🔶 رمضان کفاش از روضه برگشته
🔸 تکهی چهار از هشت
در این موقع که حاضرین از حرفهای آقاجلال بسیار تکان خورده بودند یکی از آنها که پسر کدخدای دهی بود طاقت نیاورده حرف آقاجلال را برید و گفت : چون حرف از پولگیری آخوندها بمیان آمد میخواهم تا یادم نرفته یک موضوعی را بگویم. البته باید ببخشید که حرفتان را قطع کردم.
کدخدازاده : در آن جایی که ما هستیم هر سال یک عده از این آقایان بنام امر بمعروف و گرفتن وجوهات به دهات میآیند. خدا میداند به چه حقههایی پول از این دهاتیان ساده میگیرند و در حقیقت هر سالی چند بار این بیچارگان را لخت میکنند. دهاتی بیچاره که از کار سالیانهی خود قدری پول یا جنس بدست آورده است گول نیرنگ اینها را میخورد و بنام خمس و زکات و سهم امام و رد مظالم کیسهی خود را خالی میکند.
بیچاره آن زن و بچههای دهاتی که آرزوی یک پیراهن کرباس دارند و این آقایان علمای خداناشناس با کمال بیشرمی جیب آنها را تهی مینمایند.
در اینجا یکی از حاضرین که مسنتر است دنبالهی حرف کدخدازاده را گرفته میگوید : چقدر تأثرآور است وقتی که انسان میبیند تازه دست از بقیهی دارایی این بیچارهها هم نمیکشند و آنها را تحریک میکنند که بزیارت روند و بقیهی داراییشان هم به آقایانی که در نجف و کربلا هستند بدهند. خودشان میبرند و قسمت آقایان را هم به نجف میفرستند.
دهاتی بیچاره در موقع برگشتن هیچ ندارد و مجبور است با گدایی هم که بشود با دست خالی و چهرهی محزون بخانهی خویش برگردد و بر زن و فرزندانش که همه گونه آرزو دارند گرسنه وارد شود.
در این موقع پیرمرد از فرط احساسات دستهای خود را بآسمان بلند میکند و میگوید :
خدایا ! اینان چه پیشوایان دغلکاری هستند که ما را اینطور دست انداختهاند؟!. سایهی اینها را از سر ما کوتاه کن. سپس رو به آقاجلال و دیگر جوانها که بودند کرده و میگوید :
بیشتر ، این کار شما جوانهاست که خودتان و فرزندانتان را از دام این شیادان نجات دهید. من با این پیری هرچه از دستم برآید دریغ نمیکنم.
آقاجلال آهسته نگاهی به کفاش کرده و میبیند که در فکر فرورفته و مثل کسی است که بهتزده و باشتباه خود پی برده باشد ، سپس بحرفهای خود ادامه میدهد.
آقاجلال : چنانکه گفتم برای زندگانی ، ما احتیاج بخوراک ، پوشاک ، خانه و وسایل مختلفهی مسافرت و غیره داریم. خوراک میخواهیم بخوریم ، لباس میخواهیم بپوشیم ، اتومبیل میخواهیم مسافرت کنیم و همچنان دیگر احتیاجات ، و از طرفی هم میبینیم که همه گونه وسیله و خوردنیها نیز در همین دنیا برای ما فراهم شده است. بنابراین در اینجا کاملاً آشکار است که وظیفهی ما چیست و باید بکوشیم که از بهترین وسایل استفاده نماییم و اصلاً معنی زندگانی هم همین است. یعنی ما احتیاجات خودمان را از بهترین وسایل و خوراک خود را از خوشمزهترین نعمتها بدست آوریم.
برای اینکه مطلب بهتر روشن شود خوب است وضعیت یک کشور اروپایی یا آمریکایی را در نظر بیاوریم و با کشور خودمان مقایسه کنیم تا ببینیم چقدر فرق است بین ملتی که بزندگانی و دنیا اهمیت میدهد با ما که اینطور بجهان و زندگی بیعلاقهایم.
مینویسند در کشور آمریکا عمارتهای صد و صدوچهل طبقه هست ولی در کشور ما بیچاره دهاتیها هنوز در خانههای کوچک و پست گِلی زندگی میکنند.
در شهر نیویورک چنانکه مینویسند هر چهار نفر یک اتومبیل دارند. ولی در کشور ما بجز در شهرها اگر اتومبیلی از دهی عبور کند مردم ده مثل اینکه چیز تازه و عجیبی دیده باشند دور تا دور اتومبیل را گرفته و از نگاه بآن شوق و لذت میبرند.
بتازگی دانشمندان آمریکا یک نوع اسفالت اختراع کردهاند که با مختصر رطوبتی اگر تماس پیدا کند یک مادّهی ضدعفونی که میکروبها را میکشد تولید مینماید و از این جهت از اغلب بیماریها که از زمین تولید میشد خود بخود جلوگیری بعمل میآید. مثلاً اگر کسی بیفتد و دستش خون بیاید فوراً آن مادّهی ضدعفونی درست میشود و میکروب در زخم شخص داخل نمیشود. این آمریکا است که بقول آخوندها مردمش کافرند ولی اینطور خدمت دنیا میکنند. اما در کشور ما هنوز بیشتر مردم اعتقاد بدکتر و دوا و میکروب ندارند و هنوز با فال و جادو معالجه میکنند و فال و دعا هم کار خود این آقایان است. این بود مقایسهی مختصری بین خودمان با ملت آمریکا.
.
🔸 تکهی چهار از هشت
در این موقع که حاضرین از حرفهای آقاجلال بسیار تکان خورده بودند یکی از آنها که پسر کدخدای دهی بود طاقت نیاورده حرف آقاجلال را برید و گفت : چون حرف از پولگیری آخوندها بمیان آمد میخواهم تا یادم نرفته یک موضوعی را بگویم. البته باید ببخشید که حرفتان را قطع کردم.
کدخدازاده : در آن جایی که ما هستیم هر سال یک عده از این آقایان بنام امر بمعروف و گرفتن وجوهات به دهات میآیند. خدا میداند به چه حقههایی پول از این دهاتیان ساده میگیرند و در حقیقت هر سالی چند بار این بیچارگان را لخت میکنند. دهاتی بیچاره که از کار سالیانهی خود قدری پول یا جنس بدست آورده است گول نیرنگ اینها را میخورد و بنام خمس و زکات و سهم امام و رد مظالم کیسهی خود را خالی میکند.
بیچاره آن زن و بچههای دهاتی که آرزوی یک پیراهن کرباس دارند و این آقایان علمای خداناشناس با کمال بیشرمی جیب آنها را تهی مینمایند.
در اینجا یکی از حاضرین که مسنتر است دنبالهی حرف کدخدازاده را گرفته میگوید : چقدر تأثرآور است وقتی که انسان میبیند تازه دست از بقیهی دارایی این بیچارهها هم نمیکشند و آنها را تحریک میکنند که بزیارت روند و بقیهی داراییشان هم به آقایانی که در نجف و کربلا هستند بدهند. خودشان میبرند و قسمت آقایان را هم به نجف میفرستند.
دهاتی بیچاره در موقع برگشتن هیچ ندارد و مجبور است با گدایی هم که بشود با دست خالی و چهرهی محزون بخانهی خویش برگردد و بر زن و فرزندانش که همه گونه آرزو دارند گرسنه وارد شود.
در این موقع پیرمرد از فرط احساسات دستهای خود را بآسمان بلند میکند و میگوید :
خدایا ! اینان چه پیشوایان دغلکاری هستند که ما را اینطور دست انداختهاند؟!. سایهی اینها را از سر ما کوتاه کن. سپس رو به آقاجلال و دیگر جوانها که بودند کرده و میگوید :
بیشتر ، این کار شما جوانهاست که خودتان و فرزندانتان را از دام این شیادان نجات دهید. من با این پیری هرچه از دستم برآید دریغ نمیکنم.
آقاجلال آهسته نگاهی به کفاش کرده و میبیند که در فکر فرورفته و مثل کسی است که بهتزده و باشتباه خود پی برده باشد ، سپس بحرفهای خود ادامه میدهد.
آقاجلال : چنانکه گفتم برای زندگانی ، ما احتیاج بخوراک ، پوشاک ، خانه و وسایل مختلفهی مسافرت و غیره داریم. خوراک میخواهیم بخوریم ، لباس میخواهیم بپوشیم ، اتومبیل میخواهیم مسافرت کنیم و همچنان دیگر احتیاجات ، و از طرفی هم میبینیم که همه گونه وسیله و خوردنیها نیز در همین دنیا برای ما فراهم شده است. بنابراین در اینجا کاملاً آشکار است که وظیفهی ما چیست و باید بکوشیم که از بهترین وسایل استفاده نماییم و اصلاً معنی زندگانی هم همین است. یعنی ما احتیاجات خودمان را از بهترین وسایل و خوراک خود را از خوشمزهترین نعمتها بدست آوریم.
برای اینکه مطلب بهتر روشن شود خوب است وضعیت یک کشور اروپایی یا آمریکایی را در نظر بیاوریم و با کشور خودمان مقایسه کنیم تا ببینیم چقدر فرق است بین ملتی که بزندگانی و دنیا اهمیت میدهد با ما که اینطور بجهان و زندگی بیعلاقهایم.
مینویسند در کشور آمریکا عمارتهای صد و صدوچهل طبقه هست ولی در کشور ما بیچاره دهاتیها هنوز در خانههای کوچک و پست گِلی زندگی میکنند.
در شهر نیویورک چنانکه مینویسند هر چهار نفر یک اتومبیل دارند. ولی در کشور ما بجز در شهرها اگر اتومبیلی از دهی عبور کند مردم ده مثل اینکه چیز تازه و عجیبی دیده باشند دور تا دور اتومبیل را گرفته و از نگاه بآن شوق و لذت میبرند.
بتازگی دانشمندان آمریکا یک نوع اسفالت اختراع کردهاند که با مختصر رطوبتی اگر تماس پیدا کند یک مادّهی ضدعفونی که میکروبها را میکشد تولید مینماید و از این جهت از اغلب بیماریها که از زمین تولید میشد خود بخود جلوگیری بعمل میآید. مثلاً اگر کسی بیفتد و دستش خون بیاید فوراً آن مادّهی ضدعفونی درست میشود و میکروب در زخم شخص داخل نمیشود. این آمریکا است که بقول آخوندها مردمش کافرند ولی اینطور خدمت دنیا میکنند. اما در کشور ما هنوز بیشتر مردم اعتقاد بدکتر و دوا و میکروب ندارند و هنوز با فال و جادو معالجه میکنند و فال و دعا هم کار خود این آقایان است. این بود مقایسهی مختصری بین خودمان با ملت آمریکا.
.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی»
🔸 ما بکار از راهش درآمدهایم (تکهی دو از شش)
🔸 🖌 احمد کسروی
راست است که ما در این نه سال رنج بسیار کشیدهایم و اکنون نتیجهی کمی در دست داریم. پس از نه سال کوشش هنوز انبوهی از مردم نام پیمان را نشنیدهاند. اگر رنجهای خود را با این نتیجه در ترازو گزاریم بیتناسب بنظر خواهد آمد. ولی ما بیک زمینهی سختی درآمده بودیم و از سوی دیگر کارشکنیهایی میدیدیم و با آن حال بیشتر از این پیشرفت نمیتوانستیم. داستان ما داستان کسی بود که بخواهد سنگ را بشکافد و جویی پدید آورد و افزار کارش جز یک کلنگی نباشد. ما میبایست با چند رشته در نبرد باشیم و با چند دسته بکوشیم و با اینحال پیش رویم و پیداست که این پیشرفت گام بگام بایستی بود.
من اگر تاریخچهی پیمان را بنویسم بسیار دراز خواهد بود. برای آن یک کتابی جداگانه باید. یک روزی بود جناب آقای فروغی نخستوزیر و جناب آقای حکمت وزیر فرهنگ بودند و این دو وزیر هواداری بسیار از شعرای گذشتهی ایران مینمودند و در راه رواج آنها کوشش بیاندازه نشان میدادند. در همان روزها «کنگرهی فردوسی» تازه بپایان رسیده و در نتیجهی آن جشن و تجلیل باشکوه ، در سرتاسر ایران هواداری از شعر و شاعران رواج بیاندازه یافته بود. در بیشتر شهرها انجمن ادبی که خود انجمن شاعران بود برپا میکردند. روزنامهها پیاپی شعر و غزل بچاپ میرسانیدند.
در همان هنگام ما در سال دوم پیمان بنوشتن گفتارهایی در نکوهش از بیهودهگویی شاعران آغاز کردیم و زیانهای کتابهای بازمانده از زمان مغول و قرنهای گذشته را یکایک شمردن گرفتیم.
ما با هر شعری مخالف نیستیم. من مقصود خود را دربارهی شعر بارها نوشتهام و در پرچم نیز خواهیم نوشت. ما از یکسو با بیهودهگویی شاعران دشمنی مینمودیم و از یکسو شعرها و کتابهای زمان مغول و قرنهای گذشته را (که دورهی زبونی ایران بوده) زیانآور میدانستیم. اینها را باید در جای خود شرح دهیم.
به هر حال نوشتههای ما در چنان هنگامی با یک هیاهوی سختی مصادف گردید. انجمن ادبی و شاعران همگی بدشمنی برخاستند. برخی روزنامهها ستونهای خود را بروی گفتارهای پست و بیادبانه که کسانی در برابر دلیلهای ما مینوشتند باز کردند.
.
🔸 ما بکار از راهش درآمدهایم (تکهی دو از شش)
🔸 🖌 احمد کسروی
راست است که ما در این نه سال رنج بسیار کشیدهایم و اکنون نتیجهی کمی در دست داریم. پس از نه سال کوشش هنوز انبوهی از مردم نام پیمان را نشنیدهاند. اگر رنجهای خود را با این نتیجه در ترازو گزاریم بیتناسب بنظر خواهد آمد. ولی ما بیک زمینهی سختی درآمده بودیم و از سوی دیگر کارشکنیهایی میدیدیم و با آن حال بیشتر از این پیشرفت نمیتوانستیم. داستان ما داستان کسی بود که بخواهد سنگ را بشکافد و جویی پدید آورد و افزار کارش جز یک کلنگی نباشد. ما میبایست با چند رشته در نبرد باشیم و با چند دسته بکوشیم و با اینحال پیش رویم و پیداست که این پیشرفت گام بگام بایستی بود.
من اگر تاریخچهی پیمان را بنویسم بسیار دراز خواهد بود. برای آن یک کتابی جداگانه باید. یک روزی بود جناب آقای فروغی نخستوزیر و جناب آقای حکمت وزیر فرهنگ بودند و این دو وزیر هواداری بسیار از شعرای گذشتهی ایران مینمودند و در راه رواج آنها کوشش بیاندازه نشان میدادند. در همان روزها «کنگرهی فردوسی» تازه بپایان رسیده و در نتیجهی آن جشن و تجلیل باشکوه ، در سرتاسر ایران هواداری از شعر و شاعران رواج بیاندازه یافته بود. در بیشتر شهرها انجمن ادبی که خود انجمن شاعران بود برپا میکردند. روزنامهها پیاپی شعر و غزل بچاپ میرسانیدند.
در همان هنگام ما در سال دوم پیمان بنوشتن گفتارهایی در نکوهش از بیهودهگویی شاعران آغاز کردیم و زیانهای کتابهای بازمانده از زمان مغول و قرنهای گذشته را یکایک شمردن گرفتیم.
ما با هر شعری مخالف نیستیم. من مقصود خود را دربارهی شعر بارها نوشتهام و در پرچم نیز خواهیم نوشت. ما از یکسو با بیهودهگویی شاعران دشمنی مینمودیم و از یکسو شعرها و کتابهای زمان مغول و قرنهای گذشته را (که دورهی زبونی ایران بوده) زیانآور میدانستیم. اینها را باید در جای خود شرح دهیم.
به هر حال نوشتههای ما در چنان هنگامی با یک هیاهوی سختی مصادف گردید. انجمن ادبی و شاعران همگی بدشمنی برخاستند. برخی روزنامهها ستونهای خود را بروی گفتارهای پست و بیادبانه که کسانی در برابر دلیلهای ما مینوشتند باز کردند.
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش ششم : کتابهای کهن و بایاهای ما)
🔸 2ـ سنجش ناسخالتواریخ (تکهی یک از یک)
🔸 🖌 احمد کسروی
[آقای محمدحسن شیشهگر از اهواز پرسیده :] «دربارهی ناسخالتواریخ چه میفرمایید؟».
پاسخ : اگر مقصود ارج تاریخی ناسخالتواریخ است باید گفت جلدهای یکم و دوم آن درخور هیچ ارجی نیست. آن راه تاریخ که آن زمان میپیمودند امروز کسی آن را نمیپیماید راستیرا هم نمیتوان دل بآن گفتارهای بیپایهی گزافهآمیز بست. اگرچه در راه کنونی که برای تاریخ باز کردهاند نیز گاهی پای گزافه بمیان میآید با اینهمه بسیار بهتر و بپذیرفتن بسیار نزدیکتر است.
داستانهایی که سپهر در این دو جلد نوشته سخنانیست که در توریت و انجیل و شاهنامه و اینگونه کتابها بوده و پیش از آن کسان بسیاری آنها را نوشته بودهاند.
جلدهایی که از پیشامدهای آغاز اسلام سخن میراند بد نیست ولی همهی گفتههایش را نتوان پذیرفت. بویژه در موضوعهایی که بکشاکش شیعی و سنی ارتباط دارد و تاریخ راه خود را گم میسازد.
جلدهایی که پسر سپهر نگاشته بسیار کمارج میباشد.
جلد قاجاری که خود سپهر پرداخته سودمندترین بخش ناسخ میباشد. چنین پیداست آن را از روی نوشتههایی که از آغاز پادشاهی قاجاریان در دربار گرد آمده بوده پدید آورده است. بهر حال از بهترین تاریخهای زمان قاجاریست و اگر از چاپلوسیها و گزافهستاییها که نموده شده چشمپوشی کنیم درخور اعتماد نیز میباشد.
سپهر یکی از بهترین نویسندگان زمان قاجاریست و در این کتابهای خود شیوهای را برای نگارش دنبال نموده که پسندیده و نیکوست. در آن زمان کسی باین سادگی و روانی نمینوشته. ولی چاپلوسیهایی که بکار برده از ارج کتاب بسیار میکاهد. کسانی این پستیها را گناه نمیشمارند بویژه از سپهر که شاعر نیز بوده و شاعران چاپلوسی را ابزار کار خود دارند. ولی باید دانست چاپلوسی از زشتترین گناهان است و چون در تاریخ آن را بکار برند هرچه زشتتر میگردد. بر هیچ تاریخنگاری این گناه را نباید بخشود.
.
🔸 2ـ سنجش ناسخالتواریخ (تکهی یک از یک)
🔸 🖌 احمد کسروی
[آقای محمدحسن شیشهگر از اهواز پرسیده :] «دربارهی ناسخالتواریخ چه میفرمایید؟».
پاسخ : اگر مقصود ارج تاریخی ناسخالتواریخ است باید گفت جلدهای یکم و دوم آن درخور هیچ ارجی نیست. آن راه تاریخ که آن زمان میپیمودند امروز کسی آن را نمیپیماید راستیرا هم نمیتوان دل بآن گفتارهای بیپایهی گزافهآمیز بست. اگرچه در راه کنونی که برای تاریخ باز کردهاند نیز گاهی پای گزافه بمیان میآید با اینهمه بسیار بهتر و بپذیرفتن بسیار نزدیکتر است.
داستانهایی که سپهر در این دو جلد نوشته سخنانیست که در توریت و انجیل و شاهنامه و اینگونه کتابها بوده و پیش از آن کسان بسیاری آنها را نوشته بودهاند.
جلدهایی که از پیشامدهای آغاز اسلام سخن میراند بد نیست ولی همهی گفتههایش را نتوان پذیرفت. بویژه در موضوعهایی که بکشاکش شیعی و سنی ارتباط دارد و تاریخ راه خود را گم میسازد.
جلدهایی که پسر سپهر نگاشته بسیار کمارج میباشد.
جلد قاجاری که خود سپهر پرداخته سودمندترین بخش ناسخ میباشد. چنین پیداست آن را از روی نوشتههایی که از آغاز پادشاهی قاجاریان در دربار گرد آمده بوده پدید آورده است. بهر حال از بهترین تاریخهای زمان قاجاریست و اگر از چاپلوسیها و گزافهستاییها که نموده شده چشمپوشی کنیم درخور اعتماد نیز میباشد.
سپهر یکی از بهترین نویسندگان زمان قاجاریست و در این کتابهای خود شیوهای را برای نگارش دنبال نموده که پسندیده و نیکوست. در آن زمان کسی باین سادگی و روانی نمینوشته. ولی چاپلوسیهایی که بکار برده از ارج کتاب بسیار میکاهد. کسانی این پستیها را گناه نمیشمارند بویژه از سپهر که شاعر نیز بوده و شاعران چاپلوسی را ابزار کار خود دارند. ولی باید دانست چاپلوسی از زشتترین گناهان است و چون در تاریخ آن را بکار برند هرچه زشتتر میگردد. بر هیچ تاریخنگاری این گناه را نباید بخشود.
.
🔶 رمضان کفاش از روضه برگشته
🔸 تکهی پنج از هشت
میدانید چرا این آخوندها میگویند این دنیا برای کافرها است یا نه؟ اگر نمیدانید برایتان بگویم :
چون آخوندها خودشان کار نمیکنند و در فکر آبادی کشور و آسودگی مردم نیستند و از طرفی هم میبینند که مردم کشورهای دیگر که بقول آنها کافرند از زندگانی به بهترین وجهی استفاده مینمایند ، فکر میکنند که ممکن است مردم از آنها بپرسند پس شما چه پیشوایی هستید که ما را اینطور بدبخت کردهاید.
برای جواب باین سؤال مردم است که بدجنسها قبلاً جواب آن را ساختهاند که بگویند آنها را که میبینید خوش میگذرانند و زندگانی راحت دارند برای اینست که کافرند.
اصلاً این ملایان چه در قدیم و چه اکنون بواسطهی همین افکار پوچشان در زندگانی عقب بوده و اینست که این دلیل بیمعنی را ساختهاند. عیناً مَثل اینها همانست که میگویند : «روباه دستش بانگور نمیرسد میگوید ترش است».
بیچاره مردم سادهدل که گرفتار دام اینها شدهاند و حق چون و چرا هم ندارند و باید بدون دلیل هر حرفی که آنها بزنند بپذیرند و بکار ببندند.
در این موقع یکی از حاضرین رو به آقاجلال کرده گفت چند شب پیش من پای منبر یکی از روضهخوانها بودم ، چون تا امروز که این حرفها را از شما میشنوم از کسی نشنیده بودم مثل همه مرید آخوندها بوده و حرفهاشان را با شوق گوش میدادم. درست یاد دارم آن شب روضهخوان میگفت چون بتازگی کسی پیدا شده بنام کسروی و بر ضد دین حرف میزند وظیفهی مردم است که بحرف او اصلاً گوش نداده و بدون چون و چرا حرف علما را بپذیرند و برای مسلمانان امروز واجب است که در گفتههای علما ابداً چون و چرا نکنند تا دین از بین نرود.
بنده همان شب در فکر رفتم که چرا این آقا اینقدر اصرار دارد که کسی در حرفهای آنها چون و چرا نکند؟ و نیز چرا اصرار میکند که کسی بحرفهای کسروی حتا گوش هم ندهد!. مگر حرفهای او چطور است که آدم تا گوش بدهد تأثیر میکند. اینبود که میخواهم از شما بپرسم. اگر زحمت نیست بسیار ممنون میشوم که جواب بدهید. لابد همهی آقایان مایل هستند که علتش را بفهمند؟.
همهی حاضرین جواب دادند البته ما هم متشکر میشویم ، اگر آقاجلال با حرفهای پرمغز خود بیشتر ما را راهنمایی کند.
آقاجلال : اول در این باره گفتگو کنیم که چرا آخوندها ، رویهمرفته همهی علمای دین میگویند باید بدون چون و چرا حرف ما را قبول کرد و یا بقول خودشان میگویند دین تعبدی است و باید مقلد مجتهدی بود.
یک مثلی میزنم که خوب روشن شوید :
بخاطر دارید موقعی که دولت برای بقالها و دکانداران سنگ کیلو درست نمود و آنها را از استعمال پارهسنگهای دیگر ممنوع کرد تا مدتی نمیپذیرفتند و پنهانی همان سنگهای سابق را بکار میبردند. دولت میخواست که همهی سنگهای متحدالشکل آهنی که روی آن وزنش هم نوشته شده بود استعمال کنند تا از کمفروشی جلوگیری شود و مردم نیز که چیز میخرند آن سنگها را بشناسند ، ولی بعضی از این دکانداران که چندین رقم سنگ داشتند و غالباً در موقع کشیدنِ جنس سنگهای کموزن خود را میگذاشتند با این کار دولت مخالفت میکردند. در صورتی که ما میدانیم دولت فقط برای راحتی و جلوگیری از تقلب این کار را کرده بود. پس آن کسی که سنگ کیلو را قبول نمیکرد معلوم بود که میخواهد کمفروشی کند و میدید اگر کیلو را قبول کند دیگر نمیتواند آن سنگهای کموزن خود را بکار برد.
کار آخوندها و علمای دین ما هم اینطور است. اینها هم میبینند اگر عقل و قضاوت آن را قبول کنند و مردم را به پیروی از خِرد وادارند دیگر حرف چرند و بیهوده نمیتوانند بزنند و تازه اگر هم زدند کسی از آنها قبول نمیکند. آمدند و گفتند پس چه کنیم که هر حرفی دلمان خواست بزنیم و افسار مردم را در دست بگیریم و آنها هم قبول نمایند. اینبود گفتند میگوییم در دین با عقل نمیشود گفتگو کرد و مسایل دینی را فقط باید از عالم و مجتهد پرسید و هرچه او گفت قبول و هر کاری او کرد تقلید او نمود اینست که این نقشه را کشیدند و بمردم گفتند که مسایل دینی را باید از مجتهد زمان یاد گرفت و مثل مرده که اختیارش دست مردهشو است شما هم سر بعالم و مجتهد سپارید و کورکورانه حرفهای او را قبول کنید. آن جمله که میگویند دین تعبدی است از اینجا سرچشمه گرفته است.
ببینید چقدر حقهبازی و نیرنگ بکار میبرند تا کار خودشان را جلو بیندازند!! وگرنه اگر حرفهای اینها معقول بود دیگر چرا میگفتند باید تعبدی دین را قبول کرد.
.
🔸 تکهی پنج از هشت
میدانید چرا این آخوندها میگویند این دنیا برای کافرها است یا نه؟ اگر نمیدانید برایتان بگویم :
چون آخوندها خودشان کار نمیکنند و در فکر آبادی کشور و آسودگی مردم نیستند و از طرفی هم میبینند که مردم کشورهای دیگر که بقول آنها کافرند از زندگانی به بهترین وجهی استفاده مینمایند ، فکر میکنند که ممکن است مردم از آنها بپرسند پس شما چه پیشوایی هستید که ما را اینطور بدبخت کردهاید.
برای جواب باین سؤال مردم است که بدجنسها قبلاً جواب آن را ساختهاند که بگویند آنها را که میبینید خوش میگذرانند و زندگانی راحت دارند برای اینست که کافرند.
اصلاً این ملایان چه در قدیم و چه اکنون بواسطهی همین افکار پوچشان در زندگانی عقب بوده و اینست که این دلیل بیمعنی را ساختهاند. عیناً مَثل اینها همانست که میگویند : «روباه دستش بانگور نمیرسد میگوید ترش است».
بیچاره مردم سادهدل که گرفتار دام اینها شدهاند و حق چون و چرا هم ندارند و باید بدون دلیل هر حرفی که آنها بزنند بپذیرند و بکار ببندند.
در این موقع یکی از حاضرین رو به آقاجلال کرده گفت چند شب پیش من پای منبر یکی از روضهخوانها بودم ، چون تا امروز که این حرفها را از شما میشنوم از کسی نشنیده بودم مثل همه مرید آخوندها بوده و حرفهاشان را با شوق گوش میدادم. درست یاد دارم آن شب روضهخوان میگفت چون بتازگی کسی پیدا شده بنام کسروی و بر ضد دین حرف میزند وظیفهی مردم است که بحرف او اصلاً گوش نداده و بدون چون و چرا حرف علما را بپذیرند و برای مسلمانان امروز واجب است که در گفتههای علما ابداً چون و چرا نکنند تا دین از بین نرود.
بنده همان شب در فکر رفتم که چرا این آقا اینقدر اصرار دارد که کسی در حرفهای آنها چون و چرا نکند؟ و نیز چرا اصرار میکند که کسی بحرفهای کسروی حتا گوش هم ندهد!. مگر حرفهای او چطور است که آدم تا گوش بدهد تأثیر میکند. اینبود که میخواهم از شما بپرسم. اگر زحمت نیست بسیار ممنون میشوم که جواب بدهید. لابد همهی آقایان مایل هستند که علتش را بفهمند؟.
همهی حاضرین جواب دادند البته ما هم متشکر میشویم ، اگر آقاجلال با حرفهای پرمغز خود بیشتر ما را راهنمایی کند.
آقاجلال : اول در این باره گفتگو کنیم که چرا آخوندها ، رویهمرفته همهی علمای دین میگویند باید بدون چون و چرا حرف ما را قبول کرد و یا بقول خودشان میگویند دین تعبدی است و باید مقلد مجتهدی بود.
یک مثلی میزنم که خوب روشن شوید :
بخاطر دارید موقعی که دولت برای بقالها و دکانداران سنگ کیلو درست نمود و آنها را از استعمال پارهسنگهای دیگر ممنوع کرد تا مدتی نمیپذیرفتند و پنهانی همان سنگهای سابق را بکار میبردند. دولت میخواست که همهی سنگهای متحدالشکل آهنی که روی آن وزنش هم نوشته شده بود استعمال کنند تا از کمفروشی جلوگیری شود و مردم نیز که چیز میخرند آن سنگها را بشناسند ، ولی بعضی از این دکانداران که چندین رقم سنگ داشتند و غالباً در موقع کشیدنِ جنس سنگهای کموزن خود را میگذاشتند با این کار دولت مخالفت میکردند. در صورتی که ما میدانیم دولت فقط برای راحتی و جلوگیری از تقلب این کار را کرده بود. پس آن کسی که سنگ کیلو را قبول نمیکرد معلوم بود که میخواهد کمفروشی کند و میدید اگر کیلو را قبول کند دیگر نمیتواند آن سنگهای کموزن خود را بکار برد.
کار آخوندها و علمای دین ما هم اینطور است. اینها هم میبینند اگر عقل و قضاوت آن را قبول کنند و مردم را به پیروی از خِرد وادارند دیگر حرف چرند و بیهوده نمیتوانند بزنند و تازه اگر هم زدند کسی از آنها قبول نمیکند. آمدند و گفتند پس چه کنیم که هر حرفی دلمان خواست بزنیم و افسار مردم را در دست بگیریم و آنها هم قبول نمایند. اینبود گفتند میگوییم در دین با عقل نمیشود گفتگو کرد و مسایل دینی را فقط باید از عالم و مجتهد پرسید و هرچه او گفت قبول و هر کاری او کرد تقلید او نمود اینست که این نقشه را کشیدند و بمردم گفتند که مسایل دینی را باید از مجتهد زمان یاد گرفت و مثل مرده که اختیارش دست مردهشو است شما هم سر بعالم و مجتهد سپارید و کورکورانه حرفهای او را قبول کنید. آن جمله که میگویند دین تعبدی است از اینجا سرچشمه گرفته است.
ببینید چقدر حقهبازی و نیرنگ بکار میبرند تا کار خودشان را جلو بیندازند!! وگرنه اگر حرفهای اینها معقول بود دیگر چرا میگفتند باید تعبدی دین را قبول کرد.
.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی» (احمد کسروی)
🔸 ما بکار از راهش درآمدهایم (تکهی سه از شش)
🔸 🖌 احمد کسروی
از آنسوی آقایان نخستوزیر و وزیر فرهنگ با پیمان دشمنی سختی نمودند و از فشار بازنایستادند. همان جناب آقای حکمت چون گواه این داستانست در اینجا مینویسم (1) : در آن روزها من در دانشکدهی معقول و منقول درس مختصری [تاریخ] داشتم و چون همان هنگام قانون دانشگاه گذشت من نیز مشمول بودم که بایستی یک رسالهای بنویسم و از شمار استادان باشم و ماهانه سههزار ریال بیشتر حقوق گیرم. لیکن روزی بدیدن جناب آقای حکمت رفتم و ایشان بیمقدمه بپرخاشهایی برخاستند که چرا در پیمان از خیام و دیگر شاعران بدگویی رفته ، و در پایان چنین گفتند : «ما شما را باستادی در دانشگاه با این شرط خواهیم پذیرفت که آن نوشتههای خود را جبران کنید». من پاسخ داده گفتم : «در آن صورت باید از استادی دانشگاه چشم پوشم». چنان هم کردم. برای آنکه از راه خود برنگردم از حقوق استادی و از دیگر بهرههای آن چشم پوشیدم.
کسانی بمن ایراد میگیرند که کیف وکالت بزیر بغل گرفته و هر روز در دادگاهها در جلو این میز و آن میز میایستم. ولی من خود از این کار بسیار خرسندم. زیرا همین کیف به بغل زدن و در جلو میزهای دفتر و دادگاه ایستادنست که مرا توانا گردانیده از چنین آزمایشهایی با پیشانی باز بیرون آیم.
در اینجا جای آن نیست که بگوییم چرا آقای فروغی و آقای حکمت بکتابهای زمان مغول و بشعرای گذشته آن علاقه را نشان میدادند و چرا من آن مخالفت را میکردم. ظاهر مطلب آنست که آقایان چون خود شاعرند هواداری از شعرا مینمودند و من چون شاعر نیستم از آن بدم میآمد. ولی چنین نیست و داستان از هر دو سو بسیار عمیقتر از اینست که در بیرون دیده میشود. نه آنان کسی هستند که بنام شاعری یا شعردوستی بآن سختگیریها و فشارها پردازند و نه من کسی هستم که بعلت شاعر نبودن ، آن دشمنی را با شاعران نمایم و آن سختیها را بخود هموار گردانم. اینها علتهای دیگری دارد که باید یک روزی با خود آقایان روبرو شویم (اگر خدا خواهد) و این سخنان را بمیان آوریم و در آن هنگام در روزنامه هم خواهیم نوشت و بسیاری از رازها را آشکار خواهیم گردانید. (2)
پابرگیها :
1ـ فروغی و حکمت هر دو دشمنیها نشان دادند. فروغی همان سال (21) درگذشت ولی حکمت تا سال 59 زنده بود و بارها جایگاههای بلندی گرفت.
2ـ این سخن جای اندیشهی فراوان دارد و به آسانی نمیتوان از رویش گذشت. زمانی که این گفتار نوشته شده اینان (فروغی و حکمت) هر دو زنده بودند. فروغی که سالها در حکومت رضاشاه وزیر و نخستوزیر بود ، تا یک ماه و نیم پیش از این گفتار نیز نخستوزیر محمدرضاشاه میبود. از یک ماه پیش از این گفتار نیز وزیر دربار گردیده بود. حکمت نیز پس از این بارها وزارت و جایگاههای بالایی داشت تا در سال 59 درگذشت. اکنون باید اندیشید : اینان هر دو کسروی را نیک میشناختند و کسروی نیز آنها را. در یک گفتاری در یکی از روزنامههای پرتیراژ آن زمان ، کسروی هر دو را در پرده «خائن» و با چنین سخنانی ایشان را به دفاع از خود و رفع آن اتهام میخواند. ولی آنها چه میکنند؟ آیا از اینکه کسروی به ایشان «اتهام» بسته شکایت میکنند؟! آیا خواهان تشکیل دادگاهی در این باره میشوند؟! آیا در روزنامهها و یا در کتابی از خود دفاع میکنند؟!. نه! هیچ یک نبوده است. پس نتیجه چیست؟! چگونه وزیر بانفوذی همچون حکمت و کسی مانند فروغی که در دو حکومت پهلوی و پیش از آن رویهمرفته نزدیک به بیست مقام از ریاست مجلس تا نخستوزیری را داشته و در زمان این گفتار نیز بتازگی از نخستوزیری خود دست کشیده و وزیر دربار شده بود درپی دفاع از خود برنیامده؟!
باید دانست این نخستین حملهی مستقیم کسروی به اعضای «کمپانی خیانت» است. کمابیش دو سال و نیم پس از این کسروی در کتاب «دادگاه» نیمی از دانستههای خود را به آشکار درآورده و از «کمپانی خیانت» آشکاره سخن میراند و خیانتهای ایشان را تا آنجا که در بررسیهای تاریخی دانسته و در پیشامدهای شهریور 1320 نیز برایش روشنتر گردیده بود برشتهی نوشتن میکشد.
.
🔸 ما بکار از راهش درآمدهایم (تکهی سه از شش)
🔸 🖌 احمد کسروی
از آنسوی آقایان نخستوزیر و وزیر فرهنگ با پیمان دشمنی سختی نمودند و از فشار بازنایستادند. همان جناب آقای حکمت چون گواه این داستانست در اینجا مینویسم (1) : در آن روزها من در دانشکدهی معقول و منقول درس مختصری [تاریخ] داشتم و چون همان هنگام قانون دانشگاه گذشت من نیز مشمول بودم که بایستی یک رسالهای بنویسم و از شمار استادان باشم و ماهانه سههزار ریال بیشتر حقوق گیرم. لیکن روزی بدیدن جناب آقای حکمت رفتم و ایشان بیمقدمه بپرخاشهایی برخاستند که چرا در پیمان از خیام و دیگر شاعران بدگویی رفته ، و در پایان چنین گفتند : «ما شما را باستادی در دانشگاه با این شرط خواهیم پذیرفت که آن نوشتههای خود را جبران کنید». من پاسخ داده گفتم : «در آن صورت باید از استادی دانشگاه چشم پوشم». چنان هم کردم. برای آنکه از راه خود برنگردم از حقوق استادی و از دیگر بهرههای آن چشم پوشیدم.
کسانی بمن ایراد میگیرند که کیف وکالت بزیر بغل گرفته و هر روز در دادگاهها در جلو این میز و آن میز میایستم. ولی من خود از این کار بسیار خرسندم. زیرا همین کیف به بغل زدن و در جلو میزهای دفتر و دادگاه ایستادنست که مرا توانا گردانیده از چنین آزمایشهایی با پیشانی باز بیرون آیم.
در اینجا جای آن نیست که بگوییم چرا آقای فروغی و آقای حکمت بکتابهای زمان مغول و بشعرای گذشته آن علاقه را نشان میدادند و چرا من آن مخالفت را میکردم. ظاهر مطلب آنست که آقایان چون خود شاعرند هواداری از شعرا مینمودند و من چون شاعر نیستم از آن بدم میآمد. ولی چنین نیست و داستان از هر دو سو بسیار عمیقتر از اینست که در بیرون دیده میشود. نه آنان کسی هستند که بنام شاعری یا شعردوستی بآن سختگیریها و فشارها پردازند و نه من کسی هستم که بعلت شاعر نبودن ، آن دشمنی را با شاعران نمایم و آن سختیها را بخود هموار گردانم. اینها علتهای دیگری دارد که باید یک روزی با خود آقایان روبرو شویم (اگر خدا خواهد) و این سخنان را بمیان آوریم و در آن هنگام در روزنامه هم خواهیم نوشت و بسیاری از رازها را آشکار خواهیم گردانید. (2)
پابرگیها :
1ـ فروغی و حکمت هر دو دشمنیها نشان دادند. فروغی همان سال (21) درگذشت ولی حکمت تا سال 59 زنده بود و بارها جایگاههای بلندی گرفت.
2ـ این سخن جای اندیشهی فراوان دارد و به آسانی نمیتوان از رویش گذشت. زمانی که این گفتار نوشته شده اینان (فروغی و حکمت) هر دو زنده بودند. فروغی که سالها در حکومت رضاشاه وزیر و نخستوزیر بود ، تا یک ماه و نیم پیش از این گفتار نیز نخستوزیر محمدرضاشاه میبود. از یک ماه پیش از این گفتار نیز وزیر دربار گردیده بود. حکمت نیز پس از این بارها وزارت و جایگاههای بالایی داشت تا در سال 59 درگذشت. اکنون باید اندیشید : اینان هر دو کسروی را نیک میشناختند و کسروی نیز آنها را. در یک گفتاری در یکی از روزنامههای پرتیراژ آن زمان ، کسروی هر دو را در پرده «خائن» و با چنین سخنانی ایشان را به دفاع از خود و رفع آن اتهام میخواند. ولی آنها چه میکنند؟ آیا از اینکه کسروی به ایشان «اتهام» بسته شکایت میکنند؟! آیا خواهان تشکیل دادگاهی در این باره میشوند؟! آیا در روزنامهها و یا در کتابی از خود دفاع میکنند؟!. نه! هیچ یک نبوده است. پس نتیجه چیست؟! چگونه وزیر بانفوذی همچون حکمت و کسی مانند فروغی که در دو حکومت پهلوی و پیش از آن رویهمرفته نزدیک به بیست مقام از ریاست مجلس تا نخستوزیری را داشته و در زمان این گفتار نیز بتازگی از نخستوزیری خود دست کشیده و وزیر دربار شده بود درپی دفاع از خود برنیامده؟!
باید دانست این نخستین حملهی مستقیم کسروی به اعضای «کمپانی خیانت» است. کمابیش دو سال و نیم پس از این کسروی در کتاب «دادگاه» نیمی از دانستههای خود را به آشکار درآورده و از «کمپانی خیانت» آشکاره سخن میراند و خیانتهای ایشان را تا آنجا که در بررسیهای تاریخی دانسته و در پیشامدهای شهریور 1320 نیز برایش روشنتر گردیده بود برشتهی نوشتن میکشد.
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش ششم : کتابهای کهن و بایاهای ما)
🔸 3ـ دربارهی کتاب نادرشاه (تکهی یک از یک)
🔸 🖌 احمد کسروی
در زمان مغول در ایران ، درمیان دیگر گرفتاریها ، یکی هم این گرفتاری پیدا شده که نویسندگان هرگاه که میخواستند چیزی نویسند معنیها را بکنار گزارده با سخن بازی میکردند. واژههای عربی نافهمیدهی بسیار بکار برده «جناس» و «ترصیع» و «ردالعجز الی الصدر» و مانند اینها میساختند. این بازی کردن با سخن که داستان بسیار درازی میدارد در برخی کسان بیش از اندازه بوده و رویهی دیوانگی داشته است.
یکی از آن کسان میرزا مهدیخان استرآبادی بوده. این مرد که منشی نادرشاه بوده و دو کتاب ، یکی بنام «جهانگشای نادری» و دیگری بنام «دُرّهی نادری» در تاریخ آن پادشاه نوشته ، افسوسآور است که گرفتار این درد بوده. در جهانگشا که میتوان آن را تاریخ رسمی نادرشاه شناخت سخنبازی این مرد از ارج آن کتاب بسیار کاسته است و در بسیار جاها معنیها قربانی این سخنبازی گردیده.
در دُرّهی نادری کار بیکبار بدیوانگی انجامیده. کسانی که آن کتاب را بخوانند بیگمان خواهند بود که میرزا مهدیخان بهنگام نوشتن آن مغز درستی نداشته است.
بهر حال از آنجا که اینگونه کتابها که با این زبان آلوده نوشته شده از سندهای تاریخی ایرانست و آنها را نتوان نادیده انگاشت و بدور انداخت ؛ یکی از کارهایی که باید بود آنست که کسانی آنها را بگیرند و نیک بخوانند و معنیهایی را که در آنهاست و تاریخ است با زبان ساده بنویسند ، و یا جملههای معنیدار آنها را از جملههای بیمعنی جدا گردانند. یک جمله بگویم : آنها را از آلودگی پاک سازند که بدینسان هم بهرهمندی انجام گرفته و هم آنها با بدیها در گردش نباشد. از اینرو آقای نقوی پاکباز که در فردوس خراسانند دُرّهی نادر[ی] را پاک گردانیده و این دفتر را که در اینجا بچاپ میرسد پدید آورده است.
.
🔸 3ـ دربارهی کتاب نادرشاه (تکهی یک از یک)
🔸 🖌 احمد کسروی
در زمان مغول در ایران ، درمیان دیگر گرفتاریها ، یکی هم این گرفتاری پیدا شده که نویسندگان هرگاه که میخواستند چیزی نویسند معنیها را بکنار گزارده با سخن بازی میکردند. واژههای عربی نافهمیدهی بسیار بکار برده «جناس» و «ترصیع» و «ردالعجز الی الصدر» و مانند اینها میساختند. این بازی کردن با سخن که داستان بسیار درازی میدارد در برخی کسان بیش از اندازه بوده و رویهی دیوانگی داشته است.
یکی از آن کسان میرزا مهدیخان استرآبادی بوده. این مرد که منشی نادرشاه بوده و دو کتاب ، یکی بنام «جهانگشای نادری» و دیگری بنام «دُرّهی نادری» در تاریخ آن پادشاه نوشته ، افسوسآور است که گرفتار این درد بوده. در جهانگشا که میتوان آن را تاریخ رسمی نادرشاه شناخت سخنبازی این مرد از ارج آن کتاب بسیار کاسته است و در بسیار جاها معنیها قربانی این سخنبازی گردیده.
در دُرّهی نادری کار بیکبار بدیوانگی انجامیده. کسانی که آن کتاب را بخوانند بیگمان خواهند بود که میرزا مهدیخان بهنگام نوشتن آن مغز درستی نداشته است.
بهر حال از آنجا که اینگونه کتابها که با این زبان آلوده نوشته شده از سندهای تاریخی ایرانست و آنها را نتوان نادیده انگاشت و بدور انداخت ؛ یکی از کارهایی که باید بود آنست که کسانی آنها را بگیرند و نیک بخوانند و معنیهایی را که در آنهاست و تاریخ است با زبان ساده بنویسند ، و یا جملههای معنیدار آنها را از جملههای بیمعنی جدا گردانند. یک جمله بگویم : آنها را از آلودگی پاک سازند که بدینسان هم بهرهمندی انجام گرفته و هم آنها با بدیها در گردش نباشد. از اینرو آقای نقوی پاکباز که در فردوس خراسانند دُرّهی نادر[ی] را پاک گردانیده و این دفتر را که در اینجا بچاپ میرسد پدید آورده است.
.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
✴️ نبرد با گمراهیها
در روزهای نخست محرم ما گفتارهایی از تاریخچهی شیعیگری و زیانهای آن به توده و کشور و همچنین ویدئوهایی از نمایشهای شیعیان در محرم آوردیم. اندازهی فهم و دانش ملایان را که پیشوایان این کیشند نشان دادیم. این رشته بریده نشده و ما در آینده نیز در اینباره سخنان دیگری خواهیم راند.
هستند دستههایی که به خدا و دین باوری ندارند یا به کیش دیگری آلودهاند ، آنها نیز درمیان گفتارهاشان از آموزاکهای پستِ شیعیگری بعنوان «خرافات» یاد کرده به گله و ناله برمیخیزند. ولی باید دانست گمراهی بزرگ و بیمگین شیعیگری از ردهی باور به شومی سیزده ، باور به چشم زخم ، باور به بدیُمنی و خوششگونی و مانند اینها نیست.
اینست چنانکه از اسفند دود کردن و دعا به بازو بستن نکوهش میرود ، نباید گمان داشت به شیعیگری هم همان یک نکوهش و یا گله از پیروانش نتیجهای خواهد داشت. این کیش بسیار زیانمند را باید از ریشه کند و نابود گردانید.
بارها گفتهایم از گله و ناله و آرزو کردن کمترین کاری برنمیآید. گیریم یک کیشی با نکوهش و ریشخند و «خرافات» نامیدن اندکی سست شد ، آیا برخواهد افتاد؟! آیا پیروانش از آن دست خواهند شست؟!..
ببینید دانشها دویست سیصد سالست تیشهها بریشهی دینها زدهاند و با این حال در سراسر جهان کلیساها و دانشگاهها ، مسجدها و دانشکدهها ، پرستشگاهها و پژوهشکدهها پهلو به پهلوی یکدیگر میایستند. بسیاری از دولتها همچون شوروی و چین کمونیست با کیشها نبردیدهاند ، همچنین دولتهای لائیک و سران حکومتها همچون آتاترک در ترکیه ، رضاشاه در ایران و عبدالناصر و جانشینانش در مصر ، به کیشها بیپروایی کرده به آنها دخالت در کارها ندادهاند. ولی دیده شده باز آنها از پا نیفتاده پایداری کردهاند.
آیا راز این چیست؟! چارهی این کیشها چه میباشد؟!..
باشد کسانی این را نومیدی نمودن از سوی ما پندارند و پرسند : پس شما خود به برافتادن کیشها امید نمیدارید؟!. پس چگونه است که به چنین کوششهایی میپردازید؟!. مگر شرط خرد نه آنست که هر کاری را باید برای نتیجهای کرد؟!
پاسخ آنست که ما در اینکه این کیشهایِ گمراه را به همدستی نیکخواهان خواهیم برانداخت کوچکترین شکی نداریم. بویژه نیک میدانیم چرا تیشههایی که دانشها و دولتهای لائیک به کیشها فرو آوردهاند ، باآنکه آنها را سست گردانیده ولی ریشهکن نساخته. با این دانستنست که به «نبرد» با کیشها برخاستهایم و بیگمانیم که راه فیروزی جز این نیست و نخواهد بود.
بیگفتگو این پاسخ کامل و روشن نیست و رازی را که یادش کردیم آشکار نمیگرداند. برای یک پاسخ درست و روشن ، ما خوانندگان را به خواندن کتاب «دین و جهان» دعوت میکنیم تا در آن جز جستار یادشده جستارهای دیگری همچون همبستگی دین و دانش ، گرفتاری مادّیگری در ایران و جهان ، سختی زندگانی کنونی ، آفت جنگ ، ماشینیزم ، اقتصاد دادگرانه و شورش (انقلاب) را نیز بمیان میآورد و زمینه را نیک روشن میگرداند.
این کتاب را با سنجش با متن اصلی ویراییده و آمادهی پراکنش گردانیدهایم. کتاب را از اینجا دریافت کنید.
.
در روزهای نخست محرم ما گفتارهایی از تاریخچهی شیعیگری و زیانهای آن به توده و کشور و همچنین ویدئوهایی از نمایشهای شیعیان در محرم آوردیم. اندازهی فهم و دانش ملایان را که پیشوایان این کیشند نشان دادیم. این رشته بریده نشده و ما در آینده نیز در اینباره سخنان دیگری خواهیم راند.
هستند دستههایی که به خدا و دین باوری ندارند یا به کیش دیگری آلودهاند ، آنها نیز درمیان گفتارهاشان از آموزاکهای پستِ شیعیگری بعنوان «خرافات» یاد کرده به گله و ناله برمیخیزند. ولی باید دانست گمراهی بزرگ و بیمگین شیعیگری از ردهی باور به شومی سیزده ، باور به چشم زخم ، باور به بدیُمنی و خوششگونی و مانند اینها نیست.
اینست چنانکه از اسفند دود کردن و دعا به بازو بستن نکوهش میرود ، نباید گمان داشت به شیعیگری هم همان یک نکوهش و یا گله از پیروانش نتیجهای خواهد داشت. این کیش بسیار زیانمند را باید از ریشه کند و نابود گردانید.
بارها گفتهایم از گله و ناله و آرزو کردن کمترین کاری برنمیآید. گیریم یک کیشی با نکوهش و ریشخند و «خرافات» نامیدن اندکی سست شد ، آیا برخواهد افتاد؟! آیا پیروانش از آن دست خواهند شست؟!..
ببینید دانشها دویست سیصد سالست تیشهها بریشهی دینها زدهاند و با این حال در سراسر جهان کلیساها و دانشگاهها ، مسجدها و دانشکدهها ، پرستشگاهها و پژوهشکدهها پهلو به پهلوی یکدیگر میایستند. بسیاری از دولتها همچون شوروی و چین کمونیست با کیشها نبردیدهاند ، همچنین دولتهای لائیک و سران حکومتها همچون آتاترک در ترکیه ، رضاشاه در ایران و عبدالناصر و جانشینانش در مصر ، به کیشها بیپروایی کرده به آنها دخالت در کارها ندادهاند. ولی دیده شده باز آنها از پا نیفتاده پایداری کردهاند.
آیا راز این چیست؟! چارهی این کیشها چه میباشد؟!..
باشد کسانی این را نومیدی نمودن از سوی ما پندارند و پرسند : پس شما خود به برافتادن کیشها امید نمیدارید؟!. پس چگونه است که به چنین کوششهایی میپردازید؟!. مگر شرط خرد نه آنست که هر کاری را باید برای نتیجهای کرد؟!
پاسخ آنست که ما در اینکه این کیشهایِ گمراه را به همدستی نیکخواهان خواهیم برانداخت کوچکترین شکی نداریم. بویژه نیک میدانیم چرا تیشههایی که دانشها و دولتهای لائیک به کیشها فرو آوردهاند ، باآنکه آنها را سست گردانیده ولی ریشهکن نساخته. با این دانستنست که به «نبرد» با کیشها برخاستهایم و بیگمانیم که راه فیروزی جز این نیست و نخواهد بود.
بیگفتگو این پاسخ کامل و روشن نیست و رازی را که یادش کردیم آشکار نمیگرداند. برای یک پاسخ درست و روشن ، ما خوانندگان را به خواندن کتاب «دین و جهان» دعوت میکنیم تا در آن جز جستار یادشده جستارهای دیگری همچون همبستگی دین و دانش ، گرفتاری مادّیگری در ایران و جهان ، سختی زندگانی کنونی ، آفت جنگ ، ماشینیزم ، اقتصاد دادگرانه و شورش (انقلاب) را نیز بمیان میآورد و زمینه را نیک روشن میگرداند.
این کتاب را با سنجش با متن اصلی ویراییده و آمادهی پراکنش گردانیدهایم. کتاب را از اینجا دریافت کنید.
.
🔶 رمضان کفاش از روضه برگشته
🔸 تکهی شش از هشت
کفاش : ببخشید آقا ، میخواهم یک سئوال دیگر بکنم. این حرفهای شما خوشبینی مرا نسبت بآخوندها دارد کم میکند. اجازه میفرمایید؟
آقاجلال : بفرمایید خیلی خوشحال میشوم.
کفاش : آنها میگویند چون شما علم دین ندارید از این جهت است که نمیتوانید در مسایل وارد شوید.
آقاجلال : این حرفشان هم برای حقهبازی و گیج کردن مردم است زیرا اگر شما علم دین ندارید و نمیتوانید در خوب و بد مسایل دینی قضاوت کنید ، دیگر از کجا میفهمید که حرف این آقایان درست است؟! اصلاً کسی که خوب و بد چیزی را تشخیص ندهد چطور میتواند آن را قبول کند؟! آدم موقعی یک حرفی را قبول میکند که به عقلش درست بیاید و بفهمد که آن حرف راست است.
از طرف دیگر ، دروغ بودن این حرفشان از جای دیگری هم معلوم میشود. زیرا ما میدانیم در موقعی که پیغمبر پاک اسلام آمد همهی مردم عربستان بتپرست و ساده و بیسواد بودند ، پس چطور آنها که علم دین نداشتند و حتا خواندن و نوشتن هم اغلب نمیدانستند حرفهای پیغمبر و مسایل دینی را فهمیدند ، اما ما امروز نمیفهمیم؟! مگر نشنیدهاید که میگویند پیغمبر برای عربهای ساده ، دین اسلام را شرح میداد که همه میفهمیدند و قبول هم میکردند. میدانید چرا؟ برای اینکه پیغمبر اسلام اولکاری که کرد مردم را به پیروی از عقل دعوت کرد. بمردم میگفت شما اگر عقلتان را قاضی کنید میفهمید از یک سنگ یا چوب که خودتان تراشیدهاید کاری ساخته نیست. کار بدست کسی است که شما و این دنیا را ساخته است. اینبود چون حرفهای ساده و معقولی بود همه پذیرفتند و مسلمان هم شدند. باندازهی امروز هم آخوند و عمامهبسر نداشتند.
در قرآن بارها پیغمبر خطاب بمردم میگوید آیا فکر نمیکنید؟ آیا عقلتان را بکار نمیبرید؟ «أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ» ، «أَفَلَا تَعْقِلُونَ».
ولی چنانکه میبینیم این علما حرف پیغمبر را برعکس کرده و اصلاً با عقل مخالفند و بر روی همین اصل هم هست که دین اسلام را خود این آقایان خراب کردند که از صد یکی امروز درست اعتقادی به دین ندارد. زیرا هر حرفی که اینها میزنند نه با عقل میسازد و نه با علم و بدتر از همه که بخدا و پیغمبر هم نسبت میدهند. تا دنیا بوده کارها براهنمایی عقل پیش میرفته نه با تقلید و تعبد.
خلاصه این بود علت اینکه میگویند دین را باید از مجتهد تقلید کرد و چنانکه روشن کردیم فقط و فقط منظورشان اینست که افسار مردم را در دست داشته باشند ، پول آنها را بگیرند و زحمتنکشیده خوش بگزرانند و مردم هم چیزی نگویند و بازخواست نکنند.
حالا برویم ببینیم چرا این آخوندها و علما ، چه در نجف و چه در ایران مردم را حتا از شنیدن حرفهای کسروی هم منع میکنند ، راستی ببینیم مگر این مرد چه میگوید که اینقدر این آخوندها و ملاها بدست و پا افتادهاند. در اینجا هم یک تکه از تاریخ برایتان بگویم :
همه بخاطر داریم موقعی که پهلوی تازه بر سر کار آمده بود و شروع باقداماتی کرد و خواست وضعیت کشور را آبرومند نماید همین آخوندها بجنب و جوش افتادند و نارضایتی کردند زیرا پیش از پهلوی این آقایان دستگاههای مفتخواری بزرگی داشتند ولی چون پهلوی مدارس تازه باز کرد و مردم را بتحصیل علوم جدید تشویق نمود ، علما ملتفت شدند که اگر اینطور باشد و مردم سواد یاد بگیرند و فهمیده شوند دیگر چون خودشان میتوانند بخوانند و بنویسند بحرف آنها گوش نداده و بدتر از همه اینکه چون کتابهای آنها در دست باسوادها بیفتد مفتضح میشوند. زیرا همهی کتابهاشان دروغ و حکایتهای باورنکردنی از معجزه ، غیبگویی و کرامات است.
اینبود شروع بمخالفت با پهلوی کردند و در بین مردم هُو انداختند که بابی است ولی چنانکه دیدیم موفق نشدند و در زمان رضاشاه بیاندازه کارشان کساد بود. بطوری که عدهی زیادی از آنها از لباس آخوندی بیرون آمده در عدلیه و دیگر ادارات دولتی یعنی همان اداراتی که در اول مخالف آن بودند و آنها را دستگاه ظلمه مینامیدند شروع بکار کردند ، و این خود بهترین دلیل است که تا زورشان میرسد با همه چیز دشمنی مینمایند ولی وقتی که دیدند نمیشود خودشان هم آنها را قبول میکنند.
.
🔸 تکهی شش از هشت
کفاش : ببخشید آقا ، میخواهم یک سئوال دیگر بکنم. این حرفهای شما خوشبینی مرا نسبت بآخوندها دارد کم میکند. اجازه میفرمایید؟
آقاجلال : بفرمایید خیلی خوشحال میشوم.
کفاش : آنها میگویند چون شما علم دین ندارید از این جهت است که نمیتوانید در مسایل وارد شوید.
آقاجلال : این حرفشان هم برای حقهبازی و گیج کردن مردم است زیرا اگر شما علم دین ندارید و نمیتوانید در خوب و بد مسایل دینی قضاوت کنید ، دیگر از کجا میفهمید که حرف این آقایان درست است؟! اصلاً کسی که خوب و بد چیزی را تشخیص ندهد چطور میتواند آن را قبول کند؟! آدم موقعی یک حرفی را قبول میکند که به عقلش درست بیاید و بفهمد که آن حرف راست است.
از طرف دیگر ، دروغ بودن این حرفشان از جای دیگری هم معلوم میشود. زیرا ما میدانیم در موقعی که پیغمبر پاک اسلام آمد همهی مردم عربستان بتپرست و ساده و بیسواد بودند ، پس چطور آنها که علم دین نداشتند و حتا خواندن و نوشتن هم اغلب نمیدانستند حرفهای پیغمبر و مسایل دینی را فهمیدند ، اما ما امروز نمیفهمیم؟! مگر نشنیدهاید که میگویند پیغمبر برای عربهای ساده ، دین اسلام را شرح میداد که همه میفهمیدند و قبول هم میکردند. میدانید چرا؟ برای اینکه پیغمبر اسلام اولکاری که کرد مردم را به پیروی از عقل دعوت کرد. بمردم میگفت شما اگر عقلتان را قاضی کنید میفهمید از یک سنگ یا چوب که خودتان تراشیدهاید کاری ساخته نیست. کار بدست کسی است که شما و این دنیا را ساخته است. اینبود چون حرفهای ساده و معقولی بود همه پذیرفتند و مسلمان هم شدند. باندازهی امروز هم آخوند و عمامهبسر نداشتند.
در قرآن بارها پیغمبر خطاب بمردم میگوید آیا فکر نمیکنید؟ آیا عقلتان را بکار نمیبرید؟ «أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ» ، «أَفَلَا تَعْقِلُونَ».
ولی چنانکه میبینیم این علما حرف پیغمبر را برعکس کرده و اصلاً با عقل مخالفند و بر روی همین اصل هم هست که دین اسلام را خود این آقایان خراب کردند که از صد یکی امروز درست اعتقادی به دین ندارد. زیرا هر حرفی که اینها میزنند نه با عقل میسازد و نه با علم و بدتر از همه که بخدا و پیغمبر هم نسبت میدهند. تا دنیا بوده کارها براهنمایی عقل پیش میرفته نه با تقلید و تعبد.
خلاصه این بود علت اینکه میگویند دین را باید از مجتهد تقلید کرد و چنانکه روشن کردیم فقط و فقط منظورشان اینست که افسار مردم را در دست داشته باشند ، پول آنها را بگیرند و زحمتنکشیده خوش بگزرانند و مردم هم چیزی نگویند و بازخواست نکنند.
حالا برویم ببینیم چرا این آخوندها و علما ، چه در نجف و چه در ایران مردم را حتا از شنیدن حرفهای کسروی هم منع میکنند ، راستی ببینیم مگر این مرد چه میگوید که اینقدر این آخوندها و ملاها بدست و پا افتادهاند. در اینجا هم یک تکه از تاریخ برایتان بگویم :
همه بخاطر داریم موقعی که پهلوی تازه بر سر کار آمده بود و شروع باقداماتی کرد و خواست وضعیت کشور را آبرومند نماید همین آخوندها بجنب و جوش افتادند و نارضایتی کردند زیرا پیش از پهلوی این آقایان دستگاههای مفتخواری بزرگی داشتند ولی چون پهلوی مدارس تازه باز کرد و مردم را بتحصیل علوم جدید تشویق نمود ، علما ملتفت شدند که اگر اینطور باشد و مردم سواد یاد بگیرند و فهمیده شوند دیگر چون خودشان میتوانند بخوانند و بنویسند بحرف آنها گوش نداده و بدتر از همه اینکه چون کتابهای آنها در دست باسوادها بیفتد مفتضح میشوند. زیرا همهی کتابهاشان دروغ و حکایتهای باورنکردنی از معجزه ، غیبگویی و کرامات است.
اینبود شروع بمخالفت با پهلوی کردند و در بین مردم هُو انداختند که بابی است ولی چنانکه دیدیم موفق نشدند و در زمان رضاشاه بیاندازه کارشان کساد بود. بطوری که عدهی زیادی از آنها از لباس آخوندی بیرون آمده در عدلیه و دیگر ادارات دولتی یعنی همان اداراتی که در اول مخالف آن بودند و آنها را دستگاه ظلمه مینامیدند شروع بکار کردند ، و این خود بهترین دلیل است که تا زورشان میرسد با همه چیز دشمنی مینمایند ولی وقتی که دیدند نمیشود خودشان هم آنها را قبول میکنند.
.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی» (احمد کسروی)
🔸 ما بکار از راهش درآمدهایم (تکهی چهار از شش)
🔸 🖌 احمد کسروی
برای آنکه فرق میان کوششهای ما و کارهای بیهودهی دیگران نیک دانسته گردد یک مثل یاد میکنم : چنین فرض کنید شما بیک دیهی رفتهاید و میخواهید چند سالی در آنجا بمانید. ولی میبینید روستاییان در نادانی فرورفتهاند و از حقایق بسیار دورند ، (مثلاً سیزده را نحس میشمارند ، اگر کسی عطسه کرد پی کاری نمیروند ، زمین را هنوز بروی شاخ گاو میشمارند ، آفتاب را چنین میدانند که شامگاهان در یک چاهی فرومیرود و بامدادان از چاه دیگری بیرون میآید) و شما دوست میدارید که آنان را از نادانی بیرون آورید ـ آیا چه کار کنید؟..
آیا روستاییان را گرد آورده و از آنان یک حزبی میسازید و یک مرامنامه نوشته یک مادّهی آن را «مبارزه با نادانی» قرار میدهید و بهمین اندازه بس کرده آسوده مینشینید ، یا اینکه بنشر حقایق پرداخته و هر کجا که فرصت یافتید گفتگو میکنید و حقیقت زمین و آفتاب را با زبان روستاییفهم بآنان شرح میدهید ، و بیاساسی نحوست سیزده و بیتأثیری عطسه را بهمگی میفهمانید؟!.. آیا کدام یکی از این دو به خرد نزدیک است؟..
پیداست که آن کار نخستین بیهوده است و از حزب ساختن و مرامنامه نوشتن نتیجهای نباشد و باید باین کار دوم پرداخت و با نشر حقایق اوهام را از دلهای روستاییان بیرون گردانید. نتیجه تنها از این تواند بود.
کارما با دیگران همین فرق را دارد. ما بنشر حقایق میکوشیم ولی آنها بمرامنامه نوشتن بس میکنند. بلکه کارشان سستتر و بیمعنیتر از اینست. آن جملههایی را که در مرامنامههاشان مینویسند ، اگر پرسشهایی کنید خواهید دید معنای آنها را نیز نمیدانند. یک جملههاییست از اینجا و از آنجا برداشتهاند و خود معنایش را نمیفهمند.
مثلاً مینویسند : «کوشش باستواری بنیاد وحدت ملی». شما اگر بپرسید : ««وحدت ملی» چیست؟.. با چه چیزهاست که یگانگی درمیان یک توده پدید میآید؟..» ، خواهید دید پاسخی نتوانستند. اگر بپرسید : «شما از چه راه باستواری بنیاد آن خواهید کوشید و به چه کارهایی خواهید پرداخت؟!..» ، خواهید دید درماندند. اینها چیزهاییست که هیچگاه نیندیشیدهاند.
دوباره میگویم : آنان را باین کار جز خودخواهی برنینگیخته و مقصودشان جز هوسبازی نیست. اینست نیازی باندیشه در پیرامون آن ندارند. بیک کاری که هیچگاه نخواهند کوشید چه نیازی باندیشه در پیرامون آنست.
چنین فرض کنیم شما یک زمینی دارید و میخواهید براستی آن را آباد کنید و یک باغی پدید آورید. ناچار خواهید اندیشید که برای آن کار وسایل بسیاری از بیل و کلنگ و کارگر و نهال درخت و تخم و مانند اینها لازم دارید و باید چند سال بکوشید. ولی اگر چنین نیتی را براستی ندارید و تنها برای خودنمایی میگویید : «اینجا را باغ خواهیم کرد» ناچار دربارهی وسایلش نخواهید اندیشید. در آن حال ممکنست پایهی لاف و گزاف را بالا برده مدعی شوید که یک عمارت هشتاد طبقهای هم در یک گوشهی آن باغ موهومی خواهید ساخت.
چنانکه این حزبسازان نظیر همین لاف و گزاف را هم دارند و در چند مرامنامهای که بدستم افتاده میبینم گذشته از دیگر مادّهها که همگی لغو است یک مادّه هم «اصلاح دین» مینویسند که این خودش دلیل است که بیکبار از معانی چشم پوشیدهاند و تنها درپی الفاظند. اینها را کسانی مینویسند که اگر بپرسیم : «دین چیست؟..» خواهند درماند و معنی درست آن را نخواهند توانست. با این حال گستاخانه برمیدارند این عبارتها را مینویسند.
این عبارتها درست مانند آنست که یک مرد بیچیز و لاتی کسانی را دور خود گرد آورد و بآنها وعدهی تأسیس یک بانک دهد و یا گفتگو از یک شرکت یک ملیاردی کند.
.
🔸 ما بکار از راهش درآمدهایم (تکهی چهار از شش)
🔸 🖌 احمد کسروی
برای آنکه فرق میان کوششهای ما و کارهای بیهودهی دیگران نیک دانسته گردد یک مثل یاد میکنم : چنین فرض کنید شما بیک دیهی رفتهاید و میخواهید چند سالی در آنجا بمانید. ولی میبینید روستاییان در نادانی فرورفتهاند و از حقایق بسیار دورند ، (مثلاً سیزده را نحس میشمارند ، اگر کسی عطسه کرد پی کاری نمیروند ، زمین را هنوز بروی شاخ گاو میشمارند ، آفتاب را چنین میدانند که شامگاهان در یک چاهی فرومیرود و بامدادان از چاه دیگری بیرون میآید) و شما دوست میدارید که آنان را از نادانی بیرون آورید ـ آیا چه کار کنید؟..
آیا روستاییان را گرد آورده و از آنان یک حزبی میسازید و یک مرامنامه نوشته یک مادّهی آن را «مبارزه با نادانی» قرار میدهید و بهمین اندازه بس کرده آسوده مینشینید ، یا اینکه بنشر حقایق پرداخته و هر کجا که فرصت یافتید گفتگو میکنید و حقیقت زمین و آفتاب را با زبان روستاییفهم بآنان شرح میدهید ، و بیاساسی نحوست سیزده و بیتأثیری عطسه را بهمگی میفهمانید؟!.. آیا کدام یکی از این دو به خرد نزدیک است؟..
پیداست که آن کار نخستین بیهوده است و از حزب ساختن و مرامنامه نوشتن نتیجهای نباشد و باید باین کار دوم پرداخت و با نشر حقایق اوهام را از دلهای روستاییان بیرون گردانید. نتیجه تنها از این تواند بود.
کارما با دیگران همین فرق را دارد. ما بنشر حقایق میکوشیم ولی آنها بمرامنامه نوشتن بس میکنند. بلکه کارشان سستتر و بیمعنیتر از اینست. آن جملههایی را که در مرامنامههاشان مینویسند ، اگر پرسشهایی کنید خواهید دید معنای آنها را نیز نمیدانند. یک جملههاییست از اینجا و از آنجا برداشتهاند و خود معنایش را نمیفهمند.
مثلاً مینویسند : «کوشش باستواری بنیاد وحدت ملی». شما اگر بپرسید : ««وحدت ملی» چیست؟.. با چه چیزهاست که یگانگی درمیان یک توده پدید میآید؟..» ، خواهید دید پاسخی نتوانستند. اگر بپرسید : «شما از چه راه باستواری بنیاد آن خواهید کوشید و به چه کارهایی خواهید پرداخت؟!..» ، خواهید دید درماندند. اینها چیزهاییست که هیچگاه نیندیشیدهاند.
دوباره میگویم : آنان را باین کار جز خودخواهی برنینگیخته و مقصودشان جز هوسبازی نیست. اینست نیازی باندیشه در پیرامون آن ندارند. بیک کاری که هیچگاه نخواهند کوشید چه نیازی باندیشه در پیرامون آنست.
چنین فرض کنیم شما یک زمینی دارید و میخواهید براستی آن را آباد کنید و یک باغی پدید آورید. ناچار خواهید اندیشید که برای آن کار وسایل بسیاری از بیل و کلنگ و کارگر و نهال درخت و تخم و مانند اینها لازم دارید و باید چند سال بکوشید. ولی اگر چنین نیتی را براستی ندارید و تنها برای خودنمایی میگویید : «اینجا را باغ خواهیم کرد» ناچار دربارهی وسایلش نخواهید اندیشید. در آن حال ممکنست پایهی لاف و گزاف را بالا برده مدعی شوید که یک عمارت هشتاد طبقهای هم در یک گوشهی آن باغ موهومی خواهید ساخت.
چنانکه این حزبسازان نظیر همین لاف و گزاف را هم دارند و در چند مرامنامهای که بدستم افتاده میبینم گذشته از دیگر مادّهها که همگی لغو است یک مادّه هم «اصلاح دین» مینویسند که این خودش دلیل است که بیکبار از معانی چشم پوشیدهاند و تنها درپی الفاظند. اینها را کسانی مینویسند که اگر بپرسیم : «دین چیست؟..» خواهند درماند و معنی درست آن را نخواهند توانست. با این حال گستاخانه برمیدارند این عبارتها را مینویسند.
این عبارتها درست مانند آنست که یک مرد بیچیز و لاتی کسانی را دور خود گرد آورد و بآنها وعدهی تأسیس یک بانک دهد و یا گفتگو از یک شرکت یک ملیاردی کند.
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش ششم : کتابهای کهن و بایاهای ما)
🔸 4ـ چه سودی در تاریخ خواندن هست؟ (تکهی یک از دو)
🔸 🖌 احمد کسروی
[در آغاز سال پنجم پیمان ، فتحی نامی از هواداران پیمان از بندر شاه سودهایی برای تاریخ خواندن نوشته که در پیمان چاپ شده و سپس چنین آمده :]
چون آقای فتحی از هواداران پیمان هستند و این گفتارشان از نگارشهای پیمان برکنار نیست آن را چاپ کردیم ولی میباید چند سطری بر گفتههای ایشان بیفزاییم :
نخست اینکه تاریخ خواندن و از نیک و بد گذشتگان آگاه شدن و از آنها پند آموختن که خواست ما و آقای فتحی است چیز دیگر است و بگذشته پرداختن و آن را مایهی سرگرمی ساختن چیز دیگر (1) . باید میانهی این دو جدایی گزاشت چنانکه در جای دیگری آن را بازنمودهایم.
دوم اینکه تاریخ ایران از قرنها باینسو کار داوری را از دست داده و ما درمیان کتابهای فارسی یک تاریخی که بتوان بآن نام داوری داد پیدا نمیکنیم و چون خواست ما گفتگو از آن کتابها نیست تنها بیک دلیل بسنده کرده درمیگذریم :
پیشامد دلگداز مغول که آقای فتحی از آن یاد کرده ، در آن پیشامد گناهکار تنها سلطانمحمد خوارزمشاه نبوده. آری او گناهکار است و همیشه باید نامش ببدی آورده شود. لیکن گناهکاران دیگر نیز فراوان بودهاند که چون تاریخ بداوری نپرداخته مردم آنان را نمیشناسند. هست یک مردی که بگفتهی خودش چون آمدن مغول را بخراسان و عراق شنیده زنان و فرزندان خود را بیسرپرست گزارده و شبانه با چند تن از بیرگان دیگری بگریخته که سپس چون مغولان به ری رسیدهاند همهی خاندان او را از دم تیغ گذرانیدهاند ، و از بس بیرگ و بدنهاد بوده این کار زشت را در کتابش نوشته است و چنین کسی که همیشه باید نامش ببدی یاد شود کسانی او را از بزرگان و پیشوایان میشمارند و کتاب شومش را چاپ کرده بدست مردم میدهند. (2)
هست مردی که از بهر خوشگذرانی هر زمان خود را بدرباری میبسته و چون هلاکو بایران آمده خود را باو بسته و جلو او افتاده و مغولان را بر سر بغداد کشیده و با این سیاهکاری هنوز مردم او را ببزرگی یاد میکنند. (3)
هست مرد فرومایهی بدنهادی که پس از آنهمه ستمها و بیدادگریها که از هلاکو بر ایرانیان رفته بود آباقاخان پسر او را ستایش سروده و نیرومندی و پایداری او را خواسته است. (4)
هستند مردان نادان بدنهادی که چون مغولان در ایران جا گرفتند بجای آنکه بمردم دل دهند و آنان را از نومیدی بازدارند و کمکم دلیر گردانیده برای ایستادگی در برابر بیگانگان و بیرون راندن ایشان از ایران آماده گردانند ، بدنهادانه از هر راهی بسست گردانیدن مردم کوشیدهاند و فلسفهی جبریگری را پیش کشیده گناه مغولان را بگردن خدا انداختهاند و اگر کسی جستجو کند هزاران شعر دربارهی جبریگری سروده چنان افسانهی بیسر و ته را در سراسر دلها جا دادهاند و بدینسان بر نومیدی و سستی مردم افزوده و دست و پای آنان را بیکبار بستهاند. (5)
پابرگیها :
1ـ یک مثال برای این ، داستان کربلا و امام حسین را هر سال تازه گردانیدن است. مثالهای دیگر : کتابهای تذکرةالاولیاء و تذکرةالشعرا را تصحیح و چاپ کردن ، سخن از گاتهای زردشت راندن و زندگینامهی فلان شاعر بیارج را کاویدن.
2ـ این مرد بیرگ نجمالدین رازی و کتاب شومش مرصادالعباد است.
3ـ این تیرهدرون کسی نیست جز خواجه نصیرالدین توسی.
4ـ این فرومایه شاعر نامداریست که او را از «مفاخر ملی» نیز شمردهاند و او کسی نیست جز سعدی. داستان پستیآموز مرد پارسا و مست بربط ببغل ، در آغاز این کتاب ، ازوست.
5ـ بیشتر شاعران اندیشههای جبریگری را در شعرهای خود برنگهای گوناگون و بشیوایی سرودهاند.
.
🔸 4ـ چه سودی در تاریخ خواندن هست؟ (تکهی یک از دو)
🔸 🖌 احمد کسروی
[در آغاز سال پنجم پیمان ، فتحی نامی از هواداران پیمان از بندر شاه سودهایی برای تاریخ خواندن نوشته که در پیمان چاپ شده و سپس چنین آمده :]
چون آقای فتحی از هواداران پیمان هستند و این گفتارشان از نگارشهای پیمان برکنار نیست آن را چاپ کردیم ولی میباید چند سطری بر گفتههای ایشان بیفزاییم :
نخست اینکه تاریخ خواندن و از نیک و بد گذشتگان آگاه شدن و از آنها پند آموختن که خواست ما و آقای فتحی است چیز دیگر است و بگذشته پرداختن و آن را مایهی سرگرمی ساختن چیز دیگر (1) . باید میانهی این دو جدایی گزاشت چنانکه در جای دیگری آن را بازنمودهایم.
دوم اینکه تاریخ ایران از قرنها باینسو کار داوری را از دست داده و ما درمیان کتابهای فارسی یک تاریخی که بتوان بآن نام داوری داد پیدا نمیکنیم و چون خواست ما گفتگو از آن کتابها نیست تنها بیک دلیل بسنده کرده درمیگذریم :
پیشامد دلگداز مغول که آقای فتحی از آن یاد کرده ، در آن پیشامد گناهکار تنها سلطانمحمد خوارزمشاه نبوده. آری او گناهکار است و همیشه باید نامش ببدی آورده شود. لیکن گناهکاران دیگر نیز فراوان بودهاند که چون تاریخ بداوری نپرداخته مردم آنان را نمیشناسند. هست یک مردی که بگفتهی خودش چون آمدن مغول را بخراسان و عراق شنیده زنان و فرزندان خود را بیسرپرست گزارده و شبانه با چند تن از بیرگان دیگری بگریخته که سپس چون مغولان به ری رسیدهاند همهی خاندان او را از دم تیغ گذرانیدهاند ، و از بس بیرگ و بدنهاد بوده این کار زشت را در کتابش نوشته است و چنین کسی که همیشه باید نامش ببدی یاد شود کسانی او را از بزرگان و پیشوایان میشمارند و کتاب شومش را چاپ کرده بدست مردم میدهند. (2)
هست مردی که از بهر خوشگذرانی هر زمان خود را بدرباری میبسته و چون هلاکو بایران آمده خود را باو بسته و جلو او افتاده و مغولان را بر سر بغداد کشیده و با این سیاهکاری هنوز مردم او را ببزرگی یاد میکنند. (3)
هست مرد فرومایهی بدنهادی که پس از آنهمه ستمها و بیدادگریها که از هلاکو بر ایرانیان رفته بود آباقاخان پسر او را ستایش سروده و نیرومندی و پایداری او را خواسته است. (4)
هستند مردان نادان بدنهادی که چون مغولان در ایران جا گرفتند بجای آنکه بمردم دل دهند و آنان را از نومیدی بازدارند و کمکم دلیر گردانیده برای ایستادگی در برابر بیگانگان و بیرون راندن ایشان از ایران آماده گردانند ، بدنهادانه از هر راهی بسست گردانیدن مردم کوشیدهاند و فلسفهی جبریگری را پیش کشیده گناه مغولان را بگردن خدا انداختهاند و اگر کسی جستجو کند هزاران شعر دربارهی جبریگری سروده چنان افسانهی بیسر و ته را در سراسر دلها جا دادهاند و بدینسان بر نومیدی و سستی مردم افزوده و دست و پای آنان را بیکبار بستهاند. (5)
پابرگیها :
1ـ یک مثال برای این ، داستان کربلا و امام حسین را هر سال تازه گردانیدن است. مثالهای دیگر : کتابهای تذکرةالاولیاء و تذکرةالشعرا را تصحیح و چاپ کردن ، سخن از گاتهای زردشت راندن و زندگینامهی فلان شاعر بیارج را کاویدن.
2ـ این مرد بیرگ نجمالدین رازی و کتاب شومش مرصادالعباد است.
3ـ این تیرهدرون کسی نیست جز خواجه نصیرالدین توسی.
4ـ این فرومایه شاعر نامداریست که او را از «مفاخر ملی» نیز شمردهاند و او کسی نیست جز سعدی. داستان پستیآموز مرد پارسا و مست بربط ببغل ، در آغاز این کتاب ، ازوست.
5ـ بیشتر شاعران اندیشههای جبریگری را در شعرهای خود برنگهای گوناگون و بشیوایی سرودهاند.
.
حزب و گمراهیهای سیاسی 3.pdf
225.7 KB
🔸 حزب و گمراهیهای سیاسی
🖌 احمد کسروی
🔹 باید از نادانیها جلو گرفت
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
.
🖌 احمد کسروی
🔹 باید از نادانیها جلو گرفت
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
.
🔶 رمضان کفاش از روضه برگشته
🔸 تکهی هفت از هشت
اما از چهار سال پیش که پهلوی رفت دو مرتبه سر و کلهی آنها پیدا شد و از نجف که مرکزشان است آمدند و همانهایی هم که در ادارات کار میکردند اغلب بیرون آمده دو مرتبه در رخت آخوندی رفتند و شروع بروضهخوانی و بد گفتن بدولت و شاه سابق نمودند.
منظورم از این حرفها این است که این آقایان تا میبینند کسی پیدا شده میخواهد دستگاه آنها را بهم زند و با کارش باعث کسادی بازار آنها میشود فوراً او را کافر و خداناشناس معرفی میکنند و در اطرافش حرفهای دروغ منتشر میکنند و او را بیدین خوانده تکفیر مینمایند. حالا حکایت کسروی هم همین طور است.
این کسروی یک نفر آذربایجانی است و دارای سواد عربی کامل است و معنی قرآن و حقیقت دین اسلام را خیلی بهتر از مجتهدین و علما میداند و چون همهی کتابهای دینی و احادیث و اخبار را خوانده است از این جهت بحقهبازی و دروغگویی آخوندها پی برده و برای اینکه مردم را از اسرار حیله و نیرنگ آنها مطلع سازد و ثابت کند حرفهایی که اینها میزنند همه بر ضد دین اسلام است کتابهایی نوشته و از خود آخوندها جواب خواسته و کتابهایش را خودش به نجف و دیگر جاها که آخوندها زیاد هستند فرستاده که جواب بدهند ولی تاکنون که ده الی دوازده سال است هیچ جوابی ندادهاند. چون حرفهای این مرد همه با دلیل است و مردم را به پیروی از عقل وامیدارد. در مدت کمی در همه جا مشهور شده و نوشتههایش با سرعت فروش میرود. چنانکه الان پیروانش در پنجاه شهرستان ایران تشکیلات دارند و حتا در خارجه هم معروف شده و پیرو دارد.
خلاصه مردم را سخت تکان داده و چون مفتخواری آخوندها را به رخشان کشیده همه جا حرف او و کتابهایش درمیانست.
ولی آخوندها چون دیدند که بسرعت مریدانشان دارند متفرق میشوند بدست و پا افتاده شروع به هو و جنجال کرده از نجف و قم تلگرافها بدولت کردند. اما هیچ سودی نداد. حالا خودشان بین مردم افتاده دروغ میسازند که اینها دین ندارند و کافرند ، قرآن میسوزانند و هزارها دروغ دیگر که آدم از گفتنش شرم میکند ، تنها برای اینکه مردم را نسبت باو بدبین کنند و نگزارند مریدانشان پراکنده شده دستگاه مفتخواریشان از بین برود. اصل قضیه اینست که آنها با کور کردن مردم میخواهند کار خودشان را بکنند ولی این مرد میخواهد مردم را نسبت بکارهای آنها آگاه و روشن سازد.
کسروی میگوید اینهمه کارگر ، عمله و بقال ، که روزها زحمت میکشند و پولی بدست میآورند چه سبب دارد که آخوندها پول آنها را بگیرند و خرج خودشان بکنند؟! بعوض آنکه وسایل آسایش و رفاه مردم را آماده کنند انصاف است که بنام خمس و زکات و سهم امام پول آنها را بگیرند و هیچ کاری هم جز روضهخوانی و دروغگویی برای آنها نکنند؟ آیا عدالت و انصاف باین عمل ظالمانه حکم میکند؟!.
چند سال پیش که تیفوس آمده بود و عدهی زیادی از مردم را کشت چطور این آقایان که سالیان دراز از مردم استفاده کرده و پولهای زیادی گرفته بودند هیچ کمکی نکرده و حتا یک سوزن یا دوا هم خرج او نکردند تا اینکه خارجیها که بقول آنها کافرند بما کمک کردند و عدهی زیادی را از مرگ نجات دادند. پس این پولها را برای چه میگیرند؟!.. فقط خودشان بخورند؟!.
به هر جهت سرتان را بیشتر درد نیاورم ، اساس مخالفت آخوندها با کسروی و پیروانش ، بر سر گمراه کردن مردم و مفتخواری است و آخوندها هم زور میزنند که دستگاه گمراهکنندهی خودشان را حفظ کنند. برای این منظور است که دروغ میسازند ، مردم را بر آنها میشورانند ، بالای منبرها هو میکنند.
مثلاً یکی از حرفهای کسروی اینست که میگوید ما همه مردم یک کشوریم ، باهم برادر و خواهریم ، چرا باید یکی بهائی ، یکی سنی و دیگری شیعه باشیم و آن وقت بر سر این دو دستگیها باهم نزاع کنیم و همدیگر را بکشیم؟!. بیایید حرفهامان را بزنیم و همه با عقل خودمان یک راه راست را بگیریم و مانند یک خانوادهی خوش و خرم ، برادر و خواهروار زندگانی کنیم. کشورمان را آباد نماییم ، از دنیا بیشتر از این استفاده بریم.
ولی این حرفها برای آخوندها ناگوار است. زیرا آنها همیشه میخواهند بین مردم نفاق باشد که خودشان سود برند. روضهخوانیها همه لعنت بر عُمَر و ابوبکر است. اگر مردم از اینها دست بکشند و دیگر شیعه و سنی در کار نباشد ، دیگر آخوند برای کی روضه بخواند و بد به عُمَر و عثمان بگوید و بنام دین و خدا دروغ بسازد؟!.
.
🔸 تکهی هفت از هشت
اما از چهار سال پیش که پهلوی رفت دو مرتبه سر و کلهی آنها پیدا شد و از نجف که مرکزشان است آمدند و همانهایی هم که در ادارات کار میکردند اغلب بیرون آمده دو مرتبه در رخت آخوندی رفتند و شروع بروضهخوانی و بد گفتن بدولت و شاه سابق نمودند.
منظورم از این حرفها این است که این آقایان تا میبینند کسی پیدا شده میخواهد دستگاه آنها را بهم زند و با کارش باعث کسادی بازار آنها میشود فوراً او را کافر و خداناشناس معرفی میکنند و در اطرافش حرفهای دروغ منتشر میکنند و او را بیدین خوانده تکفیر مینمایند. حالا حکایت کسروی هم همین طور است.
این کسروی یک نفر آذربایجانی است و دارای سواد عربی کامل است و معنی قرآن و حقیقت دین اسلام را خیلی بهتر از مجتهدین و علما میداند و چون همهی کتابهای دینی و احادیث و اخبار را خوانده است از این جهت بحقهبازی و دروغگویی آخوندها پی برده و برای اینکه مردم را از اسرار حیله و نیرنگ آنها مطلع سازد و ثابت کند حرفهایی که اینها میزنند همه بر ضد دین اسلام است کتابهایی نوشته و از خود آخوندها جواب خواسته و کتابهایش را خودش به نجف و دیگر جاها که آخوندها زیاد هستند فرستاده که جواب بدهند ولی تاکنون که ده الی دوازده سال است هیچ جوابی ندادهاند. چون حرفهای این مرد همه با دلیل است و مردم را به پیروی از عقل وامیدارد. در مدت کمی در همه جا مشهور شده و نوشتههایش با سرعت فروش میرود. چنانکه الان پیروانش در پنجاه شهرستان ایران تشکیلات دارند و حتا در خارجه هم معروف شده و پیرو دارد.
خلاصه مردم را سخت تکان داده و چون مفتخواری آخوندها را به رخشان کشیده همه جا حرف او و کتابهایش درمیانست.
ولی آخوندها چون دیدند که بسرعت مریدانشان دارند متفرق میشوند بدست و پا افتاده شروع به هو و جنجال کرده از نجف و قم تلگرافها بدولت کردند. اما هیچ سودی نداد. حالا خودشان بین مردم افتاده دروغ میسازند که اینها دین ندارند و کافرند ، قرآن میسوزانند و هزارها دروغ دیگر که آدم از گفتنش شرم میکند ، تنها برای اینکه مردم را نسبت باو بدبین کنند و نگزارند مریدانشان پراکنده شده دستگاه مفتخواریشان از بین برود. اصل قضیه اینست که آنها با کور کردن مردم میخواهند کار خودشان را بکنند ولی این مرد میخواهد مردم را نسبت بکارهای آنها آگاه و روشن سازد.
کسروی میگوید اینهمه کارگر ، عمله و بقال ، که روزها زحمت میکشند و پولی بدست میآورند چه سبب دارد که آخوندها پول آنها را بگیرند و خرج خودشان بکنند؟! بعوض آنکه وسایل آسایش و رفاه مردم را آماده کنند انصاف است که بنام خمس و زکات و سهم امام پول آنها را بگیرند و هیچ کاری هم جز روضهخوانی و دروغگویی برای آنها نکنند؟ آیا عدالت و انصاف باین عمل ظالمانه حکم میکند؟!.
چند سال پیش که تیفوس آمده بود و عدهی زیادی از مردم را کشت چطور این آقایان که سالیان دراز از مردم استفاده کرده و پولهای زیادی گرفته بودند هیچ کمکی نکرده و حتا یک سوزن یا دوا هم خرج او نکردند تا اینکه خارجیها که بقول آنها کافرند بما کمک کردند و عدهی زیادی را از مرگ نجات دادند. پس این پولها را برای چه میگیرند؟!.. فقط خودشان بخورند؟!.
به هر جهت سرتان را بیشتر درد نیاورم ، اساس مخالفت آخوندها با کسروی و پیروانش ، بر سر گمراه کردن مردم و مفتخواری است و آخوندها هم زور میزنند که دستگاه گمراهکنندهی خودشان را حفظ کنند. برای این منظور است که دروغ میسازند ، مردم را بر آنها میشورانند ، بالای منبرها هو میکنند.
مثلاً یکی از حرفهای کسروی اینست که میگوید ما همه مردم یک کشوریم ، باهم برادر و خواهریم ، چرا باید یکی بهائی ، یکی سنی و دیگری شیعه باشیم و آن وقت بر سر این دو دستگیها باهم نزاع کنیم و همدیگر را بکشیم؟!. بیایید حرفهامان را بزنیم و همه با عقل خودمان یک راه راست را بگیریم و مانند یک خانوادهی خوش و خرم ، برادر و خواهروار زندگانی کنیم. کشورمان را آباد نماییم ، از دنیا بیشتر از این استفاده بریم.
ولی این حرفها برای آخوندها ناگوار است. زیرا آنها همیشه میخواهند بین مردم نفاق باشد که خودشان سود برند. روضهخوانیها همه لعنت بر عُمَر و ابوبکر است. اگر مردم از اینها دست بکشند و دیگر شیعه و سنی در کار نباشد ، دیگر آخوند برای کی روضه بخواند و بد به عُمَر و عثمان بگوید و بنام دین و خدا دروغ بسازد؟!.
.
🔶 «حزب و گمراهیهای سیاسی»
🔸 ما بکار از راهش درآمدهایم (تکهی پنج از شش)
🔸 🖌 احمد کسروی
روزهایی که تازه بتهران آمده بودم میشنیدم یکی گفته من «دائرةالمعارف» خواهم نوشت. روزی در یک مجلسی گفتگو میکردند گفتم : «دائرةالمعارف یا انسیکلوپیدی کتابی را میگویند که همهی دانشها را دربر داشته باشد و اینست آن را یک تن نمیتواند نوشت. بلکه باید دانشمندان هر فنی در نوشتن آن شرکت کنند. پس آن کسی که مدعی است دائرةالمعارف خواهد نوشت همین دلیل است که معنی دائرةالمعارف را نمیداند. (1)
آن لاتی که مینشیند و وعدهی تأسیس بانک میدهد پیداست که معنی بانک را نمیداند! آن حزبسازانی که در مرامنامههاشان مینویسند : «اصلاح دین» بیگمانست که معنی دین را نفهمیدهاند. اگر فهمیده بودند بچنین سخنی گستاخی نمینمودند.
موضوع دین بماند ، در آن زمینهی «وحدت ملی» گفتگو کنم. این یک چیزیست از سالها بزبانها افتاده. از سالها این آرزو درمیانست که تودهی ایران همگی یکی گردند و درمیانشان جدایی و پراکندگی نباشد. ما نیز آن را آرزو میکنیم. ولی باید دید مقصود چیست و از چه راه میتوان بآن رسید؟..
برای روشنی مطلب باید موانع آن یگانگی را شرح دهیم : در ایران امروز چند چیز است که توده را از هم پراکنده و پریشانی بمیان ایشان انداخته : یکی از آنها کیشهاست ، در ایران شمردهایم چهارده مذهب هست که پیروان هر مذهبی از هم جدا میباشند. دیگری از آنها زبانست. در این کشور زبانهای بسیاری هست (از ترکی و عربی و ارمنی و آسوری و فارسی) و اینها خود مایهی جدایی و کینهتوزی میباشد. دیگری از آنها پریشانی اندیشههاست که شما چهار تن را با یک اندیشه پیدا نتوانید کرد.
اینها موانع یگانگیست و ما که چاره میخواهیم باید با یکایک اینها در نبرد باشیم ، و این کاریست که ما از نُه سال پیش بآن برخاستهایم و میکوشیم. در این نُه سال ما از یکسو با این موانع نبرد کرده و به هر کدام حملههای سختی کردهایم و از یکسو بنشر حقایق و روشن گردانیدن معنی درست زندگی تلاش نمودهایم.
مثلاً دیروز از مخالفتی که با شعرا کردهایم سخن راندم. آن مخالفت را چرا کردهایم؟... چه نتیجه از آن میخواستیم؟ برای این کردهایم که یکی از علل پریشانی اندیشهها شعرهای همان شاعران میباشد. اینان در زمان مغول در دور بدبختی و زبونی ایرانیان برخاسته و هرچه شنیده و اندیشیدهاند ـ از کج و راست و سودمند و زیانمند ـ برشتهی نظم کشیده برای آیندگان یادگار گزاردهاند.
شما اگر یک دیوان شاعری را باز کنید و با یک دقتی آن را جستجو نمایید ، در هر صفحه چند مطلب متناقص هم بنظم کشیده شده : تعلیمات دینی ، فلسفهی یونان ، بدآموزیهای خراباتیان ، پندارهای صوفیان ، گمراهیهای باطنیان ، خرافات بنیاسرائیل ، بافندگیهای منجمان و بسیار مانند اینها همه بهم درآمیخته ، و با یک زبان خوش و شیوایی برشتهی شعر آورده گردیده. اینست کسانی که بآن دیوانها انس دارند مغزهای آنها آکنده از اندیشههای متناقض میباشد و در نتیجهی همین آکندگی مغز ارادههاشان سست و اخلاقشان آلوده است. اینست علت مخالفت ما با آن شعرها و دیوانها.
این یک موضوعیست که باید بسیار مشروحتر از این بنویسیم. در اینجا مقصود آنست که در این نُه سال ما همه در راه یگانگی توده ، یا بگفتهی دیگران «وحدت ملی» کوشیدهایم و کنون هم در همان زمینه میکوشیم. اینهمه گفتارهای پیاپی برای نشر حقایق است که اندیشهها بهم نزدیک گردد.
ما این را خود دانستهایم و میکوشیم. ولی دیگران تنها بنوشتنش در مرامنامه بس میکنند که نه معنایش را میدانند و نه کمترین کوششی را در آن راه بکار خواهند برد. بلکه همین رفتار بیخردانهشان که هرچند تنی یک حزبی پدید میآورند خود دلیل است که کمترین علاقه را باین موضوع ندارند. زیرا اگر علاقه داشتند خودشان به پراکندگی نمیکوشیدند. اگر علاقه داشتند با یک شوق و دلخواه بما پیوسته همدستی مینمودند.
داستان اینان داستان آن کودکیست که در کودکستان جملههایی یادش داده بودند که یکی هم این بود : «چون پدر و مادرمان خوابیده صدا نکنیم ...». کودک این را یاد گرفته بود و هنگام ظهر که پدر و مادرش خوابیده بودند با آواز بلند آن را میخواند.
اینان در بیشعوری از آن کودک کمتر نیستند. «اتحاد» و «اتفاق» و «وحدت ملی» و این گونه عنوانها را یاد گرفتهاند ولی خودشان یگانگی را بهم زده هر چهار تنی یک حزبی میسازند.
👇
🔸 ما بکار از راهش درآمدهایم (تکهی پنج از شش)
🔸 🖌 احمد کسروی
روزهایی که تازه بتهران آمده بودم میشنیدم یکی گفته من «دائرةالمعارف» خواهم نوشت. روزی در یک مجلسی گفتگو میکردند گفتم : «دائرةالمعارف یا انسیکلوپیدی کتابی را میگویند که همهی دانشها را دربر داشته باشد و اینست آن را یک تن نمیتواند نوشت. بلکه باید دانشمندان هر فنی در نوشتن آن شرکت کنند. پس آن کسی که مدعی است دائرةالمعارف خواهد نوشت همین دلیل است که معنی دائرةالمعارف را نمیداند. (1)
آن لاتی که مینشیند و وعدهی تأسیس بانک میدهد پیداست که معنی بانک را نمیداند! آن حزبسازانی که در مرامنامههاشان مینویسند : «اصلاح دین» بیگمانست که معنی دین را نفهمیدهاند. اگر فهمیده بودند بچنین سخنی گستاخی نمینمودند.
موضوع دین بماند ، در آن زمینهی «وحدت ملی» گفتگو کنم. این یک چیزیست از سالها بزبانها افتاده. از سالها این آرزو درمیانست که تودهی ایران همگی یکی گردند و درمیانشان جدایی و پراکندگی نباشد. ما نیز آن را آرزو میکنیم. ولی باید دید مقصود چیست و از چه راه میتوان بآن رسید؟..
برای روشنی مطلب باید موانع آن یگانگی را شرح دهیم : در ایران امروز چند چیز است که توده را از هم پراکنده و پریشانی بمیان ایشان انداخته : یکی از آنها کیشهاست ، در ایران شمردهایم چهارده مذهب هست که پیروان هر مذهبی از هم جدا میباشند. دیگری از آنها زبانست. در این کشور زبانهای بسیاری هست (از ترکی و عربی و ارمنی و آسوری و فارسی) و اینها خود مایهی جدایی و کینهتوزی میباشد. دیگری از آنها پریشانی اندیشههاست که شما چهار تن را با یک اندیشه پیدا نتوانید کرد.
اینها موانع یگانگیست و ما که چاره میخواهیم باید با یکایک اینها در نبرد باشیم ، و این کاریست که ما از نُه سال پیش بآن برخاستهایم و میکوشیم. در این نُه سال ما از یکسو با این موانع نبرد کرده و به هر کدام حملههای سختی کردهایم و از یکسو بنشر حقایق و روشن گردانیدن معنی درست زندگی تلاش نمودهایم.
مثلاً دیروز از مخالفتی که با شعرا کردهایم سخن راندم. آن مخالفت را چرا کردهایم؟... چه نتیجه از آن میخواستیم؟ برای این کردهایم که یکی از علل پریشانی اندیشهها شعرهای همان شاعران میباشد. اینان در زمان مغول در دور بدبختی و زبونی ایرانیان برخاسته و هرچه شنیده و اندیشیدهاند ـ از کج و راست و سودمند و زیانمند ـ برشتهی نظم کشیده برای آیندگان یادگار گزاردهاند.
شما اگر یک دیوان شاعری را باز کنید و با یک دقتی آن را جستجو نمایید ، در هر صفحه چند مطلب متناقص هم بنظم کشیده شده : تعلیمات دینی ، فلسفهی یونان ، بدآموزیهای خراباتیان ، پندارهای صوفیان ، گمراهیهای باطنیان ، خرافات بنیاسرائیل ، بافندگیهای منجمان و بسیار مانند اینها همه بهم درآمیخته ، و با یک زبان خوش و شیوایی برشتهی شعر آورده گردیده. اینست کسانی که بآن دیوانها انس دارند مغزهای آنها آکنده از اندیشههای متناقض میباشد و در نتیجهی همین آکندگی مغز ارادههاشان سست و اخلاقشان آلوده است. اینست علت مخالفت ما با آن شعرها و دیوانها.
این یک موضوعیست که باید بسیار مشروحتر از این بنویسیم. در اینجا مقصود آنست که در این نُه سال ما همه در راه یگانگی توده ، یا بگفتهی دیگران «وحدت ملی» کوشیدهایم و کنون هم در همان زمینه میکوشیم. اینهمه گفتارهای پیاپی برای نشر حقایق است که اندیشهها بهم نزدیک گردد.
ما این را خود دانستهایم و میکوشیم. ولی دیگران تنها بنوشتنش در مرامنامه بس میکنند که نه معنایش را میدانند و نه کمترین کوششی را در آن راه بکار خواهند برد. بلکه همین رفتار بیخردانهشان که هرچند تنی یک حزبی پدید میآورند خود دلیل است که کمترین علاقه را باین موضوع ندارند. زیرا اگر علاقه داشتند خودشان به پراکندگی نمیکوشیدند. اگر علاقه داشتند با یک شوق و دلخواه بما پیوسته همدستی مینمودند.
داستان اینان داستان آن کودکیست که در کودکستان جملههایی یادش داده بودند که یکی هم این بود : «چون پدر و مادرمان خوابیده صدا نکنیم ...». کودک این را یاد گرفته بود و هنگام ظهر که پدر و مادرش خوابیده بودند با آواز بلند آن را میخواند.
اینان در بیشعوری از آن کودک کمتر نیستند. «اتحاد» و «اتفاق» و «وحدت ملی» و این گونه عنوانها را یاد گرفتهاند ولی خودشان یگانگی را بهم زده هر چهار تنی یک حزبی میسازند.
👇
پابرگی :
1ـ بودند کسانی که به تنهایی کتابهایی بنام «دانستنیها» یا «اطلاعات عمومی» فراهم میآوردند. این کتابها گردآمدهی دانشها نبود ، بیشتر آگاهیهای پراکندهای بود که از کشورها و مردم جهان ، جغرافیا و تاریخ کشورها و مانند این زمینهها گرد آورده بودند. بودند کسانی که این کتابهای تک جلدی را دائرةالمعارف نام نهادند تا بفروش آن بیفزایند.
دائرةالمعارفی که در ایران از روی روش دانشورانه تدوین یافته و شایستهی این نام میباشد دائرةالمعارفی است که گروهی از استادان و دانشوران ایرانی با سود جستن از انسیکلوپدی کلمبیا و ترجمهی بخشهایی از آن و انبوهی از آگاهیها که ویژهی ایرانست فراهم آوردند و بنام «دائرةالمعارف فارسی» در سه جلد بزرگ بیرون دادند. گام دیگر در این راه را «شورای کتاب کودک» به راهبری شادروان بانو توران میرهادی بهمراهی چند صد تن از دانشوران کشور برداشت و «فرهنگنامهی کودکان و نوجوانان» را آغاز کرد و جلد به جلد بیرون داد.
.
1ـ بودند کسانی که به تنهایی کتابهایی بنام «دانستنیها» یا «اطلاعات عمومی» فراهم میآوردند. این کتابها گردآمدهی دانشها نبود ، بیشتر آگاهیهای پراکندهای بود که از کشورها و مردم جهان ، جغرافیا و تاریخ کشورها و مانند این زمینهها گرد آورده بودند. بودند کسانی که این کتابهای تک جلدی را دائرةالمعارف نام نهادند تا بفروش آن بیفزایند.
دائرةالمعارفی که در ایران از روی روش دانشورانه تدوین یافته و شایستهی این نام میباشد دائرةالمعارفی است که گروهی از استادان و دانشوران ایرانی با سود جستن از انسیکلوپدی کلمبیا و ترجمهی بخشهایی از آن و انبوهی از آگاهیها که ویژهی ایرانست فراهم آوردند و بنام «دائرةالمعارف فارسی» در سه جلد بزرگ بیرون دادند. گام دیگر در این راه را «شورای کتاب کودک» به راهبری شادروان بانو توران میرهادی بهمراهی چند صد تن از دانشوران کشور برداشت و «فرهنگنامهی کودکان و نوجوانان» را آغاز کرد و جلد به جلد بیرون داد.
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش ششم : کتابهای کهن و بایاهای ما)
🔸 4ـ چه سودی در تاریخ خواندن هست؟ (تکهی دو از دو)
🔸 🖌 احمد کسروی
هستند نامردان بیرگی که چنگیز را فرستادهی خدا سرودهاند بدین عنوان که خدا گاهی از «لطف» خود فرستاده فرستد و گاهی از «قهر» خود ، چنگیز فرستادهی قهری او بوده ، و در این باره شعرها سروده و کتاب پدید آوردهاند. (1)
هستند یک دستهی شومی که چون چنگیز و هلاکو آن آتشها را در ایران و عراق برافروختند و آنهمه خاندانها را برانداختند بجای دلسوزی بحال مردم و کاستن از غم ایشان ، بخوشحالی پرداخته و زبان شماتت باز کرده چنین گفتند که خدا چنگیز و هلاکو را بگرفتن خون مجدالدین بغدادی (2) فرستاد و بدینسان نمک بزخمهای دلها پاشیدند.
هستند پستنهادانی که به پشتیبانی بستگی بمغول صد ستم بمردم بینوا روا داشتند و شکنجههایی را که کسی تا آن روز در ایران ندیده بود در سر مردم آزمودند. (3)
اینها همه از آنست که تاریخ کار داوری خود را انجام نداده است و باید پس از این انجام دهد. در این باره اگر راستی را خواهیم تاریخ یک چیز پدیدار و جداگانهای نیست. تاریخ را تاریخنگاران پدید آورند. روشنتر بگویم : یک کسی برخیزد و یک زمانی را برگزیند و داستانها را که در آن زمان رو داده تا آنجا که آگاهست برشتهی نگارش آورد ، و این کسست که میانهی نیک و بد بداوری پردازد. چیزی که هست اگر این کس مرد پاکدل و بافهمی بود و از خود کینه و دلخواهی نداشت داوریهای او پایدار ماند وگرنه دیگران لغزشهای او را بازنمایند و در میانه داوریهای درستی انجام گیرد.
پس راستی را داوری ازآنِ تاریخنگارانست. دربارهی قرنهای گذشتهی ایران چنین تاریخنگارانی نبودهاند. روشنتر بگویم : کسی درپی داوری نبوده تا داوریش راست یا دروغ شمرده شود. کسانی که تاکنون تاریخ نوشتهاند بیشتر آنان جز مردان چاپلوس و فرومایه نبودهاند و در سراسر نوشتههای خود جز راه پستی و چاپلوسی را نپیمودهاند. آری بیهقی و اسکندربیک و میرزا مهدیخان از این دسته برکنارند و شاید چند کتابی هم از اینگونه باشد. لکن کتابهای دیگر درخور آن نیست که ما تاریخ نامیم و از آنها داوری امید داشته باشیم و یا اگر داوریشان نادرست است بدرستی آنها کوشیم.
از کارهایی که باید بشود یکی اینست که برای قرنهای نزدیک ایران (از مغولان باینسو) تاریخ نوشته شود و کتابهای رسوایی که در دست است از میان برخیزد و این یکی از چیزهاییست که ما میخواهیم و اینست گاه و بیگاه گفتگو بمیان آورده شرطهایی را که در یک تاریخ باید بود یاد میکنیم.
چنانکه در جای دیگری گفتهایم پیش از همه تاریخنگار باید یک مرد گردنفرازی و از پستی و فرومایگی برکنار باشد تا بتواند بزرگی و نیرومندی بَدان را بدیده نگرفته بدی ایشان را بازنماید و افسوس که چنین کسانی بسیار نیستند. تخم چاپلوسی و پستی که کاشته شده باین آسانی از دلها ریشهکن نخواهد شد.
آن معنی که شما بتاریخ میدهید و داوری از آن چشم میدارید بسیار بزرگ است و بسیار سودمند است. ولی باید خَستوان [=معترف] بود که چنین تاریخی ما نمیداریم. نتیجهای که از این گفته میخواهیم آنست که شما یا کسان دیگری در اندیشه باشید که بچنین تاریخهایی برخیزید. (4) آری نتوان بیکبار آن را پدید آورد چنین کاری نشدنیست. ولی میتوان کمکم آن را آغاز کرد و هر کسی بگوشهای از آن پرداخت و کاری انجام داد.
پابرگیها :
1ـ یکی از این نامردان حمدالله مستوفی است.
2ـ این نامرد از سران صوفیان بوده.
3ـ یکی از ایشان را جوینی بنام شرفالدین خوارزمی میشناساند.
4ـ در دفتری بنام «تاریخ و پندهایش» که از نوشتارهای کسروی فراهم آمده شرطهای تاریخنویس و سودهای تاریخ هر دو بازنموده شده است.
.
🔸 4ـ چه سودی در تاریخ خواندن هست؟ (تکهی دو از دو)
🔸 🖌 احمد کسروی
هستند نامردان بیرگی که چنگیز را فرستادهی خدا سرودهاند بدین عنوان که خدا گاهی از «لطف» خود فرستاده فرستد و گاهی از «قهر» خود ، چنگیز فرستادهی قهری او بوده ، و در این باره شعرها سروده و کتاب پدید آوردهاند. (1)
هستند یک دستهی شومی که چون چنگیز و هلاکو آن آتشها را در ایران و عراق برافروختند و آنهمه خاندانها را برانداختند بجای دلسوزی بحال مردم و کاستن از غم ایشان ، بخوشحالی پرداخته و زبان شماتت باز کرده چنین گفتند که خدا چنگیز و هلاکو را بگرفتن خون مجدالدین بغدادی (2) فرستاد و بدینسان نمک بزخمهای دلها پاشیدند.
هستند پستنهادانی که به پشتیبانی بستگی بمغول صد ستم بمردم بینوا روا داشتند و شکنجههایی را که کسی تا آن روز در ایران ندیده بود در سر مردم آزمودند. (3)
اینها همه از آنست که تاریخ کار داوری خود را انجام نداده است و باید پس از این انجام دهد. در این باره اگر راستی را خواهیم تاریخ یک چیز پدیدار و جداگانهای نیست. تاریخ را تاریخنگاران پدید آورند. روشنتر بگویم : یک کسی برخیزد و یک زمانی را برگزیند و داستانها را که در آن زمان رو داده تا آنجا که آگاهست برشتهی نگارش آورد ، و این کسست که میانهی نیک و بد بداوری پردازد. چیزی که هست اگر این کس مرد پاکدل و بافهمی بود و از خود کینه و دلخواهی نداشت داوریهای او پایدار ماند وگرنه دیگران لغزشهای او را بازنمایند و در میانه داوریهای درستی انجام گیرد.
پس راستی را داوری ازآنِ تاریخنگارانست. دربارهی قرنهای گذشتهی ایران چنین تاریخنگارانی نبودهاند. روشنتر بگویم : کسی درپی داوری نبوده تا داوریش راست یا دروغ شمرده شود. کسانی که تاکنون تاریخ نوشتهاند بیشتر آنان جز مردان چاپلوس و فرومایه نبودهاند و در سراسر نوشتههای خود جز راه پستی و چاپلوسی را نپیمودهاند. آری بیهقی و اسکندربیک و میرزا مهدیخان از این دسته برکنارند و شاید چند کتابی هم از اینگونه باشد. لکن کتابهای دیگر درخور آن نیست که ما تاریخ نامیم و از آنها داوری امید داشته باشیم و یا اگر داوریشان نادرست است بدرستی آنها کوشیم.
از کارهایی که باید بشود یکی اینست که برای قرنهای نزدیک ایران (از مغولان باینسو) تاریخ نوشته شود و کتابهای رسوایی که در دست است از میان برخیزد و این یکی از چیزهاییست که ما میخواهیم و اینست گاه و بیگاه گفتگو بمیان آورده شرطهایی را که در یک تاریخ باید بود یاد میکنیم.
چنانکه در جای دیگری گفتهایم پیش از همه تاریخنگار باید یک مرد گردنفرازی و از پستی و فرومایگی برکنار باشد تا بتواند بزرگی و نیرومندی بَدان را بدیده نگرفته بدی ایشان را بازنماید و افسوس که چنین کسانی بسیار نیستند. تخم چاپلوسی و پستی که کاشته شده باین آسانی از دلها ریشهکن نخواهد شد.
آن معنی که شما بتاریخ میدهید و داوری از آن چشم میدارید بسیار بزرگ است و بسیار سودمند است. ولی باید خَستوان [=معترف] بود که چنین تاریخی ما نمیداریم. نتیجهای که از این گفته میخواهیم آنست که شما یا کسان دیگری در اندیشه باشید که بچنین تاریخهایی برخیزید. (4) آری نتوان بیکبار آن را پدید آورد چنین کاری نشدنیست. ولی میتوان کمکم آن را آغاز کرد و هر کسی بگوشهای از آن پرداخت و کاری انجام داد.
پابرگیها :
1ـ یکی از این نامردان حمدالله مستوفی است.
2ـ این نامرد از سران صوفیان بوده.
3ـ یکی از ایشان را جوینی بنام شرفالدین خوارزمی میشناساند.
4ـ در دفتری بنام «تاریخ و پندهایش» که از نوشتارهای کسروی فراهم آمده شرطهای تاریخنویس و سودهای تاریخ هر دو بازنموده شده است.
.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
🔸 خبر افسوسآوری است ولی شگفتآور نیست.
🔸 در جایی که ایران و میهنپرستی در کیش و آیین مردمش جایی ندارد و دستهای «امتگرایان» بیوطن و جاسوس رشته فرمانروایی آن را بدست گرفتهاند، در جایی که بیشتر مردمش گورهایی در کربلا و نجف و سامرا را میپرستند و بزرگترین آرزویشان باز بودن راه کربلاست ، در جایی که قبله پاره مردم دیگرش مکه است ؛ دسته کوچک دیگری بااینکه چندهزارسال در این کشور زیسته و از آن برخوردار گردیدهاند، خود را از آن نمیدانند و روی بسوی اورشلیم دارند، در جایی که قبله دسته کوچک دیگری هم عکاست و گوش بفرمانهایی سپردهاند که از حیفا میآید، دسته بزرگ دیگری هم پیروان حافظ و خیام و سعدی و مولوی هستند که برآنند باید گلیم خود را از ورطه بیرون کشید و دم را غنیمت شمرد و رضا بداده داد و از جبین گره گشاد ؛ در چنین کشوری چنان رفتاری شگفتآور نخواهد بود.
🔸 ایران میهن ماست و در آیین ما باید بمیهن و توده خود پرستید.
🔸 اینجا بهشت روی زمین است که بدست دوزخیان روی زمین ، ویران گردیده. بجای گریز از چنین بهشتی باید دوزخیان روی زمین را از آن بیرون کرد.
🔸 اگر فردوس بر روی زمین است
همینست و همینست و همینست
.
🔸 در جایی که ایران و میهنپرستی در کیش و آیین مردمش جایی ندارد و دستهای «امتگرایان» بیوطن و جاسوس رشته فرمانروایی آن را بدست گرفتهاند، در جایی که بیشتر مردمش گورهایی در کربلا و نجف و سامرا را میپرستند و بزرگترین آرزویشان باز بودن راه کربلاست ، در جایی که قبله پاره مردم دیگرش مکه است ؛ دسته کوچک دیگری بااینکه چندهزارسال در این کشور زیسته و از آن برخوردار گردیدهاند، خود را از آن نمیدانند و روی بسوی اورشلیم دارند، در جایی که قبله دسته کوچک دیگری هم عکاست و گوش بفرمانهایی سپردهاند که از حیفا میآید، دسته بزرگ دیگری هم پیروان حافظ و خیام و سعدی و مولوی هستند که برآنند باید گلیم خود را از ورطه بیرون کشید و دم را غنیمت شمرد و رضا بداده داد و از جبین گره گشاد ؛ در چنین کشوری چنان رفتاری شگفتآور نخواهد بود.
🔸 ایران میهن ماست و در آیین ما باید بمیهن و توده خود پرستید.
🔸 اینجا بهشت روی زمین است که بدست دوزخیان روی زمین ، ویران گردیده. بجای گریز از چنین بهشتی باید دوزخیان روی زمین را از آن بیرون کرد.
🔸 اگر فردوس بر روی زمین است
همینست و همینست و همینست
.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
زبان پاک.pdf
711.3 KB
🔶 زبان پاک
🖌 احمد کسروی
🔹 زبانشناسی
⭐️ نارساییها و عیبهای زبان فارسی و راههای توانا و رسا گردانیدن آن
📜 این کتاب بهترین کتاب در زمینهی پیرایش و آرایش زبان ایرانی است. در این کتاب از کمیهای زبان ایرانی و راه چارهی آنها گفتگو شده و قاعدههایی از زبانشناسی نیز آورده شده و خود کتابی کممانند است.
🖌 احمد کسروی
🔹 زبانشناسی
⭐️ نارساییها و عیبهای زبان فارسی و راههای توانا و رسا گردانیدن آن
📜 این کتاب بهترین کتاب در زمینهی پیرایش و آرایش زبان ایرانی است. در این کتاب از کمیهای زبان ایرانی و راه چارهی آنها گفتگو شده و قاعدههایی از زبانشناسی نیز آورده شده و خود کتابی کممانند است.