✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 2 از بخش سوم
🔸معنی جهان و زندگانی ـ 2
اینهاست یك رشته راستیها كه فهرستوار آوردیم و اگر بخواهیم هر یكی را نیك روشن گردانیم باید بسخن درازی پردازیم. آنان كه پیمان را از سالهای پیش خواندهاند اینها بفهم آنان نزدیكست و آنان كه نه چنانند از «آموزگاران» پرسند و یا از [کتاب] «راه رستگاری» و دیگر جاها بدست آورند.
اینها چیزهاییست كه باید پایهی زندگانی آدمیان گردد ، و در آن هنگامست كه جهان رنگ دیگری بخود گیرد و خوشی و خرسندی رخ نماید.
كسانی خواهند گفت : اینها را دیگران نیز گفتهاند. میگویم : كار تنها گفتن نیست. باید كوشید و اینها را روان گردانید. دیگران اگر برخی از اینها را بزبان راندهاند درپیش نبودهاند و هم خودشان وارونهی آن را نیز گفتهاند.
روزی یكی نزد من آمده میگوید : «اینها را كه شما میگویید مولای ما از پیش گفته». میپرسم : «چه گفته؟!». میگوید : «جنگ را حرام گردانیده» میگویم : ما جنگ را حرام (ناسزا) نگردانیدهایم. ما میخواهیم تا توانیم از آن جلو گیریم. این جز از آنست كه شما میگویید.
جنگ نه چیزیست كه بتوان آن را حرام گردانید. بجنگ بسیار نیاز افتد و هرگاه كه نیاز افتاد باید كرد و بازنایستاد و آن نه تنها ناسزا نیست بلكه خود بایاست[واجب]. ما باین میكوشیم كه نیاز را بجنگ كمتر گردانیم. میكوشیم راه زیستن بآرامش و همدستی را بجهانیان یاد دهیم.
ما هر سخنی كه بگوییم این جملهها را خواهیم شنید : «این را دیگران نیز گفتهاند» ، «این در احادیث هم هست» ، «این را از مفاوضات برداشته» ، «اینكه چیزی نیست. این را همه میدانند ...» بیچارگان از آرزوها و سرافرازیهای زندگانی تنها این را فهمیدهاند كه شكستگی بخود راه ندهند و هرچه شنیدند از پاسخ زبانی بازنایستند. در توی بدبختیها و گرفتاریها میغلتند و تنها دربند آنند كه گامی به پیش برندارند.
در تبریز میگویند : «چنین چریدهای پس كو چربیت؟» شما كه چنان پیشواهای بزرگی میدارید كه همه چیز را میدانستهاند پس چرا چنین درماندهاید؟!. چرا چنین بیچارهاید؟!. از این گذشته مگر كار تنها گفتن است؟!.. آیا تنها با اینكه گفتهاند ، باید دل خوش كرد و آسوده نشست؟!..
نیز كسانی خواهند گفت : اینها پیش نرود چنانكه تاكنون پیش نرفته. میگویم : بسیار چیزهاست كه تاكنون نبوده و از این پس خواهد بود. اینان از پیشرفت جهان ناآگاهند و این نمیدانند كه آدمی روزی لخت و تهیدست در غارها میزیسته و زندگانیش از آنِ چهارپایان و ددان (جز اندكی) بهتر نبوده ولی اكنون باینحال رسیده كه میبینیم و هیچ انگیزه ندارد كه از اینحال نگذرد و پیش نرود.
چنانكه گفتیم اینان كسانیند كه برای هر بدی فلسفه میبافند و در برابر هر كوششی نومیدی نشان میدهند و من هرگاه كه یكی از اینان را میبینم و سخنش را میشنوم بیاد آن داستان میافتم كه در سال نخست جنبش مشروطه روزی در تبریز با یكی از دوستان از جلو قهوهخانهای میگذشتیم مردم را دیدیم انبوه شدهاند چون درنگریستیم یكی از خاننایبهای درباری را دیدیم كه از مشروطه نكوهش میكند و چنین میگوید : «رعیت هم تواند بكار دولت پردازد؟!. از آدم تا خاتم چنین چیزی را كه شنیده؟!. جمع شدهاند قانون میخواهند .. میدانید قانون چیست؟! مثلاً اگر مقصری را پیش من آوردند من حق نداشته باشم چند شاپالاق (پشتگردنی) باو بزنم. بلكه باید بفرستم محكمه دو ساعت استنطاق كنند ... پدرت با چه دردی مرد؟!. مادرت با چه دردی مرد؟!. آخر من میگویم : این كارها اگر خوبست پدران ما كه عقلهاشان بیشتر از ما بوده پس آنها چرا اینها را نكردند؟!..» بدینسان خاننایب فلسفهبافی میكرد. گفتههای اینان نیز از همان فلسفههای خاننایبی است.
بسخن خود بازگردیم : میبایست این راستیها را روشن گردانیم ، و در دلها جا بَهر اینها باز كنیم ، و برای آنكه باینها پیشرفت دهیم میبایست با همهی كیشهای ده و اند گانه كه در ایران رواج میدارد ، و با فلسفهی كهن یونان ، و با صوفیگری ، و با خراباتیگری ، و با مادیگری اروپا نبرد كنیم. چه اینها با همهی آنها ناسازگار میباشد.
اینبود همیشه چنین كردیم كه به هر زمینه كه درآمدیم و سخنانی را گفتیم بچیزهای ناسازگار آن نیز پردازیم و پاسخهایی دهیم ، و كسانی كه پیمان را از نخست خواندهاند نیك میدانند كه از یكایك این چیزها سخن راندهایم و ایرادها نوشتهایم.
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 2 از بخش سوم
🔸معنی جهان و زندگانی ـ 2
اینهاست یك رشته راستیها كه فهرستوار آوردیم و اگر بخواهیم هر یكی را نیك روشن گردانیم باید بسخن درازی پردازیم. آنان كه پیمان را از سالهای پیش خواندهاند اینها بفهم آنان نزدیكست و آنان كه نه چنانند از «آموزگاران» پرسند و یا از [کتاب] «راه رستگاری» و دیگر جاها بدست آورند.
اینها چیزهاییست كه باید پایهی زندگانی آدمیان گردد ، و در آن هنگامست كه جهان رنگ دیگری بخود گیرد و خوشی و خرسندی رخ نماید.
كسانی خواهند گفت : اینها را دیگران نیز گفتهاند. میگویم : كار تنها گفتن نیست. باید كوشید و اینها را روان گردانید. دیگران اگر برخی از اینها را بزبان راندهاند درپیش نبودهاند و هم خودشان وارونهی آن را نیز گفتهاند.
روزی یكی نزد من آمده میگوید : «اینها را كه شما میگویید مولای ما از پیش گفته». میپرسم : «چه گفته؟!». میگوید : «جنگ را حرام گردانیده» میگویم : ما جنگ را حرام (ناسزا) نگردانیدهایم. ما میخواهیم تا توانیم از آن جلو گیریم. این جز از آنست كه شما میگویید.
جنگ نه چیزیست كه بتوان آن را حرام گردانید. بجنگ بسیار نیاز افتد و هرگاه كه نیاز افتاد باید كرد و بازنایستاد و آن نه تنها ناسزا نیست بلكه خود بایاست[واجب]. ما باین میكوشیم كه نیاز را بجنگ كمتر گردانیم. میكوشیم راه زیستن بآرامش و همدستی را بجهانیان یاد دهیم.
ما هر سخنی كه بگوییم این جملهها را خواهیم شنید : «این را دیگران نیز گفتهاند» ، «این در احادیث هم هست» ، «این را از مفاوضات برداشته» ، «اینكه چیزی نیست. این را همه میدانند ...» بیچارگان از آرزوها و سرافرازیهای زندگانی تنها این را فهمیدهاند كه شكستگی بخود راه ندهند و هرچه شنیدند از پاسخ زبانی بازنایستند. در توی بدبختیها و گرفتاریها میغلتند و تنها دربند آنند كه گامی به پیش برندارند.
در تبریز میگویند : «چنین چریدهای پس كو چربیت؟» شما كه چنان پیشواهای بزرگی میدارید كه همه چیز را میدانستهاند پس چرا چنین درماندهاید؟!. چرا چنین بیچارهاید؟!. از این گذشته مگر كار تنها گفتن است؟!.. آیا تنها با اینكه گفتهاند ، باید دل خوش كرد و آسوده نشست؟!..
نیز كسانی خواهند گفت : اینها پیش نرود چنانكه تاكنون پیش نرفته. میگویم : بسیار چیزهاست كه تاكنون نبوده و از این پس خواهد بود. اینان از پیشرفت جهان ناآگاهند و این نمیدانند كه آدمی روزی لخت و تهیدست در غارها میزیسته و زندگانیش از آنِ چهارپایان و ددان (جز اندكی) بهتر نبوده ولی اكنون باینحال رسیده كه میبینیم و هیچ انگیزه ندارد كه از اینحال نگذرد و پیش نرود.
چنانكه گفتیم اینان كسانیند كه برای هر بدی فلسفه میبافند و در برابر هر كوششی نومیدی نشان میدهند و من هرگاه كه یكی از اینان را میبینم و سخنش را میشنوم بیاد آن داستان میافتم كه در سال نخست جنبش مشروطه روزی در تبریز با یكی از دوستان از جلو قهوهخانهای میگذشتیم مردم را دیدیم انبوه شدهاند چون درنگریستیم یكی از خاننایبهای درباری را دیدیم كه از مشروطه نكوهش میكند و چنین میگوید : «رعیت هم تواند بكار دولت پردازد؟!. از آدم تا خاتم چنین چیزی را كه شنیده؟!. جمع شدهاند قانون میخواهند .. میدانید قانون چیست؟! مثلاً اگر مقصری را پیش من آوردند من حق نداشته باشم چند شاپالاق (پشتگردنی) باو بزنم. بلكه باید بفرستم محكمه دو ساعت استنطاق كنند ... پدرت با چه دردی مرد؟!. مادرت با چه دردی مرد؟!. آخر من میگویم : این كارها اگر خوبست پدران ما كه عقلهاشان بیشتر از ما بوده پس آنها چرا اینها را نكردند؟!..» بدینسان خاننایب فلسفهبافی میكرد. گفتههای اینان نیز از همان فلسفههای خاننایبی است.
بسخن خود بازگردیم : میبایست این راستیها را روشن گردانیم ، و در دلها جا بَهر اینها باز كنیم ، و برای آنكه باینها پیشرفت دهیم میبایست با همهی كیشهای ده و اند گانه كه در ایران رواج میدارد ، و با فلسفهی كهن یونان ، و با صوفیگری ، و با خراباتیگری ، و با مادیگری اروپا نبرد كنیم. چه اینها با همهی آنها ناسازگار میباشد.
اینبود همیشه چنین كردیم كه به هر زمینه كه درآمدیم و سخنانی را گفتیم بچیزهای ناسازگار آن نیز پردازیم و پاسخهایی دهیم ، و كسانی كه پیمان را از نخست خواندهاند نیك میدانند كه از یكایك این چیزها سخن راندهایم و ایرادها نوشتهایم.
✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 12
🔸کدام کتاب یار مهربانست
یک باور غلطی درمیان ایرانیان رواج دارد که کتاب را جدا از نوشتههایش گرفته آن را کالایی پربها میشمارند. در جایی که بها و ارزش هر کتابی به نوشتههای آنست و اینها از هم جدا نیست. حال اگر نوشتههای آن آلوده به گمراهیها و اندیشههای بدآموز باشد نه تنها بهایی ندارد بلکه خود در ردهی زهر و خوراک فاسد است که باید نگاه نداشته دورش انداخت. این یکی از حقایقیست که باید دانست.
راستی آنست که کسانی که کتاب را هرچه باشد نیک میدانند ، از گوهر آدمی و قاعدههای تربیت بیکبار ناآگاهند. از دیدهی اینان مغز انبانست که با هرچه پیش آمد و خواستند بیاکنند. در حالی که اگر کسی با معدهی خود چنین رفتاری بکند و چند خوراک ناسازگار را باهم بخورد دچار بدگواری میشود و او را نادان و سبکمغز خواهند شمارد چه رسد به مغز که اندیشهها و اثر آنها چه بسا تا سالها بلکه تا آخر عمر بازماند. بدتر اینست که اگر برخی از آنها ضد یکدیگر باشد نیروی اندیشه و خرد را از کار خواهد انداخت.
اینان نمیدانند که «راهبر آدمی مغز است و آن نیز پیرو اندیشههایست که درو میباشد». برای مثال کسی که زندگانی را نبرد بداند از روی این باورِ خود ، دستگیری از افتادگان نخواهد کرد. مگر آنکه اندیشهی نیکخواهی کردن به دیگران نیز به مغزش راه یافته باشد. در آن حال نیز دچار دودلی خواهد بود : همچون قطاری که دو لوکوموتیو به هر سرش بسته باشند و هر کدام به سوی دیگری کشد بیتکان خواهد ماند ، او نیز درمیان آن دو اندیشه بیتکان و دودل خواهد ماند (مگر آنکه یکی از آن دو اندیشه پرزورتر درآید و او را به کار وادارد). ولی اگر تنها این اندیشه در مغزش جا گرفته باشد که آدمیان ناچار از یاوری به یکدیگرند و این بایای آدمیگریست ، بیگمانست که دچار دودلی نخواهد شد و چون پایش بیفتد یاوری دریغ نخواهد کرد.
نتیجه آنست که اندیشههای متضاد همدیگر را خنثا میکنند. یکی اثر آن دیگری را از میان میبرد و خود نیز سست شده یا از اثر میافتد. دیده میشود که اندیشههای متضاد مایهی آشفتگی مغز و بیکارگی آن میگردد.
قاعدهی تربیت یا همان بهداشت روانی که سخنش رفت میگوید : اندیشهی راست و سودمند را یاد بگیر و از اندیشههای بد دور باش. کسانی این حقیقت ساده و در همان حال ارجدار را نمیپذیرند. مثلاً فیلسوفانه میگویند : «هر کتابی به یک بار خواندن میارزد». این کسان سخت در اشتباهند و خود نمیدانند. از آنان باید پرسید : به همان سان که نیکآموزیها (همچون پندها و اندرزها) در رفتارها اثر میکند ، بدآموزیها نیز اثر میکند. پس چگونه است که از تأثیر بدآموزیها بیگانگی از خود مینمایید؟!
شما میبینید که بازرسان بهداشت هنگامی که خوراکی را در فروشگاه یا رستورانی ناسالم تشخیص دادند به این دل خوش نمیدارند که به دارندهی آنجا بگویند این خوراکی تندرستی مردم را به خطر میاندازد. بجای چنین رفتاری بیدرنگ دستور نابودی آن را میدهند. اجازه نمیدهند چنان کالایی در دستها بماند. اینگونه کارها باید بدینسان ریشهکنانه انجام گیرد. زیرا سودجویی در کارست. سودجویی به بهای بیم انداختن تندرستی مردم.
مانند همین را میتوان در زمینهی گمراهیها دید. مثلاً گفتگوی ما با شیعیگری و بهاییگری و صوفیگری بیش از همه دربارهی معنی راست (یا حقیقت) دین است. زیرا چون این کیشها از معنی راستِ دین بکنار رفتهاند ، از یکسو پیروانشان را دچار گرفتاریها گردانیدهاند و از سوی دیگر پراکندگی بمیان توده انداختهاند. ما در گفتگو با آنها حقیقت دین را بازمینماییم و میفهمانیم که دستگاه ایشان دین نیست بلکه گمراهیست. ولی این بس نیست. این کیشها تنها با معنی کردن درست دین تکان نخواهند خورد. زیرا اینها در همان حال «دکان» نیز هست. صدهزاران کسان از این راهها نان میخورند بلکه کاخها میافرازند. پس چگونه تواند بود که تنها با گفتن اینکه اینها دین نیست و بیدینی است ، بیایید به دلیلهای ما گوش کنید ، دست از دکان خود بردارند؟!.
اگر صد سال هم همگی یکزبان نکوهش ایشان کنیم دست نخواهند برداشت. چاره جز این نیست که کالاهاشان را از دستشان گرفته نابود کنیم تا دکانشان از گرما بیفتد. کالاهای ایشان چیست؟!.. یکی از مهمترین کالاهاشان کتابهاشانست. با همان کتابها پیروانشان را از راه میبرند. با آنهاست که آداب و رسوم پستی را یادشان میدهند و در آن کیشها پایدارتر میگردانند. از آنسو آنها افزار تبلیغشان نیز هست. اینهاست که باید نابود گردد. بهترین راه چنین نابودی نیز سوزانیدن است. با سوزانیدن بیارجی و آلودگی آنها نیز نشان داده میشود.
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 12
🔸کدام کتاب یار مهربانست
یک باور غلطی درمیان ایرانیان رواج دارد که کتاب را جدا از نوشتههایش گرفته آن را کالایی پربها میشمارند. در جایی که بها و ارزش هر کتابی به نوشتههای آنست و اینها از هم جدا نیست. حال اگر نوشتههای آن آلوده به گمراهیها و اندیشههای بدآموز باشد نه تنها بهایی ندارد بلکه خود در ردهی زهر و خوراک فاسد است که باید نگاه نداشته دورش انداخت. این یکی از حقایقیست که باید دانست.
راستی آنست که کسانی که کتاب را هرچه باشد نیک میدانند ، از گوهر آدمی و قاعدههای تربیت بیکبار ناآگاهند. از دیدهی اینان مغز انبانست که با هرچه پیش آمد و خواستند بیاکنند. در حالی که اگر کسی با معدهی خود چنین رفتاری بکند و چند خوراک ناسازگار را باهم بخورد دچار بدگواری میشود و او را نادان و سبکمغز خواهند شمارد چه رسد به مغز که اندیشهها و اثر آنها چه بسا تا سالها بلکه تا آخر عمر بازماند. بدتر اینست که اگر برخی از آنها ضد یکدیگر باشد نیروی اندیشه و خرد را از کار خواهد انداخت.
اینان نمیدانند که «راهبر آدمی مغز است و آن نیز پیرو اندیشههایست که درو میباشد». برای مثال کسی که زندگانی را نبرد بداند از روی این باورِ خود ، دستگیری از افتادگان نخواهد کرد. مگر آنکه اندیشهی نیکخواهی کردن به دیگران نیز به مغزش راه یافته باشد. در آن حال نیز دچار دودلی خواهد بود : همچون قطاری که دو لوکوموتیو به هر سرش بسته باشند و هر کدام به سوی دیگری کشد بیتکان خواهد ماند ، او نیز درمیان آن دو اندیشه بیتکان و دودل خواهد ماند (مگر آنکه یکی از آن دو اندیشه پرزورتر درآید و او را به کار وادارد). ولی اگر تنها این اندیشه در مغزش جا گرفته باشد که آدمیان ناچار از یاوری به یکدیگرند و این بایای آدمیگریست ، بیگمانست که دچار دودلی نخواهد شد و چون پایش بیفتد یاوری دریغ نخواهد کرد.
نتیجه آنست که اندیشههای متضاد همدیگر را خنثا میکنند. یکی اثر آن دیگری را از میان میبرد و خود نیز سست شده یا از اثر میافتد. دیده میشود که اندیشههای متضاد مایهی آشفتگی مغز و بیکارگی آن میگردد.
قاعدهی تربیت یا همان بهداشت روانی که سخنش رفت میگوید : اندیشهی راست و سودمند را یاد بگیر و از اندیشههای بد دور باش. کسانی این حقیقت ساده و در همان حال ارجدار را نمیپذیرند. مثلاً فیلسوفانه میگویند : «هر کتابی به یک بار خواندن میارزد». این کسان سخت در اشتباهند و خود نمیدانند. از آنان باید پرسید : به همان سان که نیکآموزیها (همچون پندها و اندرزها) در رفتارها اثر میکند ، بدآموزیها نیز اثر میکند. پس چگونه است که از تأثیر بدآموزیها بیگانگی از خود مینمایید؟!
شما میبینید که بازرسان بهداشت هنگامی که خوراکی را در فروشگاه یا رستورانی ناسالم تشخیص دادند به این دل خوش نمیدارند که به دارندهی آنجا بگویند این خوراکی تندرستی مردم را به خطر میاندازد. بجای چنین رفتاری بیدرنگ دستور نابودی آن را میدهند. اجازه نمیدهند چنان کالایی در دستها بماند. اینگونه کارها باید بدینسان ریشهکنانه انجام گیرد. زیرا سودجویی در کارست. سودجویی به بهای بیم انداختن تندرستی مردم.
مانند همین را میتوان در زمینهی گمراهیها دید. مثلاً گفتگوی ما با شیعیگری و بهاییگری و صوفیگری بیش از همه دربارهی معنی راست (یا حقیقت) دین است. زیرا چون این کیشها از معنی راستِ دین بکنار رفتهاند ، از یکسو پیروانشان را دچار گرفتاریها گردانیدهاند و از سوی دیگر پراکندگی بمیان توده انداختهاند. ما در گفتگو با آنها حقیقت دین را بازمینماییم و میفهمانیم که دستگاه ایشان دین نیست بلکه گمراهیست. ولی این بس نیست. این کیشها تنها با معنی کردن درست دین تکان نخواهند خورد. زیرا اینها در همان حال «دکان» نیز هست. صدهزاران کسان از این راهها نان میخورند بلکه کاخها میافرازند. پس چگونه تواند بود که تنها با گفتن اینکه اینها دین نیست و بیدینی است ، بیایید به دلیلهای ما گوش کنید ، دست از دکان خود بردارند؟!.
اگر صد سال هم همگی یکزبان نکوهش ایشان کنیم دست نخواهند برداشت. چاره جز این نیست که کالاهاشان را از دستشان گرفته نابود کنیم تا دکانشان از گرما بیفتد. کالاهای ایشان چیست؟!.. یکی از مهمترین کالاهاشان کتابهاشانست. با همان کتابها پیروانشان را از راه میبرند. با آنهاست که آداب و رسوم پستی را یادشان میدهند و در آن کیشها پایدارتر میگردانند. از آنسو آنها افزار تبلیغشان نیز هست. اینهاست که باید نابود گردد. بهترین راه چنین نابودی نیز سوزانیدن است. با سوزانیدن بیارجی و آلودگی آنها نیز نشان داده میشود.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی هفتم)
🔶 باید نیكان جدا گردند
(بخش یک از یک)
برای نیكی یك توده گذشته از آنكه باید نیك و بد دانسته شود و آنگاه هر كسی بخود پردازد ،
🔸یك شرط بزرگ دیگر اینست كه بنیاد زندگی بروی نیكی باشد كه اگر كسی نیكو بود قدرش دانند و پاسش دارند ، و اگر بد بود خوارش گیرند و پستش شمارند. این خود عامل بزرگی در نیكی توده است.
كنون من میپرسم : آیا تودهی شما این شرط را داراست؟.. اگر بگویید داراست راست نگفتهاید. ما خود میدانیم كه در این توده چنان حالی نیست. در این توده نیكان قدری ندارند و از بدان هم تنها كسانی شكایت میكنند كه از بدی آنها صدمه كشیدهاند ، وگرنه دیگران معنایی ببدی آنان نمیدهند و خوارشان نمیدارند.
از مختاری اینهمه شكایت نوشته میشود. این شكایت را كیها مینویسند؟.. تنها آن كسانی كه گرفتار چنگال او بودهاند. دیگران پروایی ندارند. اگر فیالمثل مختاری بازگردد و همچنان سرشهربانی شود از قدرش نخواهند كاست و باین بیدادهایش ترتیب اثر نخواهند كرد. مختاری را برای مثل مینویسم.
🔸با هر بدی رفتارشان اینست.
از آنسوی اگر فرض كنیم بجای مختاری یك سرشهربانی دادگر و نیكویی بود و شب و روز ، خود را به رنج انداخته بآسایش مردم میكوشید آیا از او قدردانی میشد؟!..
همان قاضیانی كه دیروز یاد كردم و گفتم در محاكمهی پنجاهوسه تن چشم رویهم گزارده رأی دادند ، نظایر آنها بسیار است. اساساً امروز قضاوت یك پیشهایست. یك قاضی بیش از همه در اندیشهی نان و زندگانی خود میباشد و اینست در رأی دادن تنها ملاحظهی آن میكنند كه مبادا یك زورمندی را برنجانند و نانشان بریده شود. این چیزیست كه پوشیده نتوان داشت.
ولی من میپرسم : اگر قاضیانی براستی قضاوت میكردند و در دادن رأی تنها حق و عدالت را منظور میداشتند ـ چنانكه از همین گونه قاضیان هستند و همیشه بودهاند ـ آیا مردم یا تودهی انبوه از آنها قدردانی مینمودند؟!.. یك جدایی میانهی آنان با دیگران میگزاردند؟!.. اگر بگویید جدایی میگزاردند راست نگفتهاید.
من خود این را آزمودم كه اگر یك قاضی دلیری از خود نشان دهد و پروای این و آن نكرده تنها درپی حق و عدالت باشد و باین گناه از سر كار برداشته شود ، بیشتر مردم بجای قدردانی ازو بآزارش پردازند. یك دسته ملامتش كنند كه چرا تهور نموده؟.. یك دسته بد گویند كه خشك و دیوانه است. یك دسته حسد برند و آشكاره خوارش دارند. كسانی كه خشنودی از كار او نمایند و بستایش پردازند آنان نیز چنین گویند : «آدم نیكیست. ولی اهل این زمان نیست. در این زمان آن كارها را نمیشود كرد».
بویژه اگر چنان قاضی دلیری كمچیز باشد و پس از بیرون افتادن از اداره كار دیگری برای خود پیدا نكند كه زبانها برویش تندتر گردد و خواری و موهونی بیشتر باشد.
این حال مردم است.
🔸در این كشور جنبشی بنام مشروطه برخاست و نیكمردانی پا به پیش گزاردند و در راه این كشور جان باختند و گزندها دیدند ، مردم نه تنها قدرشان نشناختند ، یك دستهی انبوهی همیشه بدگوی آنان بودند و به هر یكی عیب دیگری بسته آن را دستاویز زباندرازی میگرفتند.
هنگامی كه من تاریخ مشروطه را نوشتم آشكاره دیدم كسانی بخشم آمدهاند و از نزدیك و دور چنین میگویند : «نبایستی این قدر تعریف كرد» یا بمن رسیده میپرسند : «حقیقتاً اینها برای كشور میكوشیدهاند و خودشان اغراضی نداشتند؟.». اگر آن تاریخ را دیگری آغاز كرده بود با همین سخنان از میدانش درمیبردند.
همین چند روزه كه ما در پرچم عكسهای پیشروان آزادی را بچاپ میرسانیم و شرحهای مختصری دربارهی هر یكی مینویسیم ، این مایهی دلتنگی یك دستهای گردیده و بارها گله و شكایت میشنویم.
بهبهانی چند سال كوشیده و خود را بخطر انداخته و برای این كشور مشروطه و قانون درست كرده و سرانجام جان در این راه گزارده. ما از او یادی میكنیم و فلان آخوند دغل حسد برده و میكوشد مگر دروغهایی به بهبهانی بندد و این كار ما را بیجا وانماید.
نتیجهی این سخنان یك چیز است ، و آن اینكه در این توده رشته از هم گسیخته و برای نیك و بد بنیادی نمانده ، و
🔸چون آرمانی یا مقصود مشتركی نیست زندگانی بروی شخصیت [فردیت] رفته. انبوه مردم درپی نیكی نیستند و آن را نمیخواهند ، این شكایتها كه از بدی مختاری یا از كس دیگری میشود برای آنست كه شكایتكنندگان خود صدمه دیدهاند. وگرنه مردم درپی دنبال كردن بدان نیستند.
این درد است. اما چاره :
🔸باید یك دسته آزادگانی جدا گردند و دست بهم داده نخست خود نیك گردند و سپس بنیكی دیگران كوشند و به نیك و بد تقید نمایند و بیپروا نباشند ـ یک راهی را پیش گیرند و یك مقصدی را دنبال كنند. اینست چاره و بس. هم اینست آنچه ما میخواهیم و در راهش میكوشیم.
👇
🔶 باید نیكان جدا گردند
(بخش یک از یک)
برای نیكی یك توده گذشته از آنكه باید نیك و بد دانسته شود و آنگاه هر كسی بخود پردازد ،
🔸یك شرط بزرگ دیگر اینست كه بنیاد زندگی بروی نیكی باشد كه اگر كسی نیكو بود قدرش دانند و پاسش دارند ، و اگر بد بود خوارش گیرند و پستش شمارند. این خود عامل بزرگی در نیكی توده است.
كنون من میپرسم : آیا تودهی شما این شرط را داراست؟.. اگر بگویید داراست راست نگفتهاید. ما خود میدانیم كه در این توده چنان حالی نیست. در این توده نیكان قدری ندارند و از بدان هم تنها كسانی شكایت میكنند كه از بدی آنها صدمه كشیدهاند ، وگرنه دیگران معنایی ببدی آنان نمیدهند و خوارشان نمیدارند.
از مختاری اینهمه شكایت نوشته میشود. این شكایت را كیها مینویسند؟.. تنها آن كسانی كه گرفتار چنگال او بودهاند. دیگران پروایی ندارند. اگر فیالمثل مختاری بازگردد و همچنان سرشهربانی شود از قدرش نخواهند كاست و باین بیدادهایش ترتیب اثر نخواهند كرد. مختاری را برای مثل مینویسم.
🔸با هر بدی رفتارشان اینست.
از آنسوی اگر فرض كنیم بجای مختاری یك سرشهربانی دادگر و نیكویی بود و شب و روز ، خود را به رنج انداخته بآسایش مردم میكوشید آیا از او قدردانی میشد؟!..
همان قاضیانی كه دیروز یاد كردم و گفتم در محاكمهی پنجاهوسه تن چشم رویهم گزارده رأی دادند ، نظایر آنها بسیار است. اساساً امروز قضاوت یك پیشهایست. یك قاضی بیش از همه در اندیشهی نان و زندگانی خود میباشد و اینست در رأی دادن تنها ملاحظهی آن میكنند كه مبادا یك زورمندی را برنجانند و نانشان بریده شود. این چیزیست كه پوشیده نتوان داشت.
ولی من میپرسم : اگر قاضیانی براستی قضاوت میكردند و در دادن رأی تنها حق و عدالت را منظور میداشتند ـ چنانكه از همین گونه قاضیان هستند و همیشه بودهاند ـ آیا مردم یا تودهی انبوه از آنها قدردانی مینمودند؟!.. یك جدایی میانهی آنان با دیگران میگزاردند؟!.. اگر بگویید جدایی میگزاردند راست نگفتهاید.
من خود این را آزمودم كه اگر یك قاضی دلیری از خود نشان دهد و پروای این و آن نكرده تنها درپی حق و عدالت باشد و باین گناه از سر كار برداشته شود ، بیشتر مردم بجای قدردانی ازو بآزارش پردازند. یك دسته ملامتش كنند كه چرا تهور نموده؟.. یك دسته بد گویند كه خشك و دیوانه است. یك دسته حسد برند و آشكاره خوارش دارند. كسانی كه خشنودی از كار او نمایند و بستایش پردازند آنان نیز چنین گویند : «آدم نیكیست. ولی اهل این زمان نیست. در این زمان آن كارها را نمیشود كرد».
بویژه اگر چنان قاضی دلیری كمچیز باشد و پس از بیرون افتادن از اداره كار دیگری برای خود پیدا نكند كه زبانها برویش تندتر گردد و خواری و موهونی بیشتر باشد.
این حال مردم است.
🔸در این كشور جنبشی بنام مشروطه برخاست و نیكمردانی پا به پیش گزاردند و در راه این كشور جان باختند و گزندها دیدند ، مردم نه تنها قدرشان نشناختند ، یك دستهی انبوهی همیشه بدگوی آنان بودند و به هر یكی عیب دیگری بسته آن را دستاویز زباندرازی میگرفتند.
هنگامی كه من تاریخ مشروطه را نوشتم آشكاره دیدم كسانی بخشم آمدهاند و از نزدیك و دور چنین میگویند : «نبایستی این قدر تعریف كرد» یا بمن رسیده میپرسند : «حقیقتاً اینها برای كشور میكوشیدهاند و خودشان اغراضی نداشتند؟.». اگر آن تاریخ را دیگری آغاز كرده بود با همین سخنان از میدانش درمیبردند.
همین چند روزه كه ما در پرچم عكسهای پیشروان آزادی را بچاپ میرسانیم و شرحهای مختصری دربارهی هر یكی مینویسیم ، این مایهی دلتنگی یك دستهای گردیده و بارها گله و شكایت میشنویم.
بهبهانی چند سال كوشیده و خود را بخطر انداخته و برای این كشور مشروطه و قانون درست كرده و سرانجام جان در این راه گزارده. ما از او یادی میكنیم و فلان آخوند دغل حسد برده و میكوشد مگر دروغهایی به بهبهانی بندد و این كار ما را بیجا وانماید.
نتیجهی این سخنان یك چیز است ، و آن اینكه در این توده رشته از هم گسیخته و برای نیك و بد بنیادی نمانده ، و
🔸چون آرمانی یا مقصود مشتركی نیست زندگانی بروی شخصیت [فردیت] رفته. انبوه مردم درپی نیكی نیستند و آن را نمیخواهند ، این شكایتها كه از بدی مختاری یا از كس دیگری میشود برای آنست كه شكایتكنندگان خود صدمه دیدهاند. وگرنه مردم درپی دنبال كردن بدان نیستند.
این درد است. اما چاره :
🔸باید یك دسته آزادگانی جدا گردند و دست بهم داده نخست خود نیك گردند و سپس بنیكی دیگران كوشند و به نیك و بد تقید نمایند و بیپروا نباشند ـ یک راهی را پیش گیرند و یك مقصدی را دنبال كنند. اینست چاره و بس. هم اینست آنچه ما میخواهیم و در راهش میكوشیم.
👇
🔸اینكه میگویم «یك دسته» ، برای آنست كه همگی نیكیپذیر نمیباشند. ما این را آزمودهایم و میدانیم دستههای انبوهی از این توده درخورِ نیك بودن نیستند. از آنسوی بنیكی همگی نیازی هم نمیباشد و ما نباید معطل آن باشیم.
(پرچم روزانه شمارهی 14)
(پرچم روزانه شمارهی 14)
✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 3 از بخش سوم
🔸معنی جهان و زندگانی ـ 3
كسانی میآمدند و میگفتند : چرا با همه جنگ میكنید؟!. با یك دسته و دو دسته بسازید و بیاری اینان با دیگران بجنگید. میگفتم : ما نیز با راستیها ساختهایم و با كجیها میجنگیم. میگفتم : مگر ما دگنگ خواهیم زد كه با یك دسته (اگرچه باورهاشان با گفتههای ما یكی نیست) بسازیم؟!.. ما خواستمان برانداختن این باورهای بیبنیاد و پندارهای بیهوده است و افزار كار ما دلیل آوردن و مردم را بداوری خرد خواندن میباشد. پس چگونه با یك دستهای از آنان بسازیم؟!. آیا جز زیان چه نتیجه از آن سازش خواهیم بُرد؟!.
آنروز مردم بدو دسته بودند : یك دسته بنام دینداری بروی كیشها ایستاده و آنها را نگه داشته ، و یك دستهی بزرگتری از آنها رو گردانیده و بنام «تجدد و تمدن» اندیشههای پراكندهی اروپایی را گرفته بودند. برخی نیز هم آن را و هم این را گرفته و میان دو دسته جایی برای خود باز كرده بودند. كمتر كسانی باندیشهشان میرسید كه پشت سر آن گمراهیهای كهن و این آوارگیهای نوین یك رشته «راستیهایی» باشد. چنین چیزی را نشنیده و خود نیز نیندیشیده بودند.
از اینرو هنگامی كه میدیدند ما با اروپاییگری نبرد كردیم (بگفتهی ایشان با تجدد و تمدن ضدیت نمودیم) و سپس بیكایك كیشها ، و بصوفیگری و باطنیگری و فلسفه و مانند اینها پرداختیم و با هر یك دشمنی نشان دادیم درشگفت میشدند و كسانی نزد من آمده میگفتند : پس شما چه میخواهید؟!. بجای اینها چه خواهید گزاشت؟!.
مردی كه ببالاترین جایگاه در كارهای دولتی رسیده و خود بدانشمندی شناخته میباشد[1] با من میگفت : «همان حرص و طمع اروپاییان كه شما از آن مذمت مینویسید تنها علاج آن تصوف و عرفانست كه شما این را هم قدح میكنید». اگرچه این گفتهی او از جای دیگر آب میخورد و رنگ نیرنگ و فریب بیشتر داشت تا رنگ باور و دانش ، هرچه هست در آنروز آگاهیها از همین گونه بودی و كمتر كسانی را گمان بیك رشته راستیهای دیگری میرفت ، و دیرگاهی كشید تا ما توانستیم بودن چنین راستیهایی را بآنان بفهمانیم و زبان خردهگیران را ببندیم.
یك شب با بودن ده تن بیشتر ، دو تن آخوندان قم (از آنان كه خود را مصلح میشناسند) آمده و هر كدام پیشنهاد دیگری میكردند. یكی میگفت : «دین شیعه را انتخاب كرده رواج دهید» و چون گفتیم : چه سودی از آن تواند بود و ایرادهایی كه میداشتیم یكایك شمردیم گفت : «اینها راست است. شما این مذهب را انتحال كنید و خودتان هرچه باندیشهتان میرسد بگویید ..» و دلیل میآورد كه تاگور فیلسوف هندی چون بایران آمد ما بدیدنش رفتیم و درمیان گفتگو ایراد گرفتیم كه چگونه با آن دانش و آگاهی در دین بتپرستی بازمانده؟!. گفت : «من آن را انتحال كردهام. چون هر كسی باید خود را بیك دین منسوب گرداند من هم خود را بآن منسوب ساختهام وگرنه كی بآن عمل میكنم؟!.» این بود پیشنهاد شگفت آن آخوند و دلیل شگفتتر از آنش.
دیگری میگفت : «كتابهای ملا محسن فیض را بگیرید و برواج آنها بكوشید. مبنای عملتان آنها باشد» ، و خود او یك كتابی را از ملا محسن همراه آورده بود. این آخوندها هر دو اكنون هستند و هنوز اندیشهی «اصلاح» جهان را در دل میدارند.
اینست نمونهی دوری اندیشهها از راه و خواست ما.
[1] : محمدعلي فروغي (ذكاءالملك) ، نك. «فرهنگ است يا نيرنگ؟»
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 3 از بخش سوم
🔸معنی جهان و زندگانی ـ 3
كسانی میآمدند و میگفتند : چرا با همه جنگ میكنید؟!. با یك دسته و دو دسته بسازید و بیاری اینان با دیگران بجنگید. میگفتم : ما نیز با راستیها ساختهایم و با كجیها میجنگیم. میگفتم : مگر ما دگنگ خواهیم زد كه با یك دسته (اگرچه باورهاشان با گفتههای ما یكی نیست) بسازیم؟!.. ما خواستمان برانداختن این باورهای بیبنیاد و پندارهای بیهوده است و افزار كار ما دلیل آوردن و مردم را بداوری خرد خواندن میباشد. پس چگونه با یك دستهای از آنان بسازیم؟!. آیا جز زیان چه نتیجه از آن سازش خواهیم بُرد؟!.
آنروز مردم بدو دسته بودند : یك دسته بنام دینداری بروی كیشها ایستاده و آنها را نگه داشته ، و یك دستهی بزرگتری از آنها رو گردانیده و بنام «تجدد و تمدن» اندیشههای پراكندهی اروپایی را گرفته بودند. برخی نیز هم آن را و هم این را گرفته و میان دو دسته جایی برای خود باز كرده بودند. كمتر كسانی باندیشهشان میرسید كه پشت سر آن گمراهیهای كهن و این آوارگیهای نوین یك رشته «راستیهایی» باشد. چنین چیزی را نشنیده و خود نیز نیندیشیده بودند.
از اینرو هنگامی كه میدیدند ما با اروپاییگری نبرد كردیم (بگفتهی ایشان با تجدد و تمدن ضدیت نمودیم) و سپس بیكایك كیشها ، و بصوفیگری و باطنیگری و فلسفه و مانند اینها پرداختیم و با هر یك دشمنی نشان دادیم درشگفت میشدند و كسانی نزد من آمده میگفتند : پس شما چه میخواهید؟!. بجای اینها چه خواهید گزاشت؟!.
مردی كه ببالاترین جایگاه در كارهای دولتی رسیده و خود بدانشمندی شناخته میباشد[1] با من میگفت : «همان حرص و طمع اروپاییان كه شما از آن مذمت مینویسید تنها علاج آن تصوف و عرفانست كه شما این را هم قدح میكنید». اگرچه این گفتهی او از جای دیگر آب میخورد و رنگ نیرنگ و فریب بیشتر داشت تا رنگ باور و دانش ، هرچه هست در آنروز آگاهیها از همین گونه بودی و كمتر كسانی را گمان بیك رشته راستیهای دیگری میرفت ، و دیرگاهی كشید تا ما توانستیم بودن چنین راستیهایی را بآنان بفهمانیم و زبان خردهگیران را ببندیم.
یك شب با بودن ده تن بیشتر ، دو تن آخوندان قم (از آنان كه خود را مصلح میشناسند) آمده و هر كدام پیشنهاد دیگری میكردند. یكی میگفت : «دین شیعه را انتخاب كرده رواج دهید» و چون گفتیم : چه سودی از آن تواند بود و ایرادهایی كه میداشتیم یكایك شمردیم گفت : «اینها راست است. شما این مذهب را انتحال كنید و خودتان هرچه باندیشهتان میرسد بگویید ..» و دلیل میآورد كه تاگور فیلسوف هندی چون بایران آمد ما بدیدنش رفتیم و درمیان گفتگو ایراد گرفتیم كه چگونه با آن دانش و آگاهی در دین بتپرستی بازمانده؟!. گفت : «من آن را انتحال كردهام. چون هر كسی باید خود را بیك دین منسوب گرداند من هم خود را بآن منسوب ساختهام وگرنه كی بآن عمل میكنم؟!.» این بود پیشنهاد شگفت آن آخوند و دلیل شگفتتر از آنش.
دیگری میگفت : «كتابهای ملا محسن فیض را بگیرید و برواج آنها بكوشید. مبنای عملتان آنها باشد» ، و خود او یك كتابی را از ملا محسن همراه آورده بود. این آخوندها هر دو اكنون هستند و هنوز اندیشهی «اصلاح» جهان را در دل میدارند.
اینست نمونهی دوری اندیشهها از راه و خواست ما.
[1] : محمدعلي فروغي (ذكاءالملك) ، نك. «فرهنگ است يا نيرنگ؟»
✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 13
🔸جنبش کتابسوزان
چنین جنبشی است که ما پاکدینان کتابسوزانش میخوانیم. این جنبش از روی هوس یا تندروی نیست. اساساً ما هیچ کاری را جز برای نتیجه نمیخواهیم. کسروی آن یگانهمرد دلیر از روز نخستی که بکار توده برخاست (1312) این را بدیده گرفته بود که تنها گفتن زیانهای این گمراهیها و نشان دادن بدآموزیهای آنها بس نیست و باید به نبرد با آنها کمر بست. باید جنبشی نیز در این راه باشد. اینست بیپروا به بدگوییها و زخمزبانها بارها از نابودی کتابهای زیانمند سخن بمیان آورد.
کسانی دور ایستاده به این کار ما ایرادهای نابجا میگیرند. یک دسته تنها رنجیدگی نشان میدهند. میگوییم : از رنجیدگی چه برخیزد؟! در جایی که ما دلیلها برای این جنبش میشماریم آیا سزاست که شما بیهیچ دلیلی نکوهش کنید؟!. آیا خرد این را میپذیرد؟!
یکی میگوید : کار نازیها را میکنید. میپرسیم : آیا شما دلیلهای ما را برای این کار خواندهاید؟! اگر خواندهاید چه ایرادی به آن دارید؟! چرا بجای آنکه ایراد را بگویید ، نازیها را که بدنام شدهاند به رخ میکشید؟! یک نیکخواه تا ایرادی به کاری ندیده دربارهاش سخنان چرکآلود نمیگوید. پس در جایی که ایرادی نیافته نازیها را بهانه میکنید پیداست این سخن از روی نیکخواهی نیست از بدخواهیست. خواستتان آنست که خاک بچشم مردم پاشید.
دیگری میگوید : در این روزگار که کتابها بیشتر نه کاغذی بلکه صدها برابر آن دیجیتالی و در فضای مجازی در گردش است این جنبش به چه کار میآید؟! مگر میتوان اینهمه کتابهای زیانمند را نابود کرد؟!
میگوییم : گرفتیم که تنها صدیک کتابها کاغذیست. آیا زیانمندهای همانها را نابود کردن نمیباید؟! شما نخست پاسخ این را بدهید. دوم ، «اين سوزاندن دشمني نشان دادنست ، بيزاري جستنست. يك نتيجهي اين آن خواهد بود كه مردم به بدي اين كتابها پي برند و آن پردهي ناآگاهي از جلو چشمشان برداشته شود».
چگونه است که شما این کار را بیتأثیر میشمارید؟!. مگر فضای مجازی بیکبار جدا از زندگانی ماست؟! مگر کسانی که آن کتابها را در سایتها و کانالها گزاشتهاند همه فهمیده این کار را کردهاند؟! مگر چنان کاری برای همهشان «دکان» است که پنداریم دست نخواهند برداشت؟! آنگاه تنها دکانداران نیستند. شما چرا خریداران و خوانندگان چنان کتابهایی را بدیده نمیگیرید که با چنین جنبشی آگاه میشوند و پی گمراهیها را نخواهند گرفت.
باید دانست رستگاری یک توده در پاک شدن دلهاشان از آلودگیها و مغزهاشان از بدآموزیهاست. چنانکه در گفتگو از بهداشت روانی گفته شد ، باید کوشید تا زمینهی این بهداشت در توده آماده گردد. اگر کسانی چنین کوششهایی را نمیپذیرند باید گفت : پس شما به خائنانی که به آشفتن مغزهای جوانان میکوشند هیچ ایرادی نتوانید گرفت. شما با این کنار ایستادنتان به آنها پیام میدهید : در کارتان آزاد باشید و کتابهای درسی و دیگر کتابهای بسیار زیانمند را پیاپی چاپ کرده و یا برویهی دیجیتالی در اینترنت بگزارید تا جوانان ما به همان راههایی بیفتند که شما میخواهید! ما نهایت کاری که خواهیم کرد اینست که نکوهش کنیم که این نوشتهها و کتابها زیانمند است.
باری بگویید : ما که به گمان شما راه را اشتباه میرویم با این سیل بدآموزیها که مغزها را آشفته و پراکندگی بمیان مردم انداخته و جربزههای خدادایشان را بیکاره گردانیده چه بکنیم؟! اساساً برای آنکه این توده از درماندگی رهایی یابد چه باید کرد؟! آیا به اینها اندیشیده به ایرادگیری برخاستهاید؟!
چون برخیها سخنان دیگری پیش میکشند که در گفتاری که در سال 1322 رانده شده به آنها پاسخ داده شده ، بمناسبت یکم دیماه روزبه کتابسوزان آن را فردا در اینجا میآوریم.
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 13
🔸جنبش کتابسوزان
چنین جنبشی است که ما پاکدینان کتابسوزانش میخوانیم. این جنبش از روی هوس یا تندروی نیست. اساساً ما هیچ کاری را جز برای نتیجه نمیخواهیم. کسروی آن یگانهمرد دلیر از روز نخستی که بکار توده برخاست (1312) این را بدیده گرفته بود که تنها گفتن زیانهای این گمراهیها و نشان دادن بدآموزیهای آنها بس نیست و باید به نبرد با آنها کمر بست. باید جنبشی نیز در این راه باشد. اینست بیپروا به بدگوییها و زخمزبانها بارها از نابودی کتابهای زیانمند سخن بمیان آورد.
کسانی دور ایستاده به این کار ما ایرادهای نابجا میگیرند. یک دسته تنها رنجیدگی نشان میدهند. میگوییم : از رنجیدگی چه برخیزد؟! در جایی که ما دلیلها برای این جنبش میشماریم آیا سزاست که شما بیهیچ دلیلی نکوهش کنید؟!. آیا خرد این را میپذیرد؟!
یکی میگوید : کار نازیها را میکنید. میپرسیم : آیا شما دلیلهای ما را برای این کار خواندهاید؟! اگر خواندهاید چه ایرادی به آن دارید؟! چرا بجای آنکه ایراد را بگویید ، نازیها را که بدنام شدهاند به رخ میکشید؟! یک نیکخواه تا ایرادی به کاری ندیده دربارهاش سخنان چرکآلود نمیگوید. پس در جایی که ایرادی نیافته نازیها را بهانه میکنید پیداست این سخن از روی نیکخواهی نیست از بدخواهیست. خواستتان آنست که خاک بچشم مردم پاشید.
دیگری میگوید : در این روزگار که کتابها بیشتر نه کاغذی بلکه صدها برابر آن دیجیتالی و در فضای مجازی در گردش است این جنبش به چه کار میآید؟! مگر میتوان اینهمه کتابهای زیانمند را نابود کرد؟!
میگوییم : گرفتیم که تنها صدیک کتابها کاغذیست. آیا زیانمندهای همانها را نابود کردن نمیباید؟! شما نخست پاسخ این را بدهید. دوم ، «اين سوزاندن دشمني نشان دادنست ، بيزاري جستنست. يك نتيجهي اين آن خواهد بود كه مردم به بدي اين كتابها پي برند و آن پردهي ناآگاهي از جلو چشمشان برداشته شود».
چگونه است که شما این کار را بیتأثیر میشمارید؟!. مگر فضای مجازی بیکبار جدا از زندگانی ماست؟! مگر کسانی که آن کتابها را در سایتها و کانالها گزاشتهاند همه فهمیده این کار را کردهاند؟! مگر چنان کاری برای همهشان «دکان» است که پنداریم دست نخواهند برداشت؟! آنگاه تنها دکانداران نیستند. شما چرا خریداران و خوانندگان چنان کتابهایی را بدیده نمیگیرید که با چنین جنبشی آگاه میشوند و پی گمراهیها را نخواهند گرفت.
باید دانست رستگاری یک توده در پاک شدن دلهاشان از آلودگیها و مغزهاشان از بدآموزیهاست. چنانکه در گفتگو از بهداشت روانی گفته شد ، باید کوشید تا زمینهی این بهداشت در توده آماده گردد. اگر کسانی چنین کوششهایی را نمیپذیرند باید گفت : پس شما به خائنانی که به آشفتن مغزهای جوانان میکوشند هیچ ایرادی نتوانید گرفت. شما با این کنار ایستادنتان به آنها پیام میدهید : در کارتان آزاد باشید و کتابهای درسی و دیگر کتابهای بسیار زیانمند را پیاپی چاپ کرده و یا برویهی دیجیتالی در اینترنت بگزارید تا جوانان ما به همان راههایی بیفتند که شما میخواهید! ما نهایت کاری که خواهیم کرد اینست که نکوهش کنیم که این نوشتهها و کتابها زیانمند است.
باری بگویید : ما که به گمان شما راه را اشتباه میرویم با این سیل بدآموزیها که مغزها را آشفته و پراکندگی بمیان مردم انداخته و جربزههای خدادایشان را بیکاره گردانیده چه بکنیم؟! اساساً برای آنکه این توده از درماندگی رهایی یابد چه باید کرد؟! آیا به اینها اندیشیده به ایرادگیری برخاستهاید؟!
چون برخیها سخنان دیگری پیش میکشند که در گفتاری که در سال 1322 رانده شده به آنها پاسخ داده شده ، بمناسبت یکم دیماه روزبه کتابسوزان آن را فردا در اینجا میآوریم.