✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی هشتادودوم)
🔶 خردهگیری [دربارهی اتحاد] و پاسخ آن (بخش چهار از چهار)
3) همان یادگارهای زمان مغول كه شما هواداری از آنها مینمایید از هر باره با اندیشهی دمكراسی مخالفست. زیرا از یكسو بنای همهی آنها بشاهپرستی و زیردستی و زبونیست. همان گلستان سعدی ، همان بوستانش برای دورهی دمكراسی زهر است ، همان خمسهی نظامی با اندیشهی مشروطه مخالفست ، همان پندها و اندرزها كه آنان سرودهاند برای این دوره بسیار زیانآور است :
پادشاهان از برای مصلحت صد خون كنند ، صلاح مملكت خویش خسروان دانند ، رخنهگر ملك سرافكنده به ، پادشه سایهی خدا باشد ،
هر عیب كه سلطان بپسندد هنر است ،
پیش خرد شاهی و پیغمبری چون دو نگینند بیك انگشتری
اینها سخنان نیك آن زمانست ولی برای این زمان سراپا زیان میباشد و بودن اینها ناگزیر است كه جلو پیشرفت اندیشهی دمكراسی را بگیرد. از یكسو هم مبنای مشروطه بآنست كه مردم كشور را خانهی خود بدانند و در راه آبادی آن از هیچ كوششی بازنایستند و برای نگهداریش از سر و جان بگذرند. در حالی كه سراپای گفتههای آن شاعران بر اینست كه كوشش سودی ندارد : «بودنیها بوده است» :
بخت و دولت بكاردانی نیست جز بتأیید آسمانی نیست
خون خوری گر طلب روزی ننهاده كنی ، جهان و هرچه دَرو هست هیچ در هیچست
اگر روزی بدانش درفزودی ز نادان تنگروزیتر نبودی
خوش باش ندانی ز كجا آمدهای می خور كه ندانی بكجا خواهی رفت
فلك بمردم نادان دهد زمام مراد ، صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند.
اینها و صد مانند اینها كه فلسفهی بیغیرتی و تنبلی است دیوانهای شاعران را پر كرده است و شما میبینید كه پیاپی آنها را بچاپ رسانیده بدست جوانان میدهند و بدینسان اندیشهی كوشش و میهنپرستی را در دلهای آنان سست میگردانند. [1]
4) در ایران پس از مشروطه بیكبار هیاهوی مادّیگری رواج سختی گرفت : «زندگانی مبارزه است» ، «آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد» ، «میهن چیست؟!. غیرت چیست؟!. كه گفت دزدی بد است؟!..» اینها چندان بشتاب درمیان جوانان پراكنده گردید كه جای حیرت بود.
اینهاست علت ناانجام ماندن مشروطه. در نتیجهی این آلودگیهاست كه جنبش مشروطه نه تنها ایران را پیش نبرد و آن را در صف دولتهای دمكراسی آبرومند جهان قرار ندارد بلكه هرچه نابسامانتر و بدبختتر گردانید و این بیچارگی امروزی ایرانیان ، و اینكه بچههای بیگناه گرسنه میمانند ، و زنان ناآگاه با درد و غم روبرویند ، روستایی در زیر پا لگدمال میشود باعث همهی آنها اینهاست. اینست رابطهی آن گرفتاریها با شعرهای شاعران.
این چیزیست كه ما بدست آوردهایم و میدانیم. اكنون شما و همهی آن كسانی كه دلِ ریش دارند و نكوهشهای ما از شاعران نمك بزخم آنها شمرده میشود بنشینند و بیندیشید اگر مطلب را جز این یافتید بما نیز آگاهی دهید.
بسخن بیش از این دامنه نمیدهم. این را نوشتم تا شما بدانید كه هوس در كار ما نیست. بدانید كه ما این راه را بخواست خدای بزرگ و برای رستگاری ایرانیان و جهانیان آغاز كردهایم و با كسی دشمنی نداریم. اكنون شما و دیگران نیز بیندیشید و بما یك پاسخی دهید و امیدمندیم از این گفتارهای ما نرنجید.
یك نكته ای را كه باید در پایان سخن بیفزایم آنست كه ما خرسندی نداریم كسی از یاران ما به چَخِش [2] (مجادله) برخیزد و در این نشست و آن نشست بهیاهو پردازد. خرسندی نداریم كار بلعن و نفرین شاعران یا دیگران بكشد. ما با این شاعران بدیم و خواهیم كوشید دیوانهای آنها را نابود گردانیم. ولی این کار راهش چخش و هیاهو نیست. من بآزادگان مینویسم :
شما درپی كسانی باشید كه درپی فهمیدن و دانستن میباشند و بآن كسانست كه در صدد بازنمودن حقایق باشید. هر كس را دیدید كه در صدد مجادله است رها كنید و بخودش واگزارید. با هر كه بگفتگو میپردازید نخست شرط كنید كه گفتگو از روی دلیل و فهم باشد و پای هیاهو بمیان نیاید. در نشستها اگر از كسی ایراد شنیدید پاسخ دهید ، و اگر دیدید مقصودش چخیدن است بگویید ایرادش را بنویسد. به هر حال چنانكه بارها گفتهایم
سخن را بمجادله و دشمنی نكشانید كه آن خود زیان است.
🔸🔸🔸
کسانی که بگفتههای ما گردن نمیتوانند نهاد و پاسخی نیز پیدا نمیکنند بهانههایی به رخ ما میکشند. یکی از آنها اینست که امروز باید در اندیشهی گرسنگی مردم بود. دیگری آنست که باید مردم را بهمدستی و یگانگی دعوت کرد نه اینکه بمیانشان نفاق انداخت.
اینها از بهانههای گیرای آن کسانست. درین گفتار به هر دوی آنها پاسخ داده شده و جای تاریکی بازنمانده. ولی نمیدانم آقای حقیقی این گفتار را خوانده یا نه؟.. آیا پس از خواندن بحقایق پی برده یا نه؟.. بهتر است باینها پاسخی نویسد تا بدانیم به چه نتیجه رسیده. ما امیدمندیم به نتیجهی خوبی رسیده است.
(پرچم روزانه شمارهی 252)
🔶 خردهگیری [دربارهی اتحاد] و پاسخ آن (بخش چهار از چهار)
3) همان یادگارهای زمان مغول كه شما هواداری از آنها مینمایید از هر باره با اندیشهی دمكراسی مخالفست. زیرا از یكسو بنای همهی آنها بشاهپرستی و زیردستی و زبونیست. همان گلستان سعدی ، همان بوستانش برای دورهی دمكراسی زهر است ، همان خمسهی نظامی با اندیشهی مشروطه مخالفست ، همان پندها و اندرزها كه آنان سرودهاند برای این دوره بسیار زیانآور است :
پادشاهان از برای مصلحت صد خون كنند ، صلاح مملكت خویش خسروان دانند ، رخنهگر ملك سرافكنده به ، پادشه سایهی خدا باشد ،
هر عیب كه سلطان بپسندد هنر است ،
پیش خرد شاهی و پیغمبری چون دو نگینند بیك انگشتری
اینها سخنان نیك آن زمانست ولی برای این زمان سراپا زیان میباشد و بودن اینها ناگزیر است كه جلو پیشرفت اندیشهی دمكراسی را بگیرد. از یكسو هم مبنای مشروطه بآنست كه مردم كشور را خانهی خود بدانند و در راه آبادی آن از هیچ كوششی بازنایستند و برای نگهداریش از سر و جان بگذرند. در حالی كه سراپای گفتههای آن شاعران بر اینست كه كوشش سودی ندارد : «بودنیها بوده است» :
بخت و دولت بكاردانی نیست جز بتأیید آسمانی نیست
خون خوری گر طلب روزی ننهاده كنی ، جهان و هرچه دَرو هست هیچ در هیچست
اگر روزی بدانش درفزودی ز نادان تنگروزیتر نبودی
خوش باش ندانی ز كجا آمدهای می خور كه ندانی بكجا خواهی رفت
فلك بمردم نادان دهد زمام مراد ، صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند.
اینها و صد مانند اینها كه فلسفهی بیغیرتی و تنبلی است دیوانهای شاعران را پر كرده است و شما میبینید كه پیاپی آنها را بچاپ رسانیده بدست جوانان میدهند و بدینسان اندیشهی كوشش و میهنپرستی را در دلهای آنان سست میگردانند. [1]
4) در ایران پس از مشروطه بیكبار هیاهوی مادّیگری رواج سختی گرفت : «زندگانی مبارزه است» ، «آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد» ، «میهن چیست؟!. غیرت چیست؟!. كه گفت دزدی بد است؟!..» اینها چندان بشتاب درمیان جوانان پراكنده گردید كه جای حیرت بود.
اینهاست علت ناانجام ماندن مشروطه. در نتیجهی این آلودگیهاست كه جنبش مشروطه نه تنها ایران را پیش نبرد و آن را در صف دولتهای دمكراسی آبرومند جهان قرار ندارد بلكه هرچه نابسامانتر و بدبختتر گردانید و این بیچارگی امروزی ایرانیان ، و اینكه بچههای بیگناه گرسنه میمانند ، و زنان ناآگاه با درد و غم روبرویند ، روستایی در زیر پا لگدمال میشود باعث همهی آنها اینهاست. اینست رابطهی آن گرفتاریها با شعرهای شاعران.
این چیزیست كه ما بدست آوردهایم و میدانیم. اكنون شما و همهی آن كسانی كه دلِ ریش دارند و نكوهشهای ما از شاعران نمك بزخم آنها شمرده میشود بنشینند و بیندیشید اگر مطلب را جز این یافتید بما نیز آگاهی دهید.
بسخن بیش از این دامنه نمیدهم. این را نوشتم تا شما بدانید كه هوس در كار ما نیست. بدانید كه ما این راه را بخواست خدای بزرگ و برای رستگاری ایرانیان و جهانیان آغاز كردهایم و با كسی دشمنی نداریم. اكنون شما و دیگران نیز بیندیشید و بما یك پاسخی دهید و امیدمندیم از این گفتارهای ما نرنجید.
یك نكته ای را كه باید در پایان سخن بیفزایم آنست كه ما خرسندی نداریم كسی از یاران ما به چَخِش [2] (مجادله) برخیزد و در این نشست و آن نشست بهیاهو پردازد. خرسندی نداریم كار بلعن و نفرین شاعران یا دیگران بكشد. ما با این شاعران بدیم و خواهیم كوشید دیوانهای آنها را نابود گردانیم. ولی این کار راهش چخش و هیاهو نیست. من بآزادگان مینویسم :
شما درپی كسانی باشید كه درپی فهمیدن و دانستن میباشند و بآن كسانست كه در صدد بازنمودن حقایق باشید. هر كس را دیدید كه در صدد مجادله است رها كنید و بخودش واگزارید. با هر كه بگفتگو میپردازید نخست شرط كنید كه گفتگو از روی دلیل و فهم باشد و پای هیاهو بمیان نیاید. در نشستها اگر از كسی ایراد شنیدید پاسخ دهید ، و اگر دیدید مقصودش چخیدن است بگویید ایرادش را بنویسد. به هر حال چنانكه بارها گفتهایم
سخن را بمجادله و دشمنی نكشانید كه آن خود زیان است.
🔸🔸🔸
کسانی که بگفتههای ما گردن نمیتوانند نهاد و پاسخی نیز پیدا نمیکنند بهانههایی به رخ ما میکشند. یکی از آنها اینست که امروز باید در اندیشهی گرسنگی مردم بود. دیگری آنست که باید مردم را بهمدستی و یگانگی دعوت کرد نه اینکه بمیانشان نفاق انداخت.
اینها از بهانههای گیرای آن کسانست. درین گفتار به هر دوی آنها پاسخ داده شده و جای تاریکی بازنمانده. ولی نمیدانم آقای حقیقی این گفتار را خوانده یا نه؟.. آیا پس از خواندن بحقایق پی برده یا نه؟.. بهتر است باینها پاسخی نویسد تا بدانیم به چه نتیجه رسیده. ما امیدمندیم به نتیجهی خوبی رسیده است.
(پرچم روزانه شمارهی 252)
[1] : اكنون پس از آنكه مردم ایران «انقلابی» پرآوازه براه انداخته شاهنشاهی (نه خودكامگی) را زیر خاك كردهاند ، اگر ببینیم همین كتابها با بوق و كرنا چاپ شده و آوازش را به شرق و غرب میرسانند ، ببینیم شاعران چندین صد ساله را گرامی داشته برایشان هفتصدمین سال و هزاره میگیرند ، بر سر خاكشان رفته جشنواره برپا میكنند ، مسابقات شعرخوانی را در برنامههای تلویزیون میگنجانند ، از چهارگوشهی جهان فلان «پرفسور» و بَهمان «استاد دانشكدهی ادبیات» را به كشور خوانده میهمان میكنند تا چند جملهای در ستایش فلان شاعر بدآموز و بَهمان فیلسوف آشفتهمغز بسراید ، اینها را كه میبینیم ناگزیریم بگوییم استادان زبردستی نیك دانستهاند كه چه باید كنند تا مردم به آرمانهای دمكراسی یك گام نیز نزدیك نگردند. نیك یاد گرفتهاند آن ترانههای خوابآور را و نیكو میسرایند آنها را.
[2] : چخیدن (همچون جهیدن) = مجادله کردن ؛ چخش = مجادله
[2] : چخیدن (همچون جهیدن) = مجادله کردن ؛ چخش = مجادله
نمونهی کتابها و دفترهایی که «ادبیات دورهی مغول» بشمار میآیند یا آن موضوعات را برشتهی نوشتن کشیدهاند.
نمونهی کتابها و دفترهایی که «ادبیات دورهی مغول» بشمار میآیند یا آن موضوعات را برشتهی نوشتن کشیدهاند.
نمونهی کتابها و دفترهایی که «ادبیات دورهی مغول» بشمار میآیند یا آن موضوعات را برشتهی نوشتن کشیدهاند.
تکاپوی ایرانشناسان در فراهم نمودن اینگونه کتابها چشمگیر است.
تکاپوی ایرانشناسان در فراهم نمودن اینگونه کتابها چشمگیر است.