیشرفت باید این افزار را از دست آنان گرفت و بدینسان آنها را «خلع سلاح» گردانید. باید خود را با افزار «خرد» و «دانش» آراست تا بتوان با دولت‌های آزمند و جهانگیر ایستادگی نمود. وگرنه از گله و ناله یا نفرین و بدگویی تنها کاری ساخته نخواهد بود چنانکه تاکنون آزموده شده.

.
✴️ 📖 🖌 تاریخ مشروطه ایران ، احمد کسروی


🔸
پیمان 1907 درمیان روس و انگلیس


چنانکه گفتیم کشته شدن اتابک ، یک سنگ بزرگی را از سر راه پیشرفت مشروطه برداشت ، و امید میرفت که از آن پس پیشرفت بهتر و تندتر باشد. ولی جای افسوسست که در همان روزها یک سنگ بزرگ دیگری در سر راه آن پدیدار گردید ، و آن پیمان 1907 دو دولت روس و انگلیس بود که همان روزها در روزنامه‌هاشان پراکنده گردید. از دیرگاه گفتگوی این پیمان درمیان دو دولت میرفت ، و روزنامه‌هاشان آگاهی از آن میدادند ، و روزنامه‌ی حبل‌المتین کلکته نیز گفتارها نوشته ، از بیمی که از رهگذر آن بایران میرفت ، سخن میراند ، تا در این هنگام بپایان رسید و روز سی‌و‌یکم اوت (هشتم شهریور و همانروزی که اتابک کشته گردید) در پترسبورگ بدستینه‌ی نمایندگان دو دولت رسید.

تاریخچه‌ی این پیمان آنست که دولتهای روس و انگلیس در ایران همیشه با یکدیگر همچشمی داشتند. در زمان مظفر‌الدینشاه و ناصرالدینشاه هر یکی از اینان می‌کوشید بیشتر از دیگری در ایران «امتیاز» بدست آورد و جای پا بیشتر بسیج کند ، و هریکی میکوشید دیگری را دورتر و بی‌بهره‌تر گرداند. روسیان از سالیان دراز آرزوی سپاه آوردن بایران می‌داشتند. ولی هر زمان که میخواستند بچنان‌ کاری برخیزند انگلیسیان از راه سیاست بجلوگیری میپرداختند.

اینست این دو دولت اگرچه همسایگیشان زیان بزرگی بایران میبود ، این همچشمی‌شان سودمند می‌افتاد. لیکن در اینهنگام چون در اروپا آلمان سخت نیرومند گردیده و این دو دولت جنگ خود را با آن نزدیک میدیدند یا خود خواهشمند میبودند ، از اینرو بهتر می‌دانستند که با یکدیگر بهمدستی گرایند و هرگونه کشاکش و همچشمی را کنار گزارند و در نتیجه این بود که آن پیمان را با هم بسته چنین میخواستند که در ایران مرزی برای دست‌درازی و امتیاز‌طلبی هریکی پدید ‌آورند که درمیانه‌ برخورد و رنجشی پیدا نشود. راستی را انگلیسیان در اروپا خود را نیازمند سپاه بیشمار روس دیده ، بپاس سیاست اروپایی خود از سیاست آسیایی‌شان چشم می‌پوشیدند ، و برای دلجویی از روسیان در ایران جلو آنان را باز می‌گزاردند.

زیان این پیمان بایران آن‌ میشد که از این پس ، روسیان چیرگی بیشتر نمایند و فشار و آزار بیشتر رسانند ، و چون دولت روس با مشروطه‌ی ایران دشمنی آشکار نشان میداد ، یک زیان دیگرش این میشد که محمد‌علیمیرزا در نبرد با آزادیخواهان چیره‌تر گردد و پافشاری بیشتر نماید ، و روسیان آشکاره باو یاوری کنند.

می‌باید گفت : بخش بزرگی از دشمنیهای آینده‌ی محمد‌علیمیرزا با مجلس و مشروطه و داستان بمباران مجلس ، و سپس آمدن سپاه روس بایران و دژرفتاریهای آنان در آذربایجان و گیلان ، و سپس بازگشت محمد‌علیمیرزا در سال 1290 و پس از همه داستان شوم التیماتوم ، از نتیجه‌های این پیمان بوده است. اگر جنگ بزرگ اروپا در سال 1914 برنخاستی ، و در پایان آن شورش بزرگ بلشویکی رخ ندادی ، خدا میداند که ایران از رهگذر این پیمان چه گزندها دیدی.

اینك تکه‌هایی را از آن پیمان در اینجا می‌آورم :

قرارداد در باب ایران

نظر باینکه دولتین انگلیس و روس متعهدند که انتگریته و استقلال ایران را مراعات نمایند و محض آنکه صمیماً مایل بحفظ نظم در تمام نقاط این مملکت و ترقی صلح‌آمیز آن می‌باشند و مایلند که برای تمام سایر ملل بالسویه حقوق تجارتی و صناعتی همیشه برقرار بوده باشد و چون هریک از دولتین مذکورتین بملاحظه‌ی ترتیب جغرافیائی و اکونومی (ثروتی) اهتمام مخصوص در حفظ امنیت و نظم بعضی ایالات متصله و یا مجاوره‌ی ایران بسرحد روس از یکطرف و بسرحد افغانستان و بلوچستان از طرفی دیگر دارند برای احتراز از هرگونه علل و اسباب حدوث اختلاف نسبت بمصالح خودشان در ایالات سابق‌الذکر ایران بموجب مدلول فصول ذیل با یکدیگر اتفاق نمودند.

فصل اول ـ دولت انگلیس متعهد می‌شود که در آنطرف خطی که از قصر‌شیرین از راه اصفهان و یزد و خلیج بنقطه‌ای از سرحد ایران منتهی و سرحد روس و افغانستان را تقاطع مینماید برای خود یا کمک عادی برعایای خود یا معاونت باتباع دولت دیگر درصدد تحصیل هیچگونه امتیاز پلتیکی یا تجارتی از قبیل امتیازات راههای آهن و سایر راهها و بانکها و تلگرافها و حمل و نقل بیمه و غیره برنیاید.



👇
👆


فصل دوم ـ دولت روس هم متعهد است که در آن طرف خطی که از سرحد افغانستان از راه قازیک و بیرجند و کرمان رفته ببندرعباس منتهی میشود برای خود یا کمک باتباع خود یا معاونت برعایای دول دیگر درصدد تحصیل هیچگونه امتیازات پلتیکی یا تجارتی از قبیل امتیازات راههای آهن و سایر راهها و بانکها و تلگرافها و حمل و نقل بیمه و غیره برنیاید و نیز دولت روس متعهد است که وجهاً من‌الوجوه بهیچ وسیله در اوقاتی که دولت انگلیس در مقام کمک بمطالبه‌ی این قبیل امتیازات در نواحی مزبوره برمی‌آید ضدیت ننماید و مسلم است که اماکن مذکوره‌ در فوق جزو نواحی است که در آنجا دولت روس متعهد است که در مقام تحصیل امتیازات مذکوره‌ی فوق برنیاید.

فصل سوم ـ دولت روس متعهد میشود که بدون اینکه قبلاً با دولت انگلیس مشاوره و تفهیمی شده باشد بهیچگونه امتیازی که برعایای انگلیس در نواحی ایران واقعه‌ی فی‌مابین خطوط مذکوره در فصل اول و دویم داده شود ضدیتی نکند و دولت انگلیس نیز بهمین نحو در باب امتیازاتی که برعایای روس در همان نواحی ایران داده شود متعهد است تمام امتیازات موجوده‌ی حالیه در نواحی مذکوره در فصل اول و دوم هم بحال خود برقرار خواهد بود.

شگفتتر این بود که در گفتگوی این پیمان آگاهی بدولت ایران نداده و نماینده‌ای از این کشور نتلبیده بودند. سپس نیز با آنکه در هشتم شهریور بود که به آن در پترسبورگ دستینه نهادند تنها در هشتم مهرماه (22 شعبان) بود که آگاهی از آن بوزارت خارجه فرستادند. اگرچه روزنامه‌ی حبل‌المتین‌کلکته از یکسال پیش گفتارهایی درباره‌ی بسته شدن چنین پیمانی و زیانهای آن سخنان بسیار رانده و ایران را آگاه گردانیده بود ، و سپس چون آگاهی از دستینه نهادن بآن پراکنده گردید ، حبل‌المتین تهران یک رشته گفتارهای دیگری نوشت و باز آگاهیهایی داد ، و این یکی از انگیزه‌های بنام شدن آنروزنامه گردید.

بهرحال روز دوشنبه دهم مهرماه (24 شعبان) در مجلس گفتگوی این پیمان بمیان آمد ، نامه‌‌ی سفارت انگلیس بوزارت خارجه و متن پیمان خوانده گردید ، و برخی از نمایندگان سخنانی راندند. ولی راستی را بیشتر نمایندگان از اندازه‌ی زیان آن آگاه نمی‌بودند و از اینرو شور و گرمی که می‌بایست دیده نشد. با اینحال چنین پاسخ داده شد : این پیمان تنها بخود دولتهای انگلیس و روس روانست. ما در کار خود آزادیم ، و اگر خواهیم توانیم بیکروسی در جنوب ، یا بیک انگلیسی در شمال امتیازی دهیم و بدینسان گردن نگزاردن خود را بآن پیمان آشکار گردانیدند.

در بیرون نیز این پیشامد بآزادیخواهان گران افتاد ، و دولت انگلیس که از آغاز جنبش مشروطه ، پشتیبانی بآزادیخواهان نموده درمیان ایشان جایگاه ارجمندی یافته بود ، با این پیشامد از آن جایگاه پایین افتاد و رنجش بسیار رخ داد. سفارت انگلیس این دریافته نامه‌ای بوزارت خارجه‌ی ایران فرستاد ، که در آن چنین نوشت : این پیمان زیانی بآزادی و جداسری کشور ایران نخواهد داشت ، و دولت روس «مادامی که بمصالح آنها خلل وارد نیامده از هرگونه مداخله» در کارهای ایران خودداری خواهد نمود ، و این نامه در روزنامه‌ی حبل‌المتین بچاپ رسیده اندکی از رنجش و خشم آزادیخواهان کاست.

درباره‌ی این پیمان چه در آنهنگام ، و چه در سالهای دیرتر ، در روزنامه‌های ایران و اروپا سخن بسیار رانده شده ، و پس از شورش بلشویکی در روسستان که بلشویکها رازهای نهان دولت خودکامه‌ی پیش را بیرون ریختند ، این دانسته شد که این پیمان بندهای نهانی نیز درباره‌ی انداختن دولت عثمانی ، و بخشیدن خاک آن درمیان روس و انگلیس و فرانسه ، داشته است ، و درباره‌ی ایران نیز خواستشان جز برانداختن آزادی و جداسری این کشور نمیبوده ، ولی چون این سخنان هرچه بوده گذشته و از میان رفته ‌ما نیز بهمین اندازه بس‌کرده درمی‌گذریم.


.