پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 «بدبختی توده و ریشه‌ی آن»

🔸 در بدی تا کجا پیش رفته‌اند؟!. (تکه‌ی یک از یک)


چنانکه خوانندگان می‌دانند در تبریز هر سال زمستان برای دستگیری از بینوایان پولی از توانگران گرد آورده می‌شود ، امسال نیز آقای استاندار آذربایجان بهمدستی آزادگان[=اعضای باهَماد آزادگان] پیشگام شدند و باز کوشش آغاز کردند ، و چنانکه تلگرافشان را در پرچم بچاپ رسانیدیم یک زمینه‌ی نیکی برای این دستگیری فراهم گردانیدند.

لیکن چنانکه گفته می‌شود کسانی بنام آنکه چرا دیگران پیشگام شده‌اند یا چرا ما در کمیسیون نیستیم بکارشکنی می‌کوشند. این سخن که ما می‌شنویم مایه‌ی اندوهی می‌گردد. زیرا ما ایرانیان را پست‌اندیشه و آلوده می‌شناسیم ولی باین اندازه گمان نمی‌بردیم که کسانی در چنین کاری نیز دربند رشک و خودخواهی باشند. این شیوه‌ی ایرانیانست که چون چند تنی بیک کوششی پرداختند دیگران نه تنها بیاوری برنخیزند ، بلکه از راه رشک بدشمنی و کارشکنی پردازند و یا «ماننده‌سازی» نمایند. این شیوه را ما از این مردمِ آلوده نیک می‌شناسیم. لیکن گمان نمی‌بردیم که در کوشش بدستگیری درماندگان نیز آن شیوه را بکار اندازند.

این رفتار ایرانیان نیک نشان می‌دهد که یک مردمی به هر اندازه که از سرفرازیها بی‌بهره باشند خودخواهیشان بیشتر خواهد گردید. ای بیچارگان! چرا آن بشما برنمی‌خورد که زیردست و لگدمال بیگانگان شده‌اید و هیچ گونه ارزشی بشما نمی‌گزارند ، آن بشما برنمی‌خورد که بیست‌ملیون مردمید و در حساب هیچی نمی‌باشید ، آن بشما برنمی‌خورد که صد گونه آلودگیهای رسوا دارید ـ ولی این برمی‌خورد که در فلان کمیسیون عضویت نیافته‌اید؟!

داستان شما داستان گدایان راه‌نشین است که به بیخ دیواری خزیده و بآیندگان و روندگان گردن کج کنند و بطمع ده‌شاهی صد فروتنی نشان دهند ولی درمیان خود بیکدیگر بزرگی فروشند ، گردن کشند ، رشک برند ، خودستایی نمایند. این بآن گوید : «چرا سلام ندادی ، آخر من از تو ده سال بزرگترم؟!..» آن باین برتری فروشد و گوید : «من مثل تو نیستم که به هر کسی دست دراز کنم». آنهمه پول و توانایی را در دیگران دیده و درشکه و اتومبیل و رختهای شیک آیندگان و روندگان را تماشا کرده هیچی نگویند و حسرتی نکشند ولی همینکه یکی از خودشان پیش افتاد و یک ده‌شاهی پول از کسی گرفت آتش رشک در دلهاشان زبانه زند و زبانها بنکوهش و پرخاش باز می‌شود. آن یکی دندان ساییده گوید : «ای پررو باز هم جلو افتادی؟!..» آن دیگری برای شنوانیدن بپول‌دهنده ، آواز بلند گردانیده می‌گوید : «آخر تو مستحق نیستی چرا جلو می‌دوی؟!..». بر سر ده شاهی پوست همدیگر را کنند.

شما نیز همانگونه شده‌اید. آنهمه سرفرازیها و تواناییها را در دیگران می‌بینید و هیچ نمی‌گویید : «ما چرا نداریم؟!... ما چرا از آنان پستر و پستتر باشیم؟!» ولی چون یک تنی از خودتان بیک کاری برخاست و یک نامی پیدا کرد دیگ رشک و خشم در سینه‌هاتان بجوش می‌آید و ناآرام می‌گردید!..

هیچ پروا نمی‌کنید که رشته‌ی سرنوشت خود را از دست داده‌اید و این دیگرانند که باید آینده‌ی شما را معین گردانند ولی این بشما برمی‌خورد که در فلان کمیسیون عضویت پیدا نکرده‌اید. دریغ ای ایرانیان دریغ! دریغ که در لجنزار پستی فرورفته‌اید و این بدتر که سرگیجید و نمی‌دانید و با جنبهای بیجای خود هرچه فروتر می‌روید.


از سخن خود پردور نرویم : گفتگو از «کمیسیون دستگیری از بینوایان» تبریز بود. ما از دور ایستاده‌ایم و از چگونگی آگاه نیستیم ولی از اینکه همراهان ما (آزادگان) بچنین کوششی برخاسته‌اند خشنودیم. پیشروان آزادگان در تبریز مردان آزموده و کاردانند و این بیجاست که ما از این دوری ، راه بآنان نماییم. برای جلوگیری از بهانه‌ی دیگرانست که می‌گویم : اگر مایه‌ی آزردگی و رشک دیگران ، در کمیسیون ، بودن آزادگانست یاران ما بیشتر پاکدلی نمایند و جاهای خود را بآنان بازگزارند و کوشش را که خواهند کرد در بیرون کنند.

ما می‌شنویم چون پولی که زمینه برای گرد آوردنش فراهم گردیده مبلغ بزرگیست کسانی آب بدهانهاشان افتاده و اینست می‌کوشند که خود را در کمیسیون جا دهند تا بلکه کیسه‌ی خود را پر گردانند. ولی من بآنان پیام می‌فرستم که در کاری که پای پاکدینان و آزادگان درمیان باشد میدانی بچنان بهره‌مندی نامشروع باز نخواهد بود و من بیاران یادآوری می‌کنم که بیش از همه باین موضوع نظارت کنند و از هر کسی که طمعی فهمیدند ـ از بزرگ و کوچک ـ جلوشان گیرند و باک از کسی ننمایند.

اینها چیزهاییست که ما در تهران می‌شنویم و باشد که هیچ راست نباشد. اما کوشش در تهران برای گرفتن پول از آذربایجانیانِ اینجا ، با نمایندگان گفتگوهایی شده و نتیجه را آگاهی خواهیم داد.

(پرچم روزانه شماره‌ی 240)


.
🔶 محرم (بخشی از کتاب داوری)

🔸 (تکه‌ی دو)


می‌باید از داستان گریه و روضه‌خوانی نیز جداگانه سخن رانیم. این نیز زیانهای بسیاری را درپی دارد.

چنانکه گفتیم نخست از این راه سودجویی سیاسی می‌کرده‌اند ، بکسی که ستم رسیده مردم دلهاشان سوزد و خواهان و ناخواهان هواداری ازو نمایند. از اینرو سران شیعه از ستمدیدگی حسین‌بن‌علی به پیشرفت کار خود می‌افزوده‌اند.

چیزی که هست در آن زمانها کار تنها «شعرهایی خواندن و گریستن» می‌بوده که سالی یک بار و دو بار بآن می‌پرداخته‌اند. در زمان خود امامان بیش از این سراغ نمی‌داریم. سپس در تاریخها می‌بینیم که در زمان خاندان بویه در بغداد روزهای عاشورا تکانی هم در شیعیان پدید میآمده و نمایشی می‌رفته.

پس از آن یادی در کتابها در این باره نمی‌بینیم تا از زمان صفویان دوباره آغاز یافته است. ملاحسین کاشفی کتابی درباره‌ی داستان کربلا بنام «روضة‌‌الشهداء» نوشته بوده ، و کسانی در نشستها از آن خوانده مردم را می‌گریانیده‌اند و همانا نام «روضه‌خوان» از همانجا پیدا شده است.

گویا نخست نشستهای ساده‌ای از سوی مردم برپا می‌شده. ولی سپس شاه و پیرامونیان او بکار برخاسته‌اند و توان گفت که در روزهای عاشورا برخی نمایشها از جمله شبیه‌سازی می‌رفته است.

از آن زمان آگاهی کمتر است. ولی چون بزمان قاجاریان می‌رسیم که نوشته‌های جهانگردان اروپایی در دستست می‌بینیم دستگاه بزرگی درمیان می‌بوده و در ایران و هندوستان و قفقاز و دیگر جاها در دوازده روزِ محرم روضه‌خوانیهای بسیار می‌شده و سینه‌زنی و قمه‌زنی و شاه‌حسینی از همان زمانها شناخته می‌بوده.

هرچه هست در زمان ما روضه‌خوانی و نمایشهای محرمی یک گرفتاری بزرگی برای ایرانیان گردیده و این میدانْ بی‌اندازه پهناور شده بود. در شهرهای بزرگ شماره‌ی روضه‌خوانها از دویست و سیصد گذشتی ، و بسیاری از آنان از آن راه ، داراک اندوخته توانگر بودندی. برخی نیز بدربار بستگی داشته لقبهایی ـ از سلطان‌الذاکرین ، ملک‌الذاکرین و مانند اینها ـ یافتندی. در سراسر سال روضه‌خوانیها رفتی. اگر کسی درگذشتی ، و یا از سفر آمدی ، و یا عروسی کردی ، و یا خانه‌ی تازه خریدی ، و یا فرزندی پیدا کردی ، در خانه‌ی خود روضه ‌خوانانیدی. هر توانگری سالانه ده‌ روز یا بیشتر نشست برپا کردی و درِ خانه‌اش را بروی مردم گشادی. کمتر نشست بودی که روضه‌ای خوانده نشود.

شیعی بافهم و باور ، کسی بودی که اگر پدرش مرده بحسین گرید ، اگر برادرش درگذشته یاد عباس برادر حسین کند ، اگر پسر جوانی از دستش رفته علی‌اکبر را بیاد آورد ، اگر عروسی کند روضه از عروسی قاسم خواناند. یک زن شیعی بایستی همیشه یاد از زینب و امکلثوم کند و هر اندوهی که رخ دهد آن را بکنار گزارده باندوه خواهران و زنان حسین گرید. این دستوری می‌بود که پیشوایانشان داده بودند : «وَ عَلِي‌الحُسَین فَلْيَبْكِ الْبَاكُونَ َلْيَنْدُبِ النَّادِبُونَ». [معنی : بر حسین گریند گریه‌كنندگان و شیون كنند شیون‌كنندگان]


.
یکی از نمایشهای محرم در زمان قاجاریان
یکی دیگر از نمایشهای محرم
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش چهارم : فلسفه و «ادبیّات»)

🔸 1ـ بِچه دانشی باید پرداخت؟.. (تکه‌ی یک)


در شماره‌ی دوم پیمان گفتاری در پیرامون فلسفه‌ی یونان و بی‌ارجی آن نگاشتیم و اینک بار دیگر در آن زمینه‌ها بگفتگو می‌پردازیم :

چنانکه در گفتار پیشین گفته‌ایم بنیاد سخن ما بر دو چیز است : یکی ، جز بجستجوهای سودمند نباید پرداخت. دوم ، جستجو را باید از راهش کرد و از گمان و گزافه دوری گزید.

درباره‌ی هر یک جمله سخنهایی می‌رانیم :


الف ـ جز بجستجوهای سودمند نباید پرداخت


جستجویی که نتیجه‌ای از آن در دست نخواهد بود چرا باید هوش را در راه آن گداخت؟! چرا باید زمینه‌ی کشاکش و پیکار پدید آورد؟! چرا باید پهنای راه را پیمود و خود را فرسوده گردانید؟!

«وجود اصل است یا ماهیت؟..» آیا چه سودی از این جُستار[=مبحث] در دست تواند بود؟! کی وجود از ماهیت یا ماهیت از وجود جدا بوده؟! آیا از انگار (فرض) نتیجه‌ای پدید می‌آید؟!

اینکه کسانی می‌گویند : «به هر جستجویی باید پرداخت» یا می‌گویند : «دانستن هر چیزی بهتر از ندانستن اوست» اینان بدانند که زمان گرانبهاتر و مجال زندگانی تنگتر از آنست که ایشان می‌پندارند.(1) و آنگاه اینگونه جستارها کج‌اندیشی بار می‌دهد و از جُربُزه‌ی[استعداد] خدادادی می‌کاهد.

کسی که هر خوراک سنگین و هضم‌ناپذیری را می‌بلعد و معده‌ی خود را از کار می‌اندازد زیانکارتر از کسی نیست که به هر انگار و پنداری پرداخته مغز خود را فرسوده می‌گرداند.

اینکه ما به هر جستجویی پردازیم بدان می‌ماند که کسی که گذرش بباغی افتاده بخواهد از همه چیز آن بهره برگیرد و پیش از همه دست بگیاه‌های تلخ و هرزه بیازد و بر و دوش خود را پر سازد و بدینسان از گلها و میوه‌ها بی‌بهره بماند.

آدمی را بیش از هر چیز فهم درست می‌باید.


پابرگی :
1ـ امروز این تنگی مجال زندگی نمایانتر از گذشته است زیرا در روزگاری می‌زییم که «انفجار اطلاعات»اش خوانده‌اند و چون هر کسی در برابر خود انبوهی از جستارها ـ بایسته یا بیهوده ، سودمند یا زیانمند ،‌ راست یا دروغ ـ را می‌یابد که می‌تواند برگزیند و بآنها پردازد ، اینست با اندک غفلتی در اولویت‌بندی می‌تواند خود را در این اقیانوس آگاهیها ، در کار غرق شدن یابد و زمانی بخود آید که سالهای ارزشمند عمر را از دست هِشته است. کسانی که براه پاکدینی آشنا گردیده‌اند نیک می‌دانند گذشته از آنکه این راه ایشان را از پابندهای بیمناکی همچون پرداختن بشعرهای بیهوده ، فلسفه ، رمان ، پندارها (خرافه) ، عرفان ، بهائیگری ، شیعیگری و مانند اینها رهانیده ، با یاد دادن حقایق زندگانی ، ایشان را از پرداختن بدیگر گمراهیها که به تباه گردیدن عمر گرانمایه می‌انجامد بازداشته است. اینها بایسته‌ی رستگاری است.

.
🔶 «بدبختی توده و ریشه‌ی آن»

🔸 پاسخ یک بهائی (تکه‌ی یک)


حضور محترم آقای مدیر روزنامه‌ی پرچم

عرض می‌شود چندی قبل دو روزنامه‌ی پرچم بدست حقیر افتاد که در آن راجع به بهائیت چیزهایی نوشته شده بود که عیناً بحرفهای عوام‌الناس بی‌معلومات شباهت داشت.

بنده البته قطع بدانید نمی‌خواهم جواب راجع بآن بیانات اباطیل و پوچ و بکلی عاری از حقیقت بدهم. اولاً اگر جواب دادنی باشد مرکز تهران می‌دهد و در ثانی خود سرکار بهتر می‌دانید قلم دست دشمن است (با این آزادی قلم) که در ایران موجود است البته شما هم چاپ نخواهید کرد و اجازه هم نخواهند داد و الا بخداوند یگانه قسم که جواب آن ترّهات را نه فقط یک نفر بهائی و نه جوان بهائی بلکه یک بچه بهائی فوری می‌دهد ولی افسوس صد افسوس که در این دوره‌ی آزادی فقط برای یک طرف اجازه هست و برای طرف دوم نیست.

و ما هم البته صبر می‌کنیم که انشاءالله روزی برسد که برای طرفین اجازه دهند تا سیه‌روی شود هر که در او غش باشد. ولی چیزی که هست عجبم از شما آقای مدیر است و مجبورم این چند کلمه را تذکر دهم. اگر معلومات ندارید از بهائیت و مردم هرچه نوشت شما قبول می‌کنید و خیال می‌کنید راستی راستی شق‌القمر کرده است (نویسنده) خوب است کتابهای اقدس ، ایقان ، اشراقات ، اقتدار ، فرائد و سایر کتب بهائی را پیدا نموده من دون غرض و طرفیت مطالعه فرمایید. اگر دارید و می‌نویسید برای چه خودتان و روزنامه‌تان را در مقابل چندین صدهزار بهائی ایران بدنام و رسوا میکنید و نام زشتی برای آتیه‌ی خودتان یادگار می‌گذارید چه‌بسا که بعد از مدتی خودتان پشیمان شوید اگر منصفید جواب و مقاله‌ی بهائی را هم در روزنامه چاپ کنید اگر دشمنی دارید و مغرضید

گر جمله‌ کاینات کافر گردد بر دامن کبریاش ننشیند گرد

آواره ... (1) با آن قلم و اطلاعاتش و نمکدانش چه خاک بر سر ریخت که شما بکنید. خلاصه اگر شما یک نفر روزنامه‌نویس بیطرف و بامعلومات و خداپرست و انسان حقیقی قرن بیستم هستید باید قطعاً بدانید جسم عالَم امکان مریض است.

دارویش فقط و فقط تعالیم و احکام حضرت بهاءالله است و بس و بدانید این احکام و تعالیم به اکثر سلاطین اروپا و آمریکا رسیده و کلاً مطلعند و نزدیک است آن روزی که این تعالیم عالمگیر شود و بموجب عملی کردن آن ، عالَم از این بلایای متواتره و مصائب گوناگون رهایی یابد چون دیانت بهائی خصوصی نیست عمومیست و برای یک ملت نیست بلکه برای کره‌ی زمین است چنانچه حضرت بهاءالله میفرماید ای اهل عالم همه بار یک دارید و برگ یک شاخسار.

سراپرده‌ی یگانگی بلند شد بچشم بیگانگان همدیگر را مبینید و همچنین لیس الفخر لمن یحب الوطن بل لمن یحب العالم. (2) باری آقای مدیر محترم افسوس که بیش از این نمی‌خواهم مزاحم شوم و نتیجه هم ندارد ولی شما که مدیر یک روزنامه‌ی ملی هستید ضرر ندارد که از تعالیم و احکام بهائیت باخبر باشید چنانچه در قرآن می‌فرماید :

هل یستوی الذین یعلمون و الذین لایعلمون (3)

خیلی معذرت میخواهم و این چند سطر را بدون غرض نوشتم که سرکار مطلع شوید و الا مختارید.

گر جمله‌ کائنات کافر گردد بر دامن کبریاش ننشیند گرد!


پابرگیها از ویراینده :
1ـ یا نام دیگرش «آیتی» از مُبلّغان بهائی بود که سپس از آن کیش دست کشید و کتابی بنام کشف‌الحیل در خرده‌گیری به بهائیگری نوشت. مهنامه‌ای ادبی نیز بنام نمکدان بیرون می‌داد.
2ـ معنی : دوستاری میهن سرفرازی ندارد ، این دوستاری جهانست که دارد.
3ـ معنی : آیا کسانی که می‌دانند و آنها که نمی‌دانند یکسانند؟


[پاسخ فردا خواهد آمد]
.
🔶 محرم (بخشی از کتاب داوری)

🔸 (تکه‌ی سه)


از آنسوی چون محرم رسیدی بسیاری از مردم رخت سیاه پوشیدندی ، و از همان روزِ نخستین در تیمچه‌ها و کاروانسراها و در خانه‌های مجتهدان و بزرگان دستگاه سوگواری درچیده شدی. در همه جا روضه‌خوانیها آغاز یافتی. بازار روضه‌خوانان بسیار گرم شده هر یکی سوار اسب یا خر از اینجا درآمده بآنجا شتافتی. در هر جایی روضه‌خوانان همینکه یکی از منبر پایین آمدی آن دیگری بالا رفتی.

در همان هنگام از هر کویی دسته‌ای راه افتادی. سینه‌زنها ، عربها ، زنجیرزنان ، هر گروهی دنبال دیگری را گرفته ، درفشهای بسیار جلو انداخته ، با طبل و شیپور (و یا بیآنها) نالان و مویان (1) براه افتادندی. در بازارها گردیده و به تیمچه‌ها و خانه‌های مجتهدان و بزرگان رفته بدینسان روز را بپایان رسانیدندی.

هنگام شام در هر کویی و کوچه‌ای دسته‌ی شاه‌حسینی راه افتادی. سپس نیز در هر مسجدی روضه‌خوانی رفتی.

از روزهای هشتم یا نهم «شبیه» نیز درآمدی. شمر و یزید و حسین و عباس و علی‌اکبر و قاسم و زین‌العابدین بیمار و زینب و ام‌کلثوم و سکینه بروی اسبها در بازارها گردیدندی. در تبریز روز نهم «شیر» آوردندی که خود داستانی داشتی.

روز دهم یا عاشورا «دیوانگی» بالا گرفتی. از آغاز روز صد دسته‌ی شاه‌حسینی راه افتادی. از هر کوی و کویچه قمه‌زنان با سرهای شکافته و کفنهای سفیدِ خون‌آلود بیرون آمدندی. مردم قره‌باغ در تبریز و تهران «قفل بتنان» آوردندی. در این روز ملایان و بازرگانان و توانگران نیز خودداری ننموده با پاهای برهنه و سرهای باز ، گِل ‌بِرو‌ مالیده بجلو‌ دسته‌ها افتادندی ، بسرهاشان خاکستر و کاه ریختندی ، کسانی چندان گریستندی و بسر کوفتندی که از خود رفته افتادندی. بدینسان دسته‌های گوناگون از اینسو و از آنسو راه افتادندی و در بازارها بهم رسیدندی. انبوه زنان و مردان بتماشا ایستاده گریه کردندی. بسیاری از قمه‌زنان بخودنمایی چندان زدندی که افتاده از خود رفتندی و سالانه چند کس با این آسیب درگذشتندی.


پابرگی از ویراینده:
1ـ مویه = گریه با آواز بلند ؛ موییدن فعل آن و مویان (= مویه‌کنان) اسم فاعلِ «همانزمانی» است.


.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آیا این بیخردیها ، تاریک‌اندیشیها و «سرگرمیهای» زیانمند که از عوامل اصلی عقب ماندگی این توده می‌باشد ، بی‌آنکه با آن نبردی رود از میان خواهد رفت؟!
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش چهارم : فلسفه و «ادبیّات»)

🔸 1ـ بِچه دانشی باید پرداخت؟.. (تکه‌ی دو)

ب ـ جستجو را باید از راهش کرد و از گمان و از گزافه دوری گزید

این را باید پذیرفت که آدمی جز بیکی از پنج راه ، دریافت نمی‌تواند کرد. 1ـ دیدن با چشم 2ـ شنیدن با گوش 3ـ سودن با دست و اندام دیگری 4ـ بوییدن با دماغ 5ـ چشیدن با کام و این همانست که«حواس پنجگانه» نامیده می‌شود.

جز گرسنگی و تشنگی و درد و فرسودگی و اینگونه چیزها که آدمی از تن خود درمی‌یابد دیگر دانستنیها را جز بیکی از آن پنج راه بدست نمی‌توان آورد.

آری چیزهایی را با اندیشه توان دانست. لیکن در اندیشه هم باید یک پایه‌ی آن از این دریافتها باشد. ما از جای پایی در یک بیابان پی می‌بریم کسی از آنجا گذشته ولی این پس از آنست که آن جای پای را با چشم بینیم و یا اگر کس دیگری دیده با گوش ازو بشنویم.

می‌دانم همین گفته را کسانی بآسانی نخواهند پذیرفت و بسخنانی خواهند پرداخت. لیکن این هم می‌دانم که راه بجایی نبرده سرانجام ناگزیر خواهند بود آن را بپذیرند و یا بخاموشی گرایند.

ما می‌گوییم : کسانی که راز جهان را می‌جویند و گفتگو از آفرینش و آفریدگان می‌نمایند باید جستجو را از راهش کنند تا خودشان و دیگران را گمراه نسازند.

می‌گوییم : علم فلسفه که از یونان برخاسته و در شرق پر و بال پیدا کرده و امروز صدها کتاب از آن علم در دستهاست بنیاد آن گزافه و گمان می‌باشد و اینست ارجی بآن نمی‌توان گزاشت.

از آنسوی همین فلسفه مایه‌ی گرفتاریست که در هر زمان هزاران کسان نادانسته بسوی آن میگرایند و سالها عمر خود را در راه آن هدر می‌سازند. نیز از همین فلسفه است که چندین کیش ناروا برخاسته و مایه‌ی گمراهی مردم گردیده.

نتیجه‌ی دیگر آنکه زیانش بیشتر می‌باشد اینکه چون همیشه از چیزهای دور از فهم گفتگو می‌دارد و بعبارت دیگر مو را شکافته میان آن میدان برای سخنرانی پدید می‌آورد از اینجا باعث کجی فهم‌هاست. کسانی «موشکافی» را هنر می‌پندارند ولی جز عیب نمی‌تواند بود. خرد از چنین کارها بیزار است.

کسانی بگذشته با دیده‌ی نیک‌بینی می‌نگرند و این بر ایشان ناگواراست که بر فلسفه و دیگر فنها که یادگار گذشته می‌باشد نکوهش کرده شود و بآسانی نمی‌خواهند دست از آن بیهوده‌کاریها بردارند. اینست ما در این گفتار بیش از همه می‌خواهیم حال قرنهای گذشته را بازنماییم.

بارها گفته‌ایم ده قرن گذشته از بدترین دوره‌های شرق بوده. در این دوره پستی خردها با زبونی توأم گردیده شرقیان را بس بی‌ارج گردانیده. یکی از نشانه‌های این دوره رواج گزافه‌بافیست که چون نیک می‌نگریم علم را جز از گزافه‌بافی نشناخته در هر رشته گستاخانه بافندگی می‌کرده‌اند.


.
👆 از کتاب دین و جهان نشست چهارم به کوتاهی

«چنانکه می‌دانیم از بیست و چند سال پیش کمونیستی یا سوسیالیستی در کشور بزرگ روسستان (شوروی) روان گردیده و پس از کوششها و خونریزیهای بسیار ، زندگانی در آنجا سامان پذیرفته و بینواییها برافتاده ، و با اینحال دیده می‌شود دینها که بگفته‌ی دکتر اَرانی و همراهانش از ریشه‌ی ‌ نادانی و بیراهی بوده و بگفته‌ی ما با حال کنونیش جز مایه‌ی گرفتاری نیست ، از آن کشور رخت برنبسته و با همه‌ی نبردهایی که در بیست و چند سال با آنها رفته ، از میان برنخاسته. بلکه چنانکه در این تازگیها دانسته شده ، چه کشیشان و چه ملایان و چه دیگر پیشروان دینی در آن کشور همچنان می‌بوده‌اند و چون بتازگی از دولت پَرگ [=اجازه] گرفته‌اند ، اداره‌‌های خود را از سر نو بنیاد گزارده‌اند. ...
در این باره راز داستان آنست که یک گمراهی و یا نادانی ـ از هر گونه ـ که درمیان مردم هست ، اگر خواسته می‌شود که ریشه‌اش کنده گردد ، باید یکسره بخود آن پرداخته شود و رزمی رود ، آنگاه آمیغهایی[حقایق] در آن زمینه بجای آن گزارده شود.
در همان زمینه‌ی دین ، بایستی از یکسو به یکایک کیشها پرداخته شود و بیپایی هر یکی با دلیلها روشن گردد و ناسازگاریها که میانه‌ی آنها با دانشهاست بگوشها رسد و زیانهای بسیاری را که می‌دارند ، مردمان بدانند. از سوی دیگر معنی راست دین و اینکه آیا آن را بنیادی هست و یا بیکبار بی‌بنیاد می‌باشد ، با دلیلهای استوار بازنموده شود. چنانکه در پیش هم گفته‌ایم از این راهست که توان به نتیجه‌ای رسید ، و این راهست که ما پیش گرفته‌ایم»
🔶 حاج آقا !

🔸 (تکه‌ی یک از چهار)


در روزهای بازپسین « دهه‌ی فجر» (1393) در شرکتی کاری داشتم. چون دور از شهر بود برای بازگشت از آژانس نزدیکشان تاکسی‌ای خواستم. همینکه سوار شدم راننده‌ی‌ جوان با سخنانی مانند حاج آقا سلام! ، حاج آقا کجا میروید؟ حاج آقا امروز هوا گرم است ... ، پیاپی مرا حاج آقا خطاب میکرد. سپس گفتگوهایی میانمان پیش آمد که با اندک تغییری مینویسم. او را با الف و خود را با ب نشان داده‌ام.

در یک فرصت مناسب به او چنین گفتم :

ب ـ شما از روی محبت و احترام بمن حاج آقا میگویید. ولی من پرسشی دارم و آن اینکه اگر شما پول هنگفت و مفتی نصیبتان شود ، و بر فرض بخواهید جهانگردی کنید ، آیا حاضرید آن را بجیب عربهای پولدار بریزید یا آنکه به کشورهای دیگری سفر میکنید؟!

(راننده متوجه قصد من شد. از اینرو گفت :)

الف ـ معلوم است که نه! ولی هرچه جز این بگویم ، فکر میکنم بی‌احترامی باشد.

ب ـ چرا بی‌احترامی باشد؟! همین آقا و خانم که مردم به همدیگر میگویند مگر چه اشکالی دارد؟!
(سپس سخنان دیگری رفت تا رسید به اینجا :)

الف ـ من همیشه از خدا میخواهم همینکه پولی دستم آمد به دخترهایی که جهیز ندارند کمک بکنم. این خیرش بیشتر است. یکی که میرود حج کمتر از بیست میلیون[1] خرج نمیکند. میدانید با بیست میلیون برای چند تا دختر می شود جهیزیه تهیه کرد؟

ب ـ آفرین بر این فکر خداپسندانه‌ي شما!

الف ـ یک گروهی واقعاً برای زیارت خانه‌ی خدا میروند. ولی خیلیها هم برای اینکه بگویند فلانی حج رفته میروند. ... همین رئیس شرکت ... از دستش آب نمی‌چکد ولی بارها به حج رفته. هر وقت هم چند روز تعطیل پشت هم می‌افتد با زن و بچه‌اش میروند دوبی. شاید بیست بار رفته. آخر این کشورهای عربی جز هوای خشک و کویر چه دارند که اینها میروند آنجا؟! همین دوبی مگر چه دارد؟

ب ـ فروشگاههای بزرگ ، کاباره‌ها و چیزهای دیگر!

الف ـ آره ، پولهاشان را باید آنجا بریزند.

ب ـ ببینید عربستان بیش از دو برابر ما نفت می‌فروشد ولی جمعیتش پنج یک ایرانست. این به آن معنی است که درآمد سرانه‌ی ایشان از نفت ده برابر ماست. با اینهمه ما به این عنوان که حج واجب است میرویم به آن کشور و هر کدام پول بسیاری را خرج میکنیم. شما گفتید هر حاجی پولی که خرج میکند با آن چند دختر میتوانند جهیزیه تهیه کنند. حالا حسابش را بکنید که سالانه چند صد هزار حاجی چه خرج هنگفتی میکنند و یک کشور از رهگذر اینها چه زیانی می‌بیند.

اگر این پول صرف اقتصاد کشور شود و میلیونها بیکار صاحب کار شوند و در نتیجه جلو فجایع بسیاری گرفته شود ، خدا راضی‌تر است یا اینکه دور یک ساختمان سنگی بنام اینکه خانه‌ی خداست بگردیم و یک مشت پولدار را پولدارتر گردانیم؟.. خدا مگر خانه دارد؟!..



.[1] : نه من و نه او از آمار درست حاجیان ایرانی و درآمد عربستان از حج آگاه نبودیم. ولی سپس از سنجش آمارهایی از جمله آن که در نشانی اینترنتی زیر هست ، من خود چیزهای تازه‌تری دانستم.
پیشنهاد میکنیم شما هم این صفحه را ببینید :
http://economy91pgu.blogfa.com/post/86
بدبختیهای توده و ریشه آن 13.pdf
187.7 KB
🔸 بدبختی توده و ریشه‌ی آن

🖌 احمد کسروی

🔹 پاسخ به یک یاوه‌گو
🔹 به‌ یک یاوه‌گوی چندین ارج نباید نهاد
🔹 پاسخ یکی از هواداران صوفیگری


🔅 همه‌ی تکه‌ها یکجا در یک فایل پی‌دی‌اف
🔶 «بدبختی توده و ریشه‌ی آن»

🔸 پاسخ یک بهائی (تکه‌ی دو)


پرچم : این نامه‌ی بینام و دستینه از مشهد رسیده و ما بی‌هیچ تغییری (مگر در چند کلمه‌ی زشتی درباره‌ی آواره که ‌انداخته‌ایم) چاپ کردیم تا نویسنده‌اش بداند که اشتباه کرده و بهائیان آزادند پاسخ نویسند و ما نیز چاپ می‌کنیم و این بهانه‌ی ایشان از میان برداشته گردد. نیز خوانندگان بدانند که چه بهائیان و چه دیگران که هر گروهی یک راه دیگری پیش گرفته‌اند مایه‌ای ندارند. ببینید ما پرسشهایی کرده‌ایم (مثلاً گفته‌ایم چرا در یک زمان دو شریعت پیدا شده؟! چرا بهاءالله دعوای خدایی کرده؟!.) بجای آنکه اگر پاسخی دارند بنویسند باین سخنان می‌پردازند. خوب آقای نویسنده تو که می‌توانستی در همین نامه‌ات هر پاسخی داری بنویسی ، این اندازه که آزاد بودی ، چرا ننوشتی؟!.. بچه بهائی بماند ، بزرگان بهائی یک پاسخی بما بدهند.

کسانی که بدینسان در پاسخ ایرادها درمی‌مانند امیدمندند که پادشاهان اروپا کیش آنان را خواهند پذیرفت ، در اینجاست که آدمی از شگفتی خودداری نمی‌تواند. ای آقای بهائی امروز در اروپا دانشها بیکبار اندیشه‌ها را دیگر گردانیده و انبوه مردم خدای راستین را نمی‌پذیرند چه رسد بآنکه بهاءالله را بخدایی باور کنند. آخر نخواهند گفت به چه دلیل؟! نخواهند گفت : او نیز همچون دیگران بی‌اختیار بجهان آمد و بی‌اختیار رفت پس چگونه خدا بود؟!.. از آنسوی بهاءالله کدام نادانسته را دانسته گردانیده که اروپاییان دلهای خود را با آن شاد کنند و به دین او گرایند؟! بهاءالله جز آیه‌بافیهای غلط چه کاری توانسته؟!..

تنها گفتن اینکه : «همگی بار یک دارید و برگ یک شاخسار» مردمان را بسوی دین او خواهد کشانید؟!.. مگر آن را کسی نمی‌دانست و یک آگاهی تازه‌ای می‌باشد؟!.. مگر از گفتن آن دشواریها آسان گردیده مردمان همگی دست بهم خواهند داد؟!..

این نکته را به بهائیان بگویم : ما را کمترین دشمنی با شما نیست و از بهاءالله یا از جانشینان او هیچ گونه رنجیدگی نداریم. ما خواستمان آنست که مردم از این گمراهیها و پراکندگیها رها گردند. اگر دین بهائی پیشرفت کرده در این هشتاد و نود سال مردم را از پراکندگی رهانیده بود ، ما امروز بسیار خشنود می‌گردیدیم. ولی می‌بینید که نتوانسته و نبایستی بتواند. یک دینی که آنهمه ایراد می‌گیرند و بیکی پاسخ نمی‌توانید داد چگونه پیش تواند رفت؟!.. به آواره یا آیتی بد گفتن بشما چه نتیجه دارد؟. آواره بسیار بد ، ما نیز با شما شریکیم. ولی ایرادهایی بشما گرفت که بیکی هم پاسخ نتوانستید داد و آنگاه تنها آواره نبوده نیکو و صبحی و اقتصاد نیز کتابهایی نوشتند و ایرادهایی گرفتند که به هیچکدام پاسخی ندادید و نتیجه‌ی همین درماندگی از پاسخ ، آنست که هیچ کسی بسوی شما نگراید و خودتان هم سست‌باور گردیده و درمیان دین و بیدینی درمانید.

آقای بهائی بهتر است شما نخست معنی درست دین را بدانید. دین برای دعواهای گزافه‌آمیز نیست. برای آنست که گمراهیها را از میان بردارد و مردمان را با حقایق آشنا گرداند. بهاءالله بکدام گمراهی پرداخته؟! بکدام یکی پاسخی داده؟! در زمان او در ایران صوفیگری ، باطنیگری ، خراباتیگری ، فلسفه‌ی یونان ، شیعیگری ، علی‌اللهیگری رواج داشت و بهاءالله بهیچ یکی از آنها نپرداخته بلکه از همه‌ی آنها استفاده کرده و همه را بهم درآمیخته و سخنان خود را پدید آورده.

به هر حال من بنام هم‌میهنی بشما می‌گویم : از آن گمراهی بازگردید. شما بنام همان بهائیگری که هیچ نتیجه‌ای ندارد با کشور خود دشمنی می‌نمایید و مردم نیز با شما با دیده‌ی دشمنی و بیگانه می‌نگرند. شما در اینجهان در رنج و آزارید و در آنجهان نیز نزد خدا شرمنده و سرافکنده خواهید بود. خدا بشما خرد و فهم داده که راست را از دروغ و سود را از زیان بازشناسید. ولی شما به تعصب خرد را کنار نهاده بروی گمراهی پافشاری می‌کنید.

گذشته گذشته ـ آن روز معنی درست دین دانسته نبود و کسی یک راه روشنی نمی‌شناخت. ولی امروز که ما با دلیلهای بسیار روشنی با شما سخن می‌گوییم دیگر جای پافشاری بگمراهی نیست. شما می‌بینید که با دیگران نیز همین رفتار را داریم و همگی را به پیروی از فهم و خرد و پذیرفتن راستیها می‌خوانیم.

ببینید جدایی از کجا تا بکجاست. بکیش بهائی آنهمه ایراد می‌گیرند و شما بیکی پاسخ نمی‌توانید داد و ما اینهمه می‌نویسیم هر که را ایرادی بگفته‌های ما هست بنویسد و تاکنون یک ایرادی پیدا نشده و یقین بدانید که نخواهد شد. من بشما پیشنهاد می‌کنم کتاب «راه رستگاری» را بخوانید. البته چه از راه دین و چه از راه دانش و چه از هر راه دیگری ، بیازمایید که آیا یک ایرادی توانید پیدا کرد؟!.


👇
همه چیز بکنار امروز شما در برابر مادّیگری چه چاره‌ای دارید؟!.. بفلسفه‌ی مادّی چه می‌گویید؟!. بهاءالله یا جانشینانش کدام پاسخی را بآن داده‌اند؟!. تنها گفتن اینکه اقدس و ایقان و اقتدار را بخوان پاسخ به بیدینان خواهد بود؟!. بار دیگر بنام هم‌میهنی می‌گویم : از آن گمراهی بازگردید. می‌گویم : بیایید همدست گردیده با این پراکندگیها و درماندگیها به نبرد پردازیم. بیایید بچاره‌ی دردها کوشیم.

(پرچم روزانه شماره‌ی 249)


.
🔶 محرم (بخشی از کتاب داوری)

🔸 (تکه‌ی چهار)


در بسیاری از شهرها روز عاشورا «نخل» گردانیدندی. یک چیز بسیار بزرگ و سنگینی از چوب ساخته «نخل» نامیدندی. هر کویی نخلی داشتی و در آن روز بیست و سی تن یا بیشتر بزیرش رفته آن را برداشتندی و در کوچه‌ها گردانیدندی و چون دو نخل بهم رسیدی بیکدیگر راه نداده به پیکار برخاستندی و سر و روی همدیگر را خستندی. گاهی نیز خون ریختندی.

در شهرهایی که دوتیرگی حیدری و نعمتی از میان نرفته بود ، هر ساله در روز عاشورا پیکار بمیان افتادی و سرها شکسته و تنها کوفته شدی.

از این نادانیها چندان بودی که اگر کسی بشمارد و داستان همه را بنویسد یک کتاب بزرگی باشد. این نادانیها در ایران رواج می‌داشت تا رضاشاه پهلوی جلو گرفت که ده سال بیشتر ، کم نشانی از این نمایشها دیده شدی. ولی چنانکه می‌دانیم پس از رفتن او دولت بجلوگیری نمی‌کوشد و ملایان می‌کوشند که بار دیگر آنها را رواج دهند و چنانکه می‌شنویم در بسیاری از شهرها آغاز یافته در محرم همان نمایشها بمیان می‌آید. (1)

چنانکه گفتیم این کارها زیانهایی را درپی می‌داشت و اینک آنها را فهرست‌وار بکوتاهی می‌شماریم :
1ـ داستانی که هزاروسیصد سال پیش رخ داده بآن پرداختن و بگریه و سوگواری برخاستن ، از خرد رو گردانیدن و آن را لگدمال ساختنست. اینکه پنداشته‌اند که خدا از این گریه و زاری خشنود گردد و پاداشها دهد نادانی دیگری از آنان می‌باشد. خدا از کاری خشنود گردد که بخردانه باشد و سود از آن برخیزد. گریه و مویه به یک داستان کهن هزار ساله چه سودی تواند داد؟!.. چرا خدا بآن پاداش دهد؟!..

شگفتست که بازماندگان حسین ، خودشان پس از یکی دو سال ، پیشامد را فراموش ساختند و بزندگی پرداختند. چنانکه گفتیم علی‌بن‌الحسین با یزید آشتی کرد و با او دوستی نمود. سکینه دختر حسین که بگفته‌ی روضه‌خوانان در ویرانه‌ی شام مرده است ، و باشد که شیعیان باین مرگ او خروارها اشک ریخته‌اند ، سالها پس از آن زیسته و زن مصعب‌بن‌زبیر شده بود که سپس نیز زن عبدالملک‌بن‌مروان گردید و با خوشیها زندگی بسر داد.
ولی شیعیان پس از هزاروسیصد سال آن داستان را فراموش نمی‌کنند و آیا این دلیل روشنی به سبک‌مغزی و بیخردی یک مردمی شمرده نخواهد بود؟!..


پابرگی :
1ـ جای افسوس فراوانست که محمدرضاشاه پهلوی نتوانست همچون پدرش به جلوگیری از ارتجاع پردازد. بزرگا دردا که به ملایان پر و بال هم می‌داد و باید گفت مار در آستین پرورد. درین باره کتاب «دولت بما پاسخ دهد؟» دیده شود. ـ ویراینده



.