This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
شاهحسین رفتن.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آیا اینگونه رفتارها پستی و خواری یک توده را نشان نمیدهد؟!
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 خردهگیری [دربارهی اتحاد] و پاسخ آن (تکهی یک)
آقای کسروی هرچند که نوشتههای شما عین صدق و صواب و اشعار بعضی از شعرا پوچ و بیمعنی است ولی متأسفیم از آنکه در این روزگار که مردم ایران از گرسنگی میمیرند مقاله زیر عنوان داوری توده (1) منتشر نمودهاید و جمعیت ایران را بدین وسیله بجان همدیگر انداخته تا خود را با قلم خوار و بیمقدار جلوه دهند و بواسطهی همین مقاله نفاق بین مردم ایران ایجاد کردهاند در صورتی که در چنین موقع باریک و تاریک بر شما و امثال شما است که مردم را باتحاد و یگانگی دعوت نمایید ولی افسوس نتیجهی معکوس بخشیده. وجداناً خودتان انصاف دهید که این قسمت روزنامهی شما میان مردم ایران چه عداوت و نفاقی افکنده است.
چون گروهی هوادار شعراء و طایفهی مخالف همدیگر را نکوهش و بدنام مینمایند همهی ایرانیان چشم امید بسوی شما دارند. حال استدعای عاجزانه مینمایم که این قسمت از روزنامهی مبارکتان را صرف اتحاد و یگانگی مردم ایران نموده تا از این راه دل هموطنان خود را که جریحهدار و طاقت نمک پاشیدن بعوض مرهم را ندارد شاد و خرم فرمایید. در خاتمه امید میرود که از این نامه کدورتی فیمابین تولید نشود. دوستدار شما و نامههای شما.
خرمشهر ـ کاظم حقیقی
پابرگی :
1ـ داوری توده نام یکی از ستونهای روزنامهی پرچم است که برای گفتارهای مردم در زمینهی «ادبیات» آزاد گزارده شد. چگونگی آنکه به ادعای روزنامهای کسروی به سعدی و حافظ توهین کرده و اینست خواستار «محاکمهی ملی» او شده بود. کسروی آن «محاکمه» را با خشنودی پذیرفته خود پیش افتاد و آن ستون را بروی خوانندگان باز گزارد که دربارهی شعر و شاعری و «ادبیات» گفتار بنویسند. بیشتر خوانندگان بهواداری از گفتارهای پرچم نوشتار نوشته فرستادند که در آن ستون چاپ میشد.
.
🔸 خردهگیری [دربارهی اتحاد] و پاسخ آن (تکهی یک)
آقای کسروی هرچند که نوشتههای شما عین صدق و صواب و اشعار بعضی از شعرا پوچ و بیمعنی است ولی متأسفیم از آنکه در این روزگار که مردم ایران از گرسنگی میمیرند مقاله زیر عنوان داوری توده (1) منتشر نمودهاید و جمعیت ایران را بدین وسیله بجان همدیگر انداخته تا خود را با قلم خوار و بیمقدار جلوه دهند و بواسطهی همین مقاله نفاق بین مردم ایران ایجاد کردهاند در صورتی که در چنین موقع باریک و تاریک بر شما و امثال شما است که مردم را باتحاد و یگانگی دعوت نمایید ولی افسوس نتیجهی معکوس بخشیده. وجداناً خودتان انصاف دهید که این قسمت روزنامهی شما میان مردم ایران چه عداوت و نفاقی افکنده است.
چون گروهی هوادار شعراء و طایفهی مخالف همدیگر را نکوهش و بدنام مینمایند همهی ایرانیان چشم امید بسوی شما دارند. حال استدعای عاجزانه مینمایم که این قسمت از روزنامهی مبارکتان را صرف اتحاد و یگانگی مردم ایران نموده تا از این راه دل هموطنان خود را که جریحهدار و طاقت نمک پاشیدن بعوض مرهم را ندارد شاد و خرم فرمایید. در خاتمه امید میرود که از این نامه کدورتی فیمابین تولید نشود. دوستدار شما و نامههای شما.
خرمشهر ـ کاظم حقیقی
پابرگی :
1ـ داوری توده نام یکی از ستونهای روزنامهی پرچم است که برای گفتارهای مردم در زمینهی «ادبیات» آزاد گزارده شد. چگونگی آنکه به ادعای روزنامهای کسروی به سعدی و حافظ توهین کرده و اینست خواستار «محاکمهی ملی» او شده بود. کسروی آن «محاکمه» را با خشنودی پذیرفته خود پیش افتاد و آن ستون را بروی خوانندگان باز گزارد که دربارهی شعر و شاعری و «ادبیات» گفتار بنویسند. بیشتر خوانندگان بهواداری از گفتارهای پرچم نوشتار نوشته فرستادند که در آن ستون چاپ میشد.
.
🔶 محرم (بخشی از کتاب داوری)
🔸 (تکهی هفت از هفت)
این نکته را میتوان با زبان دیگری نیز بازنمود. چنانکه میدانیم آدمی دارای دو گوهر است : یکی گوهر جان که خواهای[همیشه خواهنده] بدیهاست ، و دیگری گوهر روان که خواهای نیکیهاست. در بسیاری از مردم گوهر جان بسیار چیره باشد و اینست ایشان خودداری از بدیها نتوانند. لیکن در همان حال روانشان بیکار نمانده آنان را نکوهش کند و فَرجادشان[وجدان] همیشه ناآسوده باشد. (1) چنین کسانی همانکه بشنوند اگر کسی بامامحسین گریست یا بزیارت رفت گناهانش آمرزیده شود ، همچون تشنهای که بآب رسد با خشنودی و شادمانی پذیرند ، و این را یک پاسخی بنکوهشهای فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. بگفتهی عامیان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». یک آدمکش ، یک انباردار[=محتکر] ، یک دزد ، یک زن بدکاره ، یک آخوند فریبکار ، به چه نیازمند است؟.. یک دستگاه آنچنانی که بیرنج و کوشش گناهان خود را بیامرزاند.
از همینجاست که شما میبینید تیمورلنگ با آن خونخواری و تیرهدلی که در اسپهان در یک روز هفتادهزار آدم کشت و در بغداد از سرهای کشتگان منارهها افراشت ، همیشه در جستجوی پیران صوفی میبوده و چون یکی را مییافته دست بدامنش مییازیده. میبینید صمدخان بآن پلیدیش که افزار سیاست نکولا گردید و کسان بسیاری از آزادیخواهان غیرتمند را کشت ، روضه میخوانانیده و هر ساله چهارصد تومان پول شمع بکربلا میفرستاده. اینها رازش همانست که بازنمودیم.
پابرگی :
1ـ برای آگاهی کامل از داستان جان و روان کتاب «در پیرامون روان» دیده شود. ـ ویراینده
.
🔸 (تکهی هفت از هفت)
این نکته را میتوان با زبان دیگری نیز بازنمود. چنانکه میدانیم آدمی دارای دو گوهر است : یکی گوهر جان که خواهای[همیشه خواهنده] بدیهاست ، و دیگری گوهر روان که خواهای نیکیهاست. در بسیاری از مردم گوهر جان بسیار چیره باشد و اینست ایشان خودداری از بدیها نتوانند. لیکن در همان حال روانشان بیکار نمانده آنان را نکوهش کند و فَرجادشان[وجدان] همیشه ناآسوده باشد. (1) چنین کسانی همانکه بشنوند اگر کسی بامامحسین گریست یا بزیارت رفت گناهانش آمرزیده شود ، همچون تشنهای که بآب رسد با خشنودی و شادمانی پذیرند ، و این را یک پاسخی بنکوهشهای فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. بگفتهی عامیان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». یک آدمکش ، یک انباردار[=محتکر] ، یک دزد ، یک زن بدکاره ، یک آخوند فریبکار ، به چه نیازمند است؟.. یک دستگاه آنچنانی که بیرنج و کوشش گناهان خود را بیامرزاند.
از همینجاست که شما میبینید تیمورلنگ با آن خونخواری و تیرهدلی که در اسپهان در یک روز هفتادهزار آدم کشت و در بغداد از سرهای کشتگان منارهها افراشت ، همیشه در جستجوی پیران صوفی میبوده و چون یکی را مییافته دست بدامنش مییازیده. میبینید صمدخان بآن پلیدیش که افزار سیاست نکولا گردید و کسان بسیاری از آزادیخواهان غیرتمند را کشت ، روضه میخوانانیده و هر ساله چهارصد تومان پول شمع بکربلا میفرستاده. اینها رازش همانست که بازنمودیم.
پابرگی :
1ـ برای آگاهی کامل از داستان جان و روان کتاب «در پیرامون روان» دیده شود. ـ ویراینده
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش چهارم : فلسفه و «ادبیّات»)
🔸 1ـ بِچه دانشی باید پرداخت؟.. (تکهی شش)
پلوتینوس نامی از فیلسوفان روم چون گفتههای افلاطون و ارسطو را دربارهی آفرینش و آفریدگار نااستوار میشمرد خود او چنین میگفت : «ما همه از خداییم و ازو جدا گشتهایم سپس هم سوی او بازخواهیم گشت و بدو بازخواهیم پیوست». همو میگفت : «روان آدمی از آن جهان آزادی و بیآلایش فرود آمده و در این جهان گرفتار مادّه گردیده و آلودگیها پیدا کرده. لیکن هر کس که بخواهشهای تنی نپردازد و بپرورش روان برخیزد آلایش او کمتر خواهد بود و کسانی که بخواهند از این دامگاه بازرهند و بجایگاه پیشین بازگردند باید از خوشیهای این جهان روگردان باشند و پارسایی نمایند».
خود پلوتینوس مرد پاکدل و نیکوکاری بوده و گفتههای او دربارهی پاکی و بیآلایشی چندان بیجا نیست. ولی آن دیباچهای که برای سخنان خود پرداخته و آدمیان را با خدا یکی پنداشته جز گزافه نمیباشد زیرا دلیلی برای آن در دست نیست. موضوعی باین بزرگی آیا نباید دلیلی برای آن یاد کرد؟!..
اگر مقصود اینست ما در هستی با خدا اَنباز[=شریک] میباشیم ـ او هست ما نیز هستیم ـ بر این معنی ایرادی نتوان گرفت ولی با آن منظور پلوتینوس سازش ندارد و هرگاه مقصود آنست که ما و خدا همگی یک چیز میباشیم یا بعبارت دیگر همان خداست که بر ما بخش یافته چنین سخنی را جز با دلیلهای روشن نتوان پذیرفت و فیلسوف رومی هرگز دلیل برایش ندارد.
از اینسوی ما چون درست میاندیشیم نادرستی آن پندار پیداست زیرا اگر آدمیان همه از یک چیزند اینهمه نیکی و بدی از کجاست؟! وانگاه اگر همه از خدایند و این پابندْ مادّه است که از خدا جداشان گردانیده پس چون بمیرند و از بند مادّه رها گردند خواه ناخواه بخدا خواهند پیوست. در اینحال چه نیازی بپارسایی و روگردانی از خوشیهای اینجهان میباشد و از این کوششها چه سودی بدست میآید؟!..
اگر کسانی با خود پلوتینوس بچون و چرا برمیخاستند از پاسخ فرومیماند و چهبسا که از آن سخن برمیگشت ولی چون کسی ببازپرس برنخاسته چنان پندار بیبنیادی شهرت یافته و چنانکه مینویسند در روم آن را پیروانی بوده.
سپس چون پای آن بشرق افتاده در اینجاست [که] صد بال و پر برو افزوده شده. سخنی که پندار شاعرانهاش بایستی بخوانند همینکه پراکنده شد تو گویی کسی از جهان ناپیدا رسیده و از پس پرده خبر آورده بیآنکه دلیلی بخواهند صدها کسانش پذیرفتند. شور بر سرها افتاد. مغزها پر باد گردید خرد فرسنگها بدور ماند. مردان بزرگ دست از کار و زندگی برداشته دنبال این پندار را گرفتند. کار بدیوانگی کشید. مالیخولیا در سرها پدید آمد : «پس ما خدا بودهایم و ندانستهایم؟!...» سر کلافه گم گردید. بهانه بدست بلهوسان افتاد. سبکمغزانی بدعوی خدایی برخاستند و بخود بالیدند. ولگردان بازار بغداد دم از«سبحانی ما اعظم شأنی» زدند. کسی نگفت اگر ما همه خداییم دیگر چه جای دعوای خداییست و چه جای بخود بالیدنست؟!.
زادهی منصور که هزار تازیانهاش زدند و دست و پایش را بریدند و گردنش را زدند و تنش را سوختند یکی از قربانیهای این نادانی بود. بیچاره را از شنیدن پنداری هوا برداشت و بدعواهای بسیار مفتی برخاست و بر سر آن شکنجهها دید و جان خود را باخت.
.
🔸 1ـ بِچه دانشی باید پرداخت؟.. (تکهی شش)
پلوتینوس نامی از فیلسوفان روم چون گفتههای افلاطون و ارسطو را دربارهی آفرینش و آفریدگار نااستوار میشمرد خود او چنین میگفت : «ما همه از خداییم و ازو جدا گشتهایم سپس هم سوی او بازخواهیم گشت و بدو بازخواهیم پیوست». همو میگفت : «روان آدمی از آن جهان آزادی و بیآلایش فرود آمده و در این جهان گرفتار مادّه گردیده و آلودگیها پیدا کرده. لیکن هر کس که بخواهشهای تنی نپردازد و بپرورش روان برخیزد آلایش او کمتر خواهد بود و کسانی که بخواهند از این دامگاه بازرهند و بجایگاه پیشین بازگردند باید از خوشیهای این جهان روگردان باشند و پارسایی نمایند».
خود پلوتینوس مرد پاکدل و نیکوکاری بوده و گفتههای او دربارهی پاکی و بیآلایشی چندان بیجا نیست. ولی آن دیباچهای که برای سخنان خود پرداخته و آدمیان را با خدا یکی پنداشته جز گزافه نمیباشد زیرا دلیلی برای آن در دست نیست. موضوعی باین بزرگی آیا نباید دلیلی برای آن یاد کرد؟!..
اگر مقصود اینست ما در هستی با خدا اَنباز[=شریک] میباشیم ـ او هست ما نیز هستیم ـ بر این معنی ایرادی نتوان گرفت ولی با آن منظور پلوتینوس سازش ندارد و هرگاه مقصود آنست که ما و خدا همگی یک چیز میباشیم یا بعبارت دیگر همان خداست که بر ما بخش یافته چنین سخنی را جز با دلیلهای روشن نتوان پذیرفت و فیلسوف رومی هرگز دلیل برایش ندارد.
از اینسوی ما چون درست میاندیشیم نادرستی آن پندار پیداست زیرا اگر آدمیان همه از یک چیزند اینهمه نیکی و بدی از کجاست؟! وانگاه اگر همه از خدایند و این پابندْ مادّه است که از خدا جداشان گردانیده پس چون بمیرند و از بند مادّه رها گردند خواه ناخواه بخدا خواهند پیوست. در اینحال چه نیازی بپارسایی و روگردانی از خوشیهای اینجهان میباشد و از این کوششها چه سودی بدست میآید؟!..
اگر کسانی با خود پلوتینوس بچون و چرا برمیخاستند از پاسخ فرومیماند و چهبسا که از آن سخن برمیگشت ولی چون کسی ببازپرس برنخاسته چنان پندار بیبنیادی شهرت یافته و چنانکه مینویسند در روم آن را پیروانی بوده.
سپس چون پای آن بشرق افتاده در اینجاست [که] صد بال و پر برو افزوده شده. سخنی که پندار شاعرانهاش بایستی بخوانند همینکه پراکنده شد تو گویی کسی از جهان ناپیدا رسیده و از پس پرده خبر آورده بیآنکه دلیلی بخواهند صدها کسانش پذیرفتند. شور بر سرها افتاد. مغزها پر باد گردید خرد فرسنگها بدور ماند. مردان بزرگ دست از کار و زندگی برداشته دنبال این پندار را گرفتند. کار بدیوانگی کشید. مالیخولیا در سرها پدید آمد : «پس ما خدا بودهایم و ندانستهایم؟!...» سر کلافه گم گردید. بهانه بدست بلهوسان افتاد. سبکمغزانی بدعوی خدایی برخاستند و بخود بالیدند. ولگردان بازار بغداد دم از«سبحانی ما اعظم شأنی» زدند. کسی نگفت اگر ما همه خداییم دیگر چه جای دعوای خداییست و چه جای بخود بالیدنست؟!.
زادهی منصور که هزار تازیانهاش زدند و دست و پایش را بریدند و گردنش را زدند و تنش را سوختند یکی از قربانیهای این نادانی بود. بیچاره را از شنیدن پنداری هوا برداشت و بدعواهای بسیار مفتی برخاست و بر سر آن شکنجهها دید و جان خود را باخت.
.
✴️ آیا آدمی نیکیپذیر نیست؟!
آقای مدیر محترم نامهی گرامی پرچم
از بدو انتشار پرچم تاكنون همهی آنها را خوانده و چون حقیقت بوده همهی آنها را پذیرفته و بكار بستهام كوتاه سخن آنكه خود و خدا و حقایق زندگی را (تا آنجایی كه در این مدت نوشتهاند) شناختهام و اینك با 10 ماه پیش خود فرق زیادی نمودهام در اینصورت من هم یكی از هزاران افراد طرفدار حزب آزادگان بوده و چون این حزب خواهان حقیقت است من هم همه چیز خود را مرهون زحمات آن نویسندهی دانشمند بوده و بدینوسیله با خامهی شكستهی خود میخواهم از زحمات طاقتفرسایی كه آن مدیر محترم در این راه تحمل فرمودهاند سپاسگزاری نمایم.
اینك گفتگویی كه بین من و چند نفر از خراباتیان واقع شده ذیلاً بعرض میرسد.
چند روز پیش با یكی از دوستان یكرنگ از در خرابات عبور میكردیم باصرار ایشان وارد و چند نفر نیز از آنها نشسته بودند از هر دری سخنی پیش آمد تا سخن به فلسفهی تشكیل آزادگان و مرام و عملیات آنها از بدو تأسیس تاكنون رسید. یكی از آنها اظهار نمود این زحمات بیهودهایست كه آقای كسروی متحمل شدهاند زیرا بشر نیكیپذیر نیست و خداوند از ازل ما را نیك و بد خلق كرده بنابراین خوبی و بدی ما طبیعی است. چگونه میتوان آدمی را كه جبلاً بد خلق شده با نصیحت و پند و یا زجر و بند خوب نمود؟ گفتم آیا گفتارهای نویسندهی پرچم را راجع به جان و روان خوانده در اطراف آنها فكر كردهاید؟ جواب داد بلی.
گفتم جواب اینها را چه میدهی گفت خوب و بد لازم و ملزوم همند.
خطا بود ز خطازاده گر خطا نكند ـ برنیاید این دو كار از هیچ فرد ـ مردی از نامرد ، نامردی ز مرد.
ترا بخدا ملاحظه كنید این مردم چه باورهایی دارند آقای كسروی این مردم از دو حال خارج نیستند :
1ـ یا نادان هستند و دائماً عقل آنها از درك حقایق قاصر است در این صورت چندان باید برای آنها خواند تا هدایت شوند و به حقیقت بگروند.
2ـ و یا گفتههای خردپذیر شما را میفهمند ولی تعمداً گردن نمیگزارند در این صورت نیز باید آنها را در وادی ضلالت و گمراهی بحال خود سرگردان گزاشت تا در چاه بیفتند و سزای خویش را ببینند.
آقای كسروی شما پیش بروید و از هیچ چیز بیم نداشته باشید زیرا خدا و مردمان پاكدل پشتیبان شما هستند.
آبادان ـ خسرو سلیمانیان
پرچم : یكی از بدآموزیهایی كه درمیان جوانان درسخوانده ریشه دوانیده همینست كه بگویند : آدمی نیكیپذیر نیست ، بدی در طبیعت آدمی گزارده شده ، این مردم نیك نمیشوند ، برای كسانی كه میخواهند دست از هوسبازیهای خود برندارند دستاویز خوبی پیدا شده ، و پیداست كه اینان تا بتوانند گفتههای ما را نخواهند پذیرفت و اینگونه پاسخها را خواهند داد.
ولی تا كی خواهند توانست این نبرد با حقایق را پیش برند؟. تا كی خواهند توانست با این اندیشهی پوچ و بیپا زندگی بسر برند؟ بیاری خدا نزدیك است آنروزی كه اینان بپای حساب خوانده شوند.
(پرچم روزانه ش 214)
آقای مدیر محترم نامهی گرامی پرچم
از بدو انتشار پرچم تاكنون همهی آنها را خوانده و چون حقیقت بوده همهی آنها را پذیرفته و بكار بستهام كوتاه سخن آنكه خود و خدا و حقایق زندگی را (تا آنجایی كه در این مدت نوشتهاند) شناختهام و اینك با 10 ماه پیش خود فرق زیادی نمودهام در اینصورت من هم یكی از هزاران افراد طرفدار حزب آزادگان بوده و چون این حزب خواهان حقیقت است من هم همه چیز خود را مرهون زحمات آن نویسندهی دانشمند بوده و بدینوسیله با خامهی شكستهی خود میخواهم از زحمات طاقتفرسایی كه آن مدیر محترم در این راه تحمل فرمودهاند سپاسگزاری نمایم.
اینك گفتگویی كه بین من و چند نفر از خراباتیان واقع شده ذیلاً بعرض میرسد.
چند روز پیش با یكی از دوستان یكرنگ از در خرابات عبور میكردیم باصرار ایشان وارد و چند نفر نیز از آنها نشسته بودند از هر دری سخنی پیش آمد تا سخن به فلسفهی تشكیل آزادگان و مرام و عملیات آنها از بدو تأسیس تاكنون رسید. یكی از آنها اظهار نمود این زحمات بیهودهایست كه آقای كسروی متحمل شدهاند زیرا بشر نیكیپذیر نیست و خداوند از ازل ما را نیك و بد خلق كرده بنابراین خوبی و بدی ما طبیعی است. چگونه میتوان آدمی را كه جبلاً بد خلق شده با نصیحت و پند و یا زجر و بند خوب نمود؟ گفتم آیا گفتارهای نویسندهی پرچم را راجع به جان و روان خوانده در اطراف آنها فكر كردهاید؟ جواب داد بلی.
گفتم جواب اینها را چه میدهی گفت خوب و بد لازم و ملزوم همند.
خطا بود ز خطازاده گر خطا نكند ـ برنیاید این دو كار از هیچ فرد ـ مردی از نامرد ، نامردی ز مرد.
ترا بخدا ملاحظه كنید این مردم چه باورهایی دارند آقای كسروی این مردم از دو حال خارج نیستند :
1ـ یا نادان هستند و دائماً عقل آنها از درك حقایق قاصر است در این صورت چندان باید برای آنها خواند تا هدایت شوند و به حقیقت بگروند.
2ـ و یا گفتههای خردپذیر شما را میفهمند ولی تعمداً گردن نمیگزارند در این صورت نیز باید آنها را در وادی ضلالت و گمراهی بحال خود سرگردان گزاشت تا در چاه بیفتند و سزای خویش را ببینند.
آقای كسروی شما پیش بروید و از هیچ چیز بیم نداشته باشید زیرا خدا و مردمان پاكدل پشتیبان شما هستند.
آبادان ـ خسرو سلیمانیان
پرچم : یكی از بدآموزیهایی كه درمیان جوانان درسخوانده ریشه دوانیده همینست كه بگویند : آدمی نیكیپذیر نیست ، بدی در طبیعت آدمی گزارده شده ، این مردم نیك نمیشوند ، برای كسانی كه میخواهند دست از هوسبازیهای خود برندارند دستاویز خوبی پیدا شده ، و پیداست كه اینان تا بتوانند گفتههای ما را نخواهند پذیرفت و اینگونه پاسخها را خواهند داد.
ولی تا كی خواهند توانست این نبرد با حقایق را پیش برند؟. تا كی خواهند توانست با این اندیشهی پوچ و بیپا زندگی بسر برند؟ بیاری خدا نزدیك است آنروزی كه اینان بپای حساب خوانده شوند.
(پرچم روزانه ش 214)
شادروان نصری از پشتیبانان پیمان
دفتر پرچم در ماهنامهی یکم آذر دربارهی او چنین مینویسد :
آقای نصری از یاران قزوینست. ما را در قزوین یاران بافهم و دانایی هست و این یکی از ایشانست.
آقای نصری چنانکه خود گفتاری نوشته و ما در پرچم بچاپ رسانیدیم ، نخست خواهای شعر و شاعری میبوده و خود شعرها میسروده. با اینحال چون بنوشتههای پیمان و پرچم برخورده فهم و خردش او را بپذیرفتن آمیغها واداشته و در این راه کوشش را بخود بایا شمارده است.
دفتر پرچم در ماهنامهی یکم آذر دربارهی او چنین مینویسد :
آقای نصری از یاران قزوینست. ما را در قزوین یاران بافهم و دانایی هست و این یکی از ایشانست.
آقای نصری چنانکه خود گفتاری نوشته و ما در پرچم بچاپ رسانیدیم ، نخست خواهای شعر و شاعری میبوده و خود شعرها میسروده. با اینحال چون بنوشتههای پیمان و پرچم برخورده فهم و خردش او را بپذیرفتن آمیغها واداشته و در این راه کوشش را بخود بایا شمارده است.
🔸 از «جمهوری اسلامی ایران» تا «امارت اسلامی افغانستان» : یک بازی آشنا
🔸 1358 : دستور جیمی کارتر برای توقیف دارایی ایران
🔸 1400 : دستور جو بایدن برای توقیف دارایی افغانستان
🔸 «انقلاب اسلامی» ساختگی ، افزار سودجویی بانکداران و سرمایهداران جهانی
🔸 چگونه گروگانگیری سفارتخانه آمریکا بسود بانکداران و سرمایهداران جهانی بسرآمد؟!
🔸 دیوید راکفلر و بانک چیسمنهتن
🔸حکومت گروگانگیران یا پادوهای بانکداران جهانی
🔸 از قرارداد ننگین «الجزایر» چه میدانید؟!
.
🔸 1358 : دستور جیمی کارتر برای توقیف دارایی ایران
🔸 1400 : دستور جو بایدن برای توقیف دارایی افغانستان
🔸 «انقلاب اسلامی» ساختگی ، افزار سودجویی بانکداران و سرمایهداران جهانی
🔸 چگونه گروگانگیری سفارتخانه آمریکا بسود بانکداران و سرمایهداران جهانی بسرآمد؟!
🔸 دیوید راکفلر و بانک چیسمنهتن
🔸حکومت گروگانگیران یا پادوهای بانکداران جهانی
🔸 از قرارداد ننگین «الجزایر» چه میدانید؟!
.
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 خردهگیری [دربارهی اتحاد] و پاسخ آن (تکهی دو)
پرچم : بنویسندهی خردهگیر سپاس میگزاریم. ولی بهتر است ایشان بدانند که این گرسنگی و بدبختی امروزی ایران نتیجهی همان شعرها و مانندهای آنهاست. وگرنه ایرانیان چه چیزشان از دیگران کمتر است؟!. چرا بیستملیون مردم خوار و پستند که خواربارشان را دیگران میخورند و خودشان گرسنه میمانند؟!.. آیا آقای حقیقی انگیزهی این را میدانند؟!. آیا تاکنون در این اندیشه بوده است که انگیزهی بدبختی و درماندگی ایرانیان را بداند؟!.. ما بودهایم و میدانیم و بارها دلیل نوشتهایم که مایهی این بدبختی آن بدآموزیهاست که از هزار سال پیش در این سرزمین پراکنده شده و ریشه دوانیده و یک رشتهی مهمی از آنها را شاعران نافهم برشتهی نظم کشیده و اثرش را بیشتر گردانیدهاند. اینست ما باین کوشش برخاستهایم که به هر بهایی بسر آید آن بدآموزیها را براندازیم. اینکه ایرانیان از گرسنگی میمیرند دلیل این خواهد بود که ما از کوششهای خود دست برداریم؟!. مگر ما اینها را ننویسیم آنها از گرسنگی نخواهند مرد؟! مگر امروز باید از هر کوششی دست برداشت؟! مثلاً باید امروز پزشکها دست از کار خود بردارند؟! مثلاً باید هیچ کس خانه نسازد؟! هیچ کس رختی ندوزد؟! هیچ کس بگرمابه نرود و چرک از تن خود دور نگرداند؟!. شهرداریها تعطیل کنند و درپی پاکیزگی شهرها نباشند؟!.. شهربانیها دست از کار کشیده بدزدان و قماربازان نپردازند؟!.. دیگر هیچ پدری درپی تربیت فرزندان خود نباشد؟!.. شگفت بهانهای در برابر ما پیدا شده. چون نمیخواهند حقایق را بپذیرند این بهانه را پیش میکشند.
اینکه مینویسید : «این قسمت از روزنامهی شما چه عداوت و نفاقی بمیان انداخته» پاسخش آنست مردمی که بر سر شاعران یاوهگو عداوت و نفاق میکنند چه بهتر که بمیرند و نابود شوند. شگفت داستانیست در روزگار مغول که زمان پستی اندیشه و زبونی خویها بوده یک دسته یاوهگویانی برخاسته و تنها بهوس قافیهپردازی هرچه بدآموزی پیدا کردهاند ، برشتهی شعر کشیدهاند و سپس شرقشناسان که در واقع افزارهای سیاستند این شعرها را بهترین وسیله برای جلوگیری از تکان و جنبش شرقیان دانسته با هیاهوی ادبیات رواج آنها را چند برابر گردانیدهاند و ما که از این حقایق آگاهیم هیچی نگوییم و زبانبسته خاموش بنشینیم چرا که مایهی عداوت و نفاق خواهد بود.
خوب آقای حقیقی ، ما دربارهی شاعران چه گفتهایم که مایهی عداوت باشد؟!.. ما شعرهای آنها را که دربارهی جبریگری ، بادهخواری و مستی ، و ناپاکی و سادهبازی و مانند اینها سرودهاند نقل کرده گفتهایم اینها بدآموزیست. آیا چنین سخنی مایهی عداوت و نفاق میباشد؟!.. مگر میخواستند اینها را هم نگوییم؟!. آن کسانی که در برابر سخنان ما عداوت میکنند مقصود خود را آشکار گردانند بگویند : آیا جبریگری (اعتقاد اینکه ما اختیاری نداریم و نباید بکوشیم) راستست؟!.. آیا بادهخواری و مستی شبانهروزی خوبست؟! آیا سادهبازی بد نیست؟! سخن خود را آشکار بگویند. دیگر چرا عداوت میکنند؟!. دیگر چرا بهایهوی میپردازند؟!.. خود شما هم در جایی که میگویید گفتههای ما راست است باید با ما همدست گردید و بآنها پاسخ دهید ، نه اینکه بخواهید ما دست برداریم. این سخن که ما میان ایرانیان عداوت و نفاق میاندازیم بسیار شبیه بآنست که کسی در یک لجنزار ناپاکی فرورفته و از سر تا پا با ناپاکیها خیس و آلوده شده ، و چون میگویند : بیا با این آب خود را بشوی و پاک گردان میگوید : میترسم تر شوم. ایرانیان که در توی پراکندگیهای ناپاک و غیرتکش دست و پا میزنند میترسند که ما بمیانشان نفاق بیندازیم. در اینجاست که باید گفت : ای بیچارگان! ای بیچارگان!
.
🔸 خردهگیری [دربارهی اتحاد] و پاسخ آن (تکهی دو)
پرچم : بنویسندهی خردهگیر سپاس میگزاریم. ولی بهتر است ایشان بدانند که این گرسنگی و بدبختی امروزی ایران نتیجهی همان شعرها و مانندهای آنهاست. وگرنه ایرانیان چه چیزشان از دیگران کمتر است؟!. چرا بیستملیون مردم خوار و پستند که خواربارشان را دیگران میخورند و خودشان گرسنه میمانند؟!.. آیا آقای حقیقی انگیزهی این را میدانند؟!. آیا تاکنون در این اندیشه بوده است که انگیزهی بدبختی و درماندگی ایرانیان را بداند؟!.. ما بودهایم و میدانیم و بارها دلیل نوشتهایم که مایهی این بدبختی آن بدآموزیهاست که از هزار سال پیش در این سرزمین پراکنده شده و ریشه دوانیده و یک رشتهی مهمی از آنها را شاعران نافهم برشتهی نظم کشیده و اثرش را بیشتر گردانیدهاند. اینست ما باین کوشش برخاستهایم که به هر بهایی بسر آید آن بدآموزیها را براندازیم. اینکه ایرانیان از گرسنگی میمیرند دلیل این خواهد بود که ما از کوششهای خود دست برداریم؟!. مگر ما اینها را ننویسیم آنها از گرسنگی نخواهند مرد؟! مگر امروز باید از هر کوششی دست برداشت؟! مثلاً باید امروز پزشکها دست از کار خود بردارند؟! مثلاً باید هیچ کس خانه نسازد؟! هیچ کس رختی ندوزد؟! هیچ کس بگرمابه نرود و چرک از تن خود دور نگرداند؟!. شهرداریها تعطیل کنند و درپی پاکیزگی شهرها نباشند؟!.. شهربانیها دست از کار کشیده بدزدان و قماربازان نپردازند؟!.. دیگر هیچ پدری درپی تربیت فرزندان خود نباشد؟!.. شگفت بهانهای در برابر ما پیدا شده. چون نمیخواهند حقایق را بپذیرند این بهانه را پیش میکشند.
اینکه مینویسید : «این قسمت از روزنامهی شما چه عداوت و نفاقی بمیان انداخته» پاسخش آنست مردمی که بر سر شاعران یاوهگو عداوت و نفاق میکنند چه بهتر که بمیرند و نابود شوند. شگفت داستانیست در روزگار مغول که زمان پستی اندیشه و زبونی خویها بوده یک دسته یاوهگویانی برخاسته و تنها بهوس قافیهپردازی هرچه بدآموزی پیدا کردهاند ، برشتهی شعر کشیدهاند و سپس شرقشناسان که در واقع افزارهای سیاستند این شعرها را بهترین وسیله برای جلوگیری از تکان و جنبش شرقیان دانسته با هیاهوی ادبیات رواج آنها را چند برابر گردانیدهاند و ما که از این حقایق آگاهیم هیچی نگوییم و زبانبسته خاموش بنشینیم چرا که مایهی عداوت و نفاق خواهد بود.
خوب آقای حقیقی ، ما دربارهی شاعران چه گفتهایم که مایهی عداوت باشد؟!.. ما شعرهای آنها را که دربارهی جبریگری ، بادهخواری و مستی ، و ناپاکی و سادهبازی و مانند اینها سرودهاند نقل کرده گفتهایم اینها بدآموزیست. آیا چنین سخنی مایهی عداوت و نفاق میباشد؟!.. مگر میخواستند اینها را هم نگوییم؟!. آن کسانی که در برابر سخنان ما عداوت میکنند مقصود خود را آشکار گردانند بگویند : آیا جبریگری (اعتقاد اینکه ما اختیاری نداریم و نباید بکوشیم) راستست؟!.. آیا بادهخواری و مستی شبانهروزی خوبست؟! آیا سادهبازی بد نیست؟! سخن خود را آشکار بگویند. دیگر چرا عداوت میکنند؟!. دیگر چرا بهایهوی میپردازند؟!.. خود شما هم در جایی که میگویید گفتههای ما راست است باید با ما همدست گردید و بآنها پاسخ دهید ، نه اینکه بخواهید ما دست برداریم. این سخن که ما میان ایرانیان عداوت و نفاق میاندازیم بسیار شبیه بآنست که کسی در یک لجنزار ناپاکی فرورفته و از سر تا پا با ناپاکیها خیس و آلوده شده ، و چون میگویند : بیا با این آب خود را بشوی و پاک گردان میگوید : میترسم تر شوم. ایرانیان که در توی پراکندگیهای ناپاک و غیرتکش دست و پا میزنند میترسند که ما بمیانشان نفاق بیندازیم. در اینجاست که باید گفت : ای بیچارگان! ای بیچارگان!
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش چهارم : فلسفه و «ادبیّات»)
🔸 1ـ بِچه دانشی باید پرداخت؟.. (تکهی هفت)
آن نیکوکاری و پارسایی که پلوتینوس میگفت اینان آن را بیکاری و گوشهگیری شناختند. در اندکزمانی خانقاهها برپا گردید و مردان دسته دسته در آن گرد آمدند. خواستند از خودی درآیند و بخدا پیوندند. از چه راه؟.. از راه بیکاری ، بیزنی و پشمینهپوشی. باز اینها چندان عیب نداشت. کسانی نادانی را از حد گذرانیده گدایی و دریوزهگردی را نیز بر آن افزودند. دستهای مالیخولیا را بالا برده با خدا بعشقورزی پرداختند و رقص و آواز را یکی از کارهای خود ساختند. هر روز بدعت نوینی پدید آوردند.
پلوتینوس تنها روان را از خدا میشمرد. اینان مادّه را نیز از آن شمار گرفتند و هر آنچه در جهانست با خدا یکی پنداشتند. با اینهمه خدا را در روی سادهرویان تماشا کردند.
چه گویم که ناگفتن بهتر است. خدا میداند این گمراهی چه آتشی بر شرق زده و چه آسیبی بر شرقیان رسانید! میتوان گفت شرق را از پیشرفت همین بازداشت. میتوان گفت پتیارهی[بلا] جانگداز مغول را همین برانگیخت.
مرا شکایت از اینست چرا یک پندار آنهمه رواج گرفته؟! چرا آنهمه شاخهها دوانیده؟! چرا شرقیان با یک سخنی از جا دررفتهاند؟! چرا رشتهی زندگی را از دست هِشتهاند؟! چرا ملیونها کسان سر پیش یک پندار فرود آوردهاند؟! چرا هزاران کتاب دربارهی آن پرداختهاند؟! دریغا از سستی خردها !
ببینید کسانی که مو میشکافند و وجود از ماهیت جدا میسازند این درنیافتهاند که به هر دعوایی دلیل میباید! این ندانستهاند که سخنی که کسی از پیش خود گوید جز گزافه نمیتواند بود!
کسانی که از شرق از این سرزمین خرد برخاستهاند این نفهمیدهاند که بیکاری و گوشهگیری سامان زندگی را بهم میزند و روگردانی از جهان جز بدبختی و تیرهروزی بر نمیدهد.
مرا با پارسایی و از خودگذشتگی پیکاری نیست و بر پلوتینوس نیز که شاید جز نیکی بر مردم نمیخواست نکوهش ندارم. ولی دوباره میگویم یکی بودن آدمیان با خدا جز گزافه نمیتواند بود. فسوسا که این گزافه مایهی آشفتگی شرق گردیده.
.
🔸 1ـ بِچه دانشی باید پرداخت؟.. (تکهی هفت)
آن نیکوکاری و پارسایی که پلوتینوس میگفت اینان آن را بیکاری و گوشهگیری شناختند. در اندکزمانی خانقاهها برپا گردید و مردان دسته دسته در آن گرد آمدند. خواستند از خودی درآیند و بخدا پیوندند. از چه راه؟.. از راه بیکاری ، بیزنی و پشمینهپوشی. باز اینها چندان عیب نداشت. کسانی نادانی را از حد گذرانیده گدایی و دریوزهگردی را نیز بر آن افزودند. دستهای مالیخولیا را بالا برده با خدا بعشقورزی پرداختند و رقص و آواز را یکی از کارهای خود ساختند. هر روز بدعت نوینی پدید آوردند.
پلوتینوس تنها روان را از خدا میشمرد. اینان مادّه را نیز از آن شمار گرفتند و هر آنچه در جهانست با خدا یکی پنداشتند. با اینهمه خدا را در روی سادهرویان تماشا کردند.
چه گویم که ناگفتن بهتر است. خدا میداند این گمراهی چه آتشی بر شرق زده و چه آسیبی بر شرقیان رسانید! میتوان گفت شرق را از پیشرفت همین بازداشت. میتوان گفت پتیارهی[بلا] جانگداز مغول را همین برانگیخت.
مرا شکایت از اینست چرا یک پندار آنهمه رواج گرفته؟! چرا آنهمه شاخهها دوانیده؟! چرا شرقیان با یک سخنی از جا دررفتهاند؟! چرا رشتهی زندگی را از دست هِشتهاند؟! چرا ملیونها کسان سر پیش یک پندار فرود آوردهاند؟! چرا هزاران کتاب دربارهی آن پرداختهاند؟! دریغا از سستی خردها !
ببینید کسانی که مو میشکافند و وجود از ماهیت جدا میسازند این درنیافتهاند که به هر دعوایی دلیل میباید! این ندانستهاند که سخنی که کسی از پیش خود گوید جز گزافه نمیتواند بود!
کسانی که از شرق از این سرزمین خرد برخاستهاند این نفهمیدهاند که بیکاری و گوشهگیری سامان زندگی را بهم میزند و روگردانی از جهان جز بدبختی و تیرهروزی بر نمیدهد.
مرا با پارسایی و از خودگذشتگی پیکاری نیست و بر پلوتینوس نیز که شاید جز نیکی بر مردم نمیخواست نکوهش ندارم. ولی دوباره میگویم یکی بودن آدمیان با خدا جز گزافه نمیتواند بود. فسوسا که این گزافه مایهی آشفتگی شرق گردیده.
.
🔶 «بدبختی توده و ریشهی آن»
🔸 خردهگیری [دربارهی اتحاد] و پاسخ آن (تکهی سه)
اینکه میگویید مردم را به اتحاد و یگانگی دعوت کنیم درست مانند آنست که یک بیماری داروهایی را که پزشک میدهد نخورد و چنین بگوید : «شما کاری کنید که من تندرست شوم این داروهای تلخ چیست که میدهید؟!» شما نیز دلتان یگانگی میخواهد ولی میگویید بهیچ چیز ما دست نزنید ، یک سخنی که بدلخواه ما نباشد نگویید.
یگانگی [=اتحاد] چیست آقای حقیقی؟!.. اگر دیگران تنها نام آن را یاد گرفتهاند ما معنایش را هم میدانیم ، و راهش را نیز پیدا کردهایم ، بکوشش نیز پرداختهایم. یگانگی یکی از بزرگترین آرزوهای ماست و این کوششها نیز در آن راهست. در این کشور شما شمردهایم چهارده کیش هست ، چند مسلک هست ، چند نژاد و زبان هست ، که تا باینها چاره نشود یگانگی بدست نخواهد آمد.
یگانگی یک توده آنست که همگیشان دارای یک راه و یک آرمان باشند. (۱) و این یگانگی باید بروی حقایق باشد. ما نیز به همان میکوشیم. ما میخواهیم ایرانیان حقایق زندگی را دریافته در پیرامون آن یگانگی نمایند و در راه نشر آن حقایقست که بشاعران برخورده بدآموزیهای آنان را سنگ راه خود یافته خُرد میکنیم. ما میگوییم : «هر مردمی باید بآبادی کشور خود و نگهداری آن بکوشند». این یکی از حقایقست که میخواهیم در دلها جا دهیم ولی شاعران همگی ضد این را گفتهاند. همگی آنها مردم را بجبریگری و بیپروایی و مستی شبانهروزی خواندهاند. اینست ما ناگزیر میشویم آنها را براندازیم. همچنین بیکایک کیشها از بهائیگری و باطنیگری و صوفیگری و آن دیگرها که مایهی پراکندگی و گمراهی است پرداخته ایرادهای خود را مینویسیم. راه یگانگی اینست. زیرا آنچه مردمی را بیک راه تواند آورد حقایقست.
پابرگی :
1ـ پس از رویداد سال 57 و پیدایش حکومت ملایان ، هر دستهای که بر سر کار میآمد دستهی همچشم را از ادارههای دولتی میراند. در آخرهای دههی هفتاد برجستگان توده در یک کشاکش سیاسی با دستهی همچشم که جایگاههای دولتی را از ایشان دریغ کرده بودند هیاهویی براه انداخته و سخن از سودهای «چند صدایی» و «تکثّر گرایی» در کشور بمیان آوردند. خواست ایشان از بکار بردن این اصطلاحات ، مخالفت با خودکامگی دستهی همچشم بود و میخواستند بفهمانند که در ادارههای دولتی نباید تنها یک دسته همهکاره گردد («تکصدایی» باشد) بلکه باید به دستههای دیگر نیز فرصت و میدان داد. گفته میشد آن دستهی خودکامه هر که را جز ایشان میاندیشد کنار میگزارد. از اینجا اصطلاح «دگر اندیش» نیز ساخته شد و بزبانها افتاد.
چون دربارهی این اصطلاحات گفتگوی دامنهداری درنگرفت و آنها بروشنی نیامد ، این یک بدفهمی بلکه گمراهی درمیان پیشافتادگان توده پدید آورد. زیرا دیده شد کسانی چند صدایی را نه تنها در دولت بلکه درمیان مردم نیز سودمند میپندارند و گمان دارند آنچه یک توده را از بدبختیها نجات میدهد گوناگونی اندیشهها و آرمانهاست و باید به آن کوشید که یک اندیشه و یک آرمان در توده چیرگی نیابد. در جایی که این یک گمراهی بیمناکی برای کشور میباشد.
بدینسان هواداران این باور از بیم افتادن به دامن خودکامگی (به گفتهی خود «تکصدایی») از اینسوی بام ، هیاهوی بزرگی برپا کرده چندان عقب رفتند که از آنسو افتادند.
خوب بود هواداران آن باور پاسخ میدادند براستی اگر «چند صدایی» چارهی دردهاست ، با این پراکندگی که در توده هست و از هر زبانی صدایی جدا شنیده میشود آیا ما به آن دچاریم یا از آن محروم؟!
این نتیجهی همهی واژههایی است که معنی آنها روشن نیست و هر کسی از خود برداشتی میکند و بدینسان به گمراهی دچار میگردند.
در کتاب «دور از آزادگی» به این جستار پرداخته و آن را روشن ساختهایم. آنچه اینجا میتوان گفت آنکه شما میبینید ما نه تنها دچار «تکصدایی» نیستیم بلکه از «تکثر» باور و کیش و مسلک و تیرهی بسیاری نیز برخورداریم و اگر تکثرگرایی چارهی دردها بوده میبایست ما اکنون در شاهراه پیشرفت میبودیم زیرا کمتر تودهای میتوان یافت که این اندازه دچار پراکندگی و چند صدایی باشد.
.
🔸 خردهگیری [دربارهی اتحاد] و پاسخ آن (تکهی سه)
اینکه میگویید مردم را به اتحاد و یگانگی دعوت کنیم درست مانند آنست که یک بیماری داروهایی را که پزشک میدهد نخورد و چنین بگوید : «شما کاری کنید که من تندرست شوم این داروهای تلخ چیست که میدهید؟!» شما نیز دلتان یگانگی میخواهد ولی میگویید بهیچ چیز ما دست نزنید ، یک سخنی که بدلخواه ما نباشد نگویید.
یگانگی [=اتحاد] چیست آقای حقیقی؟!.. اگر دیگران تنها نام آن را یاد گرفتهاند ما معنایش را هم میدانیم ، و راهش را نیز پیدا کردهایم ، بکوشش نیز پرداختهایم. یگانگی یکی از بزرگترین آرزوهای ماست و این کوششها نیز در آن راهست. در این کشور شما شمردهایم چهارده کیش هست ، چند مسلک هست ، چند نژاد و زبان هست ، که تا باینها چاره نشود یگانگی بدست نخواهد آمد.
یگانگی یک توده آنست که همگیشان دارای یک راه و یک آرمان باشند. (۱) و این یگانگی باید بروی حقایق باشد. ما نیز به همان میکوشیم. ما میخواهیم ایرانیان حقایق زندگی را دریافته در پیرامون آن یگانگی نمایند و در راه نشر آن حقایقست که بشاعران برخورده بدآموزیهای آنان را سنگ راه خود یافته خُرد میکنیم. ما میگوییم : «هر مردمی باید بآبادی کشور خود و نگهداری آن بکوشند». این یکی از حقایقست که میخواهیم در دلها جا دهیم ولی شاعران همگی ضد این را گفتهاند. همگی آنها مردم را بجبریگری و بیپروایی و مستی شبانهروزی خواندهاند. اینست ما ناگزیر میشویم آنها را براندازیم. همچنین بیکایک کیشها از بهائیگری و باطنیگری و صوفیگری و آن دیگرها که مایهی پراکندگی و گمراهی است پرداخته ایرادهای خود را مینویسیم. راه یگانگی اینست. زیرا آنچه مردمی را بیک راه تواند آورد حقایقست.
پابرگی :
1ـ پس از رویداد سال 57 و پیدایش حکومت ملایان ، هر دستهای که بر سر کار میآمد دستهی همچشم را از ادارههای دولتی میراند. در آخرهای دههی هفتاد برجستگان توده در یک کشاکش سیاسی با دستهی همچشم که جایگاههای دولتی را از ایشان دریغ کرده بودند هیاهویی براه انداخته و سخن از سودهای «چند صدایی» و «تکثّر گرایی» در کشور بمیان آوردند. خواست ایشان از بکار بردن این اصطلاحات ، مخالفت با خودکامگی دستهی همچشم بود و میخواستند بفهمانند که در ادارههای دولتی نباید تنها یک دسته همهکاره گردد («تکصدایی» باشد) بلکه باید به دستههای دیگر نیز فرصت و میدان داد. گفته میشد آن دستهی خودکامه هر که را جز ایشان میاندیشد کنار میگزارد. از اینجا اصطلاح «دگر اندیش» نیز ساخته شد و بزبانها افتاد.
چون دربارهی این اصطلاحات گفتگوی دامنهداری درنگرفت و آنها بروشنی نیامد ، این یک بدفهمی بلکه گمراهی درمیان پیشافتادگان توده پدید آورد. زیرا دیده شد کسانی چند صدایی را نه تنها در دولت بلکه درمیان مردم نیز سودمند میپندارند و گمان دارند آنچه یک توده را از بدبختیها نجات میدهد گوناگونی اندیشهها و آرمانهاست و باید به آن کوشید که یک اندیشه و یک آرمان در توده چیرگی نیابد. در جایی که این یک گمراهی بیمناکی برای کشور میباشد.
بدینسان هواداران این باور از بیم افتادن به دامن خودکامگی (به گفتهی خود «تکصدایی») از اینسوی بام ، هیاهوی بزرگی برپا کرده چندان عقب رفتند که از آنسو افتادند.
خوب بود هواداران آن باور پاسخ میدادند براستی اگر «چند صدایی» چارهی دردهاست ، با این پراکندگی که در توده هست و از هر زبانی صدایی جدا شنیده میشود آیا ما به آن دچاریم یا از آن محروم؟!
این نتیجهی همهی واژههایی است که معنی آنها روشن نیست و هر کسی از خود برداشتی میکند و بدینسان به گمراهی دچار میگردند.
در کتاب «دور از آزادگی» به این جستار پرداخته و آن را روشن ساختهایم. آنچه اینجا میتوان گفت آنکه شما میبینید ما نه تنها دچار «تکصدایی» نیستیم بلکه از «تکثر» باور و کیش و مسلک و تیرهی بسیاری نیز برخورداریم و اگر تکثرگرایی چارهی دردها بوده میبایست ما اکنون در شاهراه پیشرفت میبودیم زیرا کمتر تودهای میتوان یافت که این اندازه دچار پراکندگی و چند صدایی باشد.
.