پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
چه کسی بآنها آموخته كه نر و ماده باهم زندگی كنند؟!. چه کسی یاد داده كه آن طور لانه بسازند؟! چه کسی یاد داده كه ماده وقتی تخم گذاشت به نوبت روی آن بخوابند؟!. چه کسی یاد داده كه جوجه‌های خود را به آن ترتیب پرورش دهند؟!.

کتاب «ورجاوندبنیاد»
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🌸 بیناک (منظره‌ی) دلکش و دلگشا
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)

🔸 4ـ آیا می‌توان یک حکومت بزرگ همه‌جهانی پدید آورد؟ (تکه‌ی 2)


در این زمینه که یک دولت همه‌جهانی پدید آورده شود سخنان بسیار رانده شده. چنانکه گفتیم یک دسته از نیکخواهان آمریکا و اروپا آرزو داشتند که از پارلمانهای جهان ـ از هر پارلمانی چند نماینده ـ برگزیده شود و این نمایندگان در یکی از شهرها گرد آمده یک پارلمان بین‌المللی پدید آورند و درباره‌ی کارهای جهان شور کنند و تصمیمها گیرند و قانونها گزارند و هرچه از آن پارلمان بیرون آمد در همه جا پذیرفته شود.

ولی این پارلمان اگر برپا شود چون با این ترتیبی که در نظر گرفته شده قوه‌ی مجریه نخواهد داشت بحال جامعه‌ی ملل افتاده بی‌نتیجه خواهد گردید.

چندی پیش مستر اَتلی [Clement Attlee] نخست‌وزیر انگلیس در سخن راندن از بمب اتمی و از خطرهای آن چنین گفت : «امروز جهان باید در زیردست یک امپراتوری راه برده شود تا جنگی پیش نیاید». گویا خواست نخست‌وزیر انگلیس آن بوده که دولتهای بزرگ از فرانسه و انگلیس و آمریکا یک دولت گردند و دولتهای دیگری را با داشتن استقلال داخلی در زیردست خود راه برند (از روی مدل امپراتوری انگلیس). این عقیده را دیگران هم داشته‌اند.

ولی پیداست که این بدولتهای کوچک گران خواهد افتاد و آنها آزادی خود را از دست رفته خواهند شمرد و گردن نخواهند گزاشت.

در ایران کسان بسیاری هستند که سخنان سوسیالیستها را شنیده‌اند و آرزو دارند که مرزها از میانه‌ی کشورها برافتد و همه‌ی جهان یک کشور گردد. این هم عقیده‌ی آنهاست.

پیداست که این آرزو هم بسیار خامست. زیرا با این جداییهای نژادی و دینی و آرمانی که درمیان مردمانست همه‌ی جهان یک کشور نتواند بود. اگرهم تواند بود و باشد باز نیاز خواهد بود که برای آسانی کارها تقسیماتی در میانه پدید آورده شود. ایران که یک کشور است و در زیر یک حکومت اداره می‌شود ما برای آسانی کار آن را باستانها و شهرستانها تقسیم کرده‌ایم. در یک شهر که هزارها خانواده زندگی می‌کنند هر خانواده‌ای برای خود خانه‌ی جداگانه بنیاد گزارده و زندگی جداگانه پیش گرفته است.

اگر از من بپرسند بهترین راه آنست که کشورهایی که امروز بحال استقلال زندگی می‌کنند بِهمان حال خود بمانند. مثلاً مردم فرانسه که تیره‌ای هستند و نژاد و زبان و تاریخ جداگانه دارند و کشوری برای خود برپا گردانیده جدا از دیگران می‌زیند بهتر است بِهمان حال خود بمانند و کشور و استقلال خود را نگه دارند ـ همچنان دیگر نژادها و تیره‌ها ـ و در همان حال باستواری روابط بین‌المللی کوشیده شود و بدانسان که گفتیم یک حکومت بزرگ همه‌جهانی پدید آورده شود.

آن مَثل شهر و خانواده‌ها که زدم این موضوع را روشن می‌کند. در یک شهر هر خانواده‌ای در درون خانه‌ی خود آزاد است و زندگانی جدا دارد و در همان حال یک رشته همبستگیها درمیان آنهاست. وظیفه‌هایی از نظر شهری بگردن هر یکی از آنهاست. یک حکومتی آنها را راه می‌برد.

این کشورها هر یکی بجای خانه‌ای و جهان بجای شهریست. باید در میانه‌ی خانه‌ها و خانواده‌ها همبستگیها باشد و یک حکومتی این شهر بزرگ را راه برد.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی چهارم)

🔸بهار در كار فرارسیدنست
(بخش 1 از 2)

زمستان گذشت و بهار در كار فرارسیدنست. یك بهاری كه خدا میداند چه‌ها رو خواهد داد. چنانكه میدانیم این زمستان را همه‌ی دولتها بتداركات جنگی پرداخته‌اند كه از بهار بكار جنگ برخیزند. و اینك بهار نزدیك گردیده.
...
ما اگر آرزومند باشیم كه در چنین زمانی بیكبار آسوده بمانیم آرزوی خامی كرده‌ایم. از آنسوی ایران بارها جنگ دیده یك بار دیگر نیز ببیند. اینها باكی ندارد.
آنچه باك دارد و مایه‌ی نگرانی میباشد حال خود كشور است. از این رهگذر است كه ما در ترس هستیم و بنوشتن این گفتار برخاسته‌ایم.

🔸پیشامدهای شهریور ماه یك نمونه‌ای بود كه در این كشور چگونه بنیاد اجتماعی سستست ، و چگونه پایه‌ی اخلاقی پست است.

از آن پیشامدها باید عبرت گرفته و برای آینده بی‌باك و بی‌پروا ننشست.
در آن داستان ما دیدیم بسیاری از كاركنان عالیمقام دولت پابندی بوظیفه‌ی خود ننموده و تو‌گویی در یك كشور بیگانه ای مأموریت داشتند كه همینكه خطر نمودار شد مردم را گزاردند و خود بگریختند. افسران بزرگ و سران لشگر ، هم گریختند و هم نادرستی كردند و همه‌ی اسلحه و افزار بدست اشرار دادند.

اینها بماند. اینها را بارها گفته‌ایم. ما در تهران دیدیم همینكه خبری رسید كه جنگی رخ داده در اندك زمانی نان كمیاب گردید. قند و شكر و نفت و ذغال و دیگر دربایستهای زندگی نایاب شد. دكانهای سَقَط فروشان[خرده‌فروش چای و قند و ادویه و پاره‌ای از خشكبار] و بقالان و قنادان تهی گردید. نرخها دو برابر بالا رفت. مردان و زنان در جلوی دكانها ازدحام كردند و همدیگر را لگدمال ساختند ، اتوبوسها از كار افتاد و آمد و شد بریده گردید.

با آنكه در اینجا خطر كم بود بلكه خطری نبود خاندانها بكوچ پرداختند. توانگران سوار اتومبیلها (اتومبیل‌های اداری یا شخصی) گردیده رو باسپهان و شیراز نهادند. كجا میرفتند؟ ـ و چرا میرفتند؟... خودشان نیز نمیدانستند. سراسیمه‌وار رو بگریز نهاده بودند.

در تهران هر روز دروغهای رنگارنگی ساخته پراكنده میگردانیدند ، هر كسی به پیشامد معنای دیگری میداد و پیرایه‌های دیگری می‌بست. همچون وحشیان دست و پا گم كرده نمیدانستند چه باید كرد.

🔸اگر جنگ بیست روز امتداد می‌یافت در تهران مردم از گرسنگی میمردند و صد حادثه‌ی ناگوار رخ میداد.

این در پایتخت كشور بود. از اینجا پیداست كه بیرونها چه حالی داشته. در جایی كه مردم پایتخت این رفتار را میكردند چه شگفتی داشته كه در بیرونها بیكبار رشته گسیخته گردد و هرج و مرج رخ نماید؟! چه شگفتی داشت كه روستاییانِ گرمرود براه‌آهن ریزند و چوبها و تخته‌های آن را كشیده ببرند؟!.. چه شگفتی داشت كه لران و شاهسونان بیدرنگ بتاراج و راهزنی پردازند؟!.. چه شگفتی داشت كه كردان بكشتار و خونریزی برخیزند؟!.

این حالی است كه من نمیدانم آن را چگونه تصویر نمایم. و از زشتی آن با چه زبانی سخن رانم!

🔸تو گویی درمیان این مردم كمترین رابطه‌ای بازنمانده و هر كسی جز دربند خود نیست. تو گویی این كشور مال این مردم نمیباشد و هیچگونه دلبستگی بآن ندارند. تو گویی یك گروه پراكنده‌ی ویلگردیند كه از راه باین سرزمین رسیده‌اند و هیچ رابطه‌ای درمیان نمیباشد.

این چیزیست كه باید باكش داریم و درپی چاره‌اش باشیم. شما چنین انگارید بهاری رسیده و خدا نخواسته جنگ تا بایران رسیده. آیا با این كسان و با اینحال سرنوشت این كشور چه خواهد بود؟!. دیگر چیزها بكنار آذوقه و خواروبار چه صورتی پیدا خواهد كرد؟!. داستان كوچ و گریز توانگران و اتومبیل‌داران چه رنگی پیدا خواهد نمود؟!
اینها چیزهاییست كه باید اندیشیم و درپی چاره‌اش باشیم ـ چه جنگ بكشور ما برسد و چه نرسد یك سالهای پر تكان و آشوبی را در پیش داریم و باید خود را آماده‌ی آن گردانیم. خواهید گفت چگونه خود را آماده گردانیم؟

آینده را جز خدا نمیداند. ما بیقین نمیدانیم در بهار یا در تابستان آینده چه خواهد بود. ولی یك سال بیمناكیست. جنگ دولتها بیك دوره‌ی بسیار سختی خواهد رسید و آتش آن گام بگام بما نزدیكتر خواهد گردید. بلكه اگر بسخنان رادیوی ویشی [1] گوش دهیم یكی از میدانهای جنگ «آسیای میانه»[خاورمیانه؟] خواهد بود.

این بیمها درمیانست و از آنسوی حال خود كشور بیشتر بیم‌آور است. زیرا گذشته از سستیِ تشكیلات دولت و پابند نبودن بیشتری از مأمورین بوظیفه‌ی خود كه دیدیم و آزمودیم ، در خود توده مرض نومیدی پیدا شده و هر یكی از راه دیگری نسبت بكشور و میهن خود بیعلاقگی نشان میدهند ، و

🔸هر كسی برآنست كه جز در اندیشه‌ی خود نباشد.

این بدترین دردیست كه در یك توده پیدا می‌شود. چنین توده‌ای ، آن هم در چنین زمانی ، سرنوشتش جز لگدمالی و نابودی نتواند بود.

[1] : حكومت فرانسه در دوره‌ی جنگ جهانی دوم كه پس از شكست از آلمان هیتلری زیردست او بود.
👇
این نومیدیها و بیعلاقگیها علتهای گوناگون دارد كه ما در اینجا مجال گفتگو از آنها نداریم. اینها یك رشته دردهای كهنه‌ایست كه از بس درمان نشده و مانده جایگیر گردیده.

🔸كسانی سرچشمه‌ی بداخلاقی‌ها و آلودگیهای مردم را در بیست سال گذشته[دوره‌ی رضاشاه] جستجو میكنند. ولی این خود لغزشیست و این آلودگی‌ها بسیار كهنست و در بیست سال گذشته یك چیزهای كمی بآنها افزوده گردیده.[2]

هرچه هست ما در اینجا مجال گفتگو از آنها نداریم ، و از آنسوی چاره‌ی آنها نیز باین آسانی و باین زودی نشدنیست. امروز با این حالی كه جهان پیدا كرده و با این آینده‌ی بیمناكی كه ما داریم راه چاره تنها یك چیز است و آن اینكه نیكان و علاقه‌مندان بكشور و توده در هر كجا كه هستند جدا گردند و دست بهم داده دسته‌ای پدید آورند و مقصد و راه یكی گردانند و نگهداری كشور و توده را بگردن گرفته در آن راه پاكدلانه جانفشانی نمایند.

[2] : در بیشتر نوشته‌های كسروی تاریخچه‌ی این آلودگیها و بدبختیها نوشته شده. خواننده برای نمونه می‌تواند به كتاب «ما چه میخواهیم؟» نگاه كند.
پرچم روزانه
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ماهی بادکنکی یکی از شگفتیهای طبیعت
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)

🔸 4ـ آیا می‌توان یک حکومت بزرگ همه‌جهانی پدید آورد؟ (تکه‌ی 3)


اینست بهترین راهی که توان اندیشید. آری در آینده در جهان تبدیلات بسیار تواند بود. در آینده چه‌بسا که چند کشوری در پهلوی هم سود خود را در پیوستن بیکدیگر و یکی شدن دانند. اساس قضیه آن تکانیست که گفتیم باید در خردها و فهمها پدید آید. با آن تکان تبدیلات بسیار در جهان رخ خواهد داد.

در آینده یکی از کارهایی که باید بود یکی شدن آیین زندگانیهاست. امروز در این زمینه هم اختلافها درمیان مردمانست. اندیشه‌های سوسیالیزم و کمونیزم و مانند اینها پیدا شده و رواج گرفته و در برخی از کشورها ، بیش و کم ، بکار بسته شده. در برخی هنوز راه نیافته و زندگانی سرمایه‌داری بحال خود بازمانده. در بسیاری از کشورها اصول دمکراسی روانست و در برخی از آنها از دمکراسی نشانی نیست. باید همه‌ی اینها یکی گردد و بداوری فهم و خرد اختلافها از میان برخیزد.

جهان هرچه پیشتر رود و اختراعها بیشتر گردد توده‌ها و کشورها بیکدیگر نزدیکتر و همبسته‌تر خواهد گردید. امروز کار باینجا رسیده که هنگامی که در لندن نشست شورای امنیت برپاست و ویشینسکی [Andrey Vyshinsky] و تقیزاده درباره‌ی ایران سخنرانیها می‌کنند ما در تهران در اتاق خود نشسته آواز آنها را می‌شنویم و گفته‌هاشان می‌فهمیم. پیداست در این اندازه نایستاده زمان بزمان دوریها کمتر و نزدیکیها بیشتر خواهد بود و جهان راستی‌را صورت یک شهر بخود خواهد گرفت. اینست باید در اندیشه‌ها و باورها و آیین زندگانیها نیز نزدیکی بلکه یگانگی درمیان توده‌ها پدید آید.

اینهاست آنچه ما درباره‌ی یک حکومت بزرگ همه‌جهانی می‌دانیم. چنانکه گفتیم سازمان ملل متفق اتحادیست که دولتها خودشان پدید آورده‌اند ، سود خود را در پدید آوردن آن دیده‌اند ، و هر زمان که خواستند آن را بهم توانند زد. از دولتهای بزرگ هر کدام که خواست تواند قهر کند و بیرون رود ، و اگر یکی از آنها بیرون رفت بیگفتگوست که دولتهای دیگر که با او همسودند پیروی خواهند کرد ، و چنانکه درباره‌ی جامعه‌ی ملل رخ داد سازمان را یکباره بیکاره خواهند گردانید.

همین اکنون که من این سطرها را می‌نویسم در لندن در شورای امنیت گفتگو از هندِ هلند (1) درمیانست و مسیو ویشینسکی نماینده‌ی شوروی آوازش بلند است و می‌گوید : «حال هند هلند خطرناکست. جنگ آنجا ماننده‌ی جرقه‌ایست که در پهلوی خمره‌ی باروتی پدید آمده که اگر بآن بیفتد جنگ در سراسر جهان آغاز خواهد شد». این حال نااستواری آن سازمانست.

لیکن اگر یک دولت بزرگ همه‌جهانی ، بدانسان که خواست ماست ، بنیاد یابد نه دولتی خواهد توانست آن را بهم زند و نه زمینه خواهد بود که کسی از آن بیرون رود ، بهتر گویم : خمره‌ی باروتی در جهان نخواهد بود که جرقه‌ای در آن بیفتد و جهان را بآتش کشاند.


پابرگی :
1ـ اندونزی. آن چون مستعمره‌ی هلند بود باین نام خوانده شده. ـ ویراینده
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی پنجم)

🔸 بهار در كار فرارسیدنست
(بخش 2 از 2)

اینان باید از یك سو بیك دولتی اعتماد پیدا كنند و از او پشتیبانی نمایند و بنگهداری او كوشند و با دست او اساس تشكیلات دولتی را استوار گردانند ، و از یكسو به بیدار كردن مردم و چاره بمرض نومیدی كوشند و تا بتوانند بیشتری از آنان را بر سر خود گرد آورند.[3]

امروز تنها یك چنین جمعیتی است كه خواهد توانست دستی از این مردم بگیرد و كاری از پیش برد و باید هرچه زودتر باین كار برخاست.

امروز مردم بدو دسته‌اند : یك آنان كه بتوده و كشور بیكبار بیعلاقه‌اند و جز دربند نگهداری خود نیستند ، دیگری آنان كه علاقه بكشور و توده دارند ولی پراكنده و بیراهند. اینان هر دو بیهوده‌اند و هر دو بیكاره‌اند. آنچه بیعلاقگانند حال آنان گله‌ی گاوان و گوسفندانیست كه در مرغزاری می‌چرند و كمترین علاقه بآن پیدا نمیكنند ، و هر زمان كه یك گرگی یا شیری یا درنده‌ی دیگری پدیدار گردید تنها درپی گریز باشند و هر یكی رو بسوی دیگری آورند و گریخته جان بدر برند.

این بیخردان نه معنی كشور را میدانند ، نه قدر آزادی را می‌شناسند. از همه‌ی اینها ناآگاهند و زندگانی را تنها خوردن و خوابیدن و كام‌گزاردن می‌شمارند. آنچنان پست‌نهادند كه كمترین علاقه بمیهن خود نشان نمیدهند و برآنند كه اگر خطری پیش آمد با گریختن خود را رها گردانند و چندان گستاخند كه می‌نشینند و آشكاره دم از بیعلاقگی میزنند و بكسان دیگری كه علاقه دارند ریشخند دریغ نمیگویند.

اما علاقه‌مندان ، آنان نیز بیراه و پراكنده‌اند و با اینحال هرچه بكوشند نتیجه‌ای در دست نخواهند داشت. تنها علاقه بكشور كافی نیست. از احساساتِ تنها نتیجه نتواند بود. باید نخست دست بهم داد و یكی بود و دوم راه كوشش را پیدا كرد.

من در شماره‌های آینده در این باره سخنان روشنتری خواهم نوشت. باید توضیح دهم كه راهی كه میگوییم كدام است و چگونه میتوان بآن درآمد و آن را دنبال كرد.

در اینجا در پایان یك نكته‌ای را علاوه میكنم و آن اینكه پیشامد شهریورماه و آن رفتاری كه از برخی افسران و كاركنان دولتی سر زد بسیار ننگین بود و ما برای آنكه در آینده بمانند این دچار نگردیم باید از بدیهای آن مأمورین چشم نپوشیم و آنان را همچنان دنبال كنیم.

ما در پرچم از چند تن نام بردیم و بدیهاشان نوشتیم و می‌بینیم كسانی میانجیگری مینمایند و گاهی چنین میگویند : «آنها دیگر گذشت و رفت». میگویم : نگذشته و نرفته : ما باید آنها را همیشه بد بدانیم و در توده خوارشان داریم. این گذشته از آنكه سزای پستیهای ایشانست برای آینده بسیار مؤثر میباشد. زیرا در آینده اگر باز یك چنان داستانی رخ داد نیكان چون دیده‌اند كه قدرشان می‌شناسیم با دلگرمی ‌خواهند كوشید و از جان نخواهند ترسید. بدان نیز از ترسِ همین رسوایی تا توانند ایستادگی نموده وظیفه‌ی خود را بكار خواهند بست.

اینها چیزهای بسیار روشنیست كه ما بنوشتن و گفتن نیاز نمی‌بینیم.

🔸یك توده‌ی زنده باید جدایی میانه‌ی نیكان و بدان گزارد.

در كارهای توده پروای دوستی و آشنایی نتوان كرد ، باید هزاران فرد را فدای توده گردانید.

ما چون در این هنگام برای رهایی این توده بكوششهایی برخاسته‌ایم در این راه جز خدا و خشنودی خدا را بدیده نخواهیم گرفت ، و این بنام پیشرفت مقصود است كه آن كسان را دنبال میكنیم و آرزومندیم این نوشته‌های ما تنها نقشی بروی كاغذ نباشد و در دلها جایگیر گردد. آرزومندیم این نامردان بدكاره در نزد هر علاقه‌مندی بتوده و كشور خوار و بیقدر گردند.
برای این نتیجه است كه بد آنها را می‌نویسیم.
(پرچم روزانه شماره‌های 30 و 31)


پابرگی :
[3] : در آن زمان روزنامه‌ها و نمایندگان مجلس همچون كسی كه روی بام شنید : «عقب برو نیفتی» آن اندازه عقب رفت كه از سوی دیگر افتاد ، پس از فراهم شدن زمینه‌ی یك آزادی موقتی ، آن را جز هیاهو براه ‌انداختن و باین و آن تاختن ندانسته میدان را بدولت تنگ گردانیده و هر چندگاهی سخن از تغییر دولت و كابینه پیش می‌آوردند و این را از دربایستهای آزادی می‌شماردند ، چندان كه دولت درگیر چنان كشاكشهایی می‌بود و كار مؤثری نمی‌توانست.

چون این نوشتار در روزهایی نوشته شده كه بارها سخن از تغییر دولت بمیان آمده بود و چند روز بعد هم نخست‌وزیر فروغی افتاده سهیلی جای او را گرفت ، چنان می‌نماید كه روی سخن او به این پیشامد است ، در حالی كه خواست نویسنده كلی‌تر است. آن «نیكان و علاقه‌مندان بكشور و توده» كه نام می‌برد اعضای یك جمعیت «ایرانخواه» و آن«دولت» هم همانست كه آن جمعیت به او اعتماد كرده و یا خود پدید آورده ـ چنانكه نوشتارهای بعدی می‌نمایاند و ما نیز در آینده آنها را خواهیم آورد.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
پرنده‌ی درزی (خیاط) که برگها را بهم دوخته از آنها آشیانه پدید می‌آورد.

«آیا نه آنست كه آفریدگاری پایداری تخمه‌ی آنها را خواسته و بدینسان راه زندگی بآنها آموخته؟!.. در اینجاست كه می‌گوییم : اگر كسی را دیده‌ی بینش باز است روشنتر از هستی خدا چیست؟!..»
کتاب ورجاوندبنیاد
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)

🔸 4ـ آیا می‌توان یک حکومت بزرگ همه‌جهانی پدید آورد؟ (تکه‌ی 4)


درباره‌ی این سازمانهایی که دولتها با پیمان‌بندیها پدید می‌آوردند یک نکته‌ی دیگری هست. می‌توان از آنها بیک بررسی روانشناسانه‌ی شیرینی پرداخت :

هنگامی که جنگ تازه پایان یافته و ویرانیها هنوز در برابر چشمهاست ، ناله‌های مادران فرزند گم‌کرده هنوز بریده نشده ، ملیونها خانواده‌ها بی‌سرپرست مانده‌اند ، دولتها در زیر بار وام کمر خم گردانیده‌اند ـ اینها تکانی در دلها پدید می‌آورد و مردان سیاسی را به بنیاد گزاردن سازمانی برای جلوگیری از جنگ و تأمین صلح برمی‌انگیزد. ولی در همان حال اندیشه‌ی چیرگی بتوده‌های ناتوان و بکار بردن زور و نیرنگ که آرزو و شیوه‌ی کار مردان سیاستست از دلها بیرون نرفته است. در حال آنکه خواهان تأمین صلح جهانند و می‌خواهند از جنگ جلوگیری شود ، هر یکی این هم می‌خواهد که از چیرگی بتوده‌های ناتوان دست برندارد ، بلکه می‌خواهد از همان سازمانی که بنام تأمین صلح پدید آورده شده بسود اندیشه‌ها و آرزوهای سیاسی خود استفاده کند. اینست از همان گام نخست کشاکش درمیانشان پدید می‌آید. سپس که چند سال می‌گذرد و داستان جنگ و گزندهای آن کهنه می‌شود و ویرانه‌ها از جلو چشمها برمی‌خیزد ، اینزمان آرزوی آرامش جهان و آسایش جهانیان که در دلها بوده بسیار سست می‌شود و داستان «تأمین صلح» اهمیت خود را از دست می‌دهد. اینزمان سازمان یکباره افزاری برای نبرد و کشاکشهای سیاسی می‌گردد و یکباره دستگاه فاسدی می‌شود. در جامعه‌ی ملل چنین بود که دیدیم و دانستیم و درباره‌ی سازمان ملل متفق نیز بیم چنین بودن بسیار می‌رود.

اینها معنایش بدگویی از سازمان ملل متفق نیست و ما نمی‌خواهیم از اهمیت آن بکاهیم. بلکه چنانکه گفتیم باید قدر آن دانست و تا می‌توان پشتیبانی نشان داد. ولی در همان حال باید جنبه‌های ناتوانی آن را از دیده دور نداشت. چنانکه گفتیم همان سازمان خود پله‌ای برای رسیدن بیک حکومت همه‌جهانیست.

این آرمان خجسته در پیشرفت است و رنگهایی بخود می‌گیرد تا برسد بآنکه با رنگ اصلی خود پدید آید و نمودار گردد.

یکی از تاریخنویسان دانشمند آمریکا (فلیپ وان نیس مایرس) در سال 1905 که هنوز کنفرانس دوم لاهه برپا نشده بود درباره‌ی یک کشور همه‌جهانی سخن رانده و من بهتر می‌دانم کوتاهشده‌ای از جمله‌های او را در اینجا بیاورم. می‌گوید :

«جهان با یک روش بسیار آشکاری بسوی پیدا کردن یک حکومت همه‌جهانی می‌رود. یک روز بود که بزرگترین دسته‌بندی ایل بود. هر ایلی بسر خود و جدا از دیگران می‌زیست. سپس کشورهای یکشهری پدید آمد که ما در آغاز تاریخ نمونه‌های آن را در بابل و سوریا و یونان می‌بینیم. (آن یگانگیهای ساختگی و زورکی را که امپراتوریهای روم و مانند آن پدید آورده بودند نباید بدیده گرفت). سپس از بهم پیوستن شهرها و عنصرهای دیگر ، حکومتهای بزرگ نژادی پدید آمد که هر نژادی یا بهتر گویم هر ملتی برای خود کشور و حکومتی داشت. سپس در زمان ما یک گام از آن بالاتر گزارده شده. ما در آمریکای شمالی از بهم پیوستن چهل‌وپنج کشور یک یگانگی پدید آورده‌ایم. (1) ماننده‌ی آن در کانادا و سویس پدید آمده. پس از همه‌ی اینها نوبت یک کشور همه‌جهانیست که باید چشم براه آن دوخت».

این جمله‌ها چهل سال پیش گفته شده و در این مدت می‌بینیم که اندیشه‌ی کشور همه‌جهانی تا چه اندازه پیش رفته. کسی چه داند که تا چهل سال دیگر چنان دولتی برپا خواهد بود و در آنروز هم کسانی کتاب نوشته این گفته‌های مرا یاد خواهند کرد.

[پایان بخش یکم]

پابرگی :
1ـ آنچه «ایالات» متحد آمریکا خوانده می‌شود در حقیقت اکنون پنجاه «دولت» (state) یگانه‌گردیده‌ای هستند. چیزی که هست شمار این دولتها در زمان آن نوشته کمتر بوده. ـ ویراینده
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی ششم)

🔸باید جدایی میانه‌ی نیك و بد گزاشت
(بخش 1 از 3)

یك مرده با یك زنده فرقهایی دارد و یكی از آن فرقها اینست كه زنده نیك و بد فهمد و جدایی میانه‌ی خوشی و ناخوشی گزارد. مثلاً اگر كسی باو احترام كرد یا نوازش نمود یا در روز درماندگی دستگیری دریغ نگفت ازو خشنود میگردد و مهر او را به دل سپارد. برعكس اگر كسی باو بی‌احترامی نمود و یا زباندرازی كرد و یا خیانتی نشان داد او را دشمن دارد و كینه‌اش را در سینه جا دهد.

اینها خاصیت یك زنده است. ولی مرده هیچ جدایی میانه‌ی نیكی و بدی نتواند گزاشت. كسی اگر دلش باو سوخت و بالا سرش ایستاده گریست ، و دیگری بی‌احترامانه او را لگدمال ساخت ، هر دو یكی باشد و از مرده خشنودی و ناخشنودی پدیدار نگردد.

در توده‌ها نیز چنین است. در توده‌ها برخی زنده‌اند و خواص زندگانی توده‌ای را دارا میباشند و برخی مرده‌اند و خواص چنان زندگی از میانشان برخاسته.

یك توده‌ی زنده فرق میان نیكیها و بدیها گزارد. كسی را كه نیكی كرد اگرچه یك فرد گمنامی ‌باشد بزرگ گرداند و آنكه بدی نمود خوارش دارد و نابودش گرداند.

🔸یكی از حالات غم‌انگیزی در توده‌ی ایران همینست كه حس فرق‌گزاری میانه‌ی نیك و بد بسیار ضعیف گردیده ، و این یكی از علاماتست كه این توده‌ی بدبخت بیمار است و حس زندگانی در آن كمتر گردیده.

ما می‌بینیم كسانی باین كشور خیانت كرده و از راه خیانت پول اندوخته‌اند و مردم با آنكه سیاهكاریهای آنان را می‌شناسند باز با آنان آمد و شد دارند ، در مجالس راهشان میدهند.

می‌بینیم كسانی كه دیروز در زمان شاه گذشته در ستایشگری اندازه نمی‌شناختند و صد چاپلوسی میكردند همینكه او رفت بیكبار زبان برگردانیده بدگویی آغاز كردند ، و چنین شناعتی از صدها كسان سرزده! ولی مردم پروا نمی‌نمایند و هیچ نمیخواهند از این بدكاران بازخواستی كرده بگویند : آن ستایشگری دیروزی چه بود و این نكوهشگری امروزی چیست؟!..

می‌بینیم كسانی از سركردگان سالها از وزارت جنگ حقوقهای گزاف گرفته و همیشه بنام سرلشگری یا سرتیپی یا سرهنگی ریاست كرده ، و همیشه با اتومبیلهای شیك دولتی در گردش بوده ، و همیشه در خیابانها و مجلسها بمردم برتری فروخته‌اند ، و چون پس از سالیانی یك آزمایش[ی] پیش آمد و هنگام آن رسید كه این سربازان عالیمقام انجام وظیفه نمایند بیكبار همه چیز را فراموش كردند و با یك رسوایی فراموش نشدنی رو بسوی تهران آورده بگریختند؟

آن سرلشگر محتشمی ‌بود كه از خراسان چنان گریخته كه آدم از شنیدن داستان آن شرمنده میگردد. آن سرلشگر مطبوعی و سرهنگ صفوی [1] بود كه از تبریز با آن شرحی كه بارها نوشته‌ایم رو بگریز آوردند ؛ آن سرتیپ قادری بود كه همینكه خطر رو نموده عده را بافسران زیردست سپرده و خود از میان دررفته و از اردبیل رو بتهران آورده. آن سرتیپ پوریا بود كه بسربازان دستور داده اسلحه را بریزند و بگریزند و خود نیز رو بگریز آورده.

كسانی كه گناهی باین بزرگی كرده‌اند مردم چندان پروایی نمیكنند و چندان جدایی میان آنان با آن افسران غیرتمندی كه ایستادند و كشته و یا دستگیر گردیدند نمیگزارند.

دریغا! یك افسر و گریختن از جنگ؟!.. یك افسر و اسلحه دادن بدست راهزنان؟!.. دریغا! صد دریغا!

اینها چیزهاییست كه اگر می‌شنیدیم بآسانی باور نمیكردیم. ولی آمد روزی كه با دیده‌ی خود دیدیم.

🔸كنون از آن بدتر این را می‌بینیم كه مردم باین سیاهكاریها با دیده‌ی عادت می‌نگرند و چندان پروایی نمی‌نمایند. در اینجاست كه می‌فهمیم این توده سخت بیمار است و خواص زندگانی توده‌ای را از دست داده.

ما می‌شنویم در این پیشامدها در پیرامون مراغه شرارتهایی پیدا شده و كسانی در اینجا و آنجا سوارانی بگرد سرآورده براهزنی پرداخته‌اند و پس از آنكه مدتها مایه‌ی شرارت بوده‌اند و دارایی مردم را برده‌اند ، امنیه[=ژاندارمری] بر سر آنها رفته و با جنگ دستگیرشان گردانیده ولی شبانه رهاشان كرده و چنین شهرت داده كه گریخته‌اند.

می‌شنویم صفرنامی را كه چون امنیه اقدام نمیكرده خود مردم سوارانی ترتیب داده و بر سرش رفته و پس از جنگ و كشته شدن ، كسان او را شكسته‌اند كه ناگزیر گردیده تسلیم شود و اسلحه سپارد ولی در همان هنگام ، ناگهانی رئیس امنیه‌ی مراغه خود را بآنجا رسانیده و بدخالت پرداخته و بنام آنكه صفر بمن ملتجی گردیده و دیگر شرارت نخواهد كرد سواران را بازگردانیده و بدین سان راهزن را از دست مردم گرفته و آزاد گردانیده.

یك چنین خیانت آشكاری از یك مأمور دولتی سرزده ، و این بدتر كه مردم نیز بخاموشی گراییده‌اند و در برابر چنین زشتكاری‌ جز بی‌پروایی از خود نشان نمیدهند.

[1] : درباره‌ی سرهنگ صفوی اشتباه از گزارشگر رخ داده و دو شماره بعد در روزنامه پوزشخواهی و نوشته شده كه او نه تنها از گریختگان نبوده بلكه ایستادگی نموده و دستگیر گردیده بود كه اخیراً با دیگران آزاد گردیده.
ادبیات منظوم ایران.pdf
1.6 MB
🔸 ادبیات منظوم ایران

✍ احمد کسروی

📊 شمار ساتها : ۵۳ (اصلی) + ۵

بازپسین پراکنش : بهمن ۱۴۰۰

🔷 کتابخانه‌ی پاکدینی

🔸 این دفتر از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده می‌گردد.
خراباتیان_که_بودند_و_چه_می‌گفتند؟.pdf
1.6 MB
🔸 خراباتیان که بودند و چه می‌گفتند؟

🖌 احمد کسروی

📊 شمار ساتها : ۳۵ (اصلی) + ۲

بازپسین پراکنش : بهمن ۱۴۰۰

🔷 کتابخانه‌ی پاکدینی

🔸 این دفتر از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده می‌گردد.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟
(بخش دوم : ایران از دادخواهی خود چه نتیجه تواند گرفت؟.)

🔸 1ـ برای چه ایران بشورای امنیت شکایت کرد؟.. (تکه‌ی 1)


در این باره هم باید یک شرح تاریخی نوشته شود : چنانکه خوانندگان می‌دانند در نتیجه‌ی کشاکشهای حزبی که از چند سال پیش در ایران پدید آمده و سرچشمه‌ی آنها همچشمی سیاسی دو همسایه‌ی بزرگْ روس و انگلیس می‌باشد ، در پاییز گذشته[1324] در آذربایجان دسته‌ای بنام دمکرات سر برافراشتند و تفنگ و سرنیزه بدست گرفته برای آذربایجان یک حکومت محلی بنیاد گزاردند و با عده‌های دولتی که در شهرهای آذربایجان بودند بجنگ پرداختند و دسته بدسته آنها را زیردست گردانیده یا به تهران بازگشت دادند. اکنون در آنجا یک حکومت جداگانه‌ای که نخست‌وزیرش آقای جعفر پیشه‌وریست پدید آمده و از داستانش همه آگاهند.

در ماه آبان که تازه دمکراتها به نیروهای دولتی تعرض می‌کردند دولت خواست عده‌ای آراسته و آماده بآنجا فرستد که پشتیبان نیروهای محلی باشد. ولی کارکنان شوروی که از سال 1320 در قسمت شمالی ایران دارای آرتش می‌باشند خرسندی ننموده نگزاردند تا عده‌ی فرستاده شده از شریف‌آباد که دو فرسخی قزوینست بآن سو بگذرند. با آنکه دولت ایران از پیش نظر خود را بسفارت آگاهی داده و به هر حال حق داشت که بآذربایجان که بخشی از خاک ایران بوده و هست آرتش بفرستد.

دولت ایران این رفتار شوروی را دخالت در کارهای ایران تلقی کرد و یادداشت اعتراض‌آمیز فرستاد. سفارت شوروی پاسخ داده نسبت دخالت در کارهای ایران را رد کرد ، و درباره‌ی جلوگیری از عده‌های فرستاده شده هم چنین عذر آورد که چون نتیجه‌ی رفتن این عده‌ها جنگ و خونریزی در آذربایجان خواهد بود و در آن حال دولت شوروی هم ناچار است بشماره‌ی آرتش خود در آنجا بیفزاید ، از اینرو آن را صلاح ندانسته و موافقت ننموده.

در همان روزها کنفرانس وزیران خارجه‌ی سه دولت در مسکو برپا خواستی شد. چون بموجب «اعلامیه‌ی سه دولت» و دیگر مدارک ، دولتهای انگلیس و آمریکا باستقلال ایران ضمانت کرده و به هر حال آنها نیز بموضوع علاقه داشتند گمان بسیار می‌رفت که پیشامد در آن کنفرانس بگفتگو گزارده شده تصمیمی گرفته گردد. اینبود حکیمی نخست‌وزیر وقت از دولت شوروی موافقت خواست که خودش به مسکو رود که هم در آن گفتگوها در کنفرانس حاضر باشد و هم با سررشته‌داران شوروی از نزدیک برخورد پیدا کرده با خود آنها یکسره موضوع را بگفتگو گزارد.

ولی پس از چندی کنفرانس پایان پذیرفت و دانسته شد در آن باره تصمیمی گرفته نشده. از سوی دیگر دولت شوروی بدرخواست حکیمی پاسخی نداد و موافقت نکرد. سپس دانسته شد دولتها پیشنهاد کرده‌اند یک کمیسیون سه جانبه به ایران فرستاده شود که بیایند و از نزدیک حال آذربایجان و دیگر جاها را ببینند و چون در آن پیشنهاد جمله‌هایی گنجانیده شده که معنایش نظارت کمیسیون بکارهای ایران (تا مدت بیست‌وپنج سال) بود مردم از آن سخت رنجیدند و روزنامه‌ها و دارالشورا بآواز درآمدند و دولت ناگزیر شد آن را رد کرد.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی هفتم)

🔸باید جدایی میانه‌ی نیك و بد گزاشت
(بخش 2 از 3)

من ناگزیرم در اینجا بیك داستان تاریخی پردازم. خوانندگان نام اسپارت و آتن و یونان باستان را شنیده و داستان جنگهای آنان را با دولت هخامنشی دانسته‌اند ، این خود یك داستان شگفت‌آوریست كه یك كشور كوچكی در یونان با دولت جهانگیر بزرگی همچون دولت هخامنشی جنگ كرد و در برابر آن ایستادگی توانست. این داستان چون شگفت است بسیاری از دانشمندان را واداشته كه درباره‌ی زندگانی یونانیان باستان رسیدگی و جستجوی بسیاری كنند و راز این فیروزی را بدست آورند. اینست در اروپا تاكنون هزارها كتاب درباره‌ی تاریخ یونان و قانونهای یونانی و اخلاق و عادات مردم آنجا نوشته شده و رویهم‌رفته
🔸بسیاری از كارها و رفتارهای یونانیان دستور و سرمشق اروپاییان میباشد.

اینك من در اینجا رفتاری را كه در اسپارت با گریختگان از جنگ كرده می‌شده می‌آورم تا دانسته شود توده‌های زنده با بدكاران چه رفتاری میكرده‌اند.

اسپارت یك شهری بود ولی خود كشوری شمرده می‌شد و سپاهیان او همیشه در جنگها فیروز درآمدندی تا آنجا كه «سپاهیان شكست‌ناپذیر» پنداشته می‌شدند ، و علت این ، گذشته از دیگر موجبات ، آن سختگیری‌ای بود كه قانون درباره‌ی گریختگان از جنگ داشت ـ زیرا از روی قانون اسپارت كسی كه از جنگ میگریخت از بسیاری از حقوق قانونی محروم بود. مردم او را سخت خوار میگرفتند. دختر دادن باو و دختر گرفتن ازو ننگ شمرده می‌شد. اگر كسی در كوچه باو برمیخورد از روی قانون حق داشت او را بزند و آزار دریغ نگوید ، و او حق دفاع از خود نداشت. میبایست خود را نشوید و پاكیزه نباشد و رختهای خوب در بر نكند ، و بجامه‌های خود وصله‌های رنگارنگ ناجور زند و نیمی از ریش خود را تراشیده و نیمی را بازگزارد تا شناخته باشد و هر كس بتواند كینه از او بجوید. این بود دستور قانون اسپارت درباره‌ی گریختگان از جنگ. كنون شما این را با حال توده‌ی خود بسنجید.

از اسپارتیان یك داستان دیگری بنویسم : در یونان هر شهری استقلال داشت و حكومت باین معنی كه ما امروز میگوییم و در سراسر كشور یك حكومتی برپاست نزد یونانیان شناخته نبود. درمیان آن شهرها آتن و اسپارت از دیگران بزرگتر بود و هر كدام بیك رشته شهرها نفوذ داشت و چنانكه گفتیم این دو شهر شایستگی بسیاری از خود نشان داده و با دولتی همچون دولت هخامنشی جنگ كردند و ایستادگی نمودند.

تا سالیانی این دو شهر رشته‌ی اختیار همه‌ی یونان را در دست داشتند. ولی چون با یكدیگر بجنگ و دشمنی برخاستند و سی سال كمابیش كشاكش و خونریزی درمیان آنان میرفت در نتیجه هر دو ناتوان افتادند. و در این میان یك شهر دیگری بنام ثبیس [1] سر برافراشت كه با اسپارت بدشمنی سختی برخاست.

در اسپارت در این زمان رشته‌ی اختیار در دست آگیسیلاوس [2] پادشاه آنجا بود كه خود یكی از سرداران جنگ آزموده و بنام شمرده می‌شد. سپاه ورزیده‌ی اسپارت با چنین سرداری گمان شكست باو نمیرفت. ولی اپامینونداس [3] سردار ثبیس تغییراتی در صف‌بندیهای جنگی داده و درسایه‌ی این اختراع جنگی خود بسپاه اسپارت چیره درآمده آنان را بشكست ، و این مایه‌ی شهرت او در سراسر یونان گردید.

شكست اسپارت بر آن گران بسرآمد. زیرا اپامینونداس لشگر برداشته بر سر شهر آمد ، و این نخستین بار بود كه زنان اسپارت دشمن را در كنار شهر خود میدیدند ، و آنچه ترس آنان را بیشتر میكرد این بود كه اسپارت بارویی در دور خود نداشت و شهر بی‌دیوار و مانع در برابر دشمن می‌ایستاد. اسپارتیان از غروری كه داشتند و خود را شكست‌ناپذیر می‌شماردند به بارویی در دور شهر خود نیاز ندیده و نكشیده بودند.

باری ثبیسیان هجوم آوردند و جنگ درگرفت. اسپاتیان جانبازانه میكوشیدند و از این كوچه بآن كوچه دویده دشمن را بیرون میراندند. آگیسیلاوس خود كوشش بسیار میكرد و در نتیجه‌ی دلیری و از جانگذشتگی او و زیردستانش ثبیسیان كاری نتوانسته و از شهر بیرون رفتند.

در این جنگ یك داستان شگفتی رخ داد : اساداس نامی از جوانان نه تنها بی‌زره و سپر بلكه با تن نیمه لخت جنگ كرد و دلیریها از خود نشان داد : چه او بشیوه‌ی آن زمان روغن بتن مالیده و درخانه نشسته بود كه ناگهان هیاهوی جنگ برخاست. اساداس نایستاده با همان حال شمشیر بیك دست و نیزه‌ای بدست دیگر گرفته بی‌ باك و بیم بیرون شتافت و از گرد راه بجنگ پرداخت كه هر كه را میدید شمشیر بر سرش می‌نواخت یا نیزه بسینه‌اش فرومی‌برد. بدینسان دلیریها از خود نشان داد و این شگفت كه هیچ زخمی ‌برنداشت.

[1] : Thebes (ثبس)
[2] : Agesilaus
[3] : Epaminondas (اپامینوداس)