پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 محرم (بخشی از کتاب داوری)

🔸 (تکه‌ی سه)


از آنسوی چون محرم رسیدی بسیاری از مردم رخت سیاه پوشیدندی ، و از همان روزِ نخستین در تیمچه‌ها و کاروانسراها و در خانه‌های مجتهدان و بزرگان دستگاه سوگواری درچیده شدی. در همه جا روضه‌خوانیها آغاز یافتی. بازار روضه‌خوانان بسیار گرم شده هر یکی سوار اسب یا خر از اینجا درآمده بآنجا شتافتی. در هر جایی روضه‌خوانان همینکه یکی از منبر پایین آمدی آن دیگری بالا رفتی.

در همان هنگام از هر کویی دسته‌ای راه افتادی. سینه‌زنها ، عربها ، زنجیرزنان ، هر گروهی دنبال دیگری را گرفته ، درفشهای بسیار جلو انداخته ، با طبل و شیپور (و یا بیآنها) نالان و مویان (1) براه افتادندی. در بازارها گردیده و به تیمچه‌ها و خانه‌های مجتهدان و بزرگان رفته بدینسان روز را بپایان رسانیدندی.

هنگام شام در هر کویی و کوچه‌ای دسته‌ی شاه‌حسینی راه افتادی. سپس نیز در هر مسجدی روضه‌خوانی رفتی.

از روزهای هشتم یا نهم «شبیه» نیز درآمدی. شمر و یزید و حسین و عباس و علی‌اکبر و قاسم و زین‌العابدین بیمار و زینب و ام‌کلثوم و سکینه بروی اسبها در بازارها گردیدندی. در تبریز روز نهم «شیر» آوردندی که خود داستانی داشتی.

روز دهم یا عاشورا «دیوانگی» بالا گرفتی. از آغاز روز صد دسته‌ی شاه‌حسینی راه افتادی. از هر کوی و کویچه قمه‌زنان با سرهای شکافته و کفنهای سفیدِ خون‌آلود بیرون آمدندی. مردم قره‌باغ در تبریز و تهران «قفل بتنان» آوردندی. در این روز ملایان و بازرگانان و توانگران نیز خودداری ننموده با پاهای برهنه و سرهای باز ، گِل ‌بِرو‌ مالیده بجلو‌ دسته‌ها افتادندی ، بسرهاشان خاکستر و کاه ریختندی ، کسانی چندان گریستندی و بسر کوفتندی که از خود رفته افتادندی. بدینسان دسته‌های گوناگون از اینسو و از آنسو راه افتادندی و در بازارها بهم رسیدندی. انبوه زنان و مردان بتماشا ایستاده گریه کردندی. بسیاری از قمه‌زنان بخودنمایی چندان زدندی که افتاده از خود رفتندی و سالانه چند کس با این آسیب درگذشتندی.


پابرگی از ویراینده:
1ـ مویه = گریه با آواز بلند ؛ موییدن فعل آن و مویان (= مویه‌کنان) اسم فاعلِ «همانزمانی» است.


.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آیا این بیخردیها ، تاریک‌اندیشیها و «سرگرمیهای» زیانمند که از عوامل اصلی عقب ماندگی این توده می‌باشد ، بی‌آنکه با آن نبردی رود از میان خواهد رفت؟!
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش چهارم : فلسفه و «ادبیّات»)

🔸 1ـ بِچه دانشی باید پرداخت؟.. (تکه‌ی دو)

ب ـ جستجو را باید از راهش کرد و از گمان و از گزافه دوری گزید

این را باید پذیرفت که آدمی جز بیکی از پنج راه ، دریافت نمی‌تواند کرد. 1ـ دیدن با چشم 2ـ شنیدن با گوش 3ـ سودن با دست و اندام دیگری 4ـ بوییدن با دماغ 5ـ چشیدن با کام و این همانست که«حواس پنجگانه» نامیده می‌شود.

جز گرسنگی و تشنگی و درد و فرسودگی و اینگونه چیزها که آدمی از تن خود درمی‌یابد دیگر دانستنیها را جز بیکی از آن پنج راه بدست نمی‌توان آورد.

آری چیزهایی را با اندیشه توان دانست. لیکن در اندیشه هم باید یک پایه‌ی آن از این دریافتها باشد. ما از جای پایی در یک بیابان پی می‌بریم کسی از آنجا گذشته ولی این پس از آنست که آن جای پای را با چشم بینیم و یا اگر کس دیگری دیده با گوش ازو بشنویم.

می‌دانم همین گفته را کسانی بآسانی نخواهند پذیرفت و بسخنانی خواهند پرداخت. لیکن این هم می‌دانم که راه بجایی نبرده سرانجام ناگزیر خواهند بود آن را بپذیرند و یا بخاموشی گرایند.

ما می‌گوییم : کسانی که راز جهان را می‌جویند و گفتگو از آفرینش و آفریدگان می‌نمایند باید جستجو را از راهش کنند تا خودشان و دیگران را گمراه نسازند.

می‌گوییم : علم فلسفه که از یونان برخاسته و در شرق پر و بال پیدا کرده و امروز صدها کتاب از آن علم در دستهاست بنیاد آن گزافه و گمان می‌باشد و اینست ارجی بآن نمی‌توان گزاشت.

از آنسوی همین فلسفه مایه‌ی گرفتاریست که در هر زمان هزاران کسان نادانسته بسوی آن میگرایند و سالها عمر خود را در راه آن هدر می‌سازند. نیز از همین فلسفه است که چندین کیش ناروا برخاسته و مایه‌ی گمراهی مردم گردیده.

نتیجه‌ی دیگر آنکه زیانش بیشتر می‌باشد اینکه چون همیشه از چیزهای دور از فهم گفتگو می‌دارد و بعبارت دیگر مو را شکافته میان آن میدان برای سخنرانی پدید می‌آورد از اینجا باعث کجی فهم‌هاست. کسانی «موشکافی» را هنر می‌پندارند ولی جز عیب نمی‌تواند بود. خرد از چنین کارها بیزار است.

کسانی بگذشته با دیده‌ی نیک‌بینی می‌نگرند و این بر ایشان ناگواراست که بر فلسفه و دیگر فنها که یادگار گذشته می‌باشد نکوهش کرده شود و بآسانی نمی‌خواهند دست از آن بیهوده‌کاریها بردارند. اینست ما در این گفتار بیش از همه می‌خواهیم حال قرنهای گذشته را بازنماییم.

بارها گفته‌ایم ده قرن گذشته از بدترین دوره‌های شرق بوده. در این دوره پستی خردها با زبونی توأم گردیده شرقیان را بس بی‌ارج گردانیده. یکی از نشانه‌های این دوره رواج گزافه‌بافیست که چون نیک می‌نگریم علم را جز از گزافه‌بافی نشناخته در هر رشته گستاخانه بافندگی می‌کرده‌اند.


.
👆 از کتاب دین و جهان نشست چهارم به کوتاهی

«چنانکه می‌دانیم از بیست و چند سال پیش کمونیستی یا سوسیالیستی در کشور بزرگ روسستان (شوروی) روان گردیده و پس از کوششها و خونریزیهای بسیار ، زندگانی در آنجا سامان پذیرفته و بینواییها برافتاده ، و با اینحال دیده می‌شود دینها که بگفته‌ی دکتر اَرانی و همراهانش از ریشه‌ی ‌ نادانی و بیراهی بوده و بگفته‌ی ما با حال کنونیش جز مایه‌ی گرفتاری نیست ، از آن کشور رخت برنبسته و با همه‌ی نبردهایی که در بیست و چند سال با آنها رفته ، از میان برنخاسته. بلکه چنانکه در این تازگیها دانسته شده ، چه کشیشان و چه ملایان و چه دیگر پیشروان دینی در آن کشور همچنان می‌بوده‌اند و چون بتازگی از دولت پَرگ [=اجازه] گرفته‌اند ، اداره‌‌های خود را از سر نو بنیاد گزارده‌اند. ...
در این باره راز داستان آنست که یک گمراهی و یا نادانی ـ از هر گونه ـ که درمیان مردم هست ، اگر خواسته می‌شود که ریشه‌اش کنده گردد ، باید یکسره بخود آن پرداخته شود و رزمی رود ، آنگاه آمیغهایی[حقایق] در آن زمینه بجای آن گزارده شود.
در همان زمینه‌ی دین ، بایستی از یکسو به یکایک کیشها پرداخته شود و بیپایی هر یکی با دلیلها روشن گردد و ناسازگاریها که میانه‌ی آنها با دانشهاست بگوشها رسد و زیانهای بسیاری را که می‌دارند ، مردمان بدانند. از سوی دیگر معنی راست دین و اینکه آیا آن را بنیادی هست و یا بیکبار بی‌بنیاد می‌باشد ، با دلیلهای استوار بازنموده شود. چنانکه در پیش هم گفته‌ایم از این راهست که توان به نتیجه‌ای رسید ، و این راهست که ما پیش گرفته‌ایم»
🔶 حاج آقا !

🔸 (تکه‌ی یک از چهار)


در روزهای بازپسین « دهه‌ی فجر» (1393) در شرکتی کاری داشتم. چون دور از شهر بود برای بازگشت از آژانس نزدیکشان تاکسی‌ای خواستم. همینکه سوار شدم راننده‌ی‌ جوان با سخنانی مانند حاج آقا سلام! ، حاج آقا کجا میروید؟ حاج آقا امروز هوا گرم است ... ، پیاپی مرا حاج آقا خطاب میکرد. سپس گفتگوهایی میانمان پیش آمد که با اندک تغییری مینویسم. او را با الف و خود را با ب نشان داده‌ام.

در یک فرصت مناسب به او چنین گفتم :

ب ـ شما از روی محبت و احترام بمن حاج آقا میگویید. ولی من پرسشی دارم و آن اینکه اگر شما پول هنگفت و مفتی نصیبتان شود ، و بر فرض بخواهید جهانگردی کنید ، آیا حاضرید آن را بجیب عربهای پولدار بریزید یا آنکه به کشورهای دیگری سفر میکنید؟!

(راننده متوجه قصد من شد. از اینرو گفت :)

الف ـ معلوم است که نه! ولی هرچه جز این بگویم ، فکر میکنم بی‌احترامی باشد.

ب ـ چرا بی‌احترامی باشد؟! همین آقا و خانم که مردم به همدیگر میگویند مگر چه اشکالی دارد؟!
(سپس سخنان دیگری رفت تا رسید به اینجا :)

الف ـ من همیشه از خدا میخواهم همینکه پولی دستم آمد به دخترهایی که جهیز ندارند کمک بکنم. این خیرش بیشتر است. یکی که میرود حج کمتر از بیست میلیون[1] خرج نمیکند. میدانید با بیست میلیون برای چند تا دختر می شود جهیزیه تهیه کرد؟

ب ـ آفرین بر این فکر خداپسندانه‌ي شما!

الف ـ یک گروهی واقعاً برای زیارت خانه‌ی خدا میروند. ولی خیلیها هم برای اینکه بگویند فلانی حج رفته میروند. ... همین رئیس شرکت ... از دستش آب نمی‌چکد ولی بارها به حج رفته. هر وقت هم چند روز تعطیل پشت هم می‌افتد با زن و بچه‌اش میروند دوبی. شاید بیست بار رفته. آخر این کشورهای عربی جز هوای خشک و کویر چه دارند که اینها میروند آنجا؟! همین دوبی مگر چه دارد؟

ب ـ فروشگاههای بزرگ ، کاباره‌ها و چیزهای دیگر!

الف ـ آره ، پولهاشان را باید آنجا بریزند.

ب ـ ببینید عربستان بیش از دو برابر ما نفت می‌فروشد ولی جمعیتش پنج یک ایرانست. این به آن معنی است که درآمد سرانه‌ی ایشان از نفت ده برابر ماست. با اینهمه ما به این عنوان که حج واجب است میرویم به آن کشور و هر کدام پول بسیاری را خرج میکنیم. شما گفتید هر حاجی پولی که خرج میکند با آن چند دختر میتوانند جهیزیه تهیه کنند. حالا حسابش را بکنید که سالانه چند صد هزار حاجی چه خرج هنگفتی میکنند و یک کشور از رهگذر اینها چه زیانی می‌بیند.

اگر این پول صرف اقتصاد کشور شود و میلیونها بیکار صاحب کار شوند و در نتیجه جلو فجایع بسیاری گرفته شود ، خدا راضی‌تر است یا اینکه دور یک ساختمان سنگی بنام اینکه خانه‌ی خداست بگردیم و یک مشت پولدار را پولدارتر گردانیم؟.. خدا مگر خانه دارد؟!..



.[1] : نه من و نه او از آمار درست حاجیان ایرانی و درآمد عربستان از حج آگاه نبودیم. ولی سپس از سنجش آمارهایی از جمله آن که در نشانی اینترنتی زیر هست ، من خود چیزهای تازه‌تری دانستم.
پیشنهاد میکنیم شما هم این صفحه را ببینید :
http://economy91pgu.blogfa.com/post/86
بدبختیهای توده و ریشه آن 13.pdf
187.7 KB
🔸 بدبختی توده و ریشه‌ی آن

🖌 احمد کسروی

🔹 پاسخ به یک یاوه‌گو
🔹 به‌ یک یاوه‌گوی چندین ارج نباید نهاد
🔹 پاسخ یکی از هواداران صوفیگری


🔅 همه‌ی تکه‌ها یکجا در یک فایل پی‌دی‌اف
🔶 «بدبختی توده و ریشه‌ی آن»

🔸 پاسخ یک بهائی (تکه‌ی دو)


پرچم : این نامه‌ی بینام و دستینه از مشهد رسیده و ما بی‌هیچ تغییری (مگر در چند کلمه‌ی زشتی درباره‌ی آواره که ‌انداخته‌ایم) چاپ کردیم تا نویسنده‌اش بداند که اشتباه کرده و بهائیان آزادند پاسخ نویسند و ما نیز چاپ می‌کنیم و این بهانه‌ی ایشان از میان برداشته گردد. نیز خوانندگان بدانند که چه بهائیان و چه دیگران که هر گروهی یک راه دیگری پیش گرفته‌اند مایه‌ای ندارند. ببینید ما پرسشهایی کرده‌ایم (مثلاً گفته‌ایم چرا در یک زمان دو شریعت پیدا شده؟! چرا بهاءالله دعوای خدایی کرده؟!.) بجای آنکه اگر پاسخی دارند بنویسند باین سخنان می‌پردازند. خوب آقای نویسنده تو که می‌توانستی در همین نامه‌ات هر پاسخی داری بنویسی ، این اندازه که آزاد بودی ، چرا ننوشتی؟!.. بچه بهائی بماند ، بزرگان بهائی یک پاسخی بما بدهند.

کسانی که بدینسان در پاسخ ایرادها درمی‌مانند امیدمندند که پادشاهان اروپا کیش آنان را خواهند پذیرفت ، در اینجاست که آدمی از شگفتی خودداری نمی‌تواند. ای آقای بهائی امروز در اروپا دانشها بیکبار اندیشه‌ها را دیگر گردانیده و انبوه مردم خدای راستین را نمی‌پذیرند چه رسد بآنکه بهاءالله را بخدایی باور کنند. آخر نخواهند گفت به چه دلیل؟! نخواهند گفت : او نیز همچون دیگران بی‌اختیار بجهان آمد و بی‌اختیار رفت پس چگونه خدا بود؟!.. از آنسوی بهاءالله کدام نادانسته را دانسته گردانیده که اروپاییان دلهای خود را با آن شاد کنند و به دین او گرایند؟! بهاءالله جز آیه‌بافیهای غلط چه کاری توانسته؟!..

تنها گفتن اینکه : «همگی بار یک دارید و برگ یک شاخسار» مردمان را بسوی دین او خواهد کشانید؟!.. مگر آن را کسی نمی‌دانست و یک آگاهی تازه‌ای می‌باشد؟!.. مگر از گفتن آن دشواریها آسان گردیده مردمان همگی دست بهم خواهند داد؟!..

این نکته را به بهائیان بگویم : ما را کمترین دشمنی با شما نیست و از بهاءالله یا از جانشینان او هیچ گونه رنجیدگی نداریم. ما خواستمان آنست که مردم از این گمراهیها و پراکندگیها رها گردند. اگر دین بهائی پیشرفت کرده در این هشتاد و نود سال مردم را از پراکندگی رهانیده بود ، ما امروز بسیار خشنود می‌گردیدیم. ولی می‌بینید که نتوانسته و نبایستی بتواند. یک دینی که آنهمه ایراد می‌گیرند و بیکی پاسخ نمی‌توانید داد چگونه پیش تواند رفت؟!.. به آواره یا آیتی بد گفتن بشما چه نتیجه دارد؟. آواره بسیار بد ، ما نیز با شما شریکیم. ولی ایرادهایی بشما گرفت که بیکی هم پاسخ نتوانستید داد و آنگاه تنها آواره نبوده نیکو و صبحی و اقتصاد نیز کتابهایی نوشتند و ایرادهایی گرفتند که به هیچکدام پاسخی ندادید و نتیجه‌ی همین درماندگی از پاسخ ، آنست که هیچ کسی بسوی شما نگراید و خودتان هم سست‌باور گردیده و درمیان دین و بیدینی درمانید.

آقای بهائی بهتر است شما نخست معنی درست دین را بدانید. دین برای دعواهای گزافه‌آمیز نیست. برای آنست که گمراهیها را از میان بردارد و مردمان را با حقایق آشنا گرداند. بهاءالله بکدام گمراهی پرداخته؟! بکدام یکی پاسخی داده؟! در زمان او در ایران صوفیگری ، باطنیگری ، خراباتیگری ، فلسفه‌ی یونان ، شیعیگری ، علی‌اللهیگری رواج داشت و بهاءالله بهیچ یکی از آنها نپرداخته بلکه از همه‌ی آنها استفاده کرده و همه را بهم درآمیخته و سخنان خود را پدید آورده.

به هر حال من بنام هم‌میهنی بشما می‌گویم : از آن گمراهی بازگردید. شما بنام همان بهائیگری که هیچ نتیجه‌ای ندارد با کشور خود دشمنی می‌نمایید و مردم نیز با شما با دیده‌ی دشمنی و بیگانه می‌نگرند. شما در اینجهان در رنج و آزارید و در آنجهان نیز نزد خدا شرمنده و سرافکنده خواهید بود. خدا بشما خرد و فهم داده که راست را از دروغ و سود را از زیان بازشناسید. ولی شما به تعصب خرد را کنار نهاده بروی گمراهی پافشاری می‌کنید.

گذشته گذشته ـ آن روز معنی درست دین دانسته نبود و کسی یک راه روشنی نمی‌شناخت. ولی امروز که ما با دلیلهای بسیار روشنی با شما سخن می‌گوییم دیگر جای پافشاری بگمراهی نیست. شما می‌بینید که با دیگران نیز همین رفتار را داریم و همگی را به پیروی از فهم و خرد و پذیرفتن راستیها می‌خوانیم.

ببینید جدایی از کجا تا بکجاست. بکیش بهائی آنهمه ایراد می‌گیرند و شما بیکی پاسخ نمی‌توانید داد و ما اینهمه می‌نویسیم هر که را ایرادی بگفته‌های ما هست بنویسد و تاکنون یک ایرادی پیدا نشده و یقین بدانید که نخواهد شد. من بشما پیشنهاد می‌کنم کتاب «راه رستگاری» را بخوانید. البته چه از راه دین و چه از راه دانش و چه از هر راه دیگری ، بیازمایید که آیا یک ایرادی توانید پیدا کرد؟!.


👇
همه چیز بکنار امروز شما در برابر مادّیگری چه چاره‌ای دارید؟!.. بفلسفه‌ی مادّی چه می‌گویید؟!. بهاءالله یا جانشینانش کدام پاسخی را بآن داده‌اند؟!. تنها گفتن اینکه اقدس و ایقان و اقتدار را بخوان پاسخ به بیدینان خواهد بود؟!. بار دیگر بنام هم‌میهنی می‌گویم : از آن گمراهی بازگردید. می‌گویم : بیایید همدست گردیده با این پراکندگیها و درماندگیها به نبرد پردازیم. بیایید بچاره‌ی دردها کوشیم.

(پرچم روزانه شماره‌ی 249)


.
🔶 محرم (بخشی از کتاب داوری)

🔸 (تکه‌ی چهار)


در بسیاری از شهرها روز عاشورا «نخل» گردانیدندی. یک چیز بسیار بزرگ و سنگینی از چوب ساخته «نخل» نامیدندی. هر کویی نخلی داشتی و در آن روز بیست و سی تن یا بیشتر بزیرش رفته آن را برداشتندی و در کوچه‌ها گردانیدندی و چون دو نخل بهم رسیدی بیکدیگر راه نداده به پیکار برخاستندی و سر و روی همدیگر را خستندی. گاهی نیز خون ریختندی.

در شهرهایی که دوتیرگی حیدری و نعمتی از میان نرفته بود ، هر ساله در روز عاشورا پیکار بمیان افتادی و سرها شکسته و تنها کوفته شدی.

از این نادانیها چندان بودی که اگر کسی بشمارد و داستان همه را بنویسد یک کتاب بزرگی باشد. این نادانیها در ایران رواج می‌داشت تا رضاشاه پهلوی جلو گرفت که ده سال بیشتر ، کم نشانی از این نمایشها دیده شدی. ولی چنانکه می‌دانیم پس از رفتن او دولت بجلوگیری نمی‌کوشد و ملایان می‌کوشند که بار دیگر آنها را رواج دهند و چنانکه می‌شنویم در بسیاری از شهرها آغاز یافته در محرم همان نمایشها بمیان می‌آید. (1)

چنانکه گفتیم این کارها زیانهایی را درپی می‌داشت و اینک آنها را فهرست‌وار بکوتاهی می‌شماریم :
1ـ داستانی که هزاروسیصد سال پیش رخ داده بآن پرداختن و بگریه و سوگواری برخاستن ، از خرد رو گردانیدن و آن را لگدمال ساختنست. اینکه پنداشته‌اند که خدا از این گریه و زاری خشنود گردد و پاداشها دهد نادانی دیگری از آنان می‌باشد. خدا از کاری خشنود گردد که بخردانه باشد و سود از آن برخیزد. گریه و مویه به یک داستان کهن هزار ساله چه سودی تواند داد؟!.. چرا خدا بآن پاداش دهد؟!..

شگفتست که بازماندگان حسین ، خودشان پس از یکی دو سال ، پیشامد را فراموش ساختند و بزندگی پرداختند. چنانکه گفتیم علی‌بن‌الحسین با یزید آشتی کرد و با او دوستی نمود. سکینه دختر حسین که بگفته‌ی روضه‌خوانان در ویرانه‌ی شام مرده است ، و باشد که شیعیان باین مرگ او خروارها اشک ریخته‌اند ، سالها پس از آن زیسته و زن مصعب‌بن‌زبیر شده بود که سپس نیز زن عبدالملک‌بن‌مروان گردید و با خوشیها زندگی بسر داد.
ولی شیعیان پس از هزاروسیصد سال آن داستان را فراموش نمی‌کنند و آیا این دلیل روشنی به سبک‌مغزی و بیخردی یک مردمی شمرده نخواهد بود؟!..


پابرگی :
1ـ جای افسوس فراوانست که محمدرضاشاه پهلوی نتوانست همچون پدرش به جلوگیری از ارتجاع پردازد. بزرگا دردا که به ملایان پر و بال هم می‌داد و باید گفت مار در آستین پرورد. درین باره کتاب «دولت بما پاسخ دهد؟» دیده شود. ـ ویراینده



.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ارزش اشکی که برای امام حسین ریخته شود ...
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش چهارم : فلسفه و «ادبیّات»)

🔸 1ـ بِچه دانشی باید پرداخت؟.. (تکه‌ی سه)

گروهی فلسفه را عنوان نموده ، دسته‌ای دین را دستاویز ساخته ، کسانی ستاره‌شماری (1) یا دیگر زمینه‌ها را پیش گرفته و همگی پنداربافی می‌کرده‌اند. من اینک نمونه‌هایی را در اینجا می‌آورم تا بدانید اندازه‌ی گزافه‌گویی چه و درجه‌ی کندی خردها کدام بوده :

قاضی صاعد اَندُلُسی که او را یکی از دانشمندان بزرگ می‌شمارند در کتاب خود درباره‌ی مردم هند چنین می‌نگارد : پاره‌ای دانشمندانِ ستاره‌شماری (نجوم) چنین گفته‌اند که دو ستاره‌ی کیوان و تیر (زحل و عطارد) پرورش هندوان را در عهده دارند و از اینکه کیوان پرورش ایشان می‌کند رنگها سیاه گردیده و از اینکه تیر بکار آنان برمی‌خیزد خردهاشان درست و دلهاشان پاکیزه شده. نیز کیوان در دوراندیشی و درست‌فهمی آنان شرکت دارد.

ببینید در این یک سخن چندین گزافه بکار رفته :

ستاره‌های آسمان پرورش مردمان را بر روی زمین در عهده دارند ـ آیا بِچه دلیل؟!.

پرورش مردم هند را کیوان و تیر بعهده گرفته‌اند ـ آیا بِچه دلیل؟!

پرستاری کیوان رنگها را سیاه می‌سازد ـ آیا بِچه دلیل؟!

پرستاری تیر خردها را درست و دلها را پاکیزه می‌گرداند ـ آیا بِچه دلیل؟!.

سخنی که سراپایش بافندگیست یکی آن را نوشته و دیگری از زبان او بازمی‌گوید. اینست اندازه‌ی کندی خردها در آن زمان!

ستاره‌شماری (علم نجوم) که در آن قرنها رواج بسیار داشت سراپای آن پنداربافیست. آیا چه دلیل هست که ستاره‌های آسمان دخالت در کار زمین دارند؟! یا چه دلیل هست اگر چهار ستاره در فلان برج گرد آمدند وبا یا خشکسالی در زمین پدید آید؟!.. یا چه جهت دارد که فلان ستاره سعد و بهمان ستاره نحس باشد؟! این از کجاست که کیوان سرد و خشک بشمار رود و ماه سرد و تر؟!.

بدانسان که جولاهی پشت کارگاه نشسته می‌بافد و جلو می‌رود اینان نیز پیاپی بافته جلو رفته‌اند. این بدتر که در همه جا دعوای آزمایش (تجربه) دارند و ما نمی‌دانیم سردی و خشکی کیوان را چگونه آزموده‌اند! از آنسوی می‌دانیم که همیشه گفته‌های اینان دروغ درآمده و خود آزمایش نادرستی آن گزافه‌ها را نشان داده (2) : با اینهمه شما پستی خردها را تماشا کنید که این یاوه‌بافیها را «دانش» شمارده و در کتابها می‌نگاشته‌اند.


پابرگیها :
1ـ ستاره‌شماری خرافه و از ستاره‌شناسی (هیئت) که خود دانشی است جدا می‌باشد.
2ـ بارها روی داده که ستاره‌شماران خبر سیل یا زمین‌لرز یا تنگسالی داده و هیاهو بمیان مردم انداخته‌اند و قضا را عکس گفته‌های ایشان پدید آمده از جمله ابن‌عبری که خود او از هواداران اینگونه علمهاست در تاریخ خود می‌نگارد : «در این سال که سال دویست و هشتاد و چهار باشد ستاره‌شماران مردم را بترس انداختند که بارانهای انبوه فرود آمده رودها و چشمه‌ها سرشار گردیده بیشتر اقلیمها زیر آب خواهد رفت مگر اقلیم بابل (عراق) که اندکی از آن بی‌آسیب خواهد ماند. قضا را همان سال باران نیامده خشکسالی و نایابی سختی روی داد و آبهای چاهها نیز فرورفت و کار بآنجا انجامید که مردم بغداد چندین بار برای خواستن باران به بیابانها رفتند». (پ)


.
✴️ زمینه تاریخی پیکره سفارتخانه روس و پیام سیاسی آن

🔸 چند نمونه از سازش شوم روس و انگلیس درباره ایران

سفیران روس و انگلیس با پیکره‎‌ای که در سالگرد پیمان اوت 1907 میلادی در سفارتخانه روس برداشتند و صندلی آمریکا را نیز در آن میان تهی بنمایش گزاردند، پیامی دادند که برای استقلال و آزادی ایران ناگوار میبود. برای آنکه خوانندگان زمینه تاریخی آن پیکره و پیام سیاسی آن را دریابند، بجاست نگاهی گذرا بریشه تاریخی آن بیاندازیم.

ایران در سراسر سده نوزدهم میدان همچشمی و کشاکش و امتیازطلبی روس و انگلیس میبود تا اینکه در آغاز سده بیستم این دو بسازش رسیده و با پیمان اوت 1907 ایران را میان خود بخش کردند. داستان فشارهای روس و انگلیس در سده نوزدهم بسیار دراز و اندوه‌انگیز می‌باشد که موضوع گفتار ما نمی‌باشد.

دولت آمریکا ، از آغاز سده بیستم ، در پی یافتن جای پایی در ایران و پیرامون آن میبود و برخی کمپانی‌های نفتی آمریکایی در پی بستن قرارداد با ایران بودند. این یک همچشمی جهانگیرانه (رقابت امپریالیستی) برای نفوذ در کشورها و بدست آوردن بازارهای آنها و یافتن برتری نظامی و استراتژیک بوده. ولی از همان آغاز ، تلاشهای سرمایه‌داران و دولت آمریکا با کارشکنی‌های انگلیس و کمپانی نفت جنوب روبرو گردید تا جاییکه در میانه گفتگوهای کمپانی‌های نفتی آمریکایی با ایران در تیرماه 1303 ، ماژور ایمبری نایب کنسول سفارت آمریکا در تهران کشته شد که در نتیجه آن قرارداد نفتی‌ با کمپانی آمریکایی ناانجام ماند. گفته شده در پشت آن آدمکشی، دست انگلیس و مزدورانش در کار بوده و پیام هشداری بآمریکاییها برای دور ماندن از ایران دربرداشته.

یک نمونه روشن از سازش روس و انگلیس درباره ایران، همدستی «روسیه سوسیالیست» با «انگلیس کاپیتالیست» در حمله بایران در اوت 1941 (سوم شهریور 1320) بود. این حمله کار بسیار زشتی بود که انگیزه‌های ناسزای جهانگیرانه (امپریالیستی) داشت. همه انگیزه‌هایی که این‌دو دشمن تاریخی ایران در آن زمان، از راه رادیو مسکو یا رادیو لندن و دهلی گفته‌اند (مانند گرایش رضاشاه به‌آلمان و مانند آن) پوچ و دروغ و جزو تبلیغات جنگی می‌باشد و بیگمان هرآنکه امروز همان تبلیغات جنگی رادیو دهلی و لندن را بازگو نماید و به «توجیه» آن جنایت و تجاوز پردازد، باید او را مزدور بیگانه و بدخواه ایران شناخت.

نمونه دوم از سازش تاریخی روس و انگلیس درباره ایران همسو با پیمان اوت 1907 ، در پیشامدهای آذربایجان نمایان گردید. در پایان جنگ جهانی دوم، شوروی از روی پیمان بهمن‌ماه 1320 با ایران، باید تا شش‌ماه لشکرهای خود را از ایران بیرون می‌برد ولی در پایان جنگ روسها از این کار خودداری نمودند و بجای آن چشم آز بخاک ایران دوخته و بساط جمهوری آذربایجان و مهاباد را در اینجا گستردند. در این میان رفتار انگلیس درخور پروا و اندیشه می‌باشد. در پاسخ این رفتار شوروی، انگلیس نیز برای جداکردن جنوب ایران در پی آن برآمد که «غائله» ساختگی ماننده روسها در جنوب ایران پدید آورد. از آنسو ، فشارهای آمریکا بشوروی در پایان یافتن آن پیشامد شوم و ناگوار هناینده می‌بود.

رفتار آمریکا در پیشامد آذربایجان بهم‌بسته با سیاست «جلوگیری از گسترش شوروی» (Containment) بود. در دوره جنگ جهانی دوم، آمریکا و انگلیس و شوروی همپیمانان یکدیگر بودند ولی همین که جنگ جهانی پایان یافت، یک سیاستی بزیان شوروی سوسیالیستی در آمریکای سرمایه‌داری پدید آمد چنانکه با درگذشت فرانکلین روزولت، جانشین او هری ترومن سیاست سختگیرانه‌ای را در برابر شوروی در پیش گرفت و «جنگ سرد» بدینسان پدید آمد. یکی از نخستین جاها برای آزمایش و اجرای این سیاست در پیشامد آذربایجان ایران بود.

نمونه سوم از سازش تاریخی روس و انگلیس در ایران، در دوره نخست‌وزیری حاج‌علی رزم‌آرا آشکار گردید. رزم‌آرا افسر جاه‌طلبی بود که برای بالا رفتن از پله‌های سیاست، خود را بانگلیس‌ها بسته بود. او همان کسی است که در زمانی که رئیس ستاد ارتش بود با بخشنامه‌ای خواندن و ترویج کتابهای کسروی را در ارتش قدغن کرده بود. در دوره نخست‌وزیری رزم‌آرای «انگلوفیل» ، قراردادهایی با شوروی بسته شده و دولت ایران بدلجویی از روسها پرداخت. باز در همین دوره بود که سران حزب توده که در زندان بودند، از زندان گریختند که می‌توان گفت : گریزانده شدند. افزون براینها، دولت او مستشاران نظامی آمریکا را از ایران بیرون کرده و جلوی پخش برنامه‌های رادیویی آمریکا را نیز گرفت. آیا انگیزه انجام چنین کارهایی بسود روسها از یک «انگلوفیل» چه بود؟! پاسخ اینست که انگلیسها تنش و درگیری میان ایران و شوروی را زمینه افزایش نفوذ آمریکا در ایران می‎‌دانستند و اینست که برای جلوگیری از آن، بهبودی روابط ایران و شوروی را دربایست می‌شناختند.

(1 از 3)

👇
👆


در دوره نخست وزیری اسدالله علم نمونه دیگری از آن همدستی روس و انگلیس دیده شد. بدینسان که از سال‌ها شوروی از ایران می‌خواست تضمین نماید که پایگاه موشکی در خاک خود بآمریکا نخواهد داد. این کار بدست علم «انگلوفیل» در پاییز 1341 رخ داد و دولت علم چنین تعهدی به روسها داد. بااینکه خاندان علم در قائنات و بیرجند نسل اندر نسل به نوکری انگلیسها شناخته بودند. انگیزه آن کار علم هم همانست که درباره رزم‌آرا گفته شد: انگلیسها درگیری ایران و شوروی را زمینه افزایش هرچه بیشتر نفوذ آمریکا در ایران می‌دانستند. خواست ما در اینجا پرداختن بسود و زیان آن کار نیست بلکه میخواهیم سازش روس و انگلیس در ایران و تلاش آنها را برای بیرون کردن رقبا نشان دهیم.

درست است که در دوره «جنگ سرد» ، انگلیس و آمریکا همپیمانان یکدیگر شمرده می‌شدند ولی باید دانست که درباره ایران یک نبرد پنهان اطلاعاتی و سیاسی سختی میان آنها در پشت پرده سیاست، در کار بود. این نبرد پنهانی تبلیغاتی، اطلاعاتی و سیاسی نمودهای بیرونی بسیاری دارد که برای دریافتن پیام پنهان «صندلی تهی آمریکا» در آن پیکره، می‌توان بچند نمونه اشاره نمود.

یک نمونه از چنان نبرد پنهانی میان انگلیس و آمریکا، در داستان نفت در دوره نخست‌وزیری رزم‌آرا نمایان شد. در آن زمان برای جلوگیری از گذراندن لایحه الحاقی نفت ، بقرارداد کمپانی‌های آمریکایی با ونزوئلا استناد میشد که در آن رسد 50 درصدی برای ونزوئلا شناخته شده بود ولی انگلیسیها در پاسخ، اوضاع نفت در غرب آسیا را با ونزوئلا جدا دانسته و زیر بار سهم 50 درصدی برای ایران یا راه دادن و شریک ساختن کمپانیهای آمریکایی در ایران نمی‌رفتند بلکه غارت نفت ایران را تنها برای خود می‌خواستند. در زمستان 1329 آمریکاییها با بستن قرارداد 50 درصدی با عربستان و پراکندن خبر آن، بازی انگلیسها را در ایران بهم زده و بدینسان در راه خواست انگلیسها برای گذراندن لایحه الحاقی و تاراج انحصاری نفت ایران کارشکنی نمودند. همگان میدانند که این نبرد و کشاکش بر سر نفت زمانی پایان یافت که دولت چرچیل پذیرفت کمپانی‌های آمریکایی را هم در نفت ایران انباز (شریک) گرداند.

یکی دیگر از نمونه‌های آن نبرد پنهانی، آشوبکاری خمینی (نوه سیداحمد هندی) در میان سالهای 1341 تا 1343 بود. سالهای پس از 1339 همزمان با بالا گرفتن تلاشهای آمریکا برای افزایش نفوذ در ایران می‌بود : اصلاحات ارضی در ایران ، سفر پروفسور آرتور پوپ (ایران‌شناس و کارمند سیا) بایران و فراهم نمودن زمینه پیدایش کانون مترقی و حزب ایران نوین با دستیاری حسنعلی منصور در همین سالها رخ داد . در این میان انگلیسها هم بیکار ننشسته در پاسخ آن، خمینی و آشوبهای خردادماه 1342 را برانگیختند.

این نبرد پنهانی اطلاعاتی و سیاسی میان انگلیس و آمریکا در زمان گذراندن لایحه ننگین مصونیت مستشاران نظامی آمریکا هم نمود بیرونی یافت. انگلیسها بیدرنگ از این لایحه ننگین به‌بهره‌برداری برای خود پرداختند، چنانکه نخستین کار تبلیغی و سیاسی پیرامون این لایحه از سوی مظفر بقایی (سیاستگری بدنام که با سازمان‌های جاسوسی غربی بستگی داشته) دیده شد که جزوه‌ای در این زمینه چاپ کرد و نام «کاپیتولاسیون» را بروی آن لایحه نهاد. پس از آن بود که خمینی درباره آن لایحه بسخنرانی پرداخت. چنانکه اکبر هاشمی گفته او بدرخواست خمینی ، «صورت مذاکرات مجلس» درباره لایحه را از جعفر بهبهانی در تهران می‌گیرد. جعفر بهبهانی (نماینده مجلس) فرزند سیدمحمد بهبهانی آخوند «انگلوفیل» بود ، همان آخوندی که از دست‌اندر‌کاران و محرکان کشتن شادروان کسروی بشمار می‌رود.

نتیجه اینکه خواست پشت‌پرده این بود که بدستاویز لایحه مصونیت مستشاران آمریکایی یک موج ضدآمریکایی بسود ارباب انگلیسی براه انداخته شود و چنانکه دیده میشود سررشته آن به جاسوسان و مزدوران انگلیس در ایران (مظفر بقایی و جعفر بهبهانی و خمینی) میرسید. بیگمان در بد و ننگین بودن آن لایحه سخنی نیست. گفتگو در آن است که انگلیس از آن برای راه انداختن جنگ تبلیغی و سیاسی بسود نفوذ خود بهره جست.

کشتن حسنعلی منصور هم که از لندن بواشنگتن تغییر قبله داده بود یک نمونه دیگری است که در آن دست انگلیس و مزدوران و جاسوسانش (هیأتهای مؤتلفه، عسگراولادی تازه‌مسلمان ، اکبر هاشمی و دیگران) پیدا می‌باشد.

چنانکه بسیاری از آگاهان بتاریخ و سیاست گفته‌اند، چاپ کتاب ضدآمریکایی «میراث‌خوار استعمار» در مهرماه 1343 در درون همین نبرد سیاسی پنهان میان دو دولت جهانگیر غربی (امپریالیست) رخ داد. گفته شده نویسنده آن کتاب دکتر مهدی بهار، زمانی اندام حزب توده بوده (گواه دیگری از هم‌دستی روس و انگلیس در ایران). چنانکه گفته شده چاپ کتاب «فراماسونری در ایران» نوشته اسماعیل رائین در سال 1348-1347و بیرون دادن فهرست نام سیاستگران انگلوفیل و مزدوران کهنکار انگلیس هم پاسخی بآن کتاب مهدی بهار بوده.

(2 از 3)

👇
👆

بااینکه رویدادهای پس از 1355 در ایران و براندازی شاه با همدستی انگلیس و آمریکا انجام پذیرفت و چنانکه گفته‌ایم ، نخستین انگیزه آن از میان بردن بحران دولتهای سرمایه‌داری اروپای غربی از راه کاهش بهای نفت و جلوگیری از بی‌نیازی صنعتی ایران و کشورهای مانند آن می‌بود ولی در میانه همان همدستی نیز، نبرد پنهانی انگلیس با آمریکا در زمینه نفوذ در ایران در کار می‌بود.

این نبرد سیاسی و اطلاعاتی در آبانماه 1358 بیک پیشامد بزرگی انجامید که از آن روز هنایش بسیار بد و زیانمندی بر سرنوشت ایران گزارده. کارگردان یا بهتر است بگوییم : بازیگر جلوی صحنه در نمایش گروگانگیری سفارتخانه آمریکا ، ملای بدنام و گمان‌برانگیزی همچون موسوی خوئینی‌ها بوده که سخنان بسیاری پیرامون او گفته شده. از زمان آن گروگانگیری هم ایستادگی خامنه‌ای را در برابر رابطه یافتن منطقی دوباره ایران با آمریکا که نتیجه یکسره (مستقیم) آن افزایش روزافزون نفوذ ویرانگر روس و انگلیس در ایران بوده ، باید نتیجه خواست اربابان روسی و انگلیسی دانست. این نفوذ ویرانگر بجایی رسیده که چند روز پیش، سفیران روس و انگلیس با چنان پیکره‌ای آن را برخ کشیدند و در سالگرد پیمان اوت 1907 (تقسیم ایران میان روس و انگلیس) بازگشت بآن فضا را نمایش دادند.

این یک روش سیاستگران غربی است که با پیکره پیام سیاسی می‌فرستند. نمونه‌های آن بسیار است که در اینجا فرصت پرداختن بآنها نیست. تنها یک نمونه آن پیکره برژینسکی است که پس از لشکرکشی شوروی بافغانستان، در پاکستان نزدیک مرز افغان (تنگه خیبر) برداشت و بر روی جلد نشریات غربی چاپ گردید. برژینسکی در آنجا در کنار افسران پاکستانی ، تفنگی ساخت چین بدست گرفته و بسوی مرز افغانستان نشانه گرفت و با این ژست از او پیکره برداشتند و بدینسان آغاز «جهاد اسلامی» علیه شوروی را اعلان نمودند. «جهاد»ی که پاکستان و آمریکا و سازمان‌های جاسوسی غربی و چین در آن دست داشتند. نتیجه اینکه در جهان سیاست چنین پیکره‌هایی آگاهانه برداشته می‌شود و در بردارنده پیام سیاسی می‌باشد.

گفتنی در این باره بسیار است ولی بسخن بیش از این دامنه نمی‌دهیم. تنها این چند نمونه را یاد کردیم تا خواننده با زمینه تاریخی آن پیکره سفیران روس و انگلیس در سفارتخانه روس و پیام سیاسی ژرف آن بیشتر و بهتر آشنا گردد. مردم ایران برای اینکه دوباره فریب نخورده و بازیچه دست سازمان‌های جاسوسی بیگانه نگردند، باید اندازه‌ای «رشد سیاسی» داشته و از آگاهی و دانش درباره سیاست جهانی بی‌بهره نباشند.

سخن پایانی اینکه پیشامدهای سیاسی بسیار پیچیده است و داوری درباره آنها هم بسیار دشوار و نیازمند آگاهی‌ گسترده و بینش ژرف می‌باشد. اینست که ما این در را در کانال باز می‌گزاریم و از خوانندگان می‌خواهیم چنانچه خرده‌ای بر نوشته‌های ما دارند بنویسند و چنانچه دیدگاه دیگری دارند و برای آن سند و دلیل در دست دارند، آگاهیهای خود را برشته نوشتن کشیده و برای ما بفرستند تا در کانال بگزاریم.

پایان

(3 از 3)
.
🔶 حاج آقا !

🔸 (تکه‌ی دو از چهار)


الف ـ درست گفتید. بجای اینکه پولمان را به لبنان و سوریه و عربستان بدهیم ، باید کاری کنیم از این بدبختیها نجات پیدا کنیم. کشور ما پر از بدبختی است. پراید را به ما پانزده میلیون ولی به افغانیها سه میلیون تومان میفروشند.[2] افغانیها بجای دکّه ازش استفاده میکنند. از این ارزانتر هم می شود دکه درست کرد؟. من عکسش را دیده‌ام. جز صندلی راننده همه‌ی صندلیهایش را برداشته ، روزنامه و دیگر چیزها برای فروش گذاشته. شب هم همه را جمع میکند و به خانه‌اش میبرد.

من یک جوانی هستم که همه‌ جوره به این مملکت خدمت کرده‌ام. کارت جانبازی ، کارت بسیج و همه جور کارتی هم دارم. درس هم خوانده‌ام. ولی الان باید با همین رانندگی بسازم. آنهم با این وضع بد اقتصادی که روز بروز بدتر می‌شود. درآمدهامان دیگر کفاف زندگیمان را نمیدهد. آیا سرنوشت ما باید این باشد؟ جوانیم رفت!

دیروز وقت قسط ماشینم بود. هفتصد (هزار) تومان باید قسط می‌پرداختم که در حسابم بیشتر از دویست(هزار) تومان نبود. حالا هر ماه باید بیست (هزار) تومان جریمه‌اش را بپردازم.

فقط من نیستم همه ماها همینیم. همکارم کرایه‌نشین است. دو ماه است کرایه‌اش را نتوانسته بپردازد. به صاحبخانه میگوید : تا حالا که همیشه درآورده و کرایه را به موقع داده‌ام. میدانم شما هم قسط و دیگر احتیاجها داری ولی من چه کنم؟ هرچه درمی‌آورم صرف خورد و خوراکمان می‌شود. من که پول شما را نمی‌خواهم بخورم. ...

ببین حاج آقا! من اهل زاهدانم. زاهدان شهر قشنگی است. ولی باید آب خوردن را گالنی بخریم!. شهر هنوز گاز ندارد! آنوقت آب را به عربها میدهند. پول مملکت را برای انرژی هسته‌ای خرج میکنند. به خارجیها میدهند. ... ما هیچ چیزمان درست نیست.

ب ـ بگذارید داستانی برایتان بگویم. دو سه روز پیش همین مسیر را که میرفتم ، یکی از همکارانتان از من پرسید : شما چه خاطره‌ای از انقلاب دارید؟ آن روزها را بیاد می‌آورید؟

گفتم : خُب ، خاطره که زیاد هست. ولی یک چیز کلی که درباره‌ی انقلاب ایران باید بگویم اینست که در جاهایی که انقلاب شده برای رفاه و بهبود زندگیِ اکثر مردم انقلاب شده. به عبارت دیگر درصد زیادی از مردم از انقلاب رضایت پیدا کرده‌اند. مثلاً در فرانسه یا چین و روسیه که انقلاب شده یک عده‌ی کمی ـ مثلاً 5 درصد ـ از مردم که به دربار وابسته بودند یا سرمایه‌دار و زمیندار بزرگ بودند از انقلاب صدمه دیده‌اند ولی اکثریت مردم از نتیجه‌های انقلاب راضی بوده‌اند. اما در ایران اینطور نشد. بعد از انقلاب شاید سی در صد مردم ناراضی شدند.

الف ـ حاج آقا! ، صد در صد مردم!

ب ـ الان را نمیگویم. مقصودم یکی دو سال بعد از انقلاب بود. مثلاً شما تصورش را بکنید یک کرور از کارمندان دولت را چون موافق عقایدشان نبود به بهانه‌ی آنکه وابسته به رژیم شاه‌اند ، به عنوان شرم‌آور « پاکسازی» از اداره‌ها بیرون انداختند و بجای ایشان نزدیکانشان را که کارها را بلد نبودند آوردند. مخصوصاً یک عده‌ی بیشماری را فقط برای خبرچینی و جاسوسی در اداره‌ها و کارخانه‌ها وارد کردند. کارهای کشور که بهم ریخت بجای خود ، صدمه‌های زیادی که مملکت بخاطر نادانی مدیران بیدانش و ناکاردان دید هم بجای خود ، این حقوق‌بگیرها یک بار سنگین همیشگی بدوش دولت و مردم شدند.

در حالی که اگر انقلاب مصالح مردم را در نظر میگرفت ، محبتش بدل مردم می‌نشست و لازم نبود کارهای زشت و وحشیانه‌ای بکنند.

اینکه مردم فکر میکردند هر چیزی که از دست بدهند دست کم اسلام را بدست خواهند آورد ، آخرِ آن اسلام هم این شد که مملکت را سر تا پا فساد گرفته. هر چند ماه یک بار یک خبر اختلاس چند هزار میلیاردی خبر روزنامه‌ها می‌شود. واقعاً اسلامی که مردم خواهانش بودند این بود؟!


[2] : نمیدانم این آگاهی راست است یا نه. ولی بهر حال گله‌ی راننده را از بهای گزاف اتومبیل در ایران نشان میدهد.


.