اکنون و آینده ما راست pdf.pdf
515.1 KB
🔸 اکنون و آینده ما راست
🖌 احمد کسروی
🔸 تکهی دوم
🔹 2ـ فلسفه و سخنان ما
🔹 3ـ چرا رها نکنید؟!.
🔹 4ـ بدخواهی در رخت کوشش بادبیات
🔹 5ـ بایستهی دمکراسی اندیشهها و سَهِشهای زنده است
🔹 6 ـ چرا بدآموزیهای زمان مغول را رواج میدهند؟!
🖌 احمد کسروی
🔸 تکهی دوم
🔹 2ـ فلسفه و سخنان ما
🔹 3ـ چرا رها نکنید؟!.
🔹 4ـ بدخواهی در رخت کوشش بادبیات
🔹 5ـ بایستهی دمکراسی اندیشهها و سَهِشهای زنده است
🔹 6 ـ چرا بدآموزیهای زمان مغول را رواج میدهند؟!
🔶 جناب آقا از میدان دررفت
🔸 تکهی دو از نه
حاجی این را گفت و در حالی که بسیار خشمگین بود براه افتاد و با عجله آمد نزد آخوندی که تازه مریدش شده و با همدستی چند تن بازرگان محله برایش خانهای خریده و با صلوات او را باین محله آورده بودند و تفصیل را برای جناب آقا نقل کرد. جناب آقا با حالتی مزورانه سرش را تکان داد و گفت : حاجیآقا از قرار معلوم این داماد شما از کسرویون شده. واجب است من او را ببینم و براه راست ارشاد و هدایت کنم. خدا ما را از شر نفس اماره حفظ کند.
حاجیآقا گفت : سفارش کردهام امشب بیاید منزل ما. خواهش میکنم شما هم تشریف بیاورید و شام را در منزل بنده میل فرمایید. امیدوارم این جوان در اثر انفاس قدسیهی شما هدایت یابد.
دو ساعت بعد فریدون و حاجی و جناب آقا در یک اتاق نشسته و ماهرخ با مادرش در اتاق دیگر که پردهای از وسط آنها آویزان است منتظر شنیدن حرفهای طرفین بودند. هنوز گفتگو آغاز نشده بود جمشید (پسر حاجی) که از جوانان تحصیل کرده است و چندیست که حاجی کارهای تجارتخانه را بدست او سپرده وارد اتاق گردید و با اجازهی حاجی در گوشهای نشست و مذاکره شروع شد :
جناب آقا : آقای فریدون از روزی که حقیر باین محله آمده و مورد لطف و احسان حاجی واقع شدهام هر وقت نام شما بمیان آمده ایشان از راستی و درستی و عفت نفس شما تعریفها کردهاند. خود حقیر هم میدانم که شما جوانی بسیار پاک و صحیحالعمل و باهوشی هستید. متأسفانه از قراری که میگویند شما از روی جوانی و بیتجربگی با اشخاص ناباب معاشرت نموده و نام نیک خود و حاجیآقا را که بزرگتر و ولیالنعمهی شما و حقیر است لکهدار میکنید. معاشرت با این قبیل اشخاص علاوه بر اینکه در روز قیامت موجب خسران میباشد در دنیا نیز از پیشرفت و ترقی مانع میشود. شما باید از حالا اعتماد و اطمینان تجار را بخود جلب کنید تا اعتبار بیشتر برای شما قائل شوند.
فریدون : خواهش میکنم ساده صحبت کنید و بفرمایید که آن اشخاص ناباب که من با معاشرت آنان نام حاجیآقا را لکهدار میکنم کیها هستند؟..
جناب آقا : از قرار مسموع شما در اثر خواندن کتابهای کسروی از صراط مستقیم خارج شده و بسخنان ضلالتآور او گرویدهاید. این حقیر که از خدمتگزاران و پاسبانان دین مبین اسلام هستم میخواهم با اجازهی حاجیآقا قدری بشما نصیحت کنم بلکه انشاءالله بتوفیق دارین موفق گردیده از ضلالت و گمراهی نجات یابید. از خداوند تبارک و تعالی مسئلت میکنم که این خدمت ناچیز را برای حقیر کثیرالتقصیر ذخیرهی آخرت قرار دهد.
فریدون : من باید از حاجیآقا که نسبت بشما ارادت کامل دارد و بخاطر من بشما زحمتافزا شده تشکر نمایم. زیرا موضوعی را که من مدتی در دل داشتم ولی رودرواسی مانع بوده که مستقیماً بایشان پیشنهاد کنم امشب خودشان عملی کردهاند. حالا شما هر فرمایشی دارید بفرمایید من با کمال ممنونیت گوش خواهم داد. ضمناً من هم چند سئوالی از شما خواهم کرد. امیدوارم بدون آنکه عصبانی شوید پاسخ خواهید داد.
.
🔸 تکهی دو از نه
حاجی این را گفت و در حالی که بسیار خشمگین بود براه افتاد و با عجله آمد نزد آخوندی که تازه مریدش شده و با همدستی چند تن بازرگان محله برایش خانهای خریده و با صلوات او را باین محله آورده بودند و تفصیل را برای جناب آقا نقل کرد. جناب آقا با حالتی مزورانه سرش را تکان داد و گفت : حاجیآقا از قرار معلوم این داماد شما از کسرویون شده. واجب است من او را ببینم و براه راست ارشاد و هدایت کنم. خدا ما را از شر نفس اماره حفظ کند.
حاجیآقا گفت : سفارش کردهام امشب بیاید منزل ما. خواهش میکنم شما هم تشریف بیاورید و شام را در منزل بنده میل فرمایید. امیدوارم این جوان در اثر انفاس قدسیهی شما هدایت یابد.
دو ساعت بعد فریدون و حاجی و جناب آقا در یک اتاق نشسته و ماهرخ با مادرش در اتاق دیگر که پردهای از وسط آنها آویزان است منتظر شنیدن حرفهای طرفین بودند. هنوز گفتگو آغاز نشده بود جمشید (پسر حاجی) که از جوانان تحصیل کرده است و چندیست که حاجی کارهای تجارتخانه را بدست او سپرده وارد اتاق گردید و با اجازهی حاجی در گوشهای نشست و مذاکره شروع شد :
جناب آقا : آقای فریدون از روزی که حقیر باین محله آمده و مورد لطف و احسان حاجی واقع شدهام هر وقت نام شما بمیان آمده ایشان از راستی و درستی و عفت نفس شما تعریفها کردهاند. خود حقیر هم میدانم که شما جوانی بسیار پاک و صحیحالعمل و باهوشی هستید. متأسفانه از قراری که میگویند شما از روی جوانی و بیتجربگی با اشخاص ناباب معاشرت نموده و نام نیک خود و حاجیآقا را که بزرگتر و ولیالنعمهی شما و حقیر است لکهدار میکنید. معاشرت با این قبیل اشخاص علاوه بر اینکه در روز قیامت موجب خسران میباشد در دنیا نیز از پیشرفت و ترقی مانع میشود. شما باید از حالا اعتماد و اطمینان تجار را بخود جلب کنید تا اعتبار بیشتر برای شما قائل شوند.
فریدون : خواهش میکنم ساده صحبت کنید و بفرمایید که آن اشخاص ناباب که من با معاشرت آنان نام حاجیآقا را لکهدار میکنم کیها هستند؟..
جناب آقا : از قرار مسموع شما در اثر خواندن کتابهای کسروی از صراط مستقیم خارج شده و بسخنان ضلالتآور او گرویدهاید. این حقیر که از خدمتگزاران و پاسبانان دین مبین اسلام هستم میخواهم با اجازهی حاجیآقا قدری بشما نصیحت کنم بلکه انشاءالله بتوفیق دارین موفق گردیده از ضلالت و گمراهی نجات یابید. از خداوند تبارک و تعالی مسئلت میکنم که این خدمت ناچیز را برای حقیر کثیرالتقصیر ذخیرهی آخرت قرار دهد.
فریدون : من باید از حاجیآقا که نسبت بشما ارادت کامل دارد و بخاطر من بشما زحمتافزا شده تشکر نمایم. زیرا موضوعی را که من مدتی در دل داشتم ولی رودرواسی مانع بوده که مستقیماً بایشان پیشنهاد کنم امشب خودشان عملی کردهاند. حالا شما هر فرمایشی دارید بفرمایید من با کمال ممنونیت گوش خواهم داد. ضمناً من هم چند سئوالی از شما خواهم کرد. امیدوارم بدون آنکه عصبانی شوید پاسخ خواهید داد.
.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی»
🔸 ما از مردم چه میخواهیم؟.. (تکهی پنج از پنج)
برای آنکه سخنم بیدلیل نباشد برخی جملهها را از سر مقالهی «عصر جدید» که در سال 1335[آغاز سال 1296 خورشیدی] (1) بهنگام انتشار آگهی انتخابات دورهی چهارم مجلس نوشته در پایین میآورم. عنوان گفتار «تجهیزات برای انتخابات» است و در زیر آن پس از جملههایی مینویسد :
«دوباره میبینیم در محیط سیاست طهران جنب و جوشهایی تولید و هر کس و هر دسته در صدد تأمین آتیه است. احزاب سابق تشکیلات منحل شدهی خود را تأسیس و قواء خود را تجهیز مینماید ـ احزاب تازه در شرف تشکیل ـ حکاکان مشغول کندن امهار ـ مطبعهها مشغول طبع اعلانها ، پروگرامها ، مرامنامهها میباشند ..
از قراری که میشنویم یک فرقه بنام سوسیال دمکرات ، یک فرقه بنام حامیان برزگران ، یک فرقه بنام ودادیون یا اتحاد ملی تشکیل شده. فرقهی سوسیال دمکرات (و یا مطابق مهر فرقه که دیده شد سوسیالیست دمکرات) چندان بیسابقه در ایران نبوده. بعلاوه با بودن آن در ممالک دیگر محتاج بتوضیح نیست. فرقهی طرفداران بزرگ نیز بطوری که شنیدهایم از سه چهار نفر تجاوز نمیکند .. حزبی که میگویند فعلاً دارای چهل و پنجاه نفر جمعیت شده است فرقهی ودادیون یا اتحاد ملی است ...»
از سخن خود دور نیفتیم : یک دسته در بیست و چند سال پیش ، با رفتار زشت خود «جمعیت» یا «حزب» را رسوا گردانیدهاند.
این کلمهها امروز موهونست و ما که آنها را بکار میبریم نفرتی در خود احساس میکنیم. از آنسوی میترسیم خوانندگان چنین دانند که مقصود ما از این نامها همان بازیچههای خنک و زشت بیست و چند سال پیش میباشد. اینست برای جلوگیری از نافهمیدگی باین گفتار پرداختیم و مقصودمان در اینجا دو چیز است :
یکی آنکه رفتار زشت هوچیان و بدکرداران و حزبسازیهای خنک آنان دلیل بدی حزب یا جمعیت نیست. در جهان بسیار چیزهاست که خود نیکست ولی بدنهادانی آن را بازیچهی اغراض خود ساختهاند. در جهان موضوعی گرانمایهتر از دین نیست و شما میدانید که همیشه دستههای انبوهی از دین نان خوردهاند و آن را در راه غرضهای خود بکار بردهاند.
همچنین اگر برخی حزبها بد بودهاند دلیل روگردانی ما از آن نتواند بود. بگفتهی یکی از آشنایان شما اگر ده تا تخم مرغ بخرید و چون یکی بشکنید تباه درآید ، و همچنین دوم و سوم و چهارم یکی پس از دیگری فاسد باشد ـ آیا از اینجا همهی تخم مرغها را فاسد دانسته دیگر آرزوی تخم مرغ خوردن نخواهید کرد؟.
کشور مشروطه بیحزب نتواند بود. امروز شما به هر کشوری از کشورهای آزاد جهان نگرید همه را حزبها راه میبرند. آیا آلمان را که راه میبرد؟.. روسیه را که اداره میکند؟.. در انگلستان رشته در دست کیست؟!.. در ترکیه سررشتهداران کیانند؟.. اینها را بیندیشید تا بدانید چه نیازی به حزب یا جمعیت هست.
دیگری اینکه ما اساساً باین زمینهها نزدیک نمیشویم. ما نه تنها حزب یا جمعیت را بآن معنایی که هوچیان فهمیده بودند و بکار میبردند نمیخواهیم و از آن کارها بیکبار بیزاریم با حزب یا جمعیت بمعنی اروپاییش نیز چندان کاری نداریم. ما مقصودمان بالاتر از اینهاست. ما چون کلمه یا نام دیگری پیدا نکردهایم اینها را میآوریم وگرنه خواست ما چیز دیگری میباشد.
ما میگوییم : آیا این کشور را باید نگه داشت یا نه؟.. اگر میگویید نگه نباید داشت. آشکاره بگویید تا بدانیم. همچنین اگر تصور میکنید نیازی به نگه داشتن ما نیست و خدا نگه میدارد و یا خودبخود میماند آن را هم بگویید.
اگر میگویید نگه باید داشت پس باید یک دستهای باشند که آن را نگه دارند و در این راه بکوشش پردازند ، و اینهم پیداست که آن دسته باید راهشان یکی باشد و همگی دست بهم دهند و یکدل و یکزبان بکار پردازند.
این چیزیست که هیچ کس انکار نتواند کرد و ما نیز شما را باین کار میخوانیم. ما این روزنامه را بنیاد نهاده و این کوششها را بگردن گرفتهایم برای آنکه یک راهی برای نگهداری این کشور باز کنیم و یک رشته حقایق را در زمینهی زندگانی تودهای روشن گردانیده ، اندیشهها را در پیرامون آنها یکی سازیم و بدینسان یک دستهای از غیرتمندان و پاکدلان پدید آوریم که نگهداری این کشور را بعهده گیرند.
این مقصود ماست و برای این میکوشیم و همهی غیرتمندان و آزادگان را بهمدستی در این مقصود میخوانیم و هیچگاه دربند مراسم و آیین حزبها نمیباشیم. ما بیش از همه یکی شدن دلها را میخواهیم. بیش از همه بروشنی حقایق میکوشیم.
👇
🔸 ما از مردم چه میخواهیم؟.. (تکهی پنج از پنج)
برای آنکه سخنم بیدلیل نباشد برخی جملهها را از سر مقالهی «عصر جدید» که در سال 1335[آغاز سال 1296 خورشیدی] (1) بهنگام انتشار آگهی انتخابات دورهی چهارم مجلس نوشته در پایین میآورم. عنوان گفتار «تجهیزات برای انتخابات» است و در زیر آن پس از جملههایی مینویسد :
«دوباره میبینیم در محیط سیاست طهران جنب و جوشهایی تولید و هر کس و هر دسته در صدد تأمین آتیه است. احزاب سابق تشکیلات منحل شدهی خود را تأسیس و قواء خود را تجهیز مینماید ـ احزاب تازه در شرف تشکیل ـ حکاکان مشغول کندن امهار ـ مطبعهها مشغول طبع اعلانها ، پروگرامها ، مرامنامهها میباشند ..
از قراری که میشنویم یک فرقه بنام سوسیال دمکرات ، یک فرقه بنام حامیان برزگران ، یک فرقه بنام ودادیون یا اتحاد ملی تشکیل شده. فرقهی سوسیال دمکرات (و یا مطابق مهر فرقه که دیده شد سوسیالیست دمکرات) چندان بیسابقه در ایران نبوده. بعلاوه با بودن آن در ممالک دیگر محتاج بتوضیح نیست. فرقهی طرفداران بزرگ نیز بطوری که شنیدهایم از سه چهار نفر تجاوز نمیکند .. حزبی که میگویند فعلاً دارای چهل و پنجاه نفر جمعیت شده است فرقهی ودادیون یا اتحاد ملی است ...»
از سخن خود دور نیفتیم : یک دسته در بیست و چند سال پیش ، با رفتار زشت خود «جمعیت» یا «حزب» را رسوا گردانیدهاند.
این کلمهها امروز موهونست و ما که آنها را بکار میبریم نفرتی در خود احساس میکنیم. از آنسوی میترسیم خوانندگان چنین دانند که مقصود ما از این نامها همان بازیچههای خنک و زشت بیست و چند سال پیش میباشد. اینست برای جلوگیری از نافهمیدگی باین گفتار پرداختیم و مقصودمان در اینجا دو چیز است :
یکی آنکه رفتار زشت هوچیان و بدکرداران و حزبسازیهای خنک آنان دلیل بدی حزب یا جمعیت نیست. در جهان بسیار چیزهاست که خود نیکست ولی بدنهادانی آن را بازیچهی اغراض خود ساختهاند. در جهان موضوعی گرانمایهتر از دین نیست و شما میدانید که همیشه دستههای انبوهی از دین نان خوردهاند و آن را در راه غرضهای خود بکار بردهاند.
همچنین اگر برخی حزبها بد بودهاند دلیل روگردانی ما از آن نتواند بود. بگفتهی یکی از آشنایان شما اگر ده تا تخم مرغ بخرید و چون یکی بشکنید تباه درآید ، و همچنین دوم و سوم و چهارم یکی پس از دیگری فاسد باشد ـ آیا از اینجا همهی تخم مرغها را فاسد دانسته دیگر آرزوی تخم مرغ خوردن نخواهید کرد؟.
کشور مشروطه بیحزب نتواند بود. امروز شما به هر کشوری از کشورهای آزاد جهان نگرید همه را حزبها راه میبرند. آیا آلمان را که راه میبرد؟.. روسیه را که اداره میکند؟.. در انگلستان رشته در دست کیست؟!.. در ترکیه سررشتهداران کیانند؟.. اینها را بیندیشید تا بدانید چه نیازی به حزب یا جمعیت هست.
دیگری اینکه ما اساساً باین زمینهها نزدیک نمیشویم. ما نه تنها حزب یا جمعیت را بآن معنایی که هوچیان فهمیده بودند و بکار میبردند نمیخواهیم و از آن کارها بیکبار بیزاریم با حزب یا جمعیت بمعنی اروپاییش نیز چندان کاری نداریم. ما مقصودمان بالاتر از اینهاست. ما چون کلمه یا نام دیگری پیدا نکردهایم اینها را میآوریم وگرنه خواست ما چیز دیگری میباشد.
ما میگوییم : آیا این کشور را باید نگه داشت یا نه؟.. اگر میگویید نگه نباید داشت. آشکاره بگویید تا بدانیم. همچنین اگر تصور میکنید نیازی به نگه داشتن ما نیست و خدا نگه میدارد و یا خودبخود میماند آن را هم بگویید.
اگر میگویید نگه باید داشت پس باید یک دستهای باشند که آن را نگه دارند و در این راه بکوشش پردازند ، و اینهم پیداست که آن دسته باید راهشان یکی باشد و همگی دست بهم دهند و یکدل و یکزبان بکار پردازند.
این چیزیست که هیچ کس انکار نتواند کرد و ما نیز شما را باین کار میخوانیم. ما این روزنامه را بنیاد نهاده و این کوششها را بگردن گرفتهایم برای آنکه یک راهی برای نگهداری این کشور باز کنیم و یک رشته حقایق را در زمینهی زندگانی تودهای روشن گردانیده ، اندیشهها را در پیرامون آنها یکی سازیم و بدینسان یک دستهای از غیرتمندان و پاکدلان پدید آوریم که نگهداری این کشور را بعهده گیرند.
این مقصود ماست و برای این میکوشیم و همهی غیرتمندان و آزادگان را بهمدستی در این مقصود میخوانیم و هیچگاه دربند مراسم و آیین حزبها نمیباشیم. ما بیش از همه یکی شدن دلها را میخواهیم. بیش از همه بروشنی حقایق میکوشیم.
👇
پابرگی :
1ـ دورهی سوم مجلس در سال 1293 آغازید ولی به علت جنگ جهانی یکم نتوانست بیش از یک سال بپاید. کشور دیری مجلس نداشت تا اینکه دولت در سال 1296 نوید انتخابات مجلس دورهی چهارم را داد. ولی به علتهایی انتخابات کامل نشد و برخی شهرها نتوانستند نماینده برگزیده بفرستند.
تا در تیرماه 1298 انتخابات آغاز یافت ولی چون در مرداد همان سال پیمان ننگین 1919 در زمان نخستوزیری وثوقالدوله امضاء شده مردم دانستند و روزنامهها هایهوی فراوان کردند ، اینبود وثوقالدوله ناچار به کنارهگیری گردید (4 تیرماه 1299). مجلس آغاز بکار کرد و احمدشاه ، مشیرالدوله را به نخستوزیری منصوب کرد. مشیرالدوله در همان ماه رسمیت یافتن پیمان یاد شده را با شرط نظر مجلس دانست. از آنسو چون وثوقالدوله متهم به دخالت در انتخابات بود و گمان میرفت شمار بسیاری از نمایندگان هوادار پیمان را با تقلب در انتخابات دارای کرسی نمایندگی کرده بوده ، اینست مشیرالدوله انتخابات دورهی چهارم را که پایان هم نیافته بود ناانجام گزارد. تا سال دیگر انتخابات تازهای برپا شود. مجلس دورهی چهارم راستیرا در یکم تیرماه 1300 رسماً بکار آغاز کرد.
.
1ـ دورهی سوم مجلس در سال 1293 آغازید ولی به علت جنگ جهانی یکم نتوانست بیش از یک سال بپاید. کشور دیری مجلس نداشت تا اینکه دولت در سال 1296 نوید انتخابات مجلس دورهی چهارم را داد. ولی به علتهایی انتخابات کامل نشد و برخی شهرها نتوانستند نماینده برگزیده بفرستند.
تا در تیرماه 1298 انتخابات آغاز یافت ولی چون در مرداد همان سال پیمان ننگین 1919 در زمان نخستوزیری وثوقالدوله امضاء شده مردم دانستند و روزنامهها هایهوی فراوان کردند ، اینبود وثوقالدوله ناچار به کنارهگیری گردید (4 تیرماه 1299). مجلس آغاز بکار کرد و احمدشاه ، مشیرالدوله را به نخستوزیری منصوب کرد. مشیرالدوله در همان ماه رسمیت یافتن پیمان یاد شده را با شرط نظر مجلس دانست. از آنسو چون وثوقالدوله متهم به دخالت در انتخابات بود و گمان میرفت شمار بسیاری از نمایندگان هوادار پیمان را با تقلب در انتخابات دارای کرسی نمایندگی کرده بوده ، اینست مشیرالدوله انتخابات دورهی چهارم را که پایان هم نیافته بود ناانجام گزارد. تا سال دیگر انتخابات تازهای برپا شود. مجلس دورهی چهارم راستیرا در یکم تیرماه 1300 رسماً بکار آغاز کرد.
.