پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔸 روزنامه حکومتی فرهیختگان : «یک سوم شمال ویلا شد.»

🔸 مزدوران روس و انگلیس که با شعار نبرد با «غرب‌زدگی» ، «استکبارستیزی» و «بازگشت به‌خویشتن» بر سرکار آورده شدند و ایران را ویران گردانیده و آن را به‌ «روزگار تاریکی» و «قرون‌وسطی» پرتاب کردند.

🔸 جاسوسان انگلیس و اوباش بیخردی که «هیچ» دلبستگی بایران نداشتند ؛ مرده‌پرستان و از گور‌برخاستگانی که کار خود را از گورستان (بهشت‌زهرا) آغاز کردند و نابودی بهترین زمین‌های کشاورزی جهان تنها یک نمونه از کارنامه سیاه آنهاست.

.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی» (احمد کسروی)

🔸 باید از نادانیها جلو گرفت (تکه‌ی چهار از چهار)

🔸 🖌 احمد کسروی




2) اینان معنی حزب و جمعیت را نفهمیده‌اند و آن را بیش از این نمی‌دانند که یک نامی ‌بروی خود گزارند و چند جمله‌ای را بهم بافته مرامنامه خوانند و چند جلسه گرد هم نشینند. حزب را همین می‌دانند و بس. چنانکه دیروز گفتیم این همان داستان شاگرد مسگر و مسگری یاد گرفتن اوست.

اینان هیچ نمی‌دانند که یک دسته از چه راه باهم یگانه می‌گردند. نمی‌دانند که اساس یگانگی چیست؟!.. اگر شما بپرسید پاسخ درستی نخواهید شنید. اینان می‌پندارند همینکه از دوستان و رفقای خود خواهش کنند که بیایید و با ما باشید و آنها نیز بپذیرند همین کافیست ، یا تصور می‌کنند که مردم را به هر نامی که بدور خود گرد آورند نتیجه خواهد داد.

یکی از اینان با من می‌گفت : شما اگر در مرامنامه قید کنید : «کار پیدا کردن برای بیکاران» یا «سعی باضافه حقوق کارمندان دولت» پیشرفت بسیاری خواهد کرد و یک دسته‌هایی از بیکاران و یا از کارمندان دولت بسر شما گرد خواهند آمد. دیگری میگفت : من یک فکری کرده‌ام و آن اینکه بمستخدمین دون‌اِشِل ادارات وعده‌ی حمایت دهیم و آنها را بسر خود گرد آوریم.

در تبریز با یکی از آنان که حزب ساخته‌اند گفتگو می‌کردیم. من گفتم : اساس بدبختی ایران پراکندگی اندیشه‌هاست. امروز در این کشور اساس حکومت دانسته نیست. زیرا قانون اساسی بروی دمکراسیست در حالی که دسته‌های بسیاری بعنوان‌های گوناگون آن را نمی‌پسندند و ایرادهایی می‌گیرند و هر دسته یک نوع دیگری از حکومت را آرزو می‌نمایند. مقصودم این بود که باید نخست تکلیف این اختلاف و مانندهای آن را روشن گردانیم تا اندیشه‌ها یکی گردد و یگانگی درمیان باشد.

ولی شنونده چنین گفت : «ما امروز باید همه را بر سر خود گرد آوریم و باین اختلافها کاری نداشته باشیم». در دل خود گفتم : اندازه‌ی دانش شما دانسته شد.

اینها نمونه‌هایی از اندیشه‌های آنهاست و خود دلالت می‌کند که معنی درست حزب را نمی‌دانند و از سِرّ یگانگی آگاه نیستند. اینها تنها مربوط شدن صد تن یا کمتر یا بیشتر را بهمدیگر یگانگی می‌شناسند. در حالی که آن یگانگی نیست و خود سودی ندارد. زیرا یک دسته‌ای که با آن ترتیب بهم مربوط شوند و درمیان ایشان اشتراکی در اندیشه و باور و آرزو نباشد با یک پیشامدی پراکنده گردند و اساساً از چنین دسته‌ای کاری ساخته نگردد.

از تاریخ دلیلهای بسیار برای این گفته پیدا توان کرد. در آغاز مشروطه روزنامه‌ها پیاپی مردم را به «اتحاد و اتفاق» دعوت می‌کردند. هر روز گفتارها بود که در این زمینه نوشته می‌شد. نویسندگان بجای آنکه معنی درست مشروطه را بمردم بفهمانند و حقایق را شرح داده تصرف در اندیشه‌های آنان کنند و از این راه «یگانگی و همدستی» درمیان ایشان پدید آورند هر روز فشار آورده بمردم می‌گفتند : «اتحاد کنید» و «دست برادری بهم دهید» و «اعتصموا بحبل‌الله» و مانند اینها. آنوقت داستانها از یگانگی و همدستی توده‌های اروپایی می‌سرودند.

در نتیجه‌ی این کار ، مردم در تهران و دیگر جاها بتکان آمده آرزو می‌کردند که همدستی نمایند. ولی چه می‌کردند؟... مثلاً در یک مسجدی پانصد تن گرد می‌آمدند و یکی پا می‌شد و ستایش از «اتحاد» می‌کرد و بالاخره همگی پیمان می‌بستند که «متحد» باشند و باهم برادری نمایند ، و سپس برداشته بتهران یا بشهرهای دیگر تلگرافهای گزافه‌آمیز می‌کردند که ما مردم فلان شهر ده‌هزار نفر متحد شده‌ایم و پیمان برادری بسته‌ایم.

در حالی که دلهای آنها پر از اندیشه‌های گوناگون بود و در نهان کمترین وسیله برای همدستی و یگانگی باهم نداشتند ، و اینبود پس از چند ماهی همینکه در تهران حاجی شیخ فضل‌الله نوری و در نجف سیدکاظم یزدی با مشروطه مخالفت نمودند همان کسان بمیانشان دوتیرگی افتاده و دسته‌ی انبوهی از آنان که دیروز بنام مشروطه‌خواهی اتحاد کرده بودند امروز مشروطه‌خواهان را بیدین شناختند و در تبریز و برخی شهرهای دیگر تفنگهای خود را برداشته بکشتن مشروطه‌خواهان برخاستند. این بود پایان آن پیمانهای اتحاد که باهم می‌بستند.

(پرچم روزانه شماره‌های 67 و 68)


.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش پنجم : گمراهیهای هزار ساله)

🔸 3ـ گذشته دیگران را بوده و اکنون و آینده ما راست (تکه‌ی سه از سه)

🔸🖌 احمد کسروی

نپندارید که ما می‌خواهیم کسی تاریخ نخواند و داستان و سرگذشت گذشتگان را نداند. ما چنین خواستی را نمی‌داریم و بلکه همواره هواداری از تاریخ می‌نماییم و آرزومندیم مردم بآن پردازند. تاریخ خواندن و پیشامدهای گذشته را دانستن جز از آنست که کسانی آنها را مایه‌ی سرگرمی سازند و از زمان خود و از آینده ناآگاه مانند.

اگر اینان تاریخ خوانند نیک دانند که جهان همیشه بیک آیین بوده ، و آنچه در یک قرن رخ داده قرنهای دیگر از مانندهای آن تهی نبوده.

نیک دانند که هر توده‌ای که ارج زمان خود و مردان زمان خود را نشناخت و همیشه بگذشته و بگذشتگان پرداخت بزیانهای بسیار بزرگی دچار آمد.

نیک دانند که به هر زمانی کوششهایی درباید. در جهان هیچ نبوده که مردمی با تاریخ خود زنده مانند. هیچ نبوده که توده‌ای با گفتگو از مردان گذشته و ستایشهای گزافه‌آمیز درباره‌ی ایشان بجایی رسند.

یک کسی که بیمار است باید بچاره‌ی درد او کوشید و هرگز از گفتگو از پزشکان دیرین و تاریخچه‌ی پزشکی سودی در دست نخواهد بود.


دوباره می‌گویم : جهان باینجا که رسیده یک آینده‌ی پرشور و پرتکانی در پیش روی ماست ، و این بدترین زیانکاریست که ما از آن ناآگاه باشیم و بآن نپردازیم و خود را با نادانیهای گذشتگان سرگرم سازیم. چنین کاری بسود دشمنان ماست.

شرق گذشته‌ی درخشان و گذشته‌ی تاریک هر دو را می‌دارد و ما را می‌باید که همه را پشت سر اندازیم و بکار و زمان خود پردازیم.



.
اکنون و آینده ما راست 5.pdf
221.8 KB
🔸 اکنون و آینده ما راست (بخش پنجم : گمراهیهای هزار ساله)

🖌 احمد کسروی


🔹 1ـ در پیرامون صوفیگری
🔹 2ـ زیان بدآموزیهای بازمانده از گذشته
🔹 3ـ گذشته دیگران را بوده و اکنون و آینده ما راست

💡 همه‌ی تکه‌ها یکجا در یک فایل پی‌دی‌اف
🔶 رمضان کفاش از روضه برگشته

🔸 تکه‌ی سه از هشت


می‌دانید معنی جمله‌ی «اَلدُّنیا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكافِرِ» که آقای کفاش گفت چیست؟ معنی آن اینست که این دنیا برای شخص مؤمن باید زندان باشد ولی برای کافرها بهشت!. نمی‌دانم کسی از شما گاهی بزندان افتاده که از وضعیت آنها بگوید یا نه ، به هر جهت من برایتان بگویم :

زندان اتاق تاریک و کثیفی است که گناهکاران را بآنجا می‌برند. آدم در آنجا آزاد نیست ، خوراک کافی و خوب ندارد بخورد ، در رنج و زحمت است. چشمش بسبزه و باغ و تفریحگاه نمی‌خورد. خلاصه اگر بگوییم یک جهنم کوچکی است که آخوندها می‌گویند زیاد مبالغه نکرده‌ایم. آن هم زندانهای سابق که وحشتناک بودند. یک چنین جایی است که آقایان می‌گویند شایسته‌ی مؤمن است. بطور اختصار باید بگویم مؤمن کسی است که این دنیا را بر خودش جهنم کند.

خوب فکر کنید که این آقایان ریش‌درازها چه اندازه پرت هستند. بقول بعضیها هرچه ریش دراز و عمامه بزرگتر درجه‌ی احمقی زیادتر.

دنیایی را که خداوند باین بزرگی و زیبایی آفریده و همه گونه وسایل زندگی و راحتی در آن فراهم کرده است اینها می‌گویند آدم باید در آن چنان رفتار کند که اینهمه شیرینیها بدهنش زهر کشنده و مثل زندانی جلوش جلوه‌گر شود؟!.

آری چون خودشان در آباد کردن دنیا و اختراعات سودمند سهمی که ندارند دشمن آن هم هستند.
در اینجا یک چیزی یادم افتاد که نمونه‌ی خوبی است از اینکه آخوندها با همه‌ی وسایل آسایش و خوشی مخالفند و خوبست که برایتان بگویم :

می‌دانیم که سابق مردم با الاغ و شتر مسافرت می‌کردند. مثلاً یک مسافرتی که امروز در یک روز می‌شود در سابق بیش از یک ماه طول می‌کشید. ولی چون در اروپا در اثر اختراعات و دانشهای تازه اتومبیل پیدا شده بود پس از مدتی تازه به ایران هم آورده بودند. آخوندها چون این اتومبیلها را دیدند فوراً شروع به هو و جنجال کرده که اینها مال کافرها است و مسلمانان نباید در آنها بنشینند ، ما مانند اجداد خودمان با همان الاغها مسافرت می‌کنیم. خلاصه تا مدتی نه خودشان سوار اتومبیل می‌شدند نه می‌گذاشتند مردم سوار شوند تا بعد از زمانی که مردم با چشم فایده‌ی آنها را دیدند و دیگر گوش بحرف آنها نداده سوار می‌شدند و بعدها هم خودشان برخلاف حرف خودشان رفتار کرده و چنانکه امروز می‌بینیم بعضی از آنها دارای اتومبیل شخصی هستند.

از اینجا خوب معلوم می‌شود که بقول مردم همه‌ی حرفهاشان از روی شکم است و با هر چیز تازه مخالفت می‌کنند وگرنه هیچ آدم عاقلی راحتی اتومبیل‌سواری امروز را به خرسواری سابق از دست نمی‌دهد. اگرچه هنوز بعضی از این آقایان از خرهای سفید دست برنداشته و یک وقت می‌بینی با عمامه‌ی سفید و سیاه سوار خر سفیدی از لاله‌زار و خیابان شاه عبور می‌کنند!.

یک چیز دیگری که دروغگویی و مزدوری آنها را ثابت می‌کند اینست که خود آنها خوشگذران‌تر از همه‌ی مردم هستند و اگر ما در زندگانی آنها دقت کنیم این موضوع را بخوبی می‌فهمیم. زیرا اولاً هر کدام آنها به یک زن و دو زن قناعت نکرده و دارای چندین زن هستند و ثانیاً تاکنون دیده نشده که کسی پول برای آنها ببرد و آقا مثلاً نصف آن را بردارد و بگوید کافی است ، تازه همه گونه تبلیغ هم برای پول می‌کنند و از همه کس فقیر و غنی با بیشرمی از یک تومان تا ... تومان پول می‌گیرند.

بهترین خوراکها و چاقترین مرغها را می‌خورند. غالباً خوش‌خوری آنها در شبهای تحریم و احیا بخوبی آشکار است. در سفره هرچه خوراکهای چرب و خوب است جلو آقا می‌گذارند. بهترین شیرینیها اول بخانه‌ی آقا فرستاده می‌شود. بقول خودشان مؤمن هم که هستند! خوب دیگر دنیا برای اینها چطور زندان است؟!. آیا خوراکهای بد می‌خورند؟ که نه ، در خانه خدمتکار کم دارند؟ که نه ، مثل بیشتر مردم در یک اتاق زندگانی می‌کنند؟ که هم نه ، از همه مهمتر گاهی بخود رنج پول درآوردن و روزی فراهم کردن داده‌اند؟ که باز هم نه ، پس چه زندانی است که برای خود مؤمنشان نباشد ولی برای بقال و کارگر که از خرج روزانه‌اش می‌گیرد و باو می‌دهد ، باشد؟!. راستی که دنیا برای اینها بهشت است و بنا بگفته‌ی خودشان که می‌گویند دنیا بهشت کافرها است خودشان کافرند. راستی چقدر بیدادگرانه است کسی زحمت‌نکشیده اینهمه خوشیها بکند و جیب مردم را بعناوین مختلفه خالی بنماید.


.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی» (احمد کسروی)

🔸 ما بکار از راهش درآمده‌ایم (تکه‌ی یک از شش)

🔸 🖌 احمد کسروی



می‌دانم کسانی خواهند گفت : در جایی که از دیگران بد می‌نویسید پس چگونه خودتان حزبی بنیاد گزارده‌اید؟!.. می‌گویم : ما حزبی بآن معنی که فهمیده‌ی دیگرانست بنیاد نگزارده‌ایم. ما از چنان بازیچه‌های خنک بیزاریم.

کسانی اگر تاریخچه‌ی جمعیت ما را بخواهند از نه سال پیش آغاز گردیده. در زمان شاه گذشته که یک دسته کارشان چاپلوسی کردن و بهره‌ها بردن بود ، و دسته‌های دیگر نیز دست روی دست گزارده تنها بگله و بدگویی بس می‌‌کردند من و یارانم یک راه بسیار مهمی را پیش گرفته می‌کوشیدیم. این جمعیت ما از سال 1312 آغاز شده.

از آنسوی ما این نکردیم که چند جمله‌ای را بهم ببافیم و آن را «مرامنامه» خوانیم و به همان بس کرده پی خوشیهای خود رویم. ما بکار از راهش درآمدیم. در اینجا همه‌ی سخنها را نمی‌توان نوشت. همین اندازه می‌گویم : ما کوشش را با یک بینش بیمانندی آغاز کردیم.

ما نیک می‌دانستیم که مایه‌ی بدبختی ایران (بلکه مایه‌ی بدبختی سراسر شرق) ، بیش از همه چیز ، اندیشه‌های کج و پراکنده است. در ایران درمیان بیست‌ملیون مردم شما ده تنی پیدا نمی‌کردید که دارای یک اندیشه و یک راه باشند.

نیک می‌دانستیم که این اندیشه‌های پراکنده دو زیان بسیار بزرگی را دربر دارد : زیرا از یکسو مردم را از هم می‌پراکند و پریشانی بمیان ایشان می‌اندازد ، از سوی دیگر چون چیزهای پوچ و کجیست مردم را کوتاه‌اندیش می‌گرداند و خویهاشان پست و ناستوده می‌سازد.

نیک می‌دانستیم که باید پیش از همه باینها چاره کرد و چاره هم جز آن نیست که «حقایق» را منتشر گردانیم و در دلها جا دهیم و بدستیاری آنها این اندیشه‌های پراکنده و پوچ را از دلها بیرون سازیم.

پس از همه نیک می‌دانستیم که چون حقایق را بنویسیم یک ‌هایهویی خواهد برخاست و مردم بدو دسته خواهند بود : یک دسته آنان که این حقایق را بپذیرند و یک دسته آنان که بدشمنی و کارشکنی برخیزند.

در نتیجه‌ی این دانستنها بود که من بی‌آنکه کسی را دعوت کنم و یا از دوستان خود خواهشی نمایم بنشر حقایق پرداختم. نخست گفتارهایی در شفق سرخ نوشتم که در اینجا چون پایش افتاده باید از دارنده‌ی آن (آقای مایل تویسرکانی) سپاس گزارم. سپس هم مهنامه‌ی پیمان را بنیاد گزاردم که سال بسال تاکنون انتشار یافته است.

چنانکه پیش‌بینی کرده بودیم انتشار حقایق بیک هیاهوی سختی برخورد : پیمان در هر سال خود یک زمینه‌ای را دنبال می‌کرد : در سال نخست اروپاییگری ، در سال دوم شعرها و کتابهای زمان مغول ، از سال سوم کیشهای پراکنده. ما در هر زمینه‌ای بکشاکش و هیاهوی سختی برخوردیم. ولی در آن میان از دور و نزدیک مردان پاکدرون حقایق را پذیرفتند و کم‌کم با ما رابطه و آشنایی پیدا کردند و بسیاری از آنان به پشتیبانی از پیمان برخاستند و مردانگیها نمودند. بدینسان یک جمعیتی پدید آمد که امروز در همه‌ی شهرهای ایران هستند و در این کوششها که می‌نماییم از دور و نزدیک همدستی می‌کنند.


.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش ششم : کتابهای کهن و بایاهای ما)

🔸 1ـ با کتابهای تاریخی خود چه رفتاری پیش گیریم؟! (تکه‌ی یک از یک)

🔸 🖌 احمد کسروی


آقای نیری از سمنان می‌نویسند : کسانی کتاب حبیب‌السیر را یکی از بهترین کتابهای تاریخی می‌شمارند بلکه چندان درباره‌ی آن توصیف قایل شده‌اند که می‌گویند تاریخ مذکور در ایران مانند و همالی ندارد آیا عقیده‌ی شما چیست؟..

می‌گوییم : اگر حبیب‌السیر را با روضة‌الصفا و ناسخ‌التواریخ و تاریخ‌گزیده و مطلع‌السعدین و مانند اینها بسنجید حبیب‌السیر از همه بهتر است. زیرا در شمردن خاندانهای پادشاهی بر همه‌ی آنها بیشی دارد وانگاه داستان شاه‌اسماعیل را که همزمان بوده نیک نوشته است. ولی اگر بخواهند بگویند از دیده‌ی تاریخنگاری و شرطهای آن نیز کتاب بسیار نیکی است چنین گفته‌ای درخور پذیرفتن نخواهد بود. زیرا معنایی که ما برای تاریخنگاری نگاشتیم و شرطهایی که شمردیم در این رشته تاریخهای فارسی نابود است. این تاریخنگاران بیش از همه بستایشگری و چاپلوسی می‌پرداخته‌اند و کسانی که درپی نیک و بد و درست و نادرست باشند نبوده‌اند. دشمنان ایران را از نگهداران آن جدا نگرفته‌اند. ستم را از دادگری بازنشناخته‌اند. تیمور و هلاکو و ابقاخان را با اسماعیل سامانی و یعقوب لیث و محمود غزنوی بیک رشته کشیده‌اند. دوست و دشمن و خودی و بیگانه همه را بیک دیده دیده‌اند. از اینگونه ایرادها چندانست که بآسانی شمرده نشود.

از کارهایی که باید انجام داد پیراستن این رشته از کتابهای تاریخی است. از یکسو آنها سند تاریخی بشمار است و ما نیاز بآنها داریم و از یکسو شیوه‌ی نگارش آنها و آلودگیهایی که مؤلفان از خود نشان داده‌اند چنانست که نمی‌توان در برابر آنها خاموش ماند و بشکیبایی گرایید. اگر کسی ظفرنامه‌ی شرف‌الدین یزدی و مطلع‌السعدین سمرقندی و جهانگشای جوینی را خوانده و نیک در آنها اندیشه بکار برده می‌داند که مؤلفان زبونی و پستی را تا بکجا رسانده‌اند و چه ننگین‌کاریها از خود نشان داده‌اند. در جایی که گفتگو از کشتار بیگناهان و ویرانی شهرها و تاراج آبادیها بمیان آورده‌اند در برابر چنان ستمگریهای چنگیز و هلاکو و تیمور نه تنها دلسوزی از خود نشان نداده و افسوس نخورده‌اند چنگیز و هولاکو و تیمور را در آن کارها دادگر و نیکوکار نشان داده و آیه‌هایی از قرآن و عبارتهایی از حدیث و شعر بسخن خود افزوده‌اند. این زشتترین فرومایگیست که درندگان خونخواری بکشوری تازند و در آنجا خون بیگناهان را ریزند و آتش بخانه‌ها زنند و کسانی از مردم آن کشور بشستن گناههای ایشان و پاک کردن دامنهایشان کوشند. چنین سیاهکاریها درخور بخشایش نیست. خدا آنان را نخواهد آمرزید و ما نیز نباید بیامرزیم. باید هرچه زود[تر] اینگونه نگارشها را از میان برداریم. بدینسان که از هر یک آنچه تاریخ و داستانست جدا کرده بازمانده را نابود گردانیم. باید این را درباره‌ی‌ بسیاری از کتابها بکار بست.

حبیب‌السیر و روضةالصفا باندازه‌ی ظفرنامه و مطلع‌السعدین و جهانگشای جوینی و تاریخ وصاف و مانند اینها آلوده نیست لیکن بیکبار پاک هم نیست.

ما هر زمان که فرصت می‌یابیم اینها را یادآوری می‌کنیم تا کسانی خود را آماده‌ی پیراستن اینها سازند. (1)

صدها جوانان هوش و جُربُزه‌ی خود را در کارهای بیهوده هدر می‌سازند. آنان را چه بهتر که در این کارهای بسیار سودمند بکوشند. برخی از این کتابها چنانست که اگر پیراسته شود هم خواندنش آسان می‌شود و هم از بزرگیش می‌کاهد و با دررفت کمی بچاپ می‌رسد.

اگر تاریخ وصاف را بپیرایند یک هشتم آن بازنمی‌ماند و کتاب کوچک و ساده و آسانی پدید آید که هر تاریخ‌خوانی خریدار و خواستار آن باشد.

حبیب‌السیر و روضةالصفا و مانند آنها چون آغاز تاریخ را از آدم و حوا گرفته‌اند یک بخش بزرگ آنها ارج تاریخی ندارد که باید بیکبار کنار نهاد. اینست اگر آنها را بپیرایند بسیار کوچک درآید. ارج هر تاریخی بیشتر از رهگذر پیشامدهای زمان خود مؤلف و آن نزدیکیها می‌باشد. آنچه از کتابهای دیگر برداشته‌اند چندان ارجی ندارد.

اینست در پیراستن اینها باید آن بخشهای بیهوده را بیکبار کنار نهاد و از بخشهای دیگر نیز تنها بداستان و تاریخ بسنده کرده از چیزهای دیگر بیکبار چشم پوشید.

ما اگر بخواهیم خود را از آلودگیهای زمان مغول و ترک دور نگهداریم باید باینگونه کارها پردازیم.


پابرگی :
1ـ نتیجه‌ی این یادآوری و درخواستها بود که شادروانان نقوی پاکباز و محمدی ملایری ، یکی دُرّه‌ی نادری و دیگری سفرنامه‌ی حزین را چنانکه درخور تاریخ توده‌ی ارجداری همچون ایران است ، پیراستند و بزبان ساده درآوردند. کسروی نیز دیباچه‌ای بر آنها افزود و کتاب نادرشاه را در 1324 پدید آورد که تاکنون چند بار چاپ شده است.


.
✴️ درباره‌ی صوفیگری

🔸(کوشاد تلگرام)

اگر دیگران پابند خیالند ما جز آنچه از دیدنی و شنیدنی که قابل پذیرش خرد است نپذیریم. اگر صوفیان خود را بصیرترین مردم می‌انگارند و با عالمی غیر ازین عالم سر و کار دارند و دنیا را که فعلاً دسترس است به فلسی نمی‌خرند در حالتی که خدا را نیز آنطور که هست نمی‌شناسند ، ما نیز به ریش دراز و آستین کوتاه آنان می‌خندیم. اگر آنان دود وافور و نشئه‌ی چرس را از عالم جبروت می‌پندارند ما در فکر هستیم که ریشه‌ی آنها را ازین عالم خاکی براندازیم تا بفهمند که علاقه‌ی چرس و بنگشان نیز با خاک است.

آنان که چون من خاک‌نشین مایل هستند مضرات صوفی‌منشی و از دنیا‌گذشتگی را بفهمند بشهر کرمان آیند و در نام‌گذاری آن ، که شهر «بمن چه»‌می‌نامم ، با من شرکت نمایند. از آنچه در این شهر از ضررهای صوفیگری با چشم خود می‌بینم ناگزیرم شرح دهم تا فهمیده آید که صاحبان دلق کبود و خراباتیان خوشگذران و عیاش و دودیان لاابالی و بیعار ، این دیار را چگونه بباد فنا داده‌اند.

هر وقت در روزنامه‌ها از خراب شدن دژهایی چون استالینگراد و بندرهایی چون لندن و هامبورگ بطور ارتعاش‌آور خبری می‌بینم ، پس از اندک تأمل با خود می‌گویم که این آبادانی‌های با خاک یکسان پس از شش هفت سال از خاتمه‌ی جنگ نگذشته باز با جدیت ساکنین کشور بحالت بهتر از اولی درخواهند آمد ولی شهرهایی مثل کرمان ایران که از اثرات شوم صوفیگری قرنهای متمادی که ویرانست آیا بعد از شش یا هفت‌هزار سال دیگر بشکل یکی از شهرهای زیبای اروپا درخواهد آمد یا نه؟

صدای خوشی در این شهر شنیده نمی‌شود مگر ناله‌های گرسنگان در هر گوشه از کوچه‌های ویران و جای بسی تعجب است که این ناله‌ها در پیش اربابان بی‌مروت و عیاش چنان خوشایند می‌باشد که آواز فلان آوازه‌خوان شهیر بنزد یک اروپایی. و باین سبب هیچوقت در فکر از میان بردن این ناله‌ها برنمی‌آیند.

گرانی نان و اجناس روزافزون است و تریاک و استعمال آن رو بفراوانی. من تا حال ندیده‌ام روزنامه‌ای برای برانداختن آثار صوفیگری صحبتی کند جز نامه‌ی پرچم. اینست که من نیز بدین مختصر ، خرابیهای ناشی شده ازین اثر را خواستم به آن نامه‌ی گرامی تذکر دهم که هر که مخالف بآیین پاک آقای کسروی راجع به صوفیگری می‌باشد به شهر کرمان آید تا از دنیاگذشته‌ها را در هر خانه‌خرابه ببیند که چطور در مقابل آبادیهای دنیا و لذائذ آن فقط به لفظ «بمن چه»‌ اتکاء دارند.

یکی در سر کوه متصل بکرمان سر و پا برهنه از نشئه‌ی عرق و وافور ادعای نبوت دارد تا دیگران نان وی آرند و تن به کسب نجاری خود درندهد و هزارها مردم دنبال گیرند و برای اسم مولا تقاضای دو شاهی نمایند. اگر در هر شهر ایران یکی دو جا خرابات یافت شود که بیقیدان روی بدانجا نهند شهر کرمان هر خانه‌اش خرابات و ویرانست. زارعین و مالکین از گندم و پنبه و برنج کاری و آبیاری دست برداشته فقط به کشت تریاک معتادند.
محمد صفوت دبیر کرمان

(پرچم روزانه ش 218 ، 1321/8/3)
شادروان محمدباقر نیّری

پرچم درباره‌ی این یار دیرین چنین می‌نویسد :

آقای نیری از آشنایان دیرین دارنده‌ی پیمان بوده سپس نیز پیمان را از آغاز آن خوانده و چه در سمنان و چه در دامغان همیشه پشتیبانی نموده‌ است.
خوانندگان نوشته‌هایی را از ایشان در روزنامه‌ی پرچم خوانده‌اند.
آقای نیری از نخست پاکدل و پاکخیم می‌بودند و اکنون نیز پاکدینند.
.
🔶 رمضان کفاش از روضه برگشته

🔸 تکه‌ی چهار از هشت


در این موقع که حاضرین از حرفهای آقاجلال بسیار تکان خورده بودند یکی از آنها که پسر کدخدای دهی بود طاقت نیاورده حرف آقاجلال را برید و گفت : چون حرف از پول‌گیری آخوندها بمیان آمد می‌خواهم تا یادم نرفته یک موضوعی را بگویم. البته باید ببخشید که حرفتان را قطع کردم.

کدخدازاده : در آن جایی که ما هستیم هر سال یک عده از این آقایان بنام امر بمعروف و گرفتن وجوهات به دهات می‌آیند. خدا می‌داند به چه حقه‌هایی پول از این دهاتیان ساده می‌گیرند و در حقیقت هر سالی چند بار این بیچارگان را لخت می‌کنند. دهاتی بیچاره که از کار سالیانه‌ی خود قدری پول یا جنس بدست آورده است گول نیرنگ اینها را می‌خورد و بنام خمس و زکات و سهم امام و رد مظالم کیسه‌ی خود را خالی می‌کند.

بیچاره آن زن و بچه‌های دهاتی که آرزوی یک پیراهن کرباس دارند و این آقایان علمای خداناشناس با کمال بیشرمی جیب آنها را تهی می‌نمایند.

در اینجا یکی از حاضرین که مسن‌تر است دنباله‌ی حرف کدخدازاده را گرفته می‌گوید : چقدر تأثرآور است وقتی که انسان می‌بیند تازه دست از بقیه‌ی دارایی این بیچاره‌ها هم نمی‌کشند و آنها را تحریک می‌کنند که بزیارت روند و بقیه‌ی داراییشان هم به آقایانی که در نجف و کربلا هستند بدهند. خودشان می‌برند و قسمت آقایان را هم به نجف می‌فرستند.

دهاتی بیچاره در موقع برگشتن هیچ ندارد و مجبور است با گدایی هم که بشود با دست خالی و چهره‌ی محزون بخانه‌ی خویش برگردد و بر زن و فرزندانش که همه گونه آرزو دارند گرسنه وارد شود.
در این موقع پیرمرد از فرط احساسات دستهای خود را بآسمان بلند می‌کند و می‌گوید :

خدایا ! اینان چه پیشوایان دغلکاری هستند که ما را اینطور دست انداخته‌اند؟!. سایه‌ی اینها را از سر ما کوتاه کن. سپس رو به آقاجلال و دیگر جوانها که بودند کرده و می‌گوید :

بیشتر ، این کار شما جوانهاست که خودتان و فرزندانتان را از دام این شیادان نجات دهید. من با این پیری هرچه از دستم برآید دریغ نمی‌کنم.

آقاجلال آهسته نگاهی به کفاش کرده و می‌بیند که در فکر فرورفته و مثل کسی است که بهت‌زده و باشتباه خود پی برده باشد ، سپس بحرفهای خود ادامه می‌دهد.



آقاجلال : چنانکه گفتم برای زندگانی ، ما احتیاج بخوراک ، پوشاک ، خانه و وسایل مختلفه‌ی مسافرت و غیره داریم. خوراک می‌خواهیم بخوریم ، لباس می‌خواهیم بپوشیم ، اتومبیل می‌خواهیم مسافرت کنیم و همچنان دیگر احتیاجات ، و از طرفی هم می‌بینیم که همه گونه وسیله و خوردنیها نیز در همین دنیا برای ما فراهم شده است. بنابراین در اینجا کاملاً آشکار است که وظیفه‌ی ما چیست و باید بکوشیم که از بهترین وسایل استفاده نماییم و اصلاً معنی زندگانی هم همین است. یعنی ما احتیاجات خودمان را از بهترین وسایل و خوراک خود را از خوشمزه‌ترین نعمتها بدست آوریم.

برای اینکه مطلب بهتر روشن شود خوب است وضعیت یک کشور اروپایی یا آمریکایی را در نظر بیاوریم و با کشور خودمان مقایسه کنیم تا ببینیم چقدر فرق است بین ملتی که بزندگانی و دنیا اهمیت می‌دهد با ما که اینطور بجهان و زندگی بی‌علاقه‌ایم.

می‌نویسند در کشور آمریکا عمارتهای صد و صدوچهل طبقه هست ولی در کشور ما بیچاره دهاتیها هنوز در خانه‌های کوچک و پست گِلی زندگی می‌کنند.

در شهر نیویورک چنانکه می‌نویسند هر چهار نفر یک اتومبیل دارند. ولی در کشور ما بجز در شهرها اگر اتومبیلی از دهی عبور کند مردم ده مثل اینکه چیز تازه و عجیبی دیده باشند دور تا دور اتومبیل را گرفته و از نگاه بآن شوق و لذت می‌برند.

بتازگی دانشمندان آمریکا یک نوع اسفالت اختراع کرده‌اند که با مختصر رطوبتی اگر تماس پیدا کند یک مادّه‌ی ضدعفونی که میکروبها را می‌کشد تولید می‌نماید و از این جهت از اغلب بیماریها که از زمین تولید می‌شد خود بخود جلوگیری بعمل می‌آید. مثلاً اگر کسی بیفتد و دستش خون بیاید فوراً آن مادّه‌ی ضدعفونی درست می‌شود و میکروب در زخم شخص داخل نمی‌شود. این آمریکا است که بقول آخوندها مردمش کافرند ولی اینطور خدمت دنیا می‌کنند. اما در کشور ما هنوز بیشتر مردم اعتقاد بدکتر و دوا و میکروب ندارند و هنوز با فال و جادو معالجه می‌کنند و فال و دعا هم کار خود این آقایان است. این بود مقایسه‌ی مختصری بین خودمان با ملت آمریکا.


.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی»

🔸 ما بکار از راهش درآمده‌ایم (تکه‌ی دو از شش)

🔸 🖌 احمد کسروی

راست است که ما در این نه سال رنج بسیار کشیده‌ایم و اکنون نتیجه‌ی کمی در دست داریم. پس از نه سال کوشش هنوز انبوهی از مردم نام پیمان را نشنیده‌اند. اگر رنجهای خود را با این نتیجه در ترازو گزاریم بی‌تناسب بنظر خواهد آمد. ولی ما بیک زمینه‌ی سختی درآمده بودیم و از سوی دیگر کارشکنیهایی می‌دیدیم و با آن حال بیشتر از این پیشرفت نمی‌توانستیم. داستان ما داستان کسی بود که بخواهد سنگ را بشکافد و جویی پدید آورد و افزار کارش جز یک کلنگی نباشد. ما می‌بایست با چند رشته در نبرد باشیم و با چند دسته بکوشیم و با اینحال پیش رویم و پیداست که این پیشرفت گام بگام بایستی بود.

من اگر تاریخچه‌ی پیمان را بنویسم بسیار دراز خواهد بود. برای آن یک کتابی جداگانه باید. یک روزی بود جناب آقای فروغی نخست‌وزیر و جناب آقای حکمت وزیر فرهنگ بودند و این دو وزیر هواداری بسیار از شعرای گذشته‌ی ایران می‌نمودند و در راه رواج آنها کوشش بی‌اندازه نشان می‌دادند. در همان روزها «کنگره‌ی فردوسی» تازه بپایان رسیده و در نتیجه‌ی آن جشن و تجلیل باشکوه ، در سرتاسر ایران هواداری از شعر و شاعران رواج بی‌اندازه یافته بود. در بیشتر شهرها انجمن ادبی که خود انجمن شاعران بود برپا می‌کردند. روزنامه‌ها پیاپی شعر و غزل بچاپ می‌رسانیدند.

در همان هنگام ما در سال دوم پیمان بنوشتن گفتارهایی در نکوهش از بیهوده‌گویی شاعران آغاز کردیم و زیانهای کتابهای بازمانده از زمان مغول و قرنهای گذشته را یکایک شمردن گرفتیم.

ما با هر شعری مخالف نیستیم. من مقصود خود را درباره‌ی شعر بارها نوشته‌ام و در پرچم نیز خواهیم نوشت. ما از یکسو با بیهوده‌گویی شاعران دشمنی می‌نمودیم و از یکسو شعرها و کتابهای زمان مغول و قرنهای گذشته را (که دوره‌ی زبونی ایران بوده) زیان‌آور میدانستیم. اینها را باید در جای خود شرح دهیم.

به هر حال نوشته‌های ما در چنان هنگامی با یک هیاهوی سختی مصادف گردید. انجمن ادبی و شاعران همگی بدشمنی برخاستند. برخی روزنامه‌ها ستونهای خود را بروی گفتارهای پست و بی‌ادبانه که کسانی در برابر دلیلهای ما می‌نوشتند باز کردند.


.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش ششم : کتابهای کهن و بایاهای ما)

🔸 2ـ سنجش ناسخ‌التواریخ (تکه‌ی یک از یک)

🔸 🖌 احمد کسروی


[آقای محمدحسن شیشه‌گر از اهواز پرسیده :] «درباره‌ی ناسخ‌التواریخ چه می‌فرمایید؟».

پاسخ : اگر مقصود ارج تاریخی ناسخ‌التواریخ است باید گفت جلدهای یکم و دوم آن درخور هیچ ارجی نیست. آن راه تاریخ که آن زمان می‌پیمودند امروز کسی آن را نمی‌پیماید راستی‌را هم نمی‌توان دل بآن گفتارهای بیپایه‌ی گزافه‌آمیز بست. اگرچه در راه کنونی که برای تاریخ باز کرده‌اند نیز گاهی پای گزافه بمیان می‌آید با اینهمه بسیار بهتر و بپذیرفتن بسیار نزدیکتر است.

داستانهایی که سپهر در این دو جلد نوشته سخنانیست که در توریت و انجیل و شاهنامه و اینگونه کتابها بوده و پیش از آن کسان بسیاری آنها را نوشته بوده‌اند.

جلدهایی که از پیشامدهای آغاز اسلام سخن می‌راند بد نیست ولی همه‌ی گفته‌هایش را نتوان پذیرفت. بویژه در موضوعهایی که بکشاکش شیعی و سنی ارتباط دارد و تاریخ راه خود را گم می‌سازد.

جلدهایی که پسر سپهر نگاشته بسیار کم‌ارج می‌باشد.

جلد قاجاری که خود سپهر پرداخته سودمندترین بخش ناسخ می‌باشد. چنین پیداست آن را از روی نوشته‌هایی که از آغاز پادشاهی قاجاریان در دربار گرد آمده بوده پدید آورده است. بهر حال از بهترین تاریخهای زمان قاجاریست و اگر از چاپلوسیها و گزافه‌ستاییها که نموده شده چشم‌پوشی کنیم درخور اعتماد نیز می‌باشد.

سپهر یکی از بهترین نویسندگان زمان قاجاریست و در این کتابهای خود شیوه‌ای را برای نگارش دنبال نموده که پسندیده و نیکوست. در آن زمان کسی باین سادگی و روانی نمی‌نوشته. ولی چاپلوسیهایی که بکار برده از ارج کتاب بسیار می‌کاهد. کسانی این پستیها را گناه نمی‌شمارند بویژه از سپهر که شاعر نیز بوده و شاعران چاپلوسی را ابزار کار خود دارند. ولی باید دانست چاپلوسی از زشتترین گناهان است و چون در تاریخ آن را بکار برند هرچه زشتتر می‌گردد. بر هیچ تاریخنگاری این گناه را نباید بخشود.


.
سخنانی که باید بیاد سپرد.
🔶 رمضان کفاش از روضه برگشته

🔸 تکه‌ی پنج از هشت


می‌دانید چرا این آخوندها می‌گویند این دنیا برای کافرها است یا نه؟ اگر نمی‌دانید برایتان بگویم :
چون آخوندها خودشان کار نمی‌کنند و در فکر آبادی کشور و آسودگی مردم نیستند و از طرفی هم می‌بینند که مردم کشورهای دیگر که بقول آنها کافرند از زندگانی به بهترین وجهی استفاده می‌نمایند ، فکر می‌کنند که ممکن است مردم از آنها بپرسند پس شما چه پیشوایی هستید که ما را اینطور بدبخت کرده‌اید.

برای جواب باین سؤال مردم است که بدجنسها قبلاً جواب آن را ساخته‌اند که بگویند آنها را که می‌بینید خوش می‌گذرانند و زندگانی راحت دارند برای اینست که کافرند.

اصلاً این ملایان چه در قدیم و چه اکنون بواسطه‌ی همین افکار پوچشان در زندگانی عقب بوده و اینست که این دلیل بی‌معنی را ساخته‌اند. عیناً مَثل اینها همانست که می‌گویند : «روباه دستش بانگور نمی‌رسد می‌گوید ترش است».

بیچاره مردم ساده‌دل که گرفتار دام اینها شده‌اند و حق چون و چرا هم ندارند و باید بدون دلیل هر حرفی که آنها بزنند بپذیرند و بکار ببندند.


در این موقع یکی از حاضرین رو به آقاجلال کرده گفت چند شب پیش من پای منبر یکی از روضه‌خوانها بودم ، چون تا امروز که این حرفها را از شما می‌شنوم از کسی نشنیده بودم مثل همه مرید آخوندها بوده و حرفهاشان را با شوق گوش می‌دادم. درست یاد دارم آن شب روضه‌خوان می‌گفت چون بتازگی کسی پیدا شده بنام کسروی و بر ضد دین حرف می‌زند وظیفه‌ی مردم است که بحرف او اصلاً گوش نداده و بدون چون و چرا حرف علما را بپذیرند و برای مسلمانان امروز واجب است که در گفته‌های علما ابداً چون و چرا نکنند تا دین از بین نرود.

بنده همان شب در فکر رفتم که چرا این آقا اینقدر اصرار دارد که کسی در حرفهای آنها چون و چرا نکند؟ و نیز چرا اصرار می‌کند که کسی بحرفهای کسروی حتا گوش هم ندهد!. مگر حرفهای او چطور است که آدم تا گوش بدهد تأثیر می‌کند. اینبود که می‌خواهم از شما بپرسم. اگر زحمت نیست بسیار ممنون می‌شوم که جواب بدهید. لابد همه‌ی آقایان مایل هستند که علتش را بفهمند؟.

همه‌ی حاضرین جواب دادند البته ما هم متشکر می‌شویم ، اگر آقاجلال با حرفهای پرمغز خود بیشتر ما را راهنمایی کند.


آقاجلال : اول در این باره گفتگو کنیم که چرا آخوندها ، رویهمرفته همه‌ی علمای دین می‌گویند باید بدون چون و چرا حرف ما را قبول کرد و یا بقول خودشان می‌گویند دین تعبدی است و باید مقلد مجتهدی بود.

یک مثلی می‌زنم که خوب روشن شوید :

بخاطر دارید موقعی که دولت برای بقالها و دکانداران سنگ کیلو درست نمود و آنها را از استعمال پاره‌سنگهای دیگر ممنوع کرد تا مدتی نمی‌پذیرفتند و پنهانی همان سنگهای سابق را بکار می‌بردند. دولت می‌خواست که همه‌ی سنگهای متحدالشکل آهنی که روی آن وزنش هم نوشته شده بود استعمال کنند تا از کمفروشی جلوگیری شود و مردم نیز که چیز می‌خرند آن سنگها را بشناسند ، ولی بعضی از این دکانداران که چندین رقم سنگ داشتند و غالباً در موقع کشیدنِ جنس سنگهای کم‌وزن خود را می‌گذاشتند با این کار دولت مخالفت می‌کردند. در صورتی که ما می‌دانیم دولت فقط برای راحتی و جلوگیری از تقلب این کار را کرده بود. پس آن کسی که سنگ کیلو را قبول نمی‌کرد معلوم بود که می‌خواهد کمفروشی کند و می‌دید اگر کیلو را قبول کند دیگر نمی‌تواند آن سنگهای کم‌وزن خود را بکار برد.

کار آخوندها و علمای دین ما هم اینطور است. اینها هم می‌بینند اگر عقل و قضاوت آن را قبول کنند و مردم را به پیروی از خِرد وادارند دیگر حرف چرند و بیهوده نمی‌توانند بزنند و تازه اگر هم زدند کسی از آنها قبول نمی‌کند. آمدند و گفتند پس چه کنیم که هر حرفی دلمان خواست بزنیم و افسار مردم را در دست بگیریم و آنها هم قبول نمایند. اینبود گفتند می‌گوییم در دین با عقل نمی‌شود گفتگو کرد و مسایل دینی را فقط باید از عالم و مجتهد پرسید و هرچه او گفت قبول و هر کاری او کرد تقلید او نمود اینست که این نقشه را کشیدند و بمردم گفتند که مسایل دینی را باید از مجتهد زمان یاد گرفت و مثل مرده که اختیارش دست مرده‌شو است شما هم سر بعالم و مجتهد سپارید و کورکورانه حرفهای او را قبول کنید. آن جمله که می‌گویند دین تعبدی است از اینجا سرچشمه گرفته است.

ببینید چقدر حقه‌‌بازی و نیرنگ بکار می‌برند تا کار خودشان را جلو بیندازند!! وگرنه اگر حرفهای اینها معقول بود دیگر چرا می‌گفتند باید تعبدی دین را قبول کرد.


.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی» (احمد کسروی)

🔸 ما بکار از راهش درآمده‌ایم (تکه‌ی سه از شش)

🔸 🖌 احمد کسروی

از آنسوی آقایان نخست‌وزیر و وزیر فرهنگ با پیمان دشمنی سختی نمودند و از فشار بازنایستادند. همان جناب آقای حکمت چون گواه این داستانست در اینجا می‌نویسم (1) : در آن روزها من در دانشکده‌ی معقول و منقول درس مختصری [تاریخ] داشتم و چون همان هنگام قانون دانشگاه گذشت من نیز مشمول بودم که بایستی یک رساله‌ای بنویسم و از شمار استادان باشم و ماهانه سه‌هزار ریال بیشتر حقوق گیرم. لیکن روزی بدیدن جناب آقای حکمت رفتم و ایشان بی‌مقدمه بپرخاشهایی برخاستند که چرا در پیمان از خیام و دیگر شاعران بدگویی رفته ، و در پایان چنین گفتند : «ما شما را باستادی در دانشگاه با این شرط خواهیم پذیرفت که آن نوشته‌های خود را جبران کنید». من پاسخ داده گفتم : «در آن صورت باید از استادی دانشگاه چشم پوشم». چنان هم کردم. برای آنکه از راه خود برنگردم از حقوق استادی و از دیگر بهره‌های آن چشم پوشیدم.

کسانی بمن ایراد می‌گیرند که کیف وکالت بزیر بغل گرفته و هر روز در دادگاهها در جلو این میز و آن میز می‌ایستم. ولی من خود از این کار بسیار خرسندم. زیرا همین کیف به بغل زدن و در جلو میزهای دفتر و دادگاه ایستادنست که مرا توانا گردانیده از چنین آزمایشهایی با پیشانی باز بیرون آیم.

در اینجا جای آن نیست که بگوییم چرا آقای فروغی و آقای حکمت بکتابهای زمان مغول و بشعرای گذشته آن علاقه را نشان می‌دادند و چرا من آن مخالفت را می‌کردم. ظاهر مطلب آنست که آقایان چون خود شاعرند هواداری از شعرا می‌نمودند و من چون شاعر نیستم از آن بدم می‌آمد. ولی چنین نیست و داستان از هر دو سو بسیار عمیقتر از اینست که در بیرون دیده می‌شود. نه آنان کسی هستند که بنام شاعری یا شعردوستی بآن سختگیریها و فشارها پردازند و نه من کسی هستم که بعلت شاعر نبودن ، آن دشمنی را با شاعران نمایم و آن سختیها را بخود هموار گردانم. اینها علتهای دیگری دارد که باید یک روزی با خود آقایان روبرو شویم (اگر خدا خواهد) و این سخنان را بمیان آوریم و در آن هنگام در روزنامه هم خواهیم نوشت و بسیاری از رازها را آشکار خواهیم گردانید. (2)


پابرگیها :
1ـ فروغی و حکمت هر دو دشمنیها نشان دادند. فروغی همان سال (21) درگذشت ولی حکمت تا سال 59 زنده بود و بارها جایگاههای بلندی گرفت.
2ـ این سخن جای اندیشه‌ی فراوان دارد و به آسانی نمی‌توان از رویش گذشت. زمانی که این گفتار نوشته شده اینان (فروغی و حکمت) هر دو زنده بودند. فروغی که سالها در حکومت رضاشاه وزیر و نخست‌وزیر ‌بود ، تا یک ماه و نیم پیش از این گفتار نیز نخست‌وزیر محمدرضاشاه می‌‌بود. از یک ماه پیش از این گفتار نیز وزیر دربار گردیده بود. حکمت نیز پس از این بارها وزارت و جایگاههای بالایی داشت تا در سال 59 درگذشت. اکنون باید اندیشید : اینان هر دو کسروی را نیک می‌شناختند و کسروی نیز آنها را. در یک گفتاری در یکی از روزنامه‌های پرتیراژ آن زمان ، کسروی هر دو را در پرده «خائن» و با چنین سخنانی ایشان را به دفاع از خود و رفع آن اتهام می‌خواند. ولی آنها چه می‌کنند؟ آیا از اینکه کسروی به ایشان «اتهام» بسته شکایت می‌کنند؟! آیا خواهان تشکیل دادگاهی در این باره می‌شوند؟! آیا در روزنامه‌ها و یا در کتابی از خود دفاع می‌کنند؟!. نه! هیچ یک نبوده‌ است. پس نتیجه چیست؟! چگونه وزیر بانفوذی همچون حکمت و کسی مانند فروغی که در دو حکومت پهلوی و پیش از آن رویهم‌‌رفته نزدیک به بیست مقام از ریاست مجلس تا نخست‌وزیری را داشته و در زمان این گفتار نیز بتازگی از نخست‌وزیری خود دست کشیده و وزیر دربار شده بود درپی دفاع از خود برنیامده؟!
باید دانست این نخستین حمله‌ی مستقیم کسروی به اعضای «کمپانی خیانت» است. کمابیش دو سال و نیم پس از این کسروی در کتاب «دادگاه» نیمی از دانسته‌های خود را به آشکار درآورده و از «کمپانی خیانت» آشکاره سخن می‌راند و خیانتهای ایشان را تا آنجا که در بررسیهای تاریخی دانسته و در پیشامدهای شهریور 1320 نیز برایش روشنتر گردیده بود برشته‌ی نوشتن می‌کشد.


.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش ششم : کتابهای کهن و بایاهای ما)

🔸 3ـ درباره‌ی کتاب نادرشاه (تکه‌ی یک از یک)

🔸 🖌 احمد کسروی


در زمان مغول در ایران ، درمیان دیگر گرفتاریها ، یکی هم این گرفتاری پیدا شده که نویسندگان هرگاه که می‌خواستند چیزی نویسند معنیها را بکنار گزارده با سخن بازی می‌کردند. واژه‌های عربی نافهمیده‌ی بسیار بکار برده «جناس‌» و «ترصیع» و «ردالعجز الی الصدر» و مانند اینها می‌ساختند. این بازی کردن با سخن که داستان بسیار درازی می‌دارد در برخی کسان بیش از اندازه بوده و رویه‌ی دیوانگی داشته است.

یکی از آن کسان میرزا مهدی‌خان استرآبادی بوده. این مرد که منشی نادرشاه بوده و دو کتاب ، یکی بنام «جهانگشای نادری» و دیگری بنام «دُرّه‌ی نادری» در تاریخ آن پادشاه نوشته ، افسوس‌آور است که گرفتار این درد بوده. در جهانگشا که می‌توان آن ‌را تاریخ رسمی نادرشاه شناخت سخنبازی این مرد از ارج آن کتاب بسیار کاسته است و در بسیار جاها معنیها قربانی این سخنبازی گردیده.

در دُرّه‌ی نادری کار بیکبار بدیوانگی انجامیده. کسانی که آن کتاب را بخوانند بیگمان خواهند بود که میرزا مهدی‌خان بهنگام نوشتن آن مغز درستی نداشته است.

بهر حال از آنجا که اینگونه کتابها که با این زبان آلوده نوشته شده از سندهای تاریخی ایرانست و آنها را نتوان نادیده انگاشت و بدور انداخت ؛ یکی از کارهایی که باید بود آنست که کسانی آنها را بگیرند و نیک بخوانند و معنیهایی را که در آنهاست و تاریخ است با زبان ساده بنویسند ، و یا جمله‌های معنی‌دار آنها را از جمله‌های بیمعنی جدا گردانند. یک جمله بگویم : آنها را از آلودگی پاک سازند که بدینسان هم بهره‌مندی انجام گرفته و هم آنها با بدیها در گردش نباشد. از اینرو آقای نقوی پاکباز که در فردوس خراسانند دُرّه‌ی نادر[ی] را پاک گردانیده و این دفتر را که در اینجا بچاپ می‌رسد پدید آورده است.


.
✴️ نبرد با گمراهیها


در روزهای نخست محرم ما گفتارهایی از تاریخچه‌ی شیعیگری و زیانهای آن به توده و کشور و همچنین ویدئوهایی از نمایشهای شیعیان در محرم آوردیم. اندازه‌ی فهم و دانش ملایان را که پیشوایان این کیشند نشان دادیم. این رشته بریده نشده و ما در آینده نیز در اینباره سخنان دیگری خواهیم راند.

هستند دسته‌هایی که به خدا و دین باوری ندارند یا به کیش دیگری آلوده‌اند ، آنها نیز درمیان گفتارهاشان از آموزاکهای پستِ شیعیگری بعنوان «خرافات» یاد کرده به گله و ناله برمی‌خیزند. ولی باید دانست گمراهی بزرگ و بیمگین شیعیگری از رده‌ی باور به شومی سیزده ، باور به چشم زخم ، باور به بدیُمنی و خوش‌شگونی و مانند اینها نیست.

اینست چنانکه از اسفند دود کردن و دعا به بازو بستن نکوهش می‌رود ، نباید گمان داشت به شیعیگری هم همان یک نکوهش و یا گله از پیروانش نتیجه‌ای خواهد داشت. این کیش بسیار زیانمند را باید از ریشه کند و نابود گردانید.

بارها گفته‌ایم از گله و ناله و آرزو کردن کمترین کاری برنمی‌آید. گیریم یک کیشی با نکوهش و ریشخند و «خرافات»‌ نامیدن اندکی سست شد ، آیا برخواهد افتاد؟! آیا پیروانش از آن دست خواهند شست؟!..

ببینید دانشها دویست سیصد سالست تیشه‌ها بریشه‌ی دینها زده‌اند و با این حال در سراسر جهان کلیساها و دانشگاه‌ها ، مسجدها و دانشکده‌ها‌ ، پرستشگاهها و پژوهشکده‌ها پهلو به پهلوی یکدیگر می‌ایستند. بسیاری از دولتها همچون شوروی و چین کمونیست با کیشها نبردیده‌اند ،‌ همچنین دولتهای لائیک و سران حکومتها همچون آتاترک در ترکیه ، رضاشاه در ایران و عبدالناصر و جانشینانش در مصر ، به کیشها بیپروایی کرده به آنها دخالت در کارها نداده‌اند. ولی دیده شده باز آنها از پا نیفتاده پایداری کرده‌اند.

آیا راز این چیست؟! چاره‌ی این کیشها چه می‌باشد؟!..

باشد کسانی این را نومیدی نمودن از سوی ما پندارند و پرسند : پس شما خود به برافتادن کیشها امید نمی‌‌دارید؟!. پس چگونه است که به چنین کوششهایی می‌پردازید؟!. مگر شرط خرد نه آنست که هر کاری را باید برای نتیجه‌ای کرد؟!

پاسخ آنست که ما در اینکه این کیشهایِ گمراه را به همدستی نیکخواهان خواهیم برانداخت کوچکترین شکی نداریم. بویژه نیک می‌دانیم چرا تیشه‌هایی که دانشها و دولتهای لائیک به کیشها فرو آورده‌اند ، باآنکه آنها را سست گردانیده ولی ریشه‌کن نساخته. با این دانستنست که به «نبرد» با کیشها برخاسته‌ایم و بیگمانیم که راه فیروزی جز این نیست و نخواهد بود.

بیگفتگو این پاسخ کامل و روشن نیست و رازی را که یادش کردیم آشکار نمی‌گرداند. برای یک پاسخ درست و روشن ،‌ ما خوانندگان را به خواندن کتاب «دین و جهان» دعوت می‌کنیم تا در آن جز جستار یادشده جستارهای دیگری همچون همبستگی دین و دانش ، گرفتاری مادّیگری در ایران و جهان ، سختی زندگانی کنونی ، آفت جنگ ،‌ ماشینیزم ، اقتصاد دادگرانه و شورش (انقلاب) را نیز بمیان می‌آورد و زمینه را نیک روشن می‌گرداند.

این کتاب را با سنجش با متن اصلی ویراییده و آماده‌ی پراکنش گردانیده‌ایم. کتاب را از اینجا دریافت کنید.



.
🔶 رمضان کفاش از روضه برگشته

🔸 تکه‌ی شش از هشت


کفاش : ببخشید آقا ، می‌خواهم یک سئوال دیگر بکنم. این حرفهای شما خوشبینی مرا نسبت بآخوندها دارد کم می‌کند. اجازه می‌فرمایید؟

آقاجلال : بفرمایید خیلی خوشحال می‌شوم.

کفاش : آنها می‌گویند چون شما علم دین ندارید از این جهت است که نمی‌توانید در مسایل وارد شوید.

آقاجلال : این حرفشان هم برای حقه‌بازی و گیج کردن مردم است زیرا اگر شما علم دین ندارید و نمی‌توانید در خوب و بد مسایل دینی قضاوت کنید ، دیگر از کجا می‌فهمید که حرف این آقایان درست است؟! اصلاً کسی که خوب و بد چیزی را تشخیص ندهد چطور می‌تواند آن را قبول کند؟! آدم موقعی یک حرفی را قبول می‌کند که به عقلش درست بیاید و بفهمد که آن حرف راست است.

از طرف دیگر ، دروغ بودن این حرفشان از جای دیگری هم معلوم می‌شود. زیرا ما می‌دانیم در موقعی که پیغمبر پاک اسلام آمد همه‌ی مردم عربستان بت‌پرست و ساده و بیسواد بودند ، پس چطور آنها که علم دین نداشتند و حتا خواندن و نوشتن هم اغلب نمی‌دانستند حرفهای پیغمبر و مسایل دینی را فهمیدند ، اما ما امروز نمی‌فهمیم؟! مگر نشنیده‌اید که می‌گویند پیغمبر برای عربهای ساده ، دین اسلام را شرح می‌داد که همه می‌فهمیدند و قبول هم می‌کردند. می‌دانید چرا؟ برای اینکه پیغمبر اسلام اول‌کاری که کرد مردم را به پیروی از عقل دعوت کرد. بمردم می‌گفت شما اگر عقلتان را قاضی کنید می‌فهمید از یک سنگ یا چوب که خودتان تراشیده‌اید کاری ساخته نیست. کار بدست کسی است که شما و این دنیا را ساخته است. اینبود چون حرفهای ساده و معقولی بود همه پذیرفتند و مسلمان هم شدند. باندازه‌ی امروز هم آخوند و عمامه‌بسر نداشتند.

در قرآن بارها پیغمبر خطاب بمردم می‌گوید آیا فکر نمی‌کنید؟ آیا عقلتان را بکار نمی‌برید؟ «أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ» ، «أَفَلَا تَعْقِلُونَ».

ولی چنانکه می‌بینیم این علما حرف پیغمبر را برعکس کرده و اصلاً با عقل مخالفند و بر روی همین اصل هم هست که دین اسلام را خود این آقایان خراب کردند که از صد یکی امروز درست اعتقادی به دین ندارد. زیرا هر حرفی که اینها می‌زنند نه با عقل می‌سازد و نه با علم و بدتر از همه که بخدا و پیغمبر هم نسبت می‌دهند. تا دنیا بوده کارها براهنمایی عقل پیش می‌رفته نه با تقلید و تعبد.
خلاصه این بود علت اینکه می‌گویند دین را باید از مجتهد تقلید کرد و چنانکه روشن کردیم فقط و فقط منظورشان اینست که افسار مردم را در دست داشته باشند ، پول آنها را بگیرند و زحمت‌نکشیده خوش بگزرانند و مردم هم چیزی نگویند و بازخواست نکنند.

حالا برویم ببینیم چرا این آخوندها و علما ، چه در نجف و چه در ایران مردم را حتا از شنیدن حرفهای کسروی هم منع می‌کنند ، راستی ببینیم مگر این مرد چه می‌گوید که اینقدر این آخوندها و ملاها بدست و پا افتاده‌اند. در اینجا هم یک تکه از تاریخ برایتان بگویم :

همه بخاطر داریم موقعی که پهلوی تازه بر سر کار آمده بود و شروع باقداماتی کرد و خواست وضعیت کشور را آبرومند نماید همین آخوندها بجنب و جوش افتادند و نارضایتی کردند زیرا پیش از پهلوی این آقایان دستگاههای مفتخواری بزرگی داشتند ولی چون پهلوی مدارس تازه باز کرد و مردم را بتحصیل علوم جدید تشویق نمود ، علما ملتفت شدند که اگر اینطور باشد و مردم سواد یاد بگیرند و فهمیده شوند دیگر چون خودشان می‌توانند بخوانند و بنویسند بحرف آنها گوش نداده و بدتر از همه اینکه چون کتابهای آنها در دست باسوادها بیفتد مفتضح می‌شوند. زیرا همه‌ی کتابهاشان دروغ و حکایتهای باورنکردنی از معجزه ، غیب‌گویی و کرامات است.

اینبود شروع بمخالفت با پهلوی کردند و در بین مردم هُو انداختند که بابی است ولی چنانکه دیدیم موفق نشدند و در زمان رضاشاه بی‌اندازه کارشان کساد بود. بطوری که عده‌ی زیادی از آنها از لباس آخوندی بیرون آمده در عدلیه و دیگر ادارات دولتی یعنی همان اداراتی که در اول مخالف آن بودند و آنها را دستگاه ظلمه می‌نامیدند شروع بکار کردند ، و این خود بهترین دلیل است که تا زورشان می‌رسد با همه چیز دشمنی می‌نمایند ولی وقتی که دیدند نمی‌شود خودشان هم آنها را قبول می‌کنند.


.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی» (احمد کسروی)

🔸 ما بکار از راهش درآمده‌ایم (تکه‌ی چهار از شش)

🔸 🖌 احمد کسروی

برای آنکه فرق میان کوششهای ما و کارهای بیهوده‌ی دیگران نیک دانسته گردد یک مثل یاد می‌کنم : چنین فرض کنید شما بیک دیهی رفته‌اید و می‌خواهید چند سالی در آنجا بمانید. ولی می‌بینید روستاییان در نادانی فرورفته‌اند و از حقایق بسیار دورند ، (مثلاً سیزده را نحس می‌شمارند ، اگر کسی عطسه کرد پی کاری نمی‌روند ، زمین را هنوز بروی شاخ گاو می‌شمارند ، آفتاب را چنین می‌دانند که شامگاهان در یک چاهی فرومی‌رود و بامدادان از چاه دیگری بیرون می‌آید) و شما دوست می‌دارید که آنان را از نادانی بیرون آورید ـ آیا چه کار کنید؟..

آیا روستاییان را گرد آورده و از آنان یک حزبی می‌سازید و یک مرامنامه نوشته یک مادّه‌ی آن را «مبارزه با نادانی» قرار می‌دهید و بهمین اندازه بس کرده آسوده می‌نشینید ، یا اینکه بنشر حقایق پرداخته و هر کجا که فرصت یافتید گفتگو می‌کنید و حقیقت زمین و آفتاب را با زبان روستایی‌فهم بآنان شرح می‌دهید ، و بی‌اساسی نحوست سیزده و بی‌تأثیری عطسه را بهمگی می‌فهمانید؟!.. آیا کدام یکی از این دو به خرد نزدیک است؟..

پیداست که آن کار نخستین بیهوده است و از حزب ساختن و مرامنامه نوشتن نتیجه‌ای نباشد و باید باین کار دوم پرداخت و با نشر حقایق اوهام را از دلهای روستاییان بیرون گردانید. نتیجه تنها از این تواند بود.

کارما با دیگران همین فرق را دارد. ما بنشر حقایق می‌کوشیم ولی آنها بمرامنامه نوشتن بس می‌کنند. بلکه کارشان سستتر و بی‌معنی‌تر از اینست. آن جمله‌هایی را که در مرامنامه‌هاشان می‌نویسند ، اگر پرسشهایی کنید خواهید دید معنای آنها را نیز نمی‌دانند. یک جمله‌هاییست از اینجا و از آنجا برداشته‌اند و خود معنایش را نمی‌فهمند.

مثلاً می‌نویسند : «کوشش باستواری بنیاد وحدت ملی». شما اگر بپرسید : ««وحدت ملی» چیست؟.. با چه چیزهاست که یگانگی درمیان یک توده پدید می‌آید؟..» ، خواهید دید پاسخی نتوانستند. اگر بپرسید : «شما از چه راه باستواری بنیاد آن خواهید کوشید و به چه کارهایی خواهید پرداخت؟!..» ، خواهید دید درماندند. اینها چیزهاییست که هیچگاه نیندیشیده‌اند.

دوباره می‌گویم : آنان را باین کار جز خودخواهی برنینگیخته و مقصودشان جز هوسبازی نیست. اینست نیازی باندیشه در پیرامون آن ندارند. بیک کاری که هیچگاه نخواهند کوشید چه نیازی باندیشه در پیرامون آنست.

چنین فرض کنیم شما یک زمینی دارید و می‌خواهید براستی آن را آباد کنید و یک باغی پدید آورید. ناچار خواهید اندیشید که برای آن کار وسایل بسیاری از بیل و کلنگ و کارگر و نهال درخت و تخم و مانند اینها لازم دارید و باید چند سال بکوشید. ولی اگر چنین نیتی را براستی ندارید و تنها برای خودنمایی می‌گویید : «اینجا را باغ خواهیم کرد» ناچار درباره‌ی وسایلش نخواهید اندیشید. در آن حال ممکنست پایه‌ی لاف و گزاف را بالا برده مدعی شوید که یک عمارت هشتاد طبقه‌ای هم در یک گوشه‌ی آن باغ موهومی‌ خواهید ساخت.

چنانکه این حزبسازان نظیر همین لاف و گزاف را هم دارند و در چند مرامنامه‌ای که بدستم افتاده می‌بینم گذشته از دیگر مادّه‌ها که همگی لغو است یک مادّه هم «اصلاح دین» می‌نویسند که این خودش دلیل است که بیکبار از معانی چشم پوشیده‌اند و تنها درپی الفاظند. اینها را کسانی می‌نویسند که اگر بپرسیم : «دین چیست؟..» خواهند درماند و معنی درست آن را نخواهند توانست. با این حال گستاخانه برمی‌دارند این عبارتها را مینویسند.

این عبارتها درست مانند آنست که یک مرد بیچیز و لاتی کسانی را دور خود گرد آورد و بآنها وعده‌ی تأسیس یک بانک دهد و یا گفتگو از یک شرکت یک ملیاردی کند.


.