✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 5 از بخش دوم
🔸 بهانهها و پاسخهای هواداران ادبیّات
تکهی (2)
بدتر از همه پاسخهایی بود که میشنیدیم ـ پاسخهایی که آشکاره ناتوانی فهمها و خردها را میرسانید. یکی میآید و مینشیند و با پرخاش و تندی چنین میگوید : «شما به بزرگان تاریخی ما توهین میکنید» میگویم : بزرگی چیست؟!.. چه کسی را میتوان ببزرگی شناخت؟!.. چه کارهاییست که یک کسی را ببزرگی رساند؟!. بدبخت درمیمانَد. زیرا چیزیست که هیچ نیندیشیده. ناگزیر میشوم خود بازنمایم که بزرگی یک کسی جز در نتیجهی یک کار سودمند بزرگی نتواند بود. هنگامی که دشمن بکشوری رو آورده و مردم در بیم و هراس میباشند و یک کسی از جان خود گذرد و مردان را بسر خود گرد آورده بجلوگیری از دشمن بکوشد ، و در سالی که خشکی رخ داده و مردم بینوا در فشار هستند و یک توانگری پول بسیاری بیرون ریزد و بنگهداری بینوایان پردازد ، و در زمانی که آشفتگیها در کشور پیش آمده و مردمان را بیمناک گردانیده یک مرد توانایی پا بمیان گزارد و با تلاشهای مردانه سامانی بکشور دهد ـ از اینگونه کسانند که شایستهی نام «بزرگ» توانند بود. با سخنهای مفت و بیهوده کسی بزرگ نتواند بود.
دیگری میآید و همچنو [1] بپرخاش و تندی برمیخیزد. میگویم : این کسان که هواداری از آنان مینمایید چند آلودگی بزرگی داشتهاند. از ستایش بیگانگان بازنایستادهاند ، و در هنگامی که بیشتر خاندانهای ایران ماتمزده بودند و نالههای دلگداز از خانهها بلند میشد اینان کوچکترین همدردی با تودهی خود نکرده و همه دم از باده و شاهد و مستی و خوشی زدهاند ، هر یکی یکعمر با بیکاری زندگی کرده و همیشه نان از دست دیگران خوردهاند ، و داستانهای دروغ بسیار ساخته و برشتهی گفتن یا نوشتن کشیدهاند ، و هر سخنی که سرودهاند وارونهی آن را هم آوردهاند ، و آشکاره دم از جبریگری زده و بهنگامی که ملیونها دختران ایران در مغولستان اسیر میزیستند و همیشه چشم براه میدوختند اینان در کشور بفرونشاندن آتش غیرت و مردانگی در دلهای ایرانیان کوشیدهاند. گذشته از همهی اینها کارهای بیشرمانهی خود را برشتهی نوشتن کشیده و پردهی آزرم خود را دریدهاند. اینها هر یکی به تنهایی گناه است ، چه رسد بآنکه همگی رویهم آید و در یک تن باهم باشد.
بدبخت بجای آنکه بخود آید و از نافهمی خود که اینها را نمیفهمیده شرمناک گردد سخن بپایان رسیده و نارسیده میگوید : «هیچ میدانید اینها در چه زمانی بودند؟!.» میگویم : «در چه زمانی بودند؟!. نه در زمان مغول و تیمور بودند؟!. مگر در آنزمان مردم همگی بد و آلوده بودند؟!. مگر همگی مردم ستایش بیگانگان میکردند؟! یا در سختترین هنگامِ گرفتاری توده بیدردانه دم از سرمستی و خوشی میزدند؟!. از این گذشته ، گرفتم که ما زمان آنان را بدیده گیریم و بآنان ببخشاییم ، دیگر چه شده که پیشوا و پندآموزشان دانیم؟!.. چنین انگارید مردی بناخواه بمیان راهزنان افتاده و ناگزیر شده و با آنان همراهی در راهزنیها کرده و کنون که او را بدادگاه آوردهاند ناچاری و گرفتاری خود را بازمینماید و دادگاه بهانهی او را پذیرفته و از گناهش چشم میپوشد آیا سزاست که او را بپیشوایی توده هم برگمارْد؟!.»
دیگری آمده و بگفتگو پرداخته سخنان خود را بیرون میریزد و من بپاسخ پرداخته و آلودگیهای آنها را میشمارم ، بدبخت یکباره دهان پهن کرده و شانهها را بالا انداخته میگوید : «شاعر است دیگر .. شاعر اینطور میشود دیگر .. تعجب از شماست که از شاعر پاکدامنی میخواهید ...» میگویم شگفت از شماست که از شاعری ناپاکدامن پیشوا و پندآموز میسازید! شگفت از آنست که سخنی را که چند دقیقه پیش گفتهای و اینان را ببزرگی ستودهای باین زودی فراموش میکنی؟!..
دستهی دیگری میآمدند و مینشستند و چون گفتگو بمیان میآمد و ما گفتههای زشت شاعران را به رخشان کشیده و میگفتیم چگونه مردان غیرتمندی خشنودی دهند که چنین گفتههای بیشرمانه را بدست فرزندان نورس خود دهند؟. دیوان ایرج را یادآوری میکردیم که بیستوپنجهزار نسخه چاپ کرده و بخانوادهها پراکندهاند و کسی هم زشتی آن را نمیداند و زبان بایراد باز نمیکند و میگفتیم آخر در برابر چه سود بزرگیست که باین زیانهای ننگآور گردن میگزارید؟!.. اینها را که میپرسیدیم چون پاسخی نمیداشتند اینزمان چنین گفتند : «راست است ، اینها خوب نیست. ولی باید اینها را از میان آنها بیرون آورد!» میگفتیم : پس این کار را چرا تاکنون نکردهاید؟!.. پس خوب بود این کار را میکردید ، پس از آن باین هیاهو برمیخاستید.
[1] : سبک شدهی همچون او.
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 5 از بخش دوم
🔸 بهانهها و پاسخهای هواداران ادبیّات
تکهی (2)
بدتر از همه پاسخهایی بود که میشنیدیم ـ پاسخهایی که آشکاره ناتوانی فهمها و خردها را میرسانید. یکی میآید و مینشیند و با پرخاش و تندی چنین میگوید : «شما به بزرگان تاریخی ما توهین میکنید» میگویم : بزرگی چیست؟!.. چه کسی را میتوان ببزرگی شناخت؟!.. چه کارهاییست که یک کسی را ببزرگی رساند؟!. بدبخت درمیمانَد. زیرا چیزیست که هیچ نیندیشیده. ناگزیر میشوم خود بازنمایم که بزرگی یک کسی جز در نتیجهی یک کار سودمند بزرگی نتواند بود. هنگامی که دشمن بکشوری رو آورده و مردم در بیم و هراس میباشند و یک کسی از جان خود گذرد و مردان را بسر خود گرد آورده بجلوگیری از دشمن بکوشد ، و در سالی که خشکی رخ داده و مردم بینوا در فشار هستند و یک توانگری پول بسیاری بیرون ریزد و بنگهداری بینوایان پردازد ، و در زمانی که آشفتگیها در کشور پیش آمده و مردمان را بیمناک گردانیده یک مرد توانایی پا بمیان گزارد و با تلاشهای مردانه سامانی بکشور دهد ـ از اینگونه کسانند که شایستهی نام «بزرگ» توانند بود. با سخنهای مفت و بیهوده کسی بزرگ نتواند بود.
دیگری میآید و همچنو [1] بپرخاش و تندی برمیخیزد. میگویم : این کسان که هواداری از آنان مینمایید چند آلودگی بزرگی داشتهاند. از ستایش بیگانگان بازنایستادهاند ، و در هنگامی که بیشتر خاندانهای ایران ماتمزده بودند و نالههای دلگداز از خانهها بلند میشد اینان کوچکترین همدردی با تودهی خود نکرده و همه دم از باده و شاهد و مستی و خوشی زدهاند ، هر یکی یکعمر با بیکاری زندگی کرده و همیشه نان از دست دیگران خوردهاند ، و داستانهای دروغ بسیار ساخته و برشتهی گفتن یا نوشتن کشیدهاند ، و هر سخنی که سرودهاند وارونهی آن را هم آوردهاند ، و آشکاره دم از جبریگری زده و بهنگامی که ملیونها دختران ایران در مغولستان اسیر میزیستند و همیشه چشم براه میدوختند اینان در کشور بفرونشاندن آتش غیرت و مردانگی در دلهای ایرانیان کوشیدهاند. گذشته از همهی اینها کارهای بیشرمانهی خود را برشتهی نوشتن کشیده و پردهی آزرم خود را دریدهاند. اینها هر یکی به تنهایی گناه است ، چه رسد بآنکه همگی رویهم آید و در یک تن باهم باشد.
بدبخت بجای آنکه بخود آید و از نافهمی خود که اینها را نمیفهمیده شرمناک گردد سخن بپایان رسیده و نارسیده میگوید : «هیچ میدانید اینها در چه زمانی بودند؟!.» میگویم : «در چه زمانی بودند؟!. نه در زمان مغول و تیمور بودند؟!. مگر در آنزمان مردم همگی بد و آلوده بودند؟!. مگر همگی مردم ستایش بیگانگان میکردند؟! یا در سختترین هنگامِ گرفتاری توده بیدردانه دم از سرمستی و خوشی میزدند؟!. از این گذشته ، گرفتم که ما زمان آنان را بدیده گیریم و بآنان ببخشاییم ، دیگر چه شده که پیشوا و پندآموزشان دانیم؟!.. چنین انگارید مردی بناخواه بمیان راهزنان افتاده و ناگزیر شده و با آنان همراهی در راهزنیها کرده و کنون که او را بدادگاه آوردهاند ناچاری و گرفتاری خود را بازمینماید و دادگاه بهانهی او را پذیرفته و از گناهش چشم میپوشد آیا سزاست که او را بپیشوایی توده هم برگمارْد؟!.»
دیگری آمده و بگفتگو پرداخته سخنان خود را بیرون میریزد و من بپاسخ پرداخته و آلودگیهای آنها را میشمارم ، بدبخت یکباره دهان پهن کرده و شانهها را بالا انداخته میگوید : «شاعر است دیگر .. شاعر اینطور میشود دیگر .. تعجب از شماست که از شاعر پاکدامنی میخواهید ...» میگویم شگفت از شماست که از شاعری ناپاکدامن پیشوا و پندآموز میسازید! شگفت از آنست که سخنی را که چند دقیقه پیش گفتهای و اینان را ببزرگی ستودهای باین زودی فراموش میکنی؟!..
دستهی دیگری میآمدند و مینشستند و چون گفتگو بمیان میآمد و ما گفتههای زشت شاعران را به رخشان کشیده و میگفتیم چگونه مردان غیرتمندی خشنودی دهند که چنین گفتههای بیشرمانه را بدست فرزندان نورس خود دهند؟. دیوان ایرج را یادآوری میکردیم که بیستوپنجهزار نسخه چاپ کرده و بخانوادهها پراکندهاند و کسی هم زشتی آن را نمیداند و زبان بایراد باز نمیکند و میگفتیم آخر در برابر چه سود بزرگیست که باین زیانهای ننگآور گردن میگزارید؟!.. اینها را که میپرسیدیم چون پاسخی نمیداشتند اینزمان چنین گفتند : «راست است ، اینها خوب نیست. ولی باید اینها را از میان آنها بیرون آورد!» میگفتیم : پس این کار را چرا تاکنون نکردهاید؟!.. پس خوب بود این کار را میکردید ، پس از آن باین هیاهو برمیخاستید.
[1] : سبک شدهی همچون او.
✴️ «راهنمایان» گمراه و آلوده
من پیش از آنكه با نوشتههای نامهی پرچم آشنا شوم یكی از طرفداران جدی شعر و شاعری بودم و تصور مینمودم شعرا مردمان بافهم و بیآلایش بودهاند و آنان راه سعادت و رستگاری را بمردم آموختهاند و هر كس شاعر شده قبلاً تجربیاتی نموده و زحمتهایی كشیده كه مردم را بجانب راستی و رستگاری راهنمایی كند و هرچه بشعر آمده صحیح و قابل قبولست. اما پس از آنكه بوسیلهی آزادگانِ پاكدل به نوشتههای پرچم از نزدیك آشنا شدم از خواب غفلت بیدار شدم و معلومم گردید كه بیشتر شاعران مفتخوار و شرابخوار بوده جز گدایی و خوشگذرانی و ساختن افسانههای مضر بیسر و ته و قافیهبافی و بوالهوسی هدفی نداشتهاند و هیچ گرهی با دست آنان باز نشده و پیشهای جز تملقگویی و مدح از كس و ناكس نداشتهاند.
مثلاً حافظ میگوید :
دلم جز مهر مهرویان طریقی برنمیگیرد
ز هر در میدهم پندش ولیكن درنمیگیرد
بیا ای ساقیِ گلرخ بیاور بادهی رنگین
كه فكری در درون ما از این بهتر نمیگیرد
آیا این دو شعر جز فساد اخلاق و شرابخواری و شهوترانی و تحریك بزشتی نتیجهای دارد؟!
پیشوایی كه اختیار اخلاق خود را نداشته و مانند دیوانگان و بچههای خردسال عنان خود را به هوسبازی و شهوترانی بسپارد دیگر از او چه انتظاری داریم؟!
چگونه گفتارش را سرمشق خود قرار دهیم؟!
كسی كه اینطور بیشرمانه جسارت كند و طالب می و ساقی و مهرویان و ـ و ـ و باشد و فكری از این بهتر نداند چرا باید از مفاخر ملی ما باشد؟!.
كسانی كه از این اشخاص طرفداری میكنند اگر بیطرفانه از روی خرد داوری كنند مانند من بدرستی گفتارهای پرچم خَستُوان[= معترف] شده دل از گفتههای شاعران پاك خواهند ساخت.
آبادان ـ محمد خاكسار
(پرچم نیمهماهه سات 56)
کوشاد تلگرام : خوانندگان اگر در معنی شعر هوش گمارند سخن نویسنده را بجا و درست مییابند. لیکن آنچه امروز بیش از همه توجهها را بخود میکشد آنست که این شاعر با چنین شعرهایی آیا «شئون اسلامی» را رعایت میکرده است؟! اگر نمیکرده ، کسانی که دختری را به جهت کنار رفتن روسریش یا اندک آرایشی با خواری به «کمیته»ها میبردند که در آنجا به چنان کسانی «شئون اسلامی» را یادآور شوند ، چگونه سیل «شئونبرانداز» این شعرها را نمیدیدند و در برابر چاپ پیاپی دیوان او تکان نمیخوردند و بجلوگیری نمیکوشیدند؟!
ما آرزو داریم یکی از حکومتیان یا هواداران او به این پرسش پاسخ دهد.
تنها حافظ نیست. شعرهای خیام در این باره کم از دیوان حافظ نیست. بیشرمیهای سعدی در باب پنجم گلستان و دیگر شاعران سادهپرست آیا جای دفاعی باز میگزارد؟!. به اینها نیز پاسخ دهد.
من پیش از آنكه با نوشتههای نامهی پرچم آشنا شوم یكی از طرفداران جدی شعر و شاعری بودم و تصور مینمودم شعرا مردمان بافهم و بیآلایش بودهاند و آنان راه سعادت و رستگاری را بمردم آموختهاند و هر كس شاعر شده قبلاً تجربیاتی نموده و زحمتهایی كشیده كه مردم را بجانب راستی و رستگاری راهنمایی كند و هرچه بشعر آمده صحیح و قابل قبولست. اما پس از آنكه بوسیلهی آزادگانِ پاكدل به نوشتههای پرچم از نزدیك آشنا شدم از خواب غفلت بیدار شدم و معلومم گردید كه بیشتر شاعران مفتخوار و شرابخوار بوده جز گدایی و خوشگذرانی و ساختن افسانههای مضر بیسر و ته و قافیهبافی و بوالهوسی هدفی نداشتهاند و هیچ گرهی با دست آنان باز نشده و پیشهای جز تملقگویی و مدح از كس و ناكس نداشتهاند.
مثلاً حافظ میگوید :
دلم جز مهر مهرویان طریقی برنمیگیرد
ز هر در میدهم پندش ولیكن درنمیگیرد
بیا ای ساقیِ گلرخ بیاور بادهی رنگین
كه فكری در درون ما از این بهتر نمیگیرد
آیا این دو شعر جز فساد اخلاق و شرابخواری و شهوترانی و تحریك بزشتی نتیجهای دارد؟!
پیشوایی كه اختیار اخلاق خود را نداشته و مانند دیوانگان و بچههای خردسال عنان خود را به هوسبازی و شهوترانی بسپارد دیگر از او چه انتظاری داریم؟!
چگونه گفتارش را سرمشق خود قرار دهیم؟!
كسی كه اینطور بیشرمانه جسارت كند و طالب می و ساقی و مهرویان و ـ و ـ و باشد و فكری از این بهتر نداند چرا باید از مفاخر ملی ما باشد؟!.
كسانی كه از این اشخاص طرفداری میكنند اگر بیطرفانه از روی خرد داوری كنند مانند من بدرستی گفتارهای پرچم خَستُوان[= معترف] شده دل از گفتههای شاعران پاك خواهند ساخت.
آبادان ـ محمد خاكسار
(پرچم نیمهماهه سات 56)
کوشاد تلگرام : خوانندگان اگر در معنی شعر هوش گمارند سخن نویسنده را بجا و درست مییابند. لیکن آنچه امروز بیش از همه توجهها را بخود میکشد آنست که این شاعر با چنین شعرهایی آیا «شئون اسلامی» را رعایت میکرده است؟! اگر نمیکرده ، کسانی که دختری را به جهت کنار رفتن روسریش یا اندک آرایشی با خواری به «کمیته»ها میبردند که در آنجا به چنان کسانی «شئون اسلامی» را یادآور شوند ، چگونه سیل «شئونبرانداز» این شعرها را نمیدیدند و در برابر چاپ پیاپی دیوان او تکان نمیخوردند و بجلوگیری نمیکوشیدند؟!
ما آرزو داریم یکی از حکومتیان یا هواداران او به این پرسش پاسخ دهد.
تنها حافظ نیست. شعرهای خیام در این باره کم از دیوان حافظ نیست. بیشرمیهای سعدی در باب پنجم گلستان و دیگر شاعران سادهپرست آیا جای دفاعی باز میگزارد؟!. به اینها نیز پاسخ دهد.
شادروان قاسم آرینپور از پشتیبانان پیمان
پرچم دربارهی او چنین مینویسد :
چون عکس برخی از همراهان تبریز را که کلیشههاشان در دست داشتیم در شمارههای گذشته آوردیم بهتر میدانیم که از همراهان دیگر جاها نیز آنچه کلیشه داریم بیاوریم و اینک عکس آقای قاسم آرینپور را میآوریم.
آقای آرینپور از پیمانیان دیرینند که در هر جا از آن پشتیبانی نمودهاند و اکنون در مراغه که رئیس ثبت آنجا هستند از یاوریها بازنمیایستند.
پرچم دربارهی او چنین مینویسد :
چون عکس برخی از همراهان تبریز را که کلیشههاشان در دست داشتیم در شمارههای گذشته آوردیم بهتر میدانیم که از همراهان دیگر جاها نیز آنچه کلیشه داریم بیاوریم و اینک عکس آقای قاسم آرینپور را میآوریم.
آقای آرینپور از پیمانیان دیرینند که در هر جا از آن پشتیبانی نمودهاند و اکنون در مراغه که رئیس ثبت آنجا هستند از یاوریها بازنمیایستند.
✴️ گواهی یکی از همراهان کانال
درود
با تذکرات و اشارات شما بر آن شدم که در باب پنجم گلستان نظری کنم
دیدم در این زمان پیشرفت ارتباطات بدخواهان این مملکت بیکار ننشسته تنها به انتشار بسنده نکرده بلکه به رویه فایل صوتی منتشر کرده اند.
و باز هم با زبانهای موثر(صدای بانویی با آرامش و به نحوه ای فیلسوفانه) پخش کرده اند.
این مساله مرا واداشت تا به گواهی دیگری برخیزم
چنانکه اگر قبل از آشناییم با پاکدینی بود حکایات این باب را اگر میخواندم یا میشنیدم بسیار گرام میداشتم و خوشحال میشدم که چیزی یاد گرفته ام و به این شعرا ( مفاخر ملی) می نازیدم
یا شاید در مجلسی هم برای دیگران تعریف میکردم
اما حالا که به لطف حق و تلاشهای شما و راهنماییهای آن بزرگمرد اندکی با حقایق زندگی آشنا شده ام می فهمم که این کتابها و این اشخاص چه زیانی به من و هموطنانم دارند.
کوشاد تلگرام : جای خشنودی بسیارست که هنایش (تأثیر) حقایق را بر دلهای پاک و اندیشههای روشن میبینیم. جای خشنودیست که با همهی کوششی که بدخواهان کشور به زهرآلود گردانیدن اندیشههای جوانان میکنند باز در برابر نیروی حقایق ناتوانند. خواهد رسید روزی که آواز ما بلندتر از این بگوشها و دلها برسد و نیکمردان بیشتری از دامهایی که بر سر راهشان گسترده شده برهند.
درود
با تذکرات و اشارات شما بر آن شدم که در باب پنجم گلستان نظری کنم
دیدم در این زمان پیشرفت ارتباطات بدخواهان این مملکت بیکار ننشسته تنها به انتشار بسنده نکرده بلکه به رویه فایل صوتی منتشر کرده اند.
و باز هم با زبانهای موثر(صدای بانویی با آرامش و به نحوه ای فیلسوفانه) پخش کرده اند.
این مساله مرا واداشت تا به گواهی دیگری برخیزم
چنانکه اگر قبل از آشناییم با پاکدینی بود حکایات این باب را اگر میخواندم یا میشنیدم بسیار گرام میداشتم و خوشحال میشدم که چیزی یاد گرفته ام و به این شعرا ( مفاخر ملی) می نازیدم
یا شاید در مجلسی هم برای دیگران تعریف میکردم
اما حالا که به لطف حق و تلاشهای شما و راهنماییهای آن بزرگمرد اندکی با حقایق زندگی آشنا شده ام می فهمم که این کتابها و این اشخاص چه زیانی به من و هموطنانم دارند.
کوشاد تلگرام : جای خشنودی بسیارست که هنایش (تأثیر) حقایق را بر دلهای پاک و اندیشههای روشن میبینیم. جای خشنودیست که با همهی کوششی که بدخواهان کشور به زهرآلود گردانیدن اندیشههای جوانان میکنند باز در برابر نیروی حقایق ناتوانند. خواهد رسید روزی که آواز ما بلندتر از این بگوشها و دلها برسد و نیکمردان بیشتری از دامهایی که بر سر راهشان گسترده شده برهند.
✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 5
🔸کوشش پلیدانه به رواج صوفیگری ـ 1
صوفیگری (یا عرفان) چیست؟! ما در این زمینه نوشتارها نوشته و این زمینه را روشن گردانیدهایم که صوفیگری یک گمراهی هزارساله و از سرچشمههای بدبختی تودههای شرقی از مصر و دورتر از آن تا هندوستان و آنسوی آنست. صوفیگری جهان و زندگانی را خوار گرفتن و ویران گزاشتن ، دامن از آن برچیدن ، بگوشهای خزیده روز بسر بردن و از «قید تعلقات» رها گردیدنست.
همین عنوان رهایی از قید تعلقات که صوفیان دستور زندگانی خود گرفته بودند و در کتاب درسی دبیرستان نیز با ستایش از آن یاد شده ، چندان شناخته بوده که در یکی از شعرهای حافظ ، همان حافظی که از صوفیان نبوده و طعنهها به آنان میزده ، پدیدارست. آنجا که میگوید :
غلام همت آنم که زیر چرخ کبود ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است
این شعر از شناختهترین شعرهای حافظ است [1] در حالی که پوچ و پرزیانست. او با این سخن ریشهی زندگی و همبستگیها میان آدمیان را میکند. زیرا تعلق به معنی دلبستگی است و بنیاد زندگی و اجتماع بروی برخی از این دلبستگیهاست. مثلاً دلبستگی به همسرست که زناشویی را پایدار و چراغ خانه را روشن نگاه میدارد. دلبستگی به کارست که به استواری و نیرومندی توده میانجامد. دلبستگی به فرزندست که مایهی پایداری نژاد میگردد. دلبستگی به والاتری و بهتری است که آدمی را به یادگیریها و پروا به تندرستی خود وامیدارد. دلبستگی به دیگر آدمیانست که دستگیری از بینوایان میکند و بیاری افتادگان میشتابد. دلبستگی به خویهای نیکوست که به رواج نیکیها راه میگشاید. دلبستگی به میهن است که بود و نبود یک توده به آن بسته میباشد.
اگر دانشآموزان همین رهایی از «قید تعلقات» را که از آموزاکهای صوفیگریست و در کتابهای درسی یادش رفته دستور زندگانی بگیرند آیا از ایشان میتوان چشم داشت که برای کشورشان سودمند باشند؟! در برابر دشمنان ایستادگی کرده بجنگند؟! خانه و زندگانی برپا سازند و تازه اگر ساختند بنگهداریش بکوشند؟! در دوستی پایداری و وفاداری کنند؟! بعنوان یک کارمند به کارهای اداره و شرکت دل سوزانند؟! به بهتری زندگانیشان کوشند؟! مگر میتوان دلبستگیها و وابستگیها (تعلقات) را بند (قید) دانست و از یکسو به رستن از آن کوشید و از سوی دیگر به چنین کوششهایی برخاست؟! پس چه بیجاست که رهایی از آن را سرفرازی شمارد؟!
نمونهی دیگر از کوشش به رواج صوفیگری در کتابهای درسی ، یاد کردن از کتاب تذکرةالاولیاء است. این کتاب پر است از سرگذشتهای گزافهآمیز و دروغبافیهای پیشوایان صوفی. یکی از آنها که دربارهی حسین منصور حلاج میباشد در کتاب درسی ادبیات پیشدانشگاهی (1/283) در چهار صفحه آمده. این درس پر است از افسانههایی که دربارهی او گفته شده :
«نقل است که درویشی در آن میان[در پای دار] ازو پرسید که «عشق چیست»؟ گفت : «امروز بینی و فردا و پسفردا». آن روزش بکشتند و دیگر روز بسوختند و سوم روزش به باد بردادند ، یعنی عشق اینست».
«پس هر کسی سنگی میانداختند. شبلی موافقت را گِلی انداخت. حسین بن منصور آهی کرد ؛ گفتند : «از اینهمه سنگ چرا هیچ آهی نکردی ، از گلی آه کردن چه سرّ است؟» گفت : آنکه آنها نمیدانند معذورند ؛ از او سختم میآید که میداند که نمیباید انداخت».
در این نوشتهها هیچ اشارهای به ادعای کودکانهی «انا الحق» (من خدایم) که حلاج بزبان میآورده نشده.
پردههای دیگر هنوز هست و بدخواهیهای فراهم کنندگان کتابهای درسی به این کوتاهی پایان نمیگیرد. اینجا و آنجا سخن از مثنوی مولوی بمیان میآید. داستان خنک طوطی و بقال را به شاگردان مینمایانند. از اسرارالتوحید حکایتهای بیارج میآورند. از زبان زرینکوب که راستی را یک مبلغ صوفیگری بوده است «سیرت مولانا» آورده چندین صفحه را سیاه میکنند. او در ستایش از مولوی سخنانی بدینسان میآورد :
«وقتی یک تن از یاران را غمناک دید گفت که در دنیا همهی دلتنگیها از دل نهادگی بر این عالم است». اینها را خاکساری و تواضع مولوی شمارده چنین نتیجه میگیرد : «خویشتن را از «خود» خالی کرده بود و به مرتبهی فنا [فیالله] رسیده بود». بدینسان شاگردان باید بیاموزند که به این «دنیا» و زندگانی دل ننهند تا دچار دلتنگی نگردند و بوارونه اگر دلتنگ شدند بدانند که از دلنهادگی بر این عالم است.
[1] : این شعر در کتاب درسی ادبیات فارسی سال یکم دبیرستان (1/201) نیز آمده.
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 5
🔸کوشش پلیدانه به رواج صوفیگری ـ 1
صوفیگری (یا عرفان) چیست؟! ما در این زمینه نوشتارها نوشته و این زمینه را روشن گردانیدهایم که صوفیگری یک گمراهی هزارساله و از سرچشمههای بدبختی تودههای شرقی از مصر و دورتر از آن تا هندوستان و آنسوی آنست. صوفیگری جهان و زندگانی را خوار گرفتن و ویران گزاشتن ، دامن از آن برچیدن ، بگوشهای خزیده روز بسر بردن و از «قید تعلقات» رها گردیدنست.
همین عنوان رهایی از قید تعلقات که صوفیان دستور زندگانی خود گرفته بودند و در کتاب درسی دبیرستان نیز با ستایش از آن یاد شده ، چندان شناخته بوده که در یکی از شعرهای حافظ ، همان حافظی که از صوفیان نبوده و طعنهها به آنان میزده ، پدیدارست. آنجا که میگوید :
غلام همت آنم که زیر چرخ کبود ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است
این شعر از شناختهترین شعرهای حافظ است [1] در حالی که پوچ و پرزیانست. او با این سخن ریشهی زندگی و همبستگیها میان آدمیان را میکند. زیرا تعلق به معنی دلبستگی است و بنیاد زندگی و اجتماع بروی برخی از این دلبستگیهاست. مثلاً دلبستگی به همسرست که زناشویی را پایدار و چراغ خانه را روشن نگاه میدارد. دلبستگی به کارست که به استواری و نیرومندی توده میانجامد. دلبستگی به فرزندست که مایهی پایداری نژاد میگردد. دلبستگی به والاتری و بهتری است که آدمی را به یادگیریها و پروا به تندرستی خود وامیدارد. دلبستگی به دیگر آدمیانست که دستگیری از بینوایان میکند و بیاری افتادگان میشتابد. دلبستگی به خویهای نیکوست که به رواج نیکیها راه میگشاید. دلبستگی به میهن است که بود و نبود یک توده به آن بسته میباشد.
اگر دانشآموزان همین رهایی از «قید تعلقات» را که از آموزاکهای صوفیگریست و در کتابهای درسی یادش رفته دستور زندگانی بگیرند آیا از ایشان میتوان چشم داشت که برای کشورشان سودمند باشند؟! در برابر دشمنان ایستادگی کرده بجنگند؟! خانه و زندگانی برپا سازند و تازه اگر ساختند بنگهداریش بکوشند؟! در دوستی پایداری و وفاداری کنند؟! بعنوان یک کارمند به کارهای اداره و شرکت دل سوزانند؟! به بهتری زندگانیشان کوشند؟! مگر میتوان دلبستگیها و وابستگیها (تعلقات) را بند (قید) دانست و از یکسو به رستن از آن کوشید و از سوی دیگر به چنین کوششهایی برخاست؟! پس چه بیجاست که رهایی از آن را سرفرازی شمارد؟!
نمونهی دیگر از کوشش به رواج صوفیگری در کتابهای درسی ، یاد کردن از کتاب تذکرةالاولیاء است. این کتاب پر است از سرگذشتهای گزافهآمیز و دروغبافیهای پیشوایان صوفی. یکی از آنها که دربارهی حسین منصور حلاج میباشد در کتاب درسی ادبیات پیشدانشگاهی (1/283) در چهار صفحه آمده. این درس پر است از افسانههایی که دربارهی او گفته شده :
«نقل است که درویشی در آن میان[در پای دار] ازو پرسید که «عشق چیست»؟ گفت : «امروز بینی و فردا و پسفردا». آن روزش بکشتند و دیگر روز بسوختند و سوم روزش به باد بردادند ، یعنی عشق اینست».
«پس هر کسی سنگی میانداختند. شبلی موافقت را گِلی انداخت. حسین بن منصور آهی کرد ؛ گفتند : «از اینهمه سنگ چرا هیچ آهی نکردی ، از گلی آه کردن چه سرّ است؟» گفت : آنکه آنها نمیدانند معذورند ؛ از او سختم میآید که میداند که نمیباید انداخت».
در این نوشتهها هیچ اشارهای به ادعای کودکانهی «انا الحق» (من خدایم) که حلاج بزبان میآورده نشده.
پردههای دیگر هنوز هست و بدخواهیهای فراهم کنندگان کتابهای درسی به این کوتاهی پایان نمیگیرد. اینجا و آنجا سخن از مثنوی مولوی بمیان میآید. داستان خنک طوطی و بقال را به شاگردان مینمایانند. از اسرارالتوحید حکایتهای بیارج میآورند. از زبان زرینکوب که راستی را یک مبلغ صوفیگری بوده است «سیرت مولانا» آورده چندین صفحه را سیاه میکنند. او در ستایش از مولوی سخنانی بدینسان میآورد :
«وقتی یک تن از یاران را غمناک دید گفت که در دنیا همهی دلتنگیها از دل نهادگی بر این عالم است». اینها را خاکساری و تواضع مولوی شمارده چنین نتیجه میگیرد : «خویشتن را از «خود» خالی کرده بود و به مرتبهی فنا [فیالله] رسیده بود». بدینسان شاگردان باید بیاموزند که به این «دنیا» و زندگانی دل ننهند تا دچار دلتنگی نگردند و بوارونه اگر دلتنگ شدند بدانند که از دلنهادگی بر این عالم است.
[1] : این شعر در کتاب درسی ادبیات فارسی سال یکم دبیرستان (1/201) نیز آمده.