آیا کارهای آدمی از روی «خودخواهی» است؟!
علی لندی جوانی که با از خودگذشتگی ، نمایش دیگری از نیروی «دستگاه روان» آفرید و بار دیگر نشان داد کسانی که همهی کارهای آدمی را از روی «خودخواهی» میدانند در اشتباهند.
https://photokade.com/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%84%D9%86%D8%AF%DB%8C/
👇
علی لندی جوانی که با از خودگذشتگی ، نمایش دیگری از نیروی «دستگاه روان» آفرید و بار دیگر نشان داد کسانی که همهی کارهای آدمی را از روی «خودخواهی» میدانند در اشتباهند.
https://photokade.com/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%84%D9%86%D8%AF%DB%8C/
👇
👆
کتاب «در پیرامون روان» نوشتهی آن یگانهمرد ، راهنمای پاکدینان ، به جُستار روان میپردازد ولی نه آن جستار دانشگاهی روانشناسی. بلکه در این کتاب گوهر (اصل ، ذات) آدمی نشان داده میشود. نشان داده میشود که کارهای آدمی از دو دستگاه برمیخیزد : جان و روان.
یک دسته از کارهای آدمی از خوشی و سودی برمیخیزد که برای خود میخواهد. خوردن و خوابیدن و خوشگذرانیدن و رقابت کردن و خودنمایی و آزمندی نمودن و کارهایی از اینگونه. دستهی دیگر کارهاییست که بضد خودخواهیست. نیکخواهی ، داددوستی ، اندوهخواری سه ویژگیایست که در آدمیان پیدا میشود. بزبان دیگر ، دلسوزی و کمک به همنوعان ، دفاع از حقیقت (ولو به بهای زیان خود) ، از خود گذشتگی و جانفشانی ، کارهاییست که از آدمیان پدیدارست ولی سرچشمهاش نمیتواند از خودخواهی باشد.
بر پایهی این نگرش ، کتاب به زمینههای دیگری مانند فرهنگ (پرورش خویهای نیک) ، کاستن از «نبرد آدمیان» ، جلوگیری از جنگهای بیپا و بیهودهای که ننگ آدمیگری و گریبانگیر جهانیان بوده جویهای خون از آن روانست میپردازد.
کتاب نشان میدهد که زندگانی بر دو پایه تواند بود : یکی زندگانی از راه نیروهای دستگاه جان و دیگری از راه نیروهای دستگاه روان. زندگانی بر پایهی خواهشهای جانی همانست که اکنون در بسیار جاها در ایران و دیگر کشورها در کارست. چون همه چیز را برای خود میخواهند به هر کاری هرچند به بهای نابودی همنوعان خود برمیخیزند.
دیگری زندگانی از راه دستورهای دستگاه روانست. در این زندگانی هر آدمی پروای همنوع خود را دارد و «آسایش خود را در آسایش همگان» میداند و این دستور را بکار میبندد. این زندگانی همانست که آدمی شایستهی آن بوده ولی اکنون از آن بیبهره است. کوشش کتاب به هموار ساختن این راه میباشد.
از دست رفتن علی لندی ، برای ما یک اندوه بزرگ است. از خود گذشتگی او ما را بیاد امید عباسیها
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C
و حسن امیدزادهها میاندازد.
https://bemehrbani.com/blog/%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AF%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA/
روانشان شاد ، یادشان جاویدان و راهشان پررهرو باد.
کتاب «در پیرامون روان» نوشتهی آن یگانهمرد ، راهنمای پاکدینان ، به جُستار روان میپردازد ولی نه آن جستار دانشگاهی روانشناسی. بلکه در این کتاب گوهر (اصل ، ذات) آدمی نشان داده میشود. نشان داده میشود که کارهای آدمی از دو دستگاه برمیخیزد : جان و روان.
یک دسته از کارهای آدمی از خوشی و سودی برمیخیزد که برای خود میخواهد. خوردن و خوابیدن و خوشگذرانیدن و رقابت کردن و خودنمایی و آزمندی نمودن و کارهایی از اینگونه. دستهی دیگر کارهاییست که بضد خودخواهیست. نیکخواهی ، داددوستی ، اندوهخواری سه ویژگیایست که در آدمیان پیدا میشود. بزبان دیگر ، دلسوزی و کمک به همنوعان ، دفاع از حقیقت (ولو به بهای زیان خود) ، از خود گذشتگی و جانفشانی ، کارهاییست که از آدمیان پدیدارست ولی سرچشمهاش نمیتواند از خودخواهی باشد.
بر پایهی این نگرش ، کتاب به زمینههای دیگری مانند فرهنگ (پرورش خویهای نیک) ، کاستن از «نبرد آدمیان» ، جلوگیری از جنگهای بیپا و بیهودهای که ننگ آدمیگری و گریبانگیر جهانیان بوده جویهای خون از آن روانست میپردازد.
کتاب نشان میدهد که زندگانی بر دو پایه تواند بود : یکی زندگانی از راه نیروهای دستگاه جان و دیگری از راه نیروهای دستگاه روان. زندگانی بر پایهی خواهشهای جانی همانست که اکنون در بسیار جاها در ایران و دیگر کشورها در کارست. چون همه چیز را برای خود میخواهند به هر کاری هرچند به بهای نابودی همنوعان خود برمیخیزند.
دیگری زندگانی از راه دستورهای دستگاه روانست. در این زندگانی هر آدمی پروای همنوع خود را دارد و «آسایش خود را در آسایش همگان» میداند و این دستور را بکار میبندد. این زندگانی همانست که آدمی شایستهی آن بوده ولی اکنون از آن بیبهره است. کوشش کتاب به هموار ساختن این راه میباشد.
از دست رفتن علی لندی ، برای ما یک اندوه بزرگ است. از خود گذشتگی او ما را بیاد امید عباسیها
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C
و حسن امیدزادهها میاندازد.
https://bemehrbani.com/blog/%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AF%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA/
روانشان شاد ، یادشان جاویدان و راهشان پررهرو باد.
🔶 «گفتگو از شعر در پرچم روزانه» (احمد کسروی)
🔸 در پیرامون شعر (تکهی سه از پنج)
اینکه ما میگوییم : «شعر بخشی از سخنست و باید تابع نیاز باشد» شعرای ایران نفهمیدهاند. آنان از روز نخست شعر را یک چیز جداگانه دانسته و خودِ آن را مطلوب شمرده نام «ادبیات» دادهاند ، و به همین جهت هر یکی هزارها شعر سروده و از خود یادگار گزاردهاند. بلکه بیشتر آنان چه در گذشته و چه اکنون شاعری را کار یا پیشهای پنداشته جز بآن نپرداختهاند.
مثلاً میگویند سحابی استرآبادی 70000 رباعی ساخته. اگر این راست است باید گفت کاری جز این نمیکرده. صائب شاعر اسپهان 100000 شعر سروده. پیداست که پیشهاش جز همین نبوده. امیرعلیشیر نوایی وزیر سلطانحسین بایقرا چهار دیوان بزرگی (بترکی جغتایی) پرداخته و شعرهای دیگری نیز بسیار دارد. یقین است که از وزارت جز نام آن را نمیداشته. محمدعلی حزین در زمان استیلای افغان باسپهان ، از آن شهر بیرون آمده و در شهرهای ایران میگردیده و بگفتهی خودش در همان هنگام آشوب ، همه چیز را فراموش ساخته پیاپی شعر میسروده و دیوان میپرداخته.
در نظر آنان همینکه شعر دارای وزن و قافیهی درستی بود و شرایط شعری را داشت کافیست و جای ایراد نمیباشد ، و اگر دارای یک مضمونی بود دیگر بهتر است. اینان بمضمون اهمیت بسیار میدهند. مثلاً همان شعری که دیروز نوشتیم :
به شبنشینی زندانیان برم حسرت
که نقل مجلسشان دانههای زنجیر است
از نظر ما یک سخن بیهودهای بیش نیست ، و از آنسوی معنایش بسیار رکیک است. یک کسی چقدر سبکمغز باشد که بحال زندانیان حسرت برد و آن را آرزو کند. ولی از دیدهی یک شاعر چون دارای یک مضمونیست و دانههای زنجیر به نقل تشبیه شده ، یک شعر خوبی میباشد.
این داستان مضمون در نزد شاعران اهمیت بیاندازه دارد. چنانکه اگر بزیان خودشان هم باشد از آن نمیگذرند. یک شاعر شیرازی بنام میرزاتقیخان ضیاءلشگر که در سالهای نخست مشروطه در تهران بوده و شعرهایی میسروده و بروزنامهها میفرستاده در یک جا دیدم چنین شعری سروده :
بر شاعر و سگ تا بتوانی مگذر هیچ
ور میگذری بر دمشان پا نگذاری
شعری باین زشتی را ساخته و در روزنامه بچاپ رسانیده تنها برای آنکه یک مضمونی را دربر دارد.
فراموش نمیکنم در سالهایی که تازه بتهران آمده بودم این را در مجلسی بگفتگو گزارده میگفتم : چرا باید کسی باین زشتیها تنزل نماید؟.. یکی از خود شاعران پاسخ داده گفت : «به هر حال یک مضمون تازهای را بکار برده».
در هنگامی که ما از شعر گفتگو میکردیم و این سخنان خود را مینوشتیم دیدیم کسانی از شعرای تهران شعرها در نکوهش شعر (بلکه در هجو شاعران) نوشتند و آوردند و از ما درمیخواستند که آنها را بچاپ رسانیم.
روزی یکی از یاران گفت : مضمونهای تازهای بدست شعرا دادید. دیگری گفت : یک زمینهی نوینی پدید آوردید.
.
🔸 در پیرامون شعر (تکهی سه از پنج)
اینکه ما میگوییم : «شعر بخشی از سخنست و باید تابع نیاز باشد» شعرای ایران نفهمیدهاند. آنان از روز نخست شعر را یک چیز جداگانه دانسته و خودِ آن را مطلوب شمرده نام «ادبیات» دادهاند ، و به همین جهت هر یکی هزارها شعر سروده و از خود یادگار گزاردهاند. بلکه بیشتر آنان چه در گذشته و چه اکنون شاعری را کار یا پیشهای پنداشته جز بآن نپرداختهاند.
مثلاً میگویند سحابی استرآبادی 70000 رباعی ساخته. اگر این راست است باید گفت کاری جز این نمیکرده. صائب شاعر اسپهان 100000 شعر سروده. پیداست که پیشهاش جز همین نبوده. امیرعلیشیر نوایی وزیر سلطانحسین بایقرا چهار دیوان بزرگی (بترکی جغتایی) پرداخته و شعرهای دیگری نیز بسیار دارد. یقین است که از وزارت جز نام آن را نمیداشته. محمدعلی حزین در زمان استیلای افغان باسپهان ، از آن شهر بیرون آمده و در شهرهای ایران میگردیده و بگفتهی خودش در همان هنگام آشوب ، همه چیز را فراموش ساخته پیاپی شعر میسروده و دیوان میپرداخته.
در نظر آنان همینکه شعر دارای وزن و قافیهی درستی بود و شرایط شعری را داشت کافیست و جای ایراد نمیباشد ، و اگر دارای یک مضمونی بود دیگر بهتر است. اینان بمضمون اهمیت بسیار میدهند. مثلاً همان شعری که دیروز نوشتیم :
به شبنشینی زندانیان برم حسرت
که نقل مجلسشان دانههای زنجیر است
از نظر ما یک سخن بیهودهای بیش نیست ، و از آنسوی معنایش بسیار رکیک است. یک کسی چقدر سبکمغز باشد که بحال زندانیان حسرت برد و آن را آرزو کند. ولی از دیدهی یک شاعر چون دارای یک مضمونیست و دانههای زنجیر به نقل تشبیه شده ، یک شعر خوبی میباشد.
این داستان مضمون در نزد شاعران اهمیت بیاندازه دارد. چنانکه اگر بزیان خودشان هم باشد از آن نمیگذرند. یک شاعر شیرازی بنام میرزاتقیخان ضیاءلشگر که در سالهای نخست مشروطه در تهران بوده و شعرهایی میسروده و بروزنامهها میفرستاده در یک جا دیدم چنین شعری سروده :
بر شاعر و سگ تا بتوانی مگذر هیچ
ور میگذری بر دمشان پا نگذاری
شعری باین زشتی را ساخته و در روزنامه بچاپ رسانیده تنها برای آنکه یک مضمونی را دربر دارد.
فراموش نمیکنم در سالهایی که تازه بتهران آمده بودم این را در مجلسی بگفتگو گزارده میگفتم : چرا باید کسی باین زشتیها تنزل نماید؟.. یکی از خود شاعران پاسخ داده گفت : «به هر حال یک مضمون تازهای را بکار برده».
در هنگامی که ما از شعر گفتگو میکردیم و این سخنان خود را مینوشتیم دیدیم کسانی از شعرای تهران شعرها در نکوهش شعر (بلکه در هجو شاعران) نوشتند و آوردند و از ما درمیخواستند که آنها را بچاپ رسانیم.
روزی یکی از یاران گفت : مضمونهای تازهای بدست شعرا دادید. دیگری گفت : یک زمینهی نوینی پدید آوردید.
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش هفتم : پابندهای گران شرقیان)
احمد کسروی
🔸 3ـ گمراهیها تنها سست گردیده ، ولی زیانشان همچنان بازمیماند (تکهی یک از سه)
کسانی خواهند گفت : این چیزها که شما میگویید در گذشته بوده و اکنون نیست. میگوییم : شما بخطا رفتهاید و هنوز این گرفتاریها درمیان تودهها هست. ما این را نیک نشان دادهایم که همهی گمراهیها و بدآموزیهای کهن همچنان هست و تنها این رخ داده که در نتیجهی برخورد با بدآموزیهای نوین سست گردیده (1) . روشنتر بگویم : دستههایی بیکبار رشته را پاره کردهاند و چنانکه گفتیم بدتر و زیانآورتر شدهاند و آنان که بازماندهاند همان حال را میدارند و جز سستی تغییری در کارشان رو نداده. بلکه اگر نیک اندیشیم از همین دوتیرگی یک نتیجهی بیمناک دیگری پدید آمده ، و آن اینکه چون بیدینان همیشه زبانشان بنکوهش دین باز است و پیشرفت دانشهای طبیعی و ناسازگاری کیشها با آنها جوانان را گستاخ ساخته که همیشه از در سرکوفت و ریشخند درمیآیند بویژه تا ده و پانزده سال پیش که در روزنامهها همیشه گفتارهای ریشخندآمیز دربارهی دین چاپ مییافت و سرزنش و نکوهش بسیار نموده میشد ، و خود رواج دانشهای طبیعی میدان را بر دارندگان کیشها بسیار تنگ گردانیده از این پیشامدها ناگزیر میانهی دو دسته کینه و دشمنی پدید آمده و دوتیرگی نوینی پیدا شده ، و این گذشته از آنکه خود نتیجهی بسیار بدیست و از سالهاست که همین دوتیرگی بسیاری از کوششها را بیاثر گزارده ، یک نتیجهی زشتتر دیگری را درپی میدارد و آن اینکه هواداران کیشها چون در فشار و سختی میباشند اینست همینکه از کسی پشتیبانی میبینند بیکبار رو بسوی او میآورند و خود را بدامن او میاندازند و در این کار جدایی میانهی خودی و بیگانه نمیگزارند.
بارها میبینیم همینکه گفتاری یا کتابی در ستایش کیشی با دست یکی از اروپاییان نوشته میشود اینان همگی بآن رو میآورند و بارها چاپ میکنند و بهمدیگر مژده میدهند ، بیآنکه خواست نویسندهی آن را بدانند و از دوستی یا دشمنیش آگاه باشند. (2) مثلاً در چندی پیش گفتاری از برنارد شاو بدستها افتاد که اسلام را ستایش کرده و چنین گفته بوده : «بزودی انگلیسیان مسلمان خواهند شد و اسلام در جزیرههای بریتانی رواج خواهد یافت» این گفتار را کمتر روزنامه یا مهنامهای در هندوستان چاپ نکرد و همگی از آن شادیها نمودند و نویسندهاش را بنیک داشتند. من میخواهم بپرسم : آیا این راست است؟!.. آیا برنارد شاو که از بنیادگزاران فلسفهی مادّی (3) بشمار است براستی اسلام را پسندیده و پذیرفته؟!.. آیا نویدی که دربارهی رواج اسلام در جزیرهی بریتانی داده باور کردنیست؟!.. پس از همگی آیا چه سودی از این گفتار ، مسلمانان را هست جز آنکه فریب خورند و از یاد گرفتاریهای خود بدور باشند؟!..
پابرگیها :
1ـ [کتاب] «راه رستگاری» دیده شود. (پ)
2ـ همین بس که خوانندهی جستجوگر در اینترنت بجستجو برخیزد و ببیند چه بسیار وبلاگنویسانی که سخن بیگانگان را دلیل حقانیت و تکیهگاهی برای باورهای خود گرفتهاند.
3ـ فلسفهی مادّی را با ماتریالیزم یکسان نمیتوان گرفت. کسروی بنامگزاریهای اروپاییان پروایی نداشته. برای آگاهی از معنایی که او بفلسفهی مادّی یا مادّیگری میدهد کتاب «در پیرامون روان» دیده شود.
.
احمد کسروی
🔸 3ـ گمراهیها تنها سست گردیده ، ولی زیانشان همچنان بازمیماند (تکهی یک از سه)
کسانی خواهند گفت : این چیزها که شما میگویید در گذشته بوده و اکنون نیست. میگوییم : شما بخطا رفتهاید و هنوز این گرفتاریها درمیان تودهها هست. ما این را نیک نشان دادهایم که همهی گمراهیها و بدآموزیهای کهن همچنان هست و تنها این رخ داده که در نتیجهی برخورد با بدآموزیهای نوین سست گردیده (1) . روشنتر بگویم : دستههایی بیکبار رشته را پاره کردهاند و چنانکه گفتیم بدتر و زیانآورتر شدهاند و آنان که بازماندهاند همان حال را میدارند و جز سستی تغییری در کارشان رو نداده. بلکه اگر نیک اندیشیم از همین دوتیرگی یک نتیجهی بیمناک دیگری پدید آمده ، و آن اینکه چون بیدینان همیشه زبانشان بنکوهش دین باز است و پیشرفت دانشهای طبیعی و ناسازگاری کیشها با آنها جوانان را گستاخ ساخته که همیشه از در سرکوفت و ریشخند درمیآیند بویژه تا ده و پانزده سال پیش که در روزنامهها همیشه گفتارهای ریشخندآمیز دربارهی دین چاپ مییافت و سرزنش و نکوهش بسیار نموده میشد ، و خود رواج دانشهای طبیعی میدان را بر دارندگان کیشها بسیار تنگ گردانیده از این پیشامدها ناگزیر میانهی دو دسته کینه و دشمنی پدید آمده و دوتیرگی نوینی پیدا شده ، و این گذشته از آنکه خود نتیجهی بسیار بدیست و از سالهاست که همین دوتیرگی بسیاری از کوششها را بیاثر گزارده ، یک نتیجهی زشتتر دیگری را درپی میدارد و آن اینکه هواداران کیشها چون در فشار و سختی میباشند اینست همینکه از کسی پشتیبانی میبینند بیکبار رو بسوی او میآورند و خود را بدامن او میاندازند و در این کار جدایی میانهی خودی و بیگانه نمیگزارند.
بارها میبینیم همینکه گفتاری یا کتابی در ستایش کیشی با دست یکی از اروپاییان نوشته میشود اینان همگی بآن رو میآورند و بارها چاپ میکنند و بهمدیگر مژده میدهند ، بیآنکه خواست نویسندهی آن را بدانند و از دوستی یا دشمنیش آگاه باشند. (2) مثلاً در چندی پیش گفتاری از برنارد شاو بدستها افتاد که اسلام را ستایش کرده و چنین گفته بوده : «بزودی انگلیسیان مسلمان خواهند شد و اسلام در جزیرههای بریتانی رواج خواهد یافت» این گفتار را کمتر روزنامه یا مهنامهای در هندوستان چاپ نکرد و همگی از آن شادیها نمودند و نویسندهاش را بنیک داشتند. من میخواهم بپرسم : آیا این راست است؟!.. آیا برنارد شاو که از بنیادگزاران فلسفهی مادّی (3) بشمار است براستی اسلام را پسندیده و پذیرفته؟!.. آیا نویدی که دربارهی رواج اسلام در جزیرهی بریتانی داده باور کردنیست؟!.. پس از همگی آیا چه سودی از این گفتار ، مسلمانان را هست جز آنکه فریب خورند و از یاد گرفتاریهای خود بدور باشند؟!..
پابرگیها :
1ـ [کتاب] «راه رستگاری» دیده شود. (پ)
2ـ همین بس که خوانندهی جستجوگر در اینترنت بجستجو برخیزد و ببیند چه بسیار وبلاگنویسانی که سخن بیگانگان را دلیل حقانیت و تکیهگاهی برای باورهای خود گرفتهاند.
3ـ فلسفهی مادّی را با ماتریالیزم یکسان نمیتوان گرفت. کسروی بنامگزاریهای اروپاییان پروایی نداشته. برای آگاهی از معنایی که او بفلسفهی مادّی یا مادّیگری میدهد کتاب «در پیرامون روان» دیده شود.
.
حزب و گمراهیهای سیاسی 4.pdf
328.9 KB
🔸 حزب و گمراهیهای سیاسی
🖌 احمد کسروی
🔹 ما بکار از راهش درآمدهایم
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
.
🖌 احمد کسروی
🔹 ما بکار از راهش درآمدهایم
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
.
🔶 شیخ قربان از نجف میآید
🔸 تکهی چهار از ده
مفتخواری هم دو جور است : یکی آن که کسی بیکار نشسته با زور از مردم پول بگیرد و بخورد. مثلاً این اربابهای دهات که به بهانهی مالکیت با زور بسر دهاتیهای بیچاره میزنند و محصولاتشان را از دستشان میگیرند و مفت میخورند. بیچاره دهاتی باید خودش گرسنه بماند ، زنش لخت مانده حسرت یک تنبان کرباس بکشد ، چشمهای بچهاش تَراخُم گرفته استطاعت معالجهی او را نداشته باشد. ولی ارباب بیمروت محصول دِه را بگیرد و انبار کند و به قیمتهای گزاف بفروشد و ملیونر گردد و از صبح تا شام در خوشگذرانی و عیاشی باشد و پسرها و دخترهایش به اسم تحصیل به فرنگ رفته صد افتضاح بار آورند و با سوزاک و سفلیس باین کشور بازگردند.
یک جور دیگر آنست که کسی شغلی برای خود انتخاب کند ، ولی شغلی نباشد که به تهیهی مایحتاج زندگانی کمک کند که باید او را هم مفتخوار شمرد.
برای مثل قدری از کسبها صحبت کنیم :
فلان قهوهچی در گوشهی خیابانی دکانی باز کرده چایی دَم میکند و میفروشد ، البته کسب او حلالست. زیرا چایی امروز از خوراکهاست. فلان درزی یا نجار یا کفشدوز که خسته شده میخواهد یک استکان چایی خورد و خستگی از خود دور گرداند به قهوهچی نیاز دارد.
فلان دورهگرد که آتشچرخون و غربال و تلهموش میفروشد کسبش حلالست. زیرا ما در زندگانی به تلهموش و غربال و آتشچرخون هم نیاز داریم.
فلان دنبکزن و دایرهزن و آوازهخوان باهم دستهای هستند که اگر ما جشن داریم ، عروسی میکنیم ، دعوتشان کنیم میآیند میخوانند و موزیک مینوازند کسبشان حلالست ...
شیخقربان که از شنیدن حرفهای پرمغز آقااحمد حوصلهاش تنگ شده چون نام موزیک میشنود دیگر خودداری نتوانسته با خشم میگوید : «آقا ! موزیک حرامست ، غِنا حرامست ، اینها از مکاسب محرمه است». آقااحمد اعتنا نکرده میگوید : «اینها عقیدهی غلط شماست ، شما هرچه شادی و خوشی باشد دشمنش هستید. شما دنیا را ماتمکده میخواهید». اینها را گفته باز بروی سخن خود میرود.
... : مقصود آنست که این قبیل کسبها براه افتادن مایحتاج زندگانی کمک میکند و همهاش کسبهای حلالست. ولی فلان مرد دکان باز کرده دعانویسی میکند ، طلسم و جادو درست میکند ، فال میگیرد ـ این کسب حرامست. از دعانویسی چه نتیجه حاصل میشود؟!. طلسم و جادو کدام مایحتاج را درست میکند؟!. فال چه فایده میدهد؟!. فلان جوان رُمان مینویسد و چاپ میکند و میفروشد و از آن راه نان میخورد ـ کسب او نیز حرامست. از رُمان چه مایحتاجی درست میشود؟!. فلان مرد گردنکلفت روضهخوانی میکند. به بهانهی یک قضیه که هزاروسیصد سال پیش اتفاق افتاده برای زنها آوازهخوانی میکند ـ این هم کسب حرامست.
تاجرهای ما بجای آنکه کارخانه بیاورند پارچه ببافند ، ماشین آلات بسازند ، به مایحتاج مردم کمک کنند ، مالالتجارهای را که از فلان کارخانهی اروپایی وارد کردهاند در انبار گزارده این یکی عدلی صد تومان ، هزار تومان ، به رویش میکشد و میفروشد بدیگری ، آن دیگری هم بدیگری. با این ترتیب مالالتجاره را دست بدست میگردانند و قیمتش را ده بر یک گرانتر میکنند. از تجارت تنها این را فهمیدهاند.
این هم کسب حرامست. این حاجیهای ریشدار مقدس از حرام نان میخورند. بماند آن که انبارداری[=احتکار] میکنند. بماند آن که صد جور دزدی و خیانت دارند.
حالا مقصود من اینست که از شما بپرسم : آیا این مفتخواریها زیانش بیشتر است یا تراشیدن ریش؟.. جواب این را بمن بدهید.
.
🔸 تکهی چهار از ده
مفتخواری هم دو جور است : یکی آن که کسی بیکار نشسته با زور از مردم پول بگیرد و بخورد. مثلاً این اربابهای دهات که به بهانهی مالکیت با زور بسر دهاتیهای بیچاره میزنند و محصولاتشان را از دستشان میگیرند و مفت میخورند. بیچاره دهاتی باید خودش گرسنه بماند ، زنش لخت مانده حسرت یک تنبان کرباس بکشد ، چشمهای بچهاش تَراخُم گرفته استطاعت معالجهی او را نداشته باشد. ولی ارباب بیمروت محصول دِه را بگیرد و انبار کند و به قیمتهای گزاف بفروشد و ملیونر گردد و از صبح تا شام در خوشگذرانی و عیاشی باشد و پسرها و دخترهایش به اسم تحصیل به فرنگ رفته صد افتضاح بار آورند و با سوزاک و سفلیس باین کشور بازگردند.
یک جور دیگر آنست که کسی شغلی برای خود انتخاب کند ، ولی شغلی نباشد که به تهیهی مایحتاج زندگانی کمک کند که باید او را هم مفتخوار شمرد.
برای مثل قدری از کسبها صحبت کنیم :
فلان قهوهچی در گوشهی خیابانی دکانی باز کرده چایی دَم میکند و میفروشد ، البته کسب او حلالست. زیرا چایی امروز از خوراکهاست. فلان درزی یا نجار یا کفشدوز که خسته شده میخواهد یک استکان چایی خورد و خستگی از خود دور گرداند به قهوهچی نیاز دارد.
فلان دورهگرد که آتشچرخون و غربال و تلهموش میفروشد کسبش حلالست. زیرا ما در زندگانی به تلهموش و غربال و آتشچرخون هم نیاز داریم.
فلان دنبکزن و دایرهزن و آوازهخوان باهم دستهای هستند که اگر ما جشن داریم ، عروسی میکنیم ، دعوتشان کنیم میآیند میخوانند و موزیک مینوازند کسبشان حلالست ...
شیخقربان که از شنیدن حرفهای پرمغز آقااحمد حوصلهاش تنگ شده چون نام موزیک میشنود دیگر خودداری نتوانسته با خشم میگوید : «آقا ! موزیک حرامست ، غِنا حرامست ، اینها از مکاسب محرمه است». آقااحمد اعتنا نکرده میگوید : «اینها عقیدهی غلط شماست ، شما هرچه شادی و خوشی باشد دشمنش هستید. شما دنیا را ماتمکده میخواهید». اینها را گفته باز بروی سخن خود میرود.
... : مقصود آنست که این قبیل کسبها براه افتادن مایحتاج زندگانی کمک میکند و همهاش کسبهای حلالست. ولی فلان مرد دکان باز کرده دعانویسی میکند ، طلسم و جادو درست میکند ، فال میگیرد ـ این کسب حرامست. از دعانویسی چه نتیجه حاصل میشود؟!. طلسم و جادو کدام مایحتاج را درست میکند؟!. فال چه فایده میدهد؟!. فلان جوان رُمان مینویسد و چاپ میکند و میفروشد و از آن راه نان میخورد ـ کسب او نیز حرامست. از رُمان چه مایحتاجی درست میشود؟!. فلان مرد گردنکلفت روضهخوانی میکند. به بهانهی یک قضیه که هزاروسیصد سال پیش اتفاق افتاده برای زنها آوازهخوانی میکند ـ این هم کسب حرامست.
تاجرهای ما بجای آنکه کارخانه بیاورند پارچه ببافند ، ماشین آلات بسازند ، به مایحتاج مردم کمک کنند ، مالالتجارهای را که از فلان کارخانهی اروپایی وارد کردهاند در انبار گزارده این یکی عدلی صد تومان ، هزار تومان ، به رویش میکشد و میفروشد بدیگری ، آن دیگری هم بدیگری. با این ترتیب مالالتجاره را دست بدست میگردانند و قیمتش را ده بر یک گرانتر میکنند. از تجارت تنها این را فهمیدهاند.
این هم کسب حرامست. این حاجیهای ریشدار مقدس از حرام نان میخورند. بماند آن که انبارداری[=احتکار] میکنند. بماند آن که صد جور دزدی و خیانت دارند.
حالا مقصود من اینست که از شما بپرسم : آیا این مفتخواریها زیانش بیشتر است یا تراشیدن ریش؟.. جواب این را بمن بدهید.
.
🔶 «گفتگو از شعر در پرچم روزانه» (احمد کسروی)
🔸 در پیرامون شعر (تکهی چهار از پنج)
در سال 1313 که ما در پیمان از شعرا بنکوهش پرداختیم در ایران شعرگویی و علاقمندی بشعر تا باندازهی دیوانگی رسیده بود. زیرا گذشته از آنکه داستان شعر و شاعری در ایران ریشه دارد و از زمان سلجوقیان باین طرف از این کشور دهها هزار شاعر برخاسته و چنانکه گفته میشود دیوانهای ششهزار بیشتر از شاعران ، امروز در دست است دخالت شرقشناسان اروپا باین موضوع و کتابهایی که مستر براون و دیگران در این زمینه نوشتند تأثیر بسیار بزرگی را دربر داشته بود. در نتیجهی آنها در دبیرستانها «تاریخالشعرا» از دروس شمرده میشد. وزارت فرهنگ اهتمام بیاندازهای باین کار نشان داده کسان بسیاری را بتألیف کتاب دربارهی شعر و شاعران وامیداشت. روزنامهها ستونهای خود را با شعرهای تازه میآراستند. برخی روزنامهها تنها برای چاپ کردن شعر برپا شده بود. چند مجله برای همین کار چاپ مییافت.
پس از همهی اینها در همان سال چون جشن فردوسی گرفته شد و نمایندگان بسیاری از روس و انگلیس و فرانسه و آلمان و مصر و هندوستان و ترکیه و افغان[ستان] و دیگر جاها برای یادآوری از یک شاعر هزار سال پیش ایرانی بتهران آمدند و از اینجا با شکوه و پذیرایی بسیار بمشهد رفتند ، خود این محرک سختی گردید و رواج شعر و شاعری را در ایران چند برابر بالا برد. در بیشتری از شهرهای ایران از جمله در خود تهران ـ انجمن ادبی برپا گردید که کسان بسیاری در آنها شرکت میکردند و هفتهای یک شب که گرد میآمدند هر کسی یک غزلی یا قصیدهای یا قطعهای که ساخته بود میخواند و این نتیجه آن را میداد که هر کس از اینان در هر هفته یک یا چند غزلی یا قصیدهای بسازد که در شب جلسه تهیدست نباشد. از آنسوی با پولهای وزارت فرهنگ و با تشویقهای آن ، دیوانهای شعرای گذشته را پیاپی بیرون آورده بچاپ میرسانیدند. هر شهری به بزرگ گردانیدن شعرای خود کوشیده بروی قبرهای آنان گنبد و بارگاه میافراشتند.
در چنان هنگامی ما بگفتارهایی دربارهی شعر پرداخته این موضوع را بمیان کشیدیم که سخن چه نثر باشد و چه نظم برای معنیست ، باید نخست معنایی باشد تا گوینده آنها را با نثر یا بنظم بزبان آورد ، این شعرها که برای معنی نیست بیهودهگوییست ، و باید از آنها جلو گرفت ـ اینها را که نوشتیم یک هیاهوی بزرگی برخاست. یک دسته به زباندرازیها پرداختند و برخی از آنان گفتارهای لوسی در مجلهها یا در روزنامهها نوشتند. سپس در انجمن ادبی تهران سخنرانیهایی شد که آقایان اورنگ و نفیسی و دکتر شفق ـ بگمان خود پاسخهایی بنوشتههای ما دادند.
.
🔸 در پیرامون شعر (تکهی چهار از پنج)
در سال 1313 که ما در پیمان از شعرا بنکوهش پرداختیم در ایران شعرگویی و علاقمندی بشعر تا باندازهی دیوانگی رسیده بود. زیرا گذشته از آنکه داستان شعر و شاعری در ایران ریشه دارد و از زمان سلجوقیان باین طرف از این کشور دهها هزار شاعر برخاسته و چنانکه گفته میشود دیوانهای ششهزار بیشتر از شاعران ، امروز در دست است دخالت شرقشناسان اروپا باین موضوع و کتابهایی که مستر براون و دیگران در این زمینه نوشتند تأثیر بسیار بزرگی را دربر داشته بود. در نتیجهی آنها در دبیرستانها «تاریخالشعرا» از دروس شمرده میشد. وزارت فرهنگ اهتمام بیاندازهای باین کار نشان داده کسان بسیاری را بتألیف کتاب دربارهی شعر و شاعران وامیداشت. روزنامهها ستونهای خود را با شعرهای تازه میآراستند. برخی روزنامهها تنها برای چاپ کردن شعر برپا شده بود. چند مجله برای همین کار چاپ مییافت.
پس از همهی اینها در همان سال چون جشن فردوسی گرفته شد و نمایندگان بسیاری از روس و انگلیس و فرانسه و آلمان و مصر و هندوستان و ترکیه و افغان[ستان] و دیگر جاها برای یادآوری از یک شاعر هزار سال پیش ایرانی بتهران آمدند و از اینجا با شکوه و پذیرایی بسیار بمشهد رفتند ، خود این محرک سختی گردید و رواج شعر و شاعری را در ایران چند برابر بالا برد. در بیشتری از شهرهای ایران از جمله در خود تهران ـ انجمن ادبی برپا گردید که کسان بسیاری در آنها شرکت میکردند و هفتهای یک شب که گرد میآمدند هر کسی یک غزلی یا قصیدهای یا قطعهای که ساخته بود میخواند و این نتیجه آن را میداد که هر کس از اینان در هر هفته یک یا چند غزلی یا قصیدهای بسازد که در شب جلسه تهیدست نباشد. از آنسوی با پولهای وزارت فرهنگ و با تشویقهای آن ، دیوانهای شعرای گذشته را پیاپی بیرون آورده بچاپ میرسانیدند. هر شهری به بزرگ گردانیدن شعرای خود کوشیده بروی قبرهای آنان گنبد و بارگاه میافراشتند.
در چنان هنگامی ما بگفتارهایی دربارهی شعر پرداخته این موضوع را بمیان کشیدیم که سخن چه نثر باشد و چه نظم برای معنیست ، باید نخست معنایی باشد تا گوینده آنها را با نثر یا بنظم بزبان آورد ، این شعرها که برای معنی نیست بیهودهگوییست ، و باید از آنها جلو گرفت ـ اینها را که نوشتیم یک هیاهوی بزرگی برخاست. یک دسته به زباندرازیها پرداختند و برخی از آنان گفتارهای لوسی در مجلهها یا در روزنامهها نوشتند. سپس در انجمن ادبی تهران سخنرانیهایی شد که آقایان اورنگ و نفیسی و دکتر شفق ـ بگمان خود پاسخهایی بنوشتههای ما دادند.
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش هفتم : پابندهای گران شرقیان)
احمد کسروی
🔸 3ـ گمراهیها تنها سست گردیده ، ولی زیانشان همچنان بازمیماند (تکهی دو از سه)
کتابی از گوستاو لوبون به هندی ترجمه شده و دو سال پیش به فارسی نیز ترجمه گردید و چون در اندکزمانی رواج بسیار یافت و من بارها ستایش آن را از زبانها میشنیدم روزی آن را بدست آورده از دیده گذرانیدم. میبینم کتابیست از دیدهی تاریخ ارجدار ، ولی گوستاو آن را از بهر تاریخ ننوشته و خواست دیگری را دنبال کرده. مردم فرانسه که از هشتاد سال پیش چشم به سوریا دوخته و همیشه میکوشیدند سوریان را بسوی خود کشند و در این باره داستانهای درازی هست و جنگ سواستاپول (1) بیش از همه در راه این خواست بوده گوستاو خواسته با ستایشهای فراوان از نیاکان و پیشینیان هزار سال پیش عرب دلهای آنان را بدست آورد و گامی در راه رسیدن به سوریا بردارد و اینست در جایی که ستایشهای بسیار از عرب نوشته از عثمانیان نکوهش بیاندازه نموده (2) بلکه پردهدری هم دریغ نگفته و این را آشکاره نوشته که ویرانی سوریا از عثمانیانست و چنانچه آنجا در زیر دست یک دولت دادگری باشد در اندکزمانی آباد خواهد شد.
آنچه مرا شگفت افتاده اینست که میپرسم آیا از ستایشهایی که یک دانشمند اروپایی از جنبش عرب در آغاز اسلام و پیشرفتهای آنان کند ایرانیان یا دیگران را چه سودی تواند بود؟.. نمیگویم : آن پیشرفتها دروغ بوده. آن را ما نیز میدانیم و جای هیچ انکار نیست. نیز نمیگویم عرب مردم بیگانه بودند. در اینجا درپی جدا کردن نژادها نیستم. میگویم : یک خاندانی که بسختی افتادهاند و چندین گرفتاری دارند آیا دور از خرد نیست که همیشه بگذشتگان و نیاکان فیروزمند خود بنازند و از شنیدن ستایشهای آنان بشورند و بخود بالند و دردها و گرفتاریهای خود را فراموش کنند؟!.. آخر زمانی بیندیشید و ببینید اینها فریب خوردن نیست؟!.. اینها راه زندگانی را گم کردن نیست؟!.. اگرچه در این باره تنها دینداران نیستند دیگران نیز همیشه فریب میخورند و برای فریب آنان افزارهای دیگری هست که من در اینجا بگفتگو از آنها نمیپردازم. (3)
در سال چهارم مشروطه هنگامی که روسیان تازه بآذربایجان درآمده بودند ناگهان دفتری بنام «سیاست حسینیه» (4) که گفتههای دو تن اروپایی را دربارهی دستگاه محرم و چیزهای دیگر دربر میداشت پراکنده گردید و خدا میداند که این دفتر کوچک در آن روز سخت ایران چه زیانهای بزرگی را رسانید ، و چون امروز آن دستگاه برچیده شده من نمیخواهم در اینجا بگفتگو از آن پردازم و نکوهش کنم ولی آن دفتر چون هنوز در دستهاست و کسانی تو گویی یک گنجینهای بدست آوردهاند آن را نگه میدارند ، و چهبسا میبینم در نگارشهای خود جملههای آن را بگواهی میآورند (5) ، ناگزیرم بنویسم که سراپای آن فریب و دروغ است ، و من آرزو میکنم میدانستم این دفترچه از چه راهی بدست روزنامهی حبلالمتین افتاده که آن را بچاپ رسانیده و پراکنده نموده که دیگران از روزنامهی او برداشتهاند و چاپ کردهاند.
پابرگیها :
1ـ 1854ـ 1855 م.
2ـ تا پیش از جنگ جهانی یکم سوریا بخشی از امپراتوری عثمانی بود.
3ـ یکی از این افزارها اروپاییگری است. این باور که سخن درست را باید از اروپایی شنید و اروپایی هرچه گفته درست است. این افزار برای دیندار و بیدین یکسان نتیجه داده است.
4ـ در این باره در کتابهای «ما چه میخواهیم؟» و داوری (شیعیگری) سخن گشادهتری رانده شده است.
5ـ آیا جای افسوس نیست که سد سال پس از مشروطه هنوز هم آنگونه سخنان فریبآمیز بیگانگان بعنوان «حجت» ، پیاپی در اینجا و آنجا بازگفته میشود؟!. یک جستجویی در اینترنت کنید تا گواههای فراوانی بر این سخن بیابید : فلان اروپایی گفته : پیشامد کربلا هیچگاه فراموش نخواهد شد ـ بهمان شرقشناس گفته : شیعیگری بگریههایی که شیعیان بامام حسین میکنند پایدار است ، یا مانندهای اینها.
.
احمد کسروی
🔸 3ـ گمراهیها تنها سست گردیده ، ولی زیانشان همچنان بازمیماند (تکهی دو از سه)
کتابی از گوستاو لوبون به هندی ترجمه شده و دو سال پیش به فارسی نیز ترجمه گردید و چون در اندکزمانی رواج بسیار یافت و من بارها ستایش آن را از زبانها میشنیدم روزی آن را بدست آورده از دیده گذرانیدم. میبینم کتابیست از دیدهی تاریخ ارجدار ، ولی گوستاو آن را از بهر تاریخ ننوشته و خواست دیگری را دنبال کرده. مردم فرانسه که از هشتاد سال پیش چشم به سوریا دوخته و همیشه میکوشیدند سوریان را بسوی خود کشند و در این باره داستانهای درازی هست و جنگ سواستاپول (1) بیش از همه در راه این خواست بوده گوستاو خواسته با ستایشهای فراوان از نیاکان و پیشینیان هزار سال پیش عرب دلهای آنان را بدست آورد و گامی در راه رسیدن به سوریا بردارد و اینست در جایی که ستایشهای بسیار از عرب نوشته از عثمانیان نکوهش بیاندازه نموده (2) بلکه پردهدری هم دریغ نگفته و این را آشکاره نوشته که ویرانی سوریا از عثمانیانست و چنانچه آنجا در زیر دست یک دولت دادگری باشد در اندکزمانی آباد خواهد شد.
آنچه مرا شگفت افتاده اینست که میپرسم آیا از ستایشهایی که یک دانشمند اروپایی از جنبش عرب در آغاز اسلام و پیشرفتهای آنان کند ایرانیان یا دیگران را چه سودی تواند بود؟.. نمیگویم : آن پیشرفتها دروغ بوده. آن را ما نیز میدانیم و جای هیچ انکار نیست. نیز نمیگویم عرب مردم بیگانه بودند. در اینجا درپی جدا کردن نژادها نیستم. میگویم : یک خاندانی که بسختی افتادهاند و چندین گرفتاری دارند آیا دور از خرد نیست که همیشه بگذشتگان و نیاکان فیروزمند خود بنازند و از شنیدن ستایشهای آنان بشورند و بخود بالند و دردها و گرفتاریهای خود را فراموش کنند؟!.. آخر زمانی بیندیشید و ببینید اینها فریب خوردن نیست؟!.. اینها راه زندگانی را گم کردن نیست؟!.. اگرچه در این باره تنها دینداران نیستند دیگران نیز همیشه فریب میخورند و برای فریب آنان افزارهای دیگری هست که من در اینجا بگفتگو از آنها نمیپردازم. (3)
در سال چهارم مشروطه هنگامی که روسیان تازه بآذربایجان درآمده بودند ناگهان دفتری بنام «سیاست حسینیه» (4) که گفتههای دو تن اروپایی را دربارهی دستگاه محرم و چیزهای دیگر دربر میداشت پراکنده گردید و خدا میداند که این دفتر کوچک در آن روز سخت ایران چه زیانهای بزرگی را رسانید ، و چون امروز آن دستگاه برچیده شده من نمیخواهم در اینجا بگفتگو از آن پردازم و نکوهش کنم ولی آن دفتر چون هنوز در دستهاست و کسانی تو گویی یک گنجینهای بدست آوردهاند آن را نگه میدارند ، و چهبسا میبینم در نگارشهای خود جملههای آن را بگواهی میآورند (5) ، ناگزیرم بنویسم که سراپای آن فریب و دروغ است ، و من آرزو میکنم میدانستم این دفترچه از چه راهی بدست روزنامهی حبلالمتین افتاده که آن را بچاپ رسانیده و پراکنده نموده که دیگران از روزنامهی او برداشتهاند و چاپ کردهاند.
پابرگیها :
1ـ 1854ـ 1855 م.
2ـ تا پیش از جنگ جهانی یکم سوریا بخشی از امپراتوری عثمانی بود.
3ـ یکی از این افزارها اروپاییگری است. این باور که سخن درست را باید از اروپایی شنید و اروپایی هرچه گفته درست است. این افزار برای دیندار و بیدین یکسان نتیجه داده است.
4ـ در این باره در کتابهای «ما چه میخواهیم؟» و داوری (شیعیگری) سخن گشادهتری رانده شده است.
5ـ آیا جای افسوس نیست که سد سال پس از مشروطه هنوز هم آنگونه سخنان فریبآمیز بیگانگان بعنوان «حجت» ، پیاپی در اینجا و آنجا بازگفته میشود؟!. یک جستجویی در اینترنت کنید تا گواههای فراوانی بر این سخن بیابید : فلان اروپایی گفته : پیشامد کربلا هیچگاه فراموش نخواهد شد ـ بهمان شرقشناس گفته : شیعیگری بگریههایی که شیعیان بامام حسین میکنند پایدار است ، یا مانندهای اینها.
.
نسخهی دیرتری از چاپ کتابچهی «سیاست حسینیه» در تبریز.
در گرماگرم شور و جنبش مشروطه این کتابچه بیکبار دلهای شیعیان (مخالفان مشروطه) را شوریده گردانید. داستان درست آن را در کتاب «داوری» بخوانید.
در گرماگرم شور و جنبش مشروطه این کتابچه بیکبار دلهای شیعیان (مخالفان مشروطه) را شوریده گردانید. داستان درست آن را در کتاب «داوری» بخوانید.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
📗 اسرار هزارساله
✍ علیاکبر حکمیزاده
🔍 طرح برخی ایرادها به شیعیگری در قالب پرسشهایی از پیشوایان این کیش.
📊 شمار صفحهها : ۷۳
📝 بازپسین پراکنش : اردیبهشت ۱۴۰۰
📚 کتابخانهی پاکدینی
🛎 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
کتاب را از اینجا دریافت کنید.
✍ علیاکبر حکمیزاده
🔍 طرح برخی ایرادها به شیعیگری در قالب پرسشهایی از پیشوایان این کیش.
📊 شمار صفحهها : ۷۳
📝 بازپسین پراکنش : اردیبهشت ۱۴۰۰
📚 کتابخانهی پاکدینی
🛎 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
کتاب را از اینجا دریافت کنید.
🔶 شیخ قربان از نجف میآید
🔸 تکهی پنج از ده
این سئوال را که میکند پیش از آنکه شیخقربان جواب دهد مسافرها باو فرصت نداده ، از چند جا آواز به آواز هم انداخته میگویند : «آقا مفتخواری!.. مفتخواری زیانش بیشتر است ... از ما بپرس! آقاشیخقربان چه میداند؟!. مفتخواری این مملکت را ویران ساخته ، پدر ما را درآورده! ببینید این صحراست. به هر طرف نگاه میکنی تا چشم کار میکند ویرانه است. تمام اینها نتیجهی مفتخواریست ...». یکی بلند شده دکمههای کت خود را باز میکند و پیراهن خود را نشان داده میگوید : «ببینید از ده جا پاره است. حاجیها چلوار ، کتان ، چیت ، همه چیز را انبار میکنند و این حال روزگار ما میباشد ، بچههام تمام لختند ...».
شیخقربان که اینها را میشنود هاج و واج شده است. آقااحمد مسافران را آرام گردانیده میگوید : «خیلی ممنونم که حرف مرا تصدیق کردید. ولی طرف گفتگو آقاشیخقربانست. من دوست میدارم خود او حرف بزند». سپس روی خود را به شیخقربان گردانیده میگوید :
... : آقا ، شما خودتان جواب دهید. شما این را بفرمایید که ریش تراشیدن چه ضرر دارد که شما اینقدر بآن چسبیدهاید؟!.
شیخقربان : ریش تراشیدن چه ضرر دارد؟! پس این بلاها که خدا میفرستد ضرر نیست؟!.
آقااحمد : خواهشمندم بخدا توهین نکنید ، اولاً خدا بزرگتر از آنست که بخاطر ریش تراشیدن و گیس تراشیدن بمردم بلا فرستد. ثانیاً ریش تراشیدن در ایران ده پانزده سالست معمول شده. در زمان رضاشاه چون رختها عوض شد مردم ریشهاشان هم تراشیدند. شما بگویید ببینیم در این ده پانزده سال خدا چه بلایی به ایران فرستاده؟!. کدام سال بوده که از آسمان نباریده یا از زمین نروییده؟!.
شیخقربان : پس این بلاها چیست؟..
آقااحمد : کدام بلاها؟!. اسمهاشان ببر!
شیخقربان : سه سال پیش ، پس آن قحطی چه بود؟!.
آقااحمد : خوب شد گفتی. آری سه سال پیش در ایران قحطی شد و ما نان سیلو خوردیم. در آن سال بسیاری از خانوادهها نفله شدند. ولی آیا آن بلا را خدا فرستاده بود؟!. در آن سال خدا چه کرده بود که بگوییم بلا را او فرستاده بود؟!. آیا از آسمان باران نبارانیده بود؟!. آیا از زمین سنبل نرویانده بود؟!.. آیا ملخ یا سن فرستاده بود؟!. آیا کدام یکی از اینها بود؟!.
شیخقربان : شیخقربان من چه میدانم! هرچه بود بلای خدا بود! من از خود آیتالله اصفهانی (1) شنیدم میفرمود : نتیجهی معاصی ایرانیهاست.
آقااحمد : اگر شما نمیدانید ما میدانیم. گوش بدهید برایتان بگویم. در آن سال در ایران بارش خوب شده محصول هم خوب آمده بود. علتی برای گرانی یا قحطی در این مملکت نبود. ولی چون دولتهای اروپا جنگ میکردند و سه دولت قشونهای خود را بکشور ما ریخته علاوه از آنها جمعیت انبوهی از لهستانیها به مملکت ما آمده بودند ، اینها از روی احتیاط یا از راه احتیاج شروع کردند به خواربار خریدن که یکدفعه نرخ غله را سه چهار برابر بالا بردند. تاجرها نیز بهانه بدستشان افتاده همه چیز را چند برابر ترقی دادند.
در آن سال ما چیزی کم نداشتیم. ولی دیگران بردند و خوردند و بخود ما نگزاردند. در آن سال عسل در تهران ، یکدفعه از منی یک تومان به ده تومان رسید. من در تعجب بودم که چه شده؟.. مگر عسل امسال کمست ، بعد که تحقیق کردم دانسته شد لهستانیها و آمریکاییها روزانه هشتاد کیلو عسل صورت داده بودند که برای آنها فرستاده شود و بهمین جهت بود که یکدفعه قیمتش ده بر یک بالا رفته بود.
اگر وارسی کنیم علت آن قحطی و بدبختی ، ناتوانی دولت ایران بود که نمیتوانست جلو بیگانگان را گرفته نگزارد خواربار بخرند و بخارجه فرستند. نمیتوانست مجبورشان کند که برای قشون خود خواربار از مملکت خود بیاورند. نمیتوانست از حاجیهای طمعکار انباردار بازار بوسیلهی قانون جلو گیرد. باعث گرانی ناتوانی دولت بود ، و گناه ناتوانی دولت هم بگردن شماست. شما ملایان ـ از بس نشسته گفتهاید : «دولت ظالم است ، غاصب است ، تا میتوانید مالیات ندهید بسربازی نروید ..». با این تعلیمات زهرآلود دولت و مملکت را باین حال بدبختی انداختهاید.
پابرگی :
1ـ آیتالله سیدابوالحسن اصفهانی مرجع تقلید شیعیان که سال پس از این داستان درگذشت.
.
🔸 تکهی پنج از ده
این سئوال را که میکند پیش از آنکه شیخقربان جواب دهد مسافرها باو فرصت نداده ، از چند جا آواز به آواز هم انداخته میگویند : «آقا مفتخواری!.. مفتخواری زیانش بیشتر است ... از ما بپرس! آقاشیخقربان چه میداند؟!. مفتخواری این مملکت را ویران ساخته ، پدر ما را درآورده! ببینید این صحراست. به هر طرف نگاه میکنی تا چشم کار میکند ویرانه است. تمام اینها نتیجهی مفتخواریست ...». یکی بلند شده دکمههای کت خود را باز میکند و پیراهن خود را نشان داده میگوید : «ببینید از ده جا پاره است. حاجیها چلوار ، کتان ، چیت ، همه چیز را انبار میکنند و این حال روزگار ما میباشد ، بچههام تمام لختند ...».
شیخقربان که اینها را میشنود هاج و واج شده است. آقااحمد مسافران را آرام گردانیده میگوید : «خیلی ممنونم که حرف مرا تصدیق کردید. ولی طرف گفتگو آقاشیخقربانست. من دوست میدارم خود او حرف بزند». سپس روی خود را به شیخقربان گردانیده میگوید :
... : آقا ، شما خودتان جواب دهید. شما این را بفرمایید که ریش تراشیدن چه ضرر دارد که شما اینقدر بآن چسبیدهاید؟!.
شیخقربان : ریش تراشیدن چه ضرر دارد؟! پس این بلاها که خدا میفرستد ضرر نیست؟!.
آقااحمد : خواهشمندم بخدا توهین نکنید ، اولاً خدا بزرگتر از آنست که بخاطر ریش تراشیدن و گیس تراشیدن بمردم بلا فرستد. ثانیاً ریش تراشیدن در ایران ده پانزده سالست معمول شده. در زمان رضاشاه چون رختها عوض شد مردم ریشهاشان هم تراشیدند. شما بگویید ببینیم در این ده پانزده سال خدا چه بلایی به ایران فرستاده؟!. کدام سال بوده که از آسمان نباریده یا از زمین نروییده؟!.
شیخقربان : پس این بلاها چیست؟..
آقااحمد : کدام بلاها؟!. اسمهاشان ببر!
شیخقربان : سه سال پیش ، پس آن قحطی چه بود؟!.
آقااحمد : خوب شد گفتی. آری سه سال پیش در ایران قحطی شد و ما نان سیلو خوردیم. در آن سال بسیاری از خانوادهها نفله شدند. ولی آیا آن بلا را خدا فرستاده بود؟!. در آن سال خدا چه کرده بود که بگوییم بلا را او فرستاده بود؟!. آیا از آسمان باران نبارانیده بود؟!. آیا از زمین سنبل نرویانده بود؟!.. آیا ملخ یا سن فرستاده بود؟!. آیا کدام یکی از اینها بود؟!.
شیخقربان : شیخقربان من چه میدانم! هرچه بود بلای خدا بود! من از خود آیتالله اصفهانی (1) شنیدم میفرمود : نتیجهی معاصی ایرانیهاست.
آقااحمد : اگر شما نمیدانید ما میدانیم. گوش بدهید برایتان بگویم. در آن سال در ایران بارش خوب شده محصول هم خوب آمده بود. علتی برای گرانی یا قحطی در این مملکت نبود. ولی چون دولتهای اروپا جنگ میکردند و سه دولت قشونهای خود را بکشور ما ریخته علاوه از آنها جمعیت انبوهی از لهستانیها به مملکت ما آمده بودند ، اینها از روی احتیاط یا از راه احتیاج شروع کردند به خواربار خریدن که یکدفعه نرخ غله را سه چهار برابر بالا بردند. تاجرها نیز بهانه بدستشان افتاده همه چیز را چند برابر ترقی دادند.
در آن سال ما چیزی کم نداشتیم. ولی دیگران بردند و خوردند و بخود ما نگزاردند. در آن سال عسل در تهران ، یکدفعه از منی یک تومان به ده تومان رسید. من در تعجب بودم که چه شده؟.. مگر عسل امسال کمست ، بعد که تحقیق کردم دانسته شد لهستانیها و آمریکاییها روزانه هشتاد کیلو عسل صورت داده بودند که برای آنها فرستاده شود و بهمین جهت بود که یکدفعه قیمتش ده بر یک بالا رفته بود.
اگر وارسی کنیم علت آن قحطی و بدبختی ، ناتوانی دولت ایران بود که نمیتوانست جلو بیگانگان را گرفته نگزارد خواربار بخرند و بخارجه فرستند. نمیتوانست مجبورشان کند که برای قشون خود خواربار از مملکت خود بیاورند. نمیتوانست از حاجیهای طمعکار انباردار بازار بوسیلهی قانون جلو گیرد. باعث گرانی ناتوانی دولت بود ، و گناه ناتوانی دولت هم بگردن شماست. شما ملایان ـ از بس نشسته گفتهاید : «دولت ظالم است ، غاصب است ، تا میتوانید مالیات ندهید بسربازی نروید ..». با این تعلیمات زهرآلود دولت و مملکت را باین حال بدبختی انداختهاید.
پابرگی :
1ـ آیتالله سیدابوالحسن اصفهانی مرجع تقلید شیعیان که سال پس از این داستان درگذشت.
.
🔶 «گفتگو از شعر در پرچم روزانه» (احمد کسروی)
🔸 در پیرامون شعر (تکهی پنج از پنج)
شگفت این بود که دیدیم بسیاری از آنان (بلکه همهشان) این معنی را که ما میگوییم نمیفهمند. کسانی تعجب میکردند که ما چگونه به غزلهای شیوای فلان شاعر که دارای همهی مزایای شعریست و مضمونهای قشنگی دارد ایراد میگیریم. چون علت دیگری پیدا نمیکردند میگفتند : «ذوق شعری ندارد». برخی از آنان بنزد من آمده چنین میگفتند : «حق با شماست باید بعضی شعرهای بد را کنار گزاشت. ولی شعرهای خوب را که باید نگه داشت». از پیش خود بگفتههای ما این معنی را میدادند.
ناچار میشدم بگویم : «آقا مقصود ما این نیست. همان شعرهای خوبی که شما میگویید ، چون برای معنی گفته نشده و نیازی بچنان سخنی درمیان نبوده بیهودهگوییست و اینست خرد از آن بیزار است». میدیدم باز نمیفهمند. ناگزیر میشدم مثل آورده بگویم : یک معمار خانههای بسیار خوبی میسازد و در معماریش استاد است. ولی بیآنکه دربند نیازمندی خود یا مردم باشد پیاپی خانهها برپا میکند. آیا این کار سفیهانه نخواهد بود؟!.. یا آن مثل کرهی قالبی را که دیروز نوشتیم یاد میکردم.
ما چون بغزلهای بیهوده که دیوانها را پر کرده ایراد میگرفتیم کسانی میآمدند و میگفتند : «پس شما منکر عشق هستید؟!» ناگزیر میشدم بگویم : «آقا شما معنی عشق را هم نفهمیدهاید. اینکه یک مرد پنجاهساله و شصتساله با دل بیدردی بنشیند و بنام یک یار پنداری شعرها بسازد و زلفهای او را به مار و مژگانهایش را به تیر و ابرویش را به شمشیر تشبیه کند و یک رشته مضامین لوسی را مکرر گرداند عشق نیست. این کار کجا و عشق کجا؟!. عشق یک چیز اختیاری نیست. عشق آنست که مردی بیک زن زیبایی دل بازد و در آرزوی رسیدن باو باشد و از جدایی بیتابیها نماید و سوز و گداز نشان دهد. ما با این کاری نداریم. ولی بسیار غلطست کسی که چنین دردی ندارد بیهوده غزلها سازد و بیرون ریزد.
امروز پس از نُه سال ، باز هم کسانی مقصود ما را نفهمیدهاند. اینکه «خدا در آدمیان نیرویی بنام خرد آفریده و آن نیرو داور نیک و بد سود و زیانست و هر چیزی را که آن بد شناخت باید پرهیز جست» چیزیست که اینان بآسانی نمیتوانند پذیرفت.
چون سالها با اینگونه شعرها بسر بردهاند و همیشه ستایش شعرا شنیدهاند و همیشه نام «ادبیات» (که همان شعرها مقصود است) با تجلیل بگوششان برخورده ، اکنون که ما میگوییم : آنها بیهودهگوییست این را بخود هموار نمیتوانند گردانید و ناگزیر نزدیک نیامده از دور ایستاده بهیاهو میپردازند. داستان اینان داستان آن راهروانیست که مسافت بسیاری را پیموده و خود را در نزدیکی سر منزل میپندارند. ولی ناگهان شما از جلو درآمده میگویید : «این راه که آمدهاید عوضی بوده نه تنها بسر منزل نرسیدهاید بلکه از آن بسیار دورتر شدهاید باید بازگردید و دوباره مسافتی را بپیمایید». پیداست که این گفتهی شما بآنان بسیار گران خواهد افتاد و بآسانی سخنتان را نخواهند پذیرفت. مگر آنان که خردهاشان نیرومند باشد و حقیقت را با همهی تلخیش بپذیرند.
(پرچم روزانه شمارههای 72 و 73)
.
🔸 در پیرامون شعر (تکهی پنج از پنج)
شگفت این بود که دیدیم بسیاری از آنان (بلکه همهشان) این معنی را که ما میگوییم نمیفهمند. کسانی تعجب میکردند که ما چگونه به غزلهای شیوای فلان شاعر که دارای همهی مزایای شعریست و مضمونهای قشنگی دارد ایراد میگیریم. چون علت دیگری پیدا نمیکردند میگفتند : «ذوق شعری ندارد». برخی از آنان بنزد من آمده چنین میگفتند : «حق با شماست باید بعضی شعرهای بد را کنار گزاشت. ولی شعرهای خوب را که باید نگه داشت». از پیش خود بگفتههای ما این معنی را میدادند.
ناچار میشدم بگویم : «آقا مقصود ما این نیست. همان شعرهای خوبی که شما میگویید ، چون برای معنی گفته نشده و نیازی بچنان سخنی درمیان نبوده بیهودهگوییست و اینست خرد از آن بیزار است». میدیدم باز نمیفهمند. ناگزیر میشدم مثل آورده بگویم : یک معمار خانههای بسیار خوبی میسازد و در معماریش استاد است. ولی بیآنکه دربند نیازمندی خود یا مردم باشد پیاپی خانهها برپا میکند. آیا این کار سفیهانه نخواهد بود؟!.. یا آن مثل کرهی قالبی را که دیروز نوشتیم یاد میکردم.
ما چون بغزلهای بیهوده که دیوانها را پر کرده ایراد میگرفتیم کسانی میآمدند و میگفتند : «پس شما منکر عشق هستید؟!» ناگزیر میشدم بگویم : «آقا شما معنی عشق را هم نفهمیدهاید. اینکه یک مرد پنجاهساله و شصتساله با دل بیدردی بنشیند و بنام یک یار پنداری شعرها بسازد و زلفهای او را به مار و مژگانهایش را به تیر و ابرویش را به شمشیر تشبیه کند و یک رشته مضامین لوسی را مکرر گرداند عشق نیست. این کار کجا و عشق کجا؟!. عشق یک چیز اختیاری نیست. عشق آنست که مردی بیک زن زیبایی دل بازد و در آرزوی رسیدن باو باشد و از جدایی بیتابیها نماید و سوز و گداز نشان دهد. ما با این کاری نداریم. ولی بسیار غلطست کسی که چنین دردی ندارد بیهوده غزلها سازد و بیرون ریزد.
امروز پس از نُه سال ، باز هم کسانی مقصود ما را نفهمیدهاند. اینکه «خدا در آدمیان نیرویی بنام خرد آفریده و آن نیرو داور نیک و بد سود و زیانست و هر چیزی را که آن بد شناخت باید پرهیز جست» چیزیست که اینان بآسانی نمیتوانند پذیرفت.
چون سالها با اینگونه شعرها بسر بردهاند و همیشه ستایش شعرا شنیدهاند و همیشه نام «ادبیات» (که همان شعرها مقصود است) با تجلیل بگوششان برخورده ، اکنون که ما میگوییم : آنها بیهودهگوییست این را بخود هموار نمیتوانند گردانید و ناگزیر نزدیک نیامده از دور ایستاده بهیاهو میپردازند. داستان اینان داستان آن راهروانیست که مسافت بسیاری را پیموده و خود را در نزدیکی سر منزل میپندارند. ولی ناگهان شما از جلو درآمده میگویید : «این راه که آمدهاید عوضی بوده نه تنها بسر منزل نرسیدهاید بلکه از آن بسیار دورتر شدهاید باید بازگردید و دوباره مسافتی را بپیمایید». پیداست که این گفتهی شما بآنان بسیار گران خواهد افتاد و بآسانی سخنتان را نخواهند پذیرفت. مگر آنان که خردهاشان نیرومند باشد و حقیقت را با همهی تلخیش بپذیرند.
(پرچم روزانه شمارههای 72 و 73)
.
🔶 «اکنون و آینده ما راست» (بخش هفتم : پابندهای گران شرقیان)
احمد کسروی
🔸 3ـ گمراهیها تنها سست گردیده ، ولی زیانشان همچنان بازمیماند (تکهی سه از سه)
خود او دربارهی نگارش مسیو ماربین که بخش یکم رساله است مینویسد که یکی از اسلامخواهان ترجمهی آن را بادارهی روزنامه فرستاده و ما آرزومندیم که دانستیمی آن «اسلامخواه» که بوده. ما را چنین مینماید که دستهای سیاسیای که در آن روزها در کار میبود و برای فرونشاندن شور آزادیخواهی در ایران از هر گونه راه میکوشید آن دفترچه را پدید آورده و بادارهی حبلالمتین رسانیده ، و از کلمههای «الکشن» و «مشنری» که بکار رفته چنین برمیآید که آن را نه از آلمانی و فرانسه ، بلکه از انگلیسی ترجمه کردهاند. ما در پیرامون این دفتر و نتیجههای زیانآوری را که در ایران و دیگر جاها پدید آورده جداگانه گفتگو خواهیم کرد تا دانسته شود که اینها همه از بهر آنست که شرقیان را سرگرم دارند و بر دوششان سوار شوند. ...
کسانی خواهند گفت : چرا نمیشود که مردمان هم باینها پردازند و هم در اندیشهی راستی و درستی و پیشرفت کار زندگی باشند و بآزادی کشور و جنگ با دشمنان و جانفشانی ارج گزارند؟!.. میگویم : سخن در اینجاست که این کسان دین و رستگاری را جز در پرداختن بامامان و آن کارها نمیشناسند و دوستاری آنان را برای رستگاری بس میشمارند و پیداست که با این حال بچیزهای دیگری ارج نخواهند گزاشت و این چیزیست که ما بدیده میبینیم و من گواهیها برای آن یاد کردم. وآنگاه آدمی نیروها و دریافتهایش پایانپذیر است و کسانی هرچه بآنها پردازند از کارهای دیگر بازخواهند ماند. یک دستگاه برقی که برای روشنایی دههزار خانه است اگر شما آن را برای روشنایی بیستهزار خانه بکار برید ناگزیر است که از فروغ چراغها خواهد کاست.
امروز با این سختی کار جهان و با این کشاکش و هیاهو که درمیان تودههاست چه رواست که یک دستهی انبوهی از یک توده خود را با چیزهایی سرگرم سازند که نه سودی بجهان دارد و نه با دین و خداشناسی سازد؟!. ...
من نمیخواهم همهچیز را بنگارم : امروز کاریترین افزار در دست دشمنان شرق همینست که شماها را با چیزهایی سرگرم دارند و نگزارند در اندیشهی کار و زندگانی خود باشید و بیاد گرفتاریها و بدبختیهای خود افتید. یک دسته را که میخواهند فریب دهند و افسون کنند آشکاره نگویند که ما میخواهیم شما را فریب دهیم و افسونتان کنیم. ناگزیر از راههای دیگری پیش آیند و ترانههای خوشایند سرایند و نامهایی را که نزد آنان ارجمند است پیاپی بر زبان رانند و از گذشتگان و پیشینیان ستایشهای گزافهآمیز سرایند و چون بدینسان رامشان ساختند بدوششان سوار شوند. یک دسته را با «سیاست حسینیه» ، یک دسته را با خیام و یک دسته را با زردشت و یک دسته را با مولوی. اینها همه از یکجاست و همه برای افسون کردن و سرگرم داشتن شرقیان است. آخر شما نمیگویید مسیو ماربین آلمانی کجا و آنهمه شیعیگری بسیار تند کجا؟!.. گوستاو لوبون کجا و آنهمه ستایشهای گزافهآمیز از عرب کجا؟!.. نمیگویید پس از سههزار سال اینهمه پرداختن به زردشت بهر چیست؟!.. نمیگویید اینهمه هواداری از خراباتیگری و صوفیگری برای چیست؟!.. ...
.
احمد کسروی
🔸 3ـ گمراهیها تنها سست گردیده ، ولی زیانشان همچنان بازمیماند (تکهی سه از سه)
خود او دربارهی نگارش مسیو ماربین که بخش یکم رساله است مینویسد که یکی از اسلامخواهان ترجمهی آن را بادارهی روزنامه فرستاده و ما آرزومندیم که دانستیمی آن «اسلامخواه» که بوده. ما را چنین مینماید که دستهای سیاسیای که در آن روزها در کار میبود و برای فرونشاندن شور آزادیخواهی در ایران از هر گونه راه میکوشید آن دفترچه را پدید آورده و بادارهی حبلالمتین رسانیده ، و از کلمههای «الکشن» و «مشنری» که بکار رفته چنین برمیآید که آن را نه از آلمانی و فرانسه ، بلکه از انگلیسی ترجمه کردهاند. ما در پیرامون این دفتر و نتیجههای زیانآوری را که در ایران و دیگر جاها پدید آورده جداگانه گفتگو خواهیم کرد تا دانسته شود که اینها همه از بهر آنست که شرقیان را سرگرم دارند و بر دوششان سوار شوند. ...
کسانی خواهند گفت : چرا نمیشود که مردمان هم باینها پردازند و هم در اندیشهی راستی و درستی و پیشرفت کار زندگی باشند و بآزادی کشور و جنگ با دشمنان و جانفشانی ارج گزارند؟!.. میگویم : سخن در اینجاست که این کسان دین و رستگاری را جز در پرداختن بامامان و آن کارها نمیشناسند و دوستاری آنان را برای رستگاری بس میشمارند و پیداست که با این حال بچیزهای دیگری ارج نخواهند گزاشت و این چیزیست که ما بدیده میبینیم و من گواهیها برای آن یاد کردم. وآنگاه آدمی نیروها و دریافتهایش پایانپذیر است و کسانی هرچه بآنها پردازند از کارهای دیگر بازخواهند ماند. یک دستگاه برقی که برای روشنایی دههزار خانه است اگر شما آن را برای روشنایی بیستهزار خانه بکار برید ناگزیر است که از فروغ چراغها خواهد کاست.
امروز با این سختی کار جهان و با این کشاکش و هیاهو که درمیان تودههاست چه رواست که یک دستهی انبوهی از یک توده خود را با چیزهایی سرگرم سازند که نه سودی بجهان دارد و نه با دین و خداشناسی سازد؟!. ...
من نمیخواهم همهچیز را بنگارم : امروز کاریترین افزار در دست دشمنان شرق همینست که شماها را با چیزهایی سرگرم دارند و نگزارند در اندیشهی کار و زندگانی خود باشید و بیاد گرفتاریها و بدبختیهای خود افتید. یک دسته را که میخواهند فریب دهند و افسون کنند آشکاره نگویند که ما میخواهیم شما را فریب دهیم و افسونتان کنیم. ناگزیر از راههای دیگری پیش آیند و ترانههای خوشایند سرایند و نامهایی را که نزد آنان ارجمند است پیاپی بر زبان رانند و از گذشتگان و پیشینیان ستایشهای گزافهآمیز سرایند و چون بدینسان رامشان ساختند بدوششان سوار شوند. یک دسته را با «سیاست حسینیه» ، یک دسته را با خیام و یک دسته را با زردشت و یک دسته را با مولوی. اینها همه از یکجاست و همه برای افسون کردن و سرگرم داشتن شرقیان است. آخر شما نمیگویید مسیو ماربین آلمانی کجا و آنهمه شیعیگری بسیار تند کجا؟!.. گوستاو لوبون کجا و آنهمه ستایشهای گزافهآمیز از عرب کجا؟!.. نمیگویید پس از سههزار سال اینهمه پرداختن به زردشت بهر چیست؟!.. نمیگویید اینهمه هواداری از خراباتیگری و صوفیگری برای چیست؟!.. ...
.
گفتگو از شعر در پرچم روزانه 1.pdf
331.3 KB
🔸 گفتگو از شعر در پرچم روزانه
🖌 احمد کسروی
🔹 در پیرامون شعر
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
.
🖌 احمد کسروی
🔹 در پیرامون شعر
💡 همهی تکهها یکجا در یک فایل پیدیاف
.
🔶 شیخ قربان از نجف میآید
🔸 تکهی شش از ده
شیخقربان از شنیدن این حرفها بکلی مستأصل شده ، و چون حرف آقااحمد باینجا میرسد از جای خود برخاسته با حال عصبانی میگوید : «پس بگویید شما در ظلمه بودن دولت هم حرف دارید. بگویید یکسره لامذهب هستید». این را گفته میخواهد برود. علیبیک و مسافران جلوش را گرفته نمیگزارند و دوباره مینشانند. علیبیک میگوید : « اجازه بدهید قدری هم من صحبت کنم. آقااحمد استراحت کند». این را گفته بدینسان شروع بسخن میکند.
... : زنجان شهر کوچکیست. ولی یک وقت علمای بزرگی داشت : آخوند ملا قربانعلی ، حاجی میرزا ابوالمکارم و امثال آنها ... در دستگاه اینها یک حکایتی بود که در هیچ جای ایران نبوده است. یک دسته محکمهشاگردها بودند که شغلشان شهادت دادن بود. شما اگر با کسی دعوا داشتید میرفتید پیش آنها ، چهار نفر پنج نفر اجیر میکردید ، به هر کدام مزدی قرار میدادید. آن وقت در محضر هر عالمی که میخواستید حاضر میشدند و بر طبق میل شما شهادت میدادند. این شغل آنها بود. از این راه نان میخوردند.
عجبتر آنست که همهی علما آنها را میشناختند. اصلاً آنها اطرافیان خود علما بودند که از شغلشان آگاهی داشتند. با اینحال چون ریش و عمامه داشتند شهادت آنها را میپذیرفتند. ولی اگر کسی ریشش را از ته میزد ، یا تمام سرش را نتراشیده پیچک (زلف) میگزاشت ، یا بجای قباهای کمر بوزمهای ، سرداری میپوشید ، او را فاسق دانسته شهادتش را رد میکردند. این اتفاق برای خود من افتاد.
یک زارع ابهری با یک حاجی زنجانی مرافعه داشتند. ما چون از قضیهشان اطلاع داشتیم زارع ابهری مرا برای شهادت به زنجان برد. من آن وقت جوان بودم. چون نوکر دولت بودم ، در فوج یاور بودم ریش خود را از ته زده بودم. رفتیم به محضر یکی از علما ، آن طرف چند نفر محکمهشاگرد اجیر ساخته آورده بود که نشستند و با آن ریش و عمامه شهادت دروغ دادند. چون نوبت بمن رسید و شهادت خود را ادا کردم وکیل طرف که آن هم محکمهشاگرد بود گفت : «آقا ، این متجاهر به فسق است ، ریشش را تراشیده». بهمین حرفها شهادت ما را رد کردند. شهادت دروغی آنها را پذیرفتند.
از آن وقت این دردی در دل من بوده. بارها با خود فکر کردهام آخر ریش چه ربطی بشهادت آدم دارد؟!.. مگر آدم وقتی که ریشش را تراشید دروغگو میشود؟!. مگر ریش غیر از دو سه مثقال پشم است. بودن و نبودن این چه تأثیری در امانت و صداقت آدم دارد؟!. پس چرا آنها که بیکارند و محتاجند و چشمهاشان در دست این و آنست ، بآنها نگفتند شما چون بیکارید و محتاجید ممکنست فریب پول را بخورید و شهادت دروغ بدهید. ولی بمن چون ریشم را از ته زده بودم که هیچ ربط بمطلب نداشت گفتند فاسق هستی و شهادتم را رد کردند؟!.. چطور شده که بیکار بودن فسق نیست ولی ریش تراشیدن فسق است؟!.
اینها همه از قلب من میگذشت. چون تصور میکردم حکم خدا همینست نمیتوانستم ایرادی بگیرم. گاهی با خود میگفتم : «شاید هم سرّی دارد که اگر آدم ریشش را تراشید اخلاقش تغییر پیدا میکند ، دروغگو میشود». ولی از طرف دیگر میدیدم من که ریشم را از ته میزنم اگر تمام دنیا را بجلوم بگزارند شهادت دروغ نخواهم داد. همین طور درمانده بودم تا امروز حرفهای این آقا درد از دل من بیرون آورد. امروز دانستم که اینها ربط بخدا ندارد. تمامش ساخت و پاخت است. دلم میخواهد دست این جوان را ببوسم ...
.
🔸 تکهی شش از ده
شیخقربان از شنیدن این حرفها بکلی مستأصل شده ، و چون حرف آقااحمد باینجا میرسد از جای خود برخاسته با حال عصبانی میگوید : «پس بگویید شما در ظلمه بودن دولت هم حرف دارید. بگویید یکسره لامذهب هستید». این را گفته میخواهد برود. علیبیک و مسافران جلوش را گرفته نمیگزارند و دوباره مینشانند. علیبیک میگوید : « اجازه بدهید قدری هم من صحبت کنم. آقااحمد استراحت کند». این را گفته بدینسان شروع بسخن میکند.
... : زنجان شهر کوچکیست. ولی یک وقت علمای بزرگی داشت : آخوند ملا قربانعلی ، حاجی میرزا ابوالمکارم و امثال آنها ... در دستگاه اینها یک حکایتی بود که در هیچ جای ایران نبوده است. یک دسته محکمهشاگردها بودند که شغلشان شهادت دادن بود. شما اگر با کسی دعوا داشتید میرفتید پیش آنها ، چهار نفر پنج نفر اجیر میکردید ، به هر کدام مزدی قرار میدادید. آن وقت در محضر هر عالمی که میخواستید حاضر میشدند و بر طبق میل شما شهادت میدادند. این شغل آنها بود. از این راه نان میخوردند.
عجبتر آنست که همهی علما آنها را میشناختند. اصلاً آنها اطرافیان خود علما بودند که از شغلشان آگاهی داشتند. با اینحال چون ریش و عمامه داشتند شهادت آنها را میپذیرفتند. ولی اگر کسی ریشش را از ته میزد ، یا تمام سرش را نتراشیده پیچک (زلف) میگزاشت ، یا بجای قباهای کمر بوزمهای ، سرداری میپوشید ، او را فاسق دانسته شهادتش را رد میکردند. این اتفاق برای خود من افتاد.
یک زارع ابهری با یک حاجی زنجانی مرافعه داشتند. ما چون از قضیهشان اطلاع داشتیم زارع ابهری مرا برای شهادت به زنجان برد. من آن وقت جوان بودم. چون نوکر دولت بودم ، در فوج یاور بودم ریش خود را از ته زده بودم. رفتیم به محضر یکی از علما ، آن طرف چند نفر محکمهشاگرد اجیر ساخته آورده بود که نشستند و با آن ریش و عمامه شهادت دروغ دادند. چون نوبت بمن رسید و شهادت خود را ادا کردم وکیل طرف که آن هم محکمهشاگرد بود گفت : «آقا ، این متجاهر به فسق است ، ریشش را تراشیده». بهمین حرفها شهادت ما را رد کردند. شهادت دروغی آنها را پذیرفتند.
از آن وقت این دردی در دل من بوده. بارها با خود فکر کردهام آخر ریش چه ربطی بشهادت آدم دارد؟!.. مگر آدم وقتی که ریشش را تراشید دروغگو میشود؟!. مگر ریش غیر از دو سه مثقال پشم است. بودن و نبودن این چه تأثیری در امانت و صداقت آدم دارد؟!. پس چرا آنها که بیکارند و محتاجند و چشمهاشان در دست این و آنست ، بآنها نگفتند شما چون بیکارید و محتاجید ممکنست فریب پول را بخورید و شهادت دروغ بدهید. ولی بمن چون ریشم را از ته زده بودم که هیچ ربط بمطلب نداشت گفتند فاسق هستی و شهادتم را رد کردند؟!.. چطور شده که بیکار بودن فسق نیست ولی ریش تراشیدن فسق است؟!.
اینها همه از قلب من میگذشت. چون تصور میکردم حکم خدا همینست نمیتوانستم ایرادی بگیرم. گاهی با خود میگفتم : «شاید هم سرّی دارد که اگر آدم ریشش را تراشید اخلاقش تغییر پیدا میکند ، دروغگو میشود». ولی از طرف دیگر میدیدم من که ریشم را از ته میزنم اگر تمام دنیا را بجلوم بگزارند شهادت دروغ نخواهم داد. همین طور درمانده بودم تا امروز حرفهای این آقا درد از دل من بیرون آورد. امروز دانستم که اینها ربط بخدا ندارد. تمامش ساخت و پاخت است. دلم میخواهد دست این جوان را ببوسم ...
.
🔶 «گفتگو از شعر در پرچم روزانه» (احمد کسروی)
🔸 یک رشته زشتیهایی نیز با شعرسرایی توأم است (تکهی یک از نه)
ما بشاعران دو ایراد میگیریم : یکی آنکه شعر را یک چیز جداگانه میشمارند و به بیهودهگویی میپردازند (چنانکه این ایراد را در گفتارهای پیش شرح دادیم) دیگری اینکه هر شاعری خود را در یک رشته زشتکاریهایی آزاد میشمارد. بیکاری ، نان از دست دیگران خوردن ، ستایشگری و چاپلوسی ، هجو و دشنام ، گزافه و دروغ ، چیزهاییست که نود در صد شاعران گرفتار بودهاند و عیبی بخود نشماردهاند. این شگفت که مردم نیز اینها را بآنان ایراد نگرفتهاند. از نخست شاعری در ایران با این بدیها توأم بوده و همچنان تا بزمان ما رسیده. و چون اینها گناههای بزرگی میباشد ما از هر کدام جداگانه سخن میرانیم :
1) بیکاری و نان از دست دیگران خوردن : چنانکه گفتهایم بیکاری خود یکی از گناهانست. از دیدهی حقیقت دزدی با بیکاری چندان تفاوتی ندارد. دزد و بیکار هر دو مفت میخورند ، هر دو از دسترنج دیگران بهره برده عوض نمیدهند. یک کسی اگر پولدار است و از بینیازی پی کار نمیرود گناهکار است ، چه رسد بآنکه بیپول و نیازمند باشد و برای نان خود چشم بدست دیگران دوزد که گناه اندر گناهست.
نود درصد از شعرای ایران این گناه اندر گناه را مرتکب شدهاند. زیرا چون شعر را پیشه ساختهاند ناگزیر پی کاری یا پیشهای نتوانستهاند روند. از آنسوی چون نیازمند بودهاند ناگزیر شدهاند نان از دست دیگران بخورند. بدینسان دو زشتی را توأم گردانیدهاند. بلکه بسیاری از آنان در این اندازه نایستاده زبان بدرخواست پول از این و از آن باز کردهاند که باید گفت ننگ گدایی را بخود هموار گردانیدهاند.
در سی و چند سال پیش مشهدیمحمدآقا نامی صابونپز از باکو بتهران آمده و در اینجا با شعرا آمیزش کرده و در نتیجهی تشویق ایشان از صابونپزی دست برداشته و شاعر گردیده که با پول گرفتن از این و از آن زندگی میکرده. سپس از اینجا به اسپهان رفته و چون اسپهانیان باو پولی نمیدادهاند شعرهایی در شکایت از ایشان سروده و چنین میگوید : «من صابونپز بودم از آن دست کشیده شاعر گردیدم و ندانستم که مردم قدر هنر را نمیدانند ...». در روزنامهی تربیت که شعرهای او را بچاپ رسانیده ، به رکنالملک نایبالحکومهی اسپهان سفارش میکند که قدر آن ادیب را بدانند و به او پولی برسانند.
در چند شماره پیش داستان آن مردی را نوشتیم که نود سال عمر کرده و چون شاعر بود همهی آن را با بیکاری بسر برده و در خانههای این و آن زیسته بود. نیز نوشتیم که با این گناهان بزرگ او را فیلسوف مینامیدند و پس از مرگش در روزنامهها ستایش بسیار مینوشتند.
شگفتتر از همه کار انوری است که در شعرهای خود شرح میدهد که هر پیشهای برای انجام یکی از نیازمندیهای زندگانیست که اگر نباشد مردم معطل خواهند ماند. بجز از شاعری که هیچ یکی از نیازمندیهای زندگی را انجام نمیدهد. سپس میگوید : «نان ز کنّاسی خوردی بهتر بود کز شاعری». لیکن با این دانستنِ حقیقت ، باز از شاعری دست نکشیده و پی کاری نرفته است.
.
🔸 یک رشته زشتیهایی نیز با شعرسرایی توأم است (تکهی یک از نه)
ما بشاعران دو ایراد میگیریم : یکی آنکه شعر را یک چیز جداگانه میشمارند و به بیهودهگویی میپردازند (چنانکه این ایراد را در گفتارهای پیش شرح دادیم) دیگری اینکه هر شاعری خود را در یک رشته زشتکاریهایی آزاد میشمارد. بیکاری ، نان از دست دیگران خوردن ، ستایشگری و چاپلوسی ، هجو و دشنام ، گزافه و دروغ ، چیزهاییست که نود در صد شاعران گرفتار بودهاند و عیبی بخود نشماردهاند. این شگفت که مردم نیز اینها را بآنان ایراد نگرفتهاند. از نخست شاعری در ایران با این بدیها توأم بوده و همچنان تا بزمان ما رسیده. و چون اینها گناههای بزرگی میباشد ما از هر کدام جداگانه سخن میرانیم :
1) بیکاری و نان از دست دیگران خوردن : چنانکه گفتهایم بیکاری خود یکی از گناهانست. از دیدهی حقیقت دزدی با بیکاری چندان تفاوتی ندارد. دزد و بیکار هر دو مفت میخورند ، هر دو از دسترنج دیگران بهره برده عوض نمیدهند. یک کسی اگر پولدار است و از بینیازی پی کار نمیرود گناهکار است ، چه رسد بآنکه بیپول و نیازمند باشد و برای نان خود چشم بدست دیگران دوزد که گناه اندر گناهست.
نود درصد از شعرای ایران این گناه اندر گناه را مرتکب شدهاند. زیرا چون شعر را پیشه ساختهاند ناگزیر پی کاری یا پیشهای نتوانستهاند روند. از آنسوی چون نیازمند بودهاند ناگزیر شدهاند نان از دست دیگران بخورند. بدینسان دو زشتی را توأم گردانیدهاند. بلکه بسیاری از آنان در این اندازه نایستاده زبان بدرخواست پول از این و از آن باز کردهاند که باید گفت ننگ گدایی را بخود هموار گردانیدهاند.
در سی و چند سال پیش مشهدیمحمدآقا نامی صابونپز از باکو بتهران آمده و در اینجا با شعرا آمیزش کرده و در نتیجهی تشویق ایشان از صابونپزی دست برداشته و شاعر گردیده که با پول گرفتن از این و از آن زندگی میکرده. سپس از اینجا به اسپهان رفته و چون اسپهانیان باو پولی نمیدادهاند شعرهایی در شکایت از ایشان سروده و چنین میگوید : «من صابونپز بودم از آن دست کشیده شاعر گردیدم و ندانستم که مردم قدر هنر را نمیدانند ...». در روزنامهی تربیت که شعرهای او را بچاپ رسانیده ، به رکنالملک نایبالحکومهی اسپهان سفارش میکند که قدر آن ادیب را بدانند و به او پولی برسانند.
در چند شماره پیش داستان آن مردی را نوشتیم که نود سال عمر کرده و چون شاعر بود همهی آن را با بیکاری بسر برده و در خانههای این و آن زیسته بود. نیز نوشتیم که با این گناهان بزرگ او را فیلسوف مینامیدند و پس از مرگش در روزنامهها ستایش بسیار مینوشتند.
شگفتتر از همه کار انوری است که در شعرهای خود شرح میدهد که هر پیشهای برای انجام یکی از نیازمندیهای زندگانیست که اگر نباشد مردم معطل خواهند ماند. بجز از شاعری که هیچ یکی از نیازمندیهای زندگی را انجام نمیدهد. سپس میگوید : «نان ز کنّاسی خوردی بهتر بود کز شاعری». لیکن با این دانستنِ حقیقت ، باز از شاعری دست نکشیده و پی کاری نرفته است.
.