پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)


🔸 ٢ـ حزب توده : (تکه‌ی 2)

من گرفتاریهای کهن را که از شمار بیرونست کنار می‌گزارم. ما در این کشور انقلاب کردیم و خونها ریختیم و تأسیساتی برپا گردانیدیم که یکی از آنها فرهنگ بود. یک وزارتخانه با صدها دبستان و دبیرستان و دانشکده پدید آوردیم. ولی اکنون که می‌نگریم می‌بینیم که همان فرهنگ یکی از گرفتاریهاست. وزارت فرهنگ به بچه‌های ما چه یاد می‌دهد؟!.. همان تعالیم درهم و بی‌بهایی را که از زمان مغول و دوره‌های بعد از آن یادگار مانده و یکی از سرچشمه‌های بدبختی بوده است. جوانان ما از فرهنگ نه تنها استفاده نمی‌کنند ، بسیاری از آنها نیروی مغزی خود را فرسوده می‌گردانند.

اگر در ایران جمعیتی از روی احتیاجات کشور تأسیس می‌یافت ، بایستی یکی هم توجه خود را باین گرداند و یکی از آرمانهایش پدید آوردن فرهنگ تازه‌ای باشد.

اینها را برای مثل گفتم. از این قبیل فراوانست. اینها و مانندهای اینها بسیار ضروری‌تر از حال کارگران است.

در این باره با سران حزب توده گفتگوهایی رفته است. آنان دو عذر می‌آورند :

یکی آنکه همه‌ی گرفتاریها نتیجه‌ی فقر و احتیاجست. ما اگر باصلاحات اقتصادی موفق شویم و مردم را از فقر نجات دهیم بدبختیها از میان خواهد رفت. وقتی هم در این باره اصراری داشتند و در روزنامه‌های خود گفتارها می‌نوشتند. ولی این اشتباه است و هیچگاه از اصلاح معاش مردم دردهای دیگر چاره نخواهد پذیرفت. این حرف را کسانی توانند پذیرفت که از گرفتاریهای اساسی این توده (که من در اینجا از ورود بذکر آنها خودداری نمودم) ناآگاه باشند ، و چون شرح این موضوع بتفصیل احتیاج دارد در اینجا از آن هم صرف‌نظر می‌کنم.

دیگری آنکه می‌گویند : ما عجالتاً باید مردم را بر سر خود گرد آوریم و نیرو تهیه کنیم و رشته‌ی حکومت را بدست خود گیریم ، آن وقت خواهیم توانست باصلاحات دست بزنیم و هرچه خواستیم انجام دهیم. ولی این هم اشتباه است.

این سخن در ایران شیوع پیدا کرده : «باید کاری کرد و قوه را بدست گرفت. آن وقت می‌توان هر کاری کرد». صدها جوانان فریب این را خورده‌اند و کار بجایی رسیده که فلان مرد برای امامزاده داوود راه می‌سازد چرا که از آن راه مردم خرافه‌پرست عامی را فریب دهد و بسر خود گرد آورد و بوکالت مجلس رسد ، و این را سیاستی می‌شمارد.

ولی اینها بسیار خامست. مردمی را که شما اغفال کنید و بسر خود گرد آورید ، نیرویی از آنها پدید نخواهد آمد.

پاسخ شما را روانشناسی می‌دهد : «نیرو نتیجه‌ی عزم و اراده ، و عزم و اراده نتیجه‌ی فهم و علاقه‌مندیست».

مردمی که از مقاصد شما آگاه نیستند و با آن علاقه‌مندی بسر شما گرد نیامده‌اند ، شما نخواهید توانست در راه اجرای آن مقاصد بکارشان وادارید. بلکه همیشه ناچار خواهید بود مقاصد خود را از آنها پوشیده دارید. همیشه ناگزیر خواهید بود با نادانیها و خرافه‌پرستیهای آنها مماشات کنید. چنانکه امروز می‌ترسید و نمی‌توانید مقاصد خود را بآنها آشکار کنید ، همچنان آن روز خواهید ترسید و جسارت باجرای آنها نخواهید داشت.

به هر حال این عذر هم پذیرفته نیست. یک جمعیت هنگامی خواهد توانست باصلاحاتی موفق گردد که از پیش آنها را در مرامنامه‌ی خود قید کند و افراد جمعیت را آگاه گرداند و اندیشه‌ها را آماده سازد ، که اگر روزی رسید و حکومت را بدست گرفت ، بی‌هیچ مانعی آنها را بکار بندد. تاکنون راه این بوده ، از این پس هم اینست.

من نمی‌خواهم بگویم سران حزب توده کسان فریبکاری هستند و با نوید اصلاحات جوانان نیکخواه و حساس را فریب می‌دهند ، بلکه می‌خواهم بگویم اشتباه کرده‌اند و خودشان هم فریب خورده‌اند.

من می‌بینم اینها اهمیت را تنها بآن می‌دهند که رشته‌ی حکومت را بدست آورند ، و در آن راه بکارهایی که منافی با مقاصد خودشانست می‌پردازند.
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی بیست و ششم)

🔸 همه چیز را میدانند و هیچ چیز را نمی‌دانند (بخش 2 از 2)

شگفتتر آنكه گاهی كسانی پاسخ داده میگویند : «آن عقیده در جای خود درست است و اینها در جای خود درست». ما نمیدانیم چگونه تواند بود كه دو عقیده‌ی ضد هم هر یكی در جای خود درست باشد. ما میگوییم : خدا بآدمیان اختیار داده كه دركارهای زندگانی بكوشند و هر كسی نتیجه‌ی كوشش خود را درمی‌یابد. آنان میگویند : بر من و تو اختیاری داده نشده ، و از كوشش نتیجه نتوان برداشت.
🔸این دو سخن چگونه هر دو راست تواند بود؟!..

چند سال پیش در تهران متلكی برای شهرداری ساخته بودند كه بیكی از خانه‌داران اخطاری شده كه خانه‌ی تو بخیابان خواهد افتاد باید آن را خالی كنی و هرچه زودتر عمله گزارده در و پنجره‌اش را بكنی. در همان روزها مأمور دیگری از شهرداری اخطاری آورده كه باید درها و پنجره‌های عمارت خود را فلان رنگ گردانی ، و چون پافشاری مینمود كه همین امروز باید اقدام شود خانه‌دار بخشم آمده و چنین گفته : «چه میگویی آقا ! اخطاری كرده‌اند كه این عمارت خراب شود». مأمور پاسخ داده : «باشد ، آن جریان دیگری دارد ، این جریان دیگری».

درست داستان این كسانست كه دو عقیده‌ی متضاد را میگویند : هر یكی در جای خود درست است. ولی حقیقت آنست كه اینها نه آن را فهمیده و باور داشته‌اند و نه این را. چنانكه بارها گفته‌ایم
🔸همین اندیشه‌های متضاد مغزها را از كار انداخته. اینان مغزهاشان بیكاره شده و اینست وظیفه‌ی خود را انجام نمیدهد.

بدتر از همه كار آن كسانیست كه باین عقیده‌ی پست جبریگری جامه‌ی مذهبی پوشانیده چنین میگویند : «خدا باید كارها را درست كند» یا بما ایراد گرفته میگویند : «پس ما عقیده نداشته باشیم كه كارها دست خداست؟!» میگویم :

🔸برای پستی و تنبلی خود بهانه‌ی شگفتی پیدا كرده‌اید. ای بیخردان این آیین را همان خدای آفریدگار گزارده كه هر كسی و هر مردمی تا نكوشد نتیجه برندارد. هر كسی و هر مردمی تا خود نیك نباشد از جهان نیكی نبیند. شما با این سخنان مزورانه‌ی خود بجنگ خدا میروید. شما میخواهید نكوشید و دست از هوسبازیهای خود برندارید و آنوقت از خدا بخواهید كه شما را به بزرگی برساند ، و یا درماندگی و بدبختی خود را كه نتیجه‌ی قطعی نادانیها و هوسبازیهاتان بوده بگردن خدا اندازید ، و این بیشرمی را دین یا مذهب می‌نامید. ای بیخردان مگر خدا تنها خدای شماست؟!.. یا شما در دستگاه خدا گرامی‌تر از دیگران می‌باشید؟!..

شما از بس نافهمید ، گستاخیتان تا باینجا رسیده كه توقع دارید خدا از بهر شما آیین خود را دیگر گرداند ، و شما را با صد آلودگی بسرفرازی رساند.

🔸توقع دارید كه دیگران بكوشند و خدا نتیجه‌ی كوششهای آنها را نصیب شما گرداند.
از نادانی بچنین گستاخیهایی برخاسته‌اید. اینجا جایش نیست كه بگویم شما خدا را هم نشناخته‌اید ، اگر خدا را شناخته بودید آیین او را هم میدانستید و بچنین توقع بیخردانه‌ای برنمی‌خاستید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 89)
✴️ گواهی پاکدلانه ✴️

نویسنده پیش از انتشار پرچم به كمتر چیزی باور استوار می‌داشتم و نبایستی دارم. زیرا دلبستگی سخت من بخواندن خواناكها و آشفتگی و آخشیج هم بودن مطالبِ آنها مغزم را خسته و نیروی اندیشه‌ام را از كار انداخته بود و به هر كاری بی‌آنكه هوده‌ای بدیده دارم برمی‌خاستم. گاهی بهوسِ گفتارنویسی می‌افتادم گاهی آهنگ رماننویسی می‌كردم زمانی بشعرسرایی می‌گراییدم. خلاصه هر زمان اندیشه‌ی دیگری می‌داشتم تا با روزنامه‌ی پرچم آشنا شدم و آن را چون بیشتر از زمینه‌های اخلاقی و اجتماعی گفتگو می‌كرد بدقت می‌خواندم و نظر بتازگی مطالبش در پیرامون هر موضوعی ناگزیر باندیشیدن می‌شدم.

در این میان چون به برخی سخنان مثلاً نكوهش خیام و حافظ و سعدی برای نخستین بار پس از آنهمه ستایشهای دیگران برمی‌خوردم ، پذیرفتن نتوانسته برآن می‌شدم كه پاسخ نویسم.

ولی چون پرچم با دلیل پیش آمده از یكطرف می‌گفت «شعر سخن است و سخن باید تابع نیاز باشد» و از طرفی بسیاری از زشتگوییها و بدآموزیهای شعرای زمان مغول را یادآوری می‌كرد ، من نیز می‌بایست با دلیل پیش آیم و سخنانی كه شكننده‌ی دلیلهای پرچم توانستی بود بنویسم.

ولی چون هرچه درنگریسته می‌اندیشیدم خود را تواننده‌ی چنین كاری ندیده بلكه ناگزیر بپذیرفتن می‌شدم ، این است از پاسخ چشم پوشیدم و منتظر پاسخ كسانی كه سالها هواداری از شعر و شاعری و از خیام و سعدی و حافظ نموده و گزافگوییهای فراوان كرده بودند شدم.

هنگامی كه دیدم عده‌ای خاموشی گزیده (و این خود نشان خَستُوِش[= اقرار] آنها بود) و كسانی هم بجای پاسخ و پیروی از منطق و دلیل یاوه‌سرایی آغاز كرده بی‌ارجی و بیمایگی خود را نشان دادند ، دیگر جای شبهه برایم باقی نماند و مطالبی را كه مورد تردید یا بهتر گویم مورد تصدیقم بود با خشنودی پذیرفتم. پس از آن «راه رستگاری» و شماره‌هایی از پیمان را نیز بدست آورده خواندم.

در اینجا هم در نگاه نخست موضوعهایی را با عقیده‌ی خود ناسازگار می‌دیدم ، و چون در آن روزها كسانی انجمنی تشكیل داده خود را ناشر حقایق اسلام می‌شماردند و مدعی بودند كه ایرادهای اشخاص را در زمینه‌ی دین پاسخ توانند داد از اینرو بآن انجمن نامه‌ای نوشته گوشزد كردم كه بهتر است نخست ایرادهای پیمان را كه از چند سال باز پیاپی بكیش شما می‌گیرد پاسخ دهید.

چون اینان هم خود را به ناشنیدن زدند ، و خود نیز پیمان را هرچه بیشتر و دقیقتر می‌خواندم بحقایق نزدیكتر می‌شدم ، دیری نگذشت كه آن «ناسازگاری» از میان رفت و از آن پس درست با پیمان همباور گردیده و بآن گرویدم.

اكنون خرسندم و خدا را سپاس می‌گزارم كه مطالب پیمان جای پندارها و سخنان متضادی كه مغزم را آكنده بود گرفته و سستی باورم چاره پذیرفته است و در زمینه‌ی دین و زندگانی بآمیغهای بسیاری پی برده‌ام و دیگر آن هوسها كه مرا هر زمان بكار بیهوده‌ای سرگرم می‌نمود در خود نمی‌یابم.
این را هم بنویسم گاهی می‌بینم كسانی از پیشرفت پیمان نومیدی می‌نمایند. باید دانست راست است كه پیمان كار بسیار مهم و دشواری را پیش گرفته و با گمراهی و بدآموزیهای مختلف كهن و نو در نبرد است ، ولی چون مایه‌ی آن را كه همان كشف رازها و آمیغها در زمینه‌ی سامان زندگانی است در دست می‌دارد ، هرآینه فیروز خواهد بود و كارشكنی و هیاهوی كسانی جلو پیشرفتش را نتواند گرفت.

از آنسوی چنانكه پیمان می‌گوید آمیغ‌پژوهی[= حقیقت‌جویی] یكی از گهری‌ترین[اصلی] خویهای آدمی است و همین خویست كه پایَندان[= ضامن] پیشرفت جهان و آدمیان می‌باشد زیرا همین آمیغ‌پرستی است كه مردم وحشی قدیم را از توی غارها و جنگلها بیرون آورده و بوضع و زندگی امروزه رسانیده است.

اگر آدمی از این خوی بی‌بهره بودی واژه‌ی تمدن مفهوم و معنایی نداشتی.
تهران ـ مجتبی میرباقری

(پرچم نیمه‌ماهه سات 243)
شادروان حسن‌پور از یاران آبادان
✴️افسوس بر این نادانی✴️

(بخش 1 از 2)

سخنان ساختگی و دروغ بنام بسیار کسان از جمله کسروی در فضای مجازی انتشار یافته و هنوز می‌یابد. یکی از آنها این سخن ننگین است که بنام کسروی انتشار داده‌اند : «ما یک حکومت به آخوندها بدهکاریم».

هر کسی که اندک آشنایی با نوشته‌های آن یگانه‌مرد دارد و این سخن را می‌شنود بیگمان می‌اندیشد کسی که کتاب شیعیگری و مانندهای آن (در پیرامون اسلام ، گفت و شنید ، پرسش و پاسخ ، در پاسخ بدخواهان ، در پاسخ حقیقتگو و دهها گفتار دیگر در این زمینه) را نوشته و بدینسان با بیم انداختن جانش به بیداری و آگاهی ایرانیان کوشیده ، آیا پس از آنهمه نوشتنها و جانبازیها و بنیادگزاری باهَمادِ آزادگان و کوششهای سیاسی ، چنان سخنی ازو می‌سزد؟!. خواهد اندیشید که آن سخنِ بس پستیست ، چنین سخنی از مرد سختکوش و دلیری همچون کسروی نبوده و نتوانستی بود. کسروی که همه در راه نبرد با گمراهی شیعیگری و دیگر گمراهیها کوشید ، او که بجان خود نترسید و از بیمناک بودن ادعای حکومت ملایان مردم را آگاه می‌نمود ، شدنی نیست که چنین سخنی رانده باشد.

پیش خود خواهد اندیشید که آن سخن نه از اندیشه‌ی یک غیرتمند بلکه از اندیشه‌ی بیغیرتانی برخاسته که امید دارند دست سرنوشت و چرخ گردون باید برای آنها کاری بکند و آنها را نمی‌شاید بکوششهایی برخیزند. خواهد فهمید که چنان کسانی چندان بیدردند که درپی بیداری و آگاهی اندوختن نیستند. چه اگر بودند به جستجو پرداخته از خود می‌پرسیدند : اگر کسی چنان باوری داشته است ، پس ملایان باید بسیار شادمان بوده ازو خشنود باشند نه اینکه کمر به کشتنش ببندند.

بیگمانست که اینها را اندیشیده و با خرد خود دروغ و ساختگی بودن آن را بازخواهد شناخت. لیکن این پس از آنست که او از اندیشه‌ها و کوششهای کسروی آگاه بوده و خود کس دانایی باشد.

هم از اینرو باید گفت که علت انتشار چنان سخنانی ، افسوسمندانه خامی مردم و ناآگاهی ایشانست. ناآگاهی نه تنها از اندیشه‌های کسروی و راه پاکدینی بلکه ناآگاهی از حقایق زندگی ، تاریخ ، دانشها ، سیاست و زمینه‌های مانند آن که هر ایرانی باید بداند. یک آگاهی همگانی و خردی تواناست که باعث می‌شود راست از دروغ و نیک از بد شناخته شود.

چون دانایان به نوشته‌های بی‌مرجع ارج نمی‌گزارند ما همیشه پروای ایشان می‌داریم و تا توانیم سخنانی که از کسروی در کانال می‌آوریم جایش را نیز نویسیم. این کمک می‌کند که بتوانند پیش و پس سخن را نیز بخوانند و بدانند.

همچنین از این سرفرازیم که تنها دسته‌ای هستیم که نودوپنج درصد سخنان و نوشته‌هامان را از روز نخست انتشار مهنامه‌ی پیمان (1312) تا کشته شدن کسروی (1324) در کانال آورده‌ایم و بازمانده را نیز تا چندی دیگر خواهیم آورد تا همه به آنها دسترس بدارند. نوشته‌ای را پنهان نکرده و نخواهیم کرد.

این درباره‌ی سخنان ساختگی بود. این هم باید دانست آن یگانه‌مرد که در نوشتن جز حقیقت چیز دیگری را بدیده نمی‌داشت ، ناگزیر همچون هر حقیقتگویی یاران یکدل ولی دشمنان فراوانی هم پیدا کرد. این دشمنیها با کشته شدن او از میان نرفته و نخواهد رفت و تا نوشته‌های او هست و مردم می‌خوانند ، آنها در کار تحریف نوشته‌های او و کاستن از ارج زندگانی سراسر سرفرازانه‌اش می‌باشند.

از اینرو ما ناگزیریم گاهی به آنها بپردازیم تا غرض‌ورزیها و دشمنیهای ناکسان پرده‌‌ای بر دیدگان خوانندگان نگردد.

از جمله‌ی این دشمنان آنهایند که زیر عنوان «هویت‌طلبی تُرک» بمیدان درمی‌آیند و نشانه‌شان آنکه ، درباره‌ی کسروی همینکه زبان باز می‌کنند تنها یک مشت ناسزا بلکه دشنام از دهانشان بیرون می‌ریزد. همین نشان پستی آنانست. سرانجام هم دانسته نمی‌شود که خواستشان چیست و دلیلشان برای هیاهو برانگیختن کدامست ، جز اینکه پیاپی «زبان مادری» را به رخها می‌کشند و از اینکه در کشور فارسی زبان ملی و رسمی است و «ناچارند» به این زبان درس بخوانند و چیز بنویسند ستمدیدگی از خود نشان می‌دهند. اینان بنام «پان ترک» هم شناخته می‌شوند که خوانندگان از حال ایشان آگاهند.

چیزی که اینان نمی‌فهمند آنست که ملاک نیک و بد کارها ، سود توده است. کسانی از جدایی‌خواهی و در نتیجه پاره پاره شدن کشور بیزارند که آن را به زیان کشور می‌یابند. زیرا می‌دانند سود هر توده‌ای در همبستگی و اعتماد (سرمایه‌ی اجتماعی) هرچه بیشتر میان افراد آن توده می‌باشد. در توده‌ای که زبانها دیگر باشد و کسانی هم یافت شوند که نسبت به زبان ملی بیزاریهای بیجا و تعصب‌آلود از خود نشان دهند ، چه همبستگی و چه اعتمادی میان افراد آن تواند بود؟! آن هم در کشوری که ده زبان اصلی و دهها زبان فرعی دیگر در کارست و همه «زبان مادری» بشمارند.


👇
این روشنتر از آفتابست و هر کسی در زندگی خود بارها گواه آن بوده که در انجمنی که زبانی جز از فارسی گفتگو ‌شود دیگران بیگانه می‌مانند. با چنین حالی چه جای افزایش همبستگی و اعتماد میان مردمان خواهد بود؟! آیا چنین توده‌ای دارای سرمایه‌ی اجتماعی می‌باشد؟!..

تا به اینگونه نکته‌ها اندیشیده نشود اهمیت زبان ملی و یگانه در یک کشور شناخته نمی‌شود.

ما برآنیم که هر توده‌ای اگر خواهان بهتری و پیشرفت است باید برواج زبان ملی خود بکوشد. جای خشنودیست که آذربایجانیان در این آرمان ، خود از پیشگامان بوده‌اند. اینکه آنها ترکی را زبان نوشتار ندانسته و تنها در گفتگو بکار می‌برند ، اینکه در بسیاری از خانواده‌های آذربایجانی با فرزندانشان فارسی گفتگو می‌کنند نشان از فهم والای آنانست.

جای بسیار افسوسست که اکنون دسته‌هایی در ایران سر برآورده‌اند که سبکسرانه به خلاف این می‌کوشند. به بهانه‌ی زبان مادری به کاستن از ارج زبانی می‌کوشند که مایه‌ی همبستگی و ایجاد اعتماد میان افراد توده می‌باشد. زبان مادری بهانه‌ی خوشی برای بیگانگان شده. ای کاش اینان درسی هم از تصمیم شادروان خیابانی و یاران او و داستان «آزادیستان» می‌گرفتند.

ما به این نکته تا آنجا باور داریم که می‌گوییم اگر روزی جهانیان بر سر زبانی همه جهانی توافق کردند ما نیز باید در ایران آن را پذیرفته یاد گیریم و برواجش کوشیم و از فارسی چشم پوشیم. باید برای آسایش هم‌میهنانمان این اندازه رنج را بخود هموار کنیم. آنگاه فرزندان ما روزهای بسیار بهتری را خواهند دید.

در حالی که ما به همبستگی با دیگر توده‌های جهان می‌اندیشیم و آسایش و خرسندی جهانیان را در یگانگیها می‌جوییم چه جای آنست که نسبت به زبان تعصب بورزیم؟! چه جای آنست که از یکسو سخن از یگانگی بسراییم و از سوی دیگر به جداییها دامن زنیم؟!

آن یگانه‌مرد با زندگی و رفتارهای خود بما بهترین درسهای زندگی را آموخت. از جمله در همین زمینه‌ی زبان ، زبان مادری او ترکی بود. ولی چون یگانگی و نیرومندی یک توده را در یگانگی زبان آن توده دیده بود به زبان مادری خود نپرداخته به رسا و توانا گردانیدن زبان فارسی پرداخت و آن را توانا و بالنده گردانید و برواجش کوشید. آرمان همیشگی او این بود که کرد و لر و بلوچ و گیلانی و مازندرانی و ترک و عرب و آسوری و ارمنی درمیان خود برواج زبان فارسی کوشند. به این کار بزرگ برخیزند تا بسود توده و کشور ایران بسر آید.

این درسیست که ما از خودگذشتگی او درباره‌ی زبان مادری می‌گیریم.

(بخش پایانی این گفتار را فردا بخوانید)
.
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش یکم : درباره‌ی جهان و انسان)

🔸تکه‌ی 6
(بهر 1 از 2)

🔸انسان تنها همین تن و جان نیست.🔸

انسان تنها همین تن و جان نیست. بلکه در او روان نیز می‌باشد که خود آن چیز جدایی ‌است. خدا انسان را از دو گوهر (سرشت) جداگانه آفریده : گوهر جان و گوهر روان. جان همانست که همه‌ی زندگان دارند و با داشتن این گوهر زنده هستند ، و منشاء افعال و امیال آن خودخواهی می‌باشد. ولی روان را تنها انسان دارد و منشاء افعال و امیال آن دلسوزی و خیرخواهی به دیگران ، و حقیقت‌پرستی و انصاف است. قدر انسان از این گوهر است.

🔸🔸🔸

هر انسانی پیش از هر چیز باید خود را بشناسد. این زیان بزرگیست که انسان خود را نشناسد. زیان بزرگی است که خود را با حیوانات یکسان بداند. آدم تنها همین تن و جان نیست. بلکه در او ، روان نیز هست که خود چیز جدایی است. کسانی که انسان را با حیوانات در یک طبقه جا می‌دهند از این کیفیت ناآگاهند ، و ما برای آنکه زمینه را روشن کرده و معنی هر یک از جان و روان را شرح کنیم ، بسخن بیشتری در این باره نیاز داریم :

در فلسفه‌ی مادّی می‌گویند : منشاء افعال و امیال جانوران و آدمیان خودخواهی است. هر یکی از آنها تنها خود را می‌خواهد و همه چیز را برای خود می‌خواهد و هر حرکتی که از او دیده شود سببش خودخواهی است.

مثلاً گوسفند اگر می‌چرد ، برای آنست که سیر شود ، و زنده بماند. اگر می‌خوابد برای آنست که استراحت کند. بر سر علف با گوسفندی دیگر شاخ بشاخ می‌اندازد ، برای آنست که او را دور گرداند و خودش آن را بخورد. ماده‌گوسفندی را که دنبال می‌کند ، برای آنست که کام گزارد. هیچ کاری را جز برای خود نمی‌کند.

می‌گویند : انسان نیز همین طور است ، هر کسی تنها خود را می‌خواهد ، و همه چیز را برای خود می‌خواهد.

ما می‌گوییم : گفته‌های شما درباره‌ی جانوران همگی راست است. ولی ما از آدمها یک سری کارهایی بضد آن می‌بینیم. مثلاً شما فلان فقیر را در زمستان برهنه و در حال لرزیدن می‌بینید ، و دلتان باو می‌سوزد ، و لباس خود را درآورده باو می‌پوشانید ، و وقتی او از چاییدن خلاص و آسوده شد ، راضی و خوشحال می‌شوید ـ آیا این کارها با خودخواهی چگونه سازگار است؟!.. اگر خودخواهی است چرا شما از دیدن او دلتان سوخت؟! چرا خود را بی‌لباس گذارده باو دادید؟! چرا وقتی او پوشید و از چاییدن خلاص شد شما راضی و خوشحال شدید؟! این کارها کدامش از روی خودخواهی می‌باشد؟! صد مثال از این قبیل می‌توان زد.

آری ، در انسان خودخواهی نیز هست. همان آدم که در زمستان لباس از تن خود درآورده به یک برهنه‌ی سرماکشیده می‌دهد چه ‌بسا که بر سر صد تومان سیلی به روی برادرش بزند. چه ‌بسا که در سال گرانی خواربار انبار کند. ما این سری کارها را نیز از آدمها می‌بینیم. پس می‌باید گفت : آدم مانند حیوانات نیست ، و در انسان غیر از خودخواهی یک نیروی دیگری نیز هست.

راستش هم آنست که خدا انسان را از دو سرشت آفریده : گوهر جان و گوهر روان. جان همانست که حیوانات و انسانها همگی دارند ، و با آن زنده‌اند ، و منشاء افعال و امیالش خودخواهی است. بگفته‌ی فلسفه‌ی مادّی تنها خود را می‌خواهد و همه چیز را برای خود می‌خواهد. روان را تنها آدم دارد و منشاء افعال و امیالش دلسوزی ، خیرخواهی به دیگران ، حقیقت‌پرستی ، آبادی‌دوستی و انصاف است. اگر کسی را آسیب‌دیده و یا در گرفتاری دید دلش باو می‌سوزد و غمگین می‌شود ، همیشه برای مردم خیر و راحتی می‌خواهد ، درپی حقایق بوده و همینکه به آنها رسید تشنه‌وار می‌پذیرد و به پشتیبانی از آنها می‌پردازد. از آبادی و نظم و نظام خوشدل می‌شود ، ظلم را دشمن داشته و طالب عدل و انصاف می‌باشد.

اینها چیزهاییست که ما از کارهای انسان می‌فهمیم : شما کارهای او را از یک طرف با همدیگر ، و از طرف دیگر با کارهای جانوران مقایسه کنید تا به حقیقت پی ببرید.

شما بارها دیده‌اید گوسفندی را که سر می‌برند گوسفندان دیگر در کنار او راحت می‌چرند. اسبِ درشکه که سٌر می‌خورد و می‌افتد و پایش می‌شکند ، اسب همراهش اعتنایی نمی‌کند. مرغی که به دام افتاده از گرسنگی می‌نالد ، مرغ دیگری به او اعتنا نمی‌کند.
.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)


🔸 ٢ـ حزب توده : (تکه‌ی 3)

در روزنامه‌های این حزب همیشه کلمه‌ی «ارتجاع» بکار می‌رود و یکی از ایرادهای بزرگی که بآقا سید ضیاء گرفته می‌شود آنست که پشتیبانی از ارتجاع می‌کند.

من می‌گویم : سخنتان راستست. آقا سید ضیاء طرفدار ارتجاع است و ما هم بآن گواهی می‌دهیم. ولی آن تلاشی که شما تاکنون در برابر ارتجاع بکار برده‌اید کدامست؟!.. اگر روزنامه‌ی «ایران ما» را که از روزنامه‌های دست چپ بشمار است کنار گزاریم ، کدام روزنامه‌ی دیگر است که با ارتجاع به نبرد پرداخته؟!..

ما فراموش نکرده‌ایم که هنگامی که آقا حسین قمی را با آن ترتیب خاصی برای تقویت ارتجاع به ایران می‌آوردند شما در روزنامه‌ی خود تجلیل بی‌اندازه ازو نمودید و او را «اولین شخصیت دینی» نامیدید. آقا حسین قمی که بود و برای چه به ایران آمد؟!.. آقای حسین قمی کسی بود که در زمان رضاشاه در موقع رفع حجاب از زنها مخالفت نشان داده و با دستور دولت از ایران بیرون رانده شده بود و در این هنگام آورده می‌شد که بدستیاری او دوباره زنها بحجاب بازگردند و باز اوقاف بدست ملایان سپرده شود. در این چند سال بزرگترین گامی که در راه تقویت ارتجاع برداشته شده این آمدن آقای قمی بوده که شما با نوشته‌های خود در آن شرکت کرده‌اید.

شما شیخ حسین لنکرانی را ، تنها بعلت مخالفت و دشمنی با آقا سید ضیاء ، از متفقین خود گردانیده‌اید ، آیا این تقویت از ارتجاع نیست؟!..

اگر شما این را نپذیرید من ناچار خواهم شد بگویم شما معنی ارتجاع را نمی‌دانید. ارتجاع چیست؟.. ارتجاع آنست که کسی هواداری از عادتها و اندیشه‌های بیهوده‌ی کهنه کند و از پیشرفت یک توده بسوی بهتری جلو گیرد.

اگر شما ارتجاع را باین معنی می‌پذیرید باید اقرار کنید که همدستی با لنکرانی تقویت از ارتجاع است. من با شخص لنکرانی کار ندارم. نیکست یا بد خودش می‌داند ، زندگانیش زندگانی ارتجاعیست.

همان آقای لنکرانی رئیس دفتر رسمی بود و از آن راه زندگی می‌کرد. چون گفته شد کسی که شغل دولتی دارد باید عمامه‌اش را بردارد ، او برنداشت و از محضر دست کشید و من نمی‌دانم در آن چند سال که بیکار بود از کجا می‌زیست.

به هر حال به عمامه که جز چند متر تنزیف نیست ، فضلیت قایل شدن ، بخاطر نگهداری آن از شغل مهم و ارجمندی همچون ریاست محضر دست کشیدن ، بیکاری و مفتخواری را بد نشمردن ، از اندیشه‌های بیهوده‌ی بسیار کهنه است و کسی که مبنای زندگانیش این اندیشه‌هاست جز مرتجع نتواند بود. «مرتجع» تنها آقا سید ضیاء نیست.

٢) این حزب در سیاست دچار اشتباه گردیده. دیگران این حزب را در دست دولت شوروی می‌شمارند. ولی من نمی‌خواهم چنان تعبیری کنم. آنچه می‌توانم گفت اینست که یا در نتیجه‌ی عقاید کمونیستی و یا در سایه‌ی تشکیلات کارگری ، سران حزب توده بدولت شوروی تمایل دارند و ما این تمایل را بآنان ایراد نمی‌گیریم. این اندازه جای ایراد نیست. ایراد در جای دیگری است که باید شرح داده شود :

سران حزب توده می‌گویند : در زمان رضاشاه در ایران تنها نفوذ انگلیس جاری بوده. بگفته‌ی خودشان سیاست ایران یکطرفه بوده و اکنون باید دوطرفه باشد. به هر اندازه که انگلیس نفوذ دارد شوروی هم دارای نفوذ باشد. این چیزیست که در گفته‌ها و نوشته‌های خود تکرار کرده‌اند. ولی این سخن جای ایراد است.

زیرا ما باید بکوشیم که از نفوذ بیگانگان بکاهیم ، نه اینکه بکوشیم بآنها بیفزاییم. ما باید برآن باشیم که از نفوذ انگلیس ، اگر بیش از اندازه‌ی همسایگیست ، جلو گیریم ، نه اینکه بخواهیم شوروی هم به همان اندازه نفوذ پیدا کند.


.
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی بیست وهفتم)

🔸 چاره جز كوشش و ایستادگی نیست (بخش 1 از 1)

یكی از خوانندگان پرچم با من گفتگو كرده چنین میگوید : گفتارهایی را كه می‌نویسید میخوانم. ولی مردم اینها را نمی‌پذیرند. آن شرحی را كه درباره‌ی «قضا و قدر» نوشته بودید من در خانواده‌ی خودمان خواندم. ولی نتوانستم زنها را قانع گردانم.
بعقیده‌ی من نوشتن و گفتن برای اینها فایده ندارد. باید در فكر بچه‌ها باشیم و آنها را نگزاریم با این عقاید بزرگ شوند.

میگویم : ما در این چند سال آزمودیم و دیدیم حقایق را كه میگوییم مردم بسه دسته میگردند : یك دسته همینكه می‌شنوند آنها را می‌پذیرند و در پیرامونش بكوششهایی می‌پردازند. یك دسته مدتی ایستادگی نموده سپس می‌پذیرند. یك دسته هیچگاه نپذیرفته همچنان در پیروی از نادانیها پا می‌فشارند.

از اینجا میدانیم مردم بسه گونه‌اند : یكی آنانكه فهم و خرد و نیروهای خدادادیشان بقوت خود بازمانده. دیگری آنانكه آن نیروها از قوت افتاده. سومی آنانكه بیكبار فهم و خرد و اینگونه نیروها را از دست داده‌اند. چون مردم باین سه گونه‌اند در برابر حقایق نیز بسه دسته تقسیم می‌شوند. وگرنه حقیقت‌پژوهی یكی از خصائل فطری آدمی میباشد.

هرچه هست ما باید حقایق را بگوییم و بنشر آنها بكوشیم ، و هر مرد باخرد و غیرتمندی نیز بما یاری كند. این وظیفه‌ی همگی ماست و راه چاره‌ای برای خود جز این نداریم.
🔸تا این اندیشه‌های پست و پراكنده درمیانست این توده روی رستگاری نخواهد دید. این كار ما یك نتیجه‌ی روشنی را دربر خواهد داشت و آن اینكه دسته‌ی تباه‌مغز و تیره‌درون شناخته شده از دیگران جدا گردند. آن دسته كسانی كه فهم و خرد و نیروهای مغزیشان تباه گردیده و بحقایق گردن نمی‌توانند گزاشت شناخته و جدا باشند. این خود سودهایی درپی دارد.

اما زنها ، آنان یك سخنی را كه چند بار از چند زبان شنیدند خواه ناخواه نرم گردند و گردن گزارند. در این باره زنها گناهی ندارند و جای گله‌ای از ایشان نیست. چیزهاییست كه از زبان مردان شنیده و در دل جا داده‌اند و اكنون كه حقایق را بشنوند دیر یا زود در دلهای خود جا خواهند داد. شما میخواهید تنها بیك بار گفتن بس كنید و از یك اوقات تلخی كه رو داده دلتنگ شده‌اید و میخواهید سپر اندازید.

🔸اینها از آنست كه اهمیت این حقایق را درنمی‌یابید. دوباره میگویم : راه رهایی برای این كشور جز مبارزه با پندارهای پراكنده و نشر حقایق نیست. آن جانفشانی و پافشاری كه دیگران در جنگها بكار میبرند ما باید در راه اینها بكار بریم. دشمن بزرگ ما این گمراهیهاست. باید با همه‌ی توانایی خود با آنها بجنگیم.

شما با یك نهیب مادر یا مادرزن از میدان در رفته‌اید. ولی باید از شكستن كاسه و كوزه و از برانداختن چراغ و سماور هم نترسید و گفته‌ی خود را دنبال كنید. ما كسانی را می‌شناسیم كه بر سر همین سخنان كارشان با همسرانشان تا بگفتگوی طلاق كشیده و با این حال از ایستادگی برنگردیده‌اند. این چه زبونیست كه نتوانید مادر و همسرتان را با خود همباور گردانید؟!.. چرا نمی‌اندیشید آن زنانی كه عقیده به «قسمت» و «بخت» و «سرنوشت» دارند و از سقاخانه و امامزاده گشایش كار می‌طلبند ، یك آسیبی برای خاندانند؟! چرا نمی‌اندیشید كه از چنان زنی جز زیان امید نتوان داشت؟!..

میگویند : «پس كارها دست خدا نیست؟!..» و با این جمله هو میكنند. باید گفت : همان خدا اختیار را بدست شما سپرده. این آیین را همان خدا گزارده كه شما اگر از راهش نكوشید و با این پندارها خود را دلخوش ساخته بیباك و بی‌پروا نشینید زبون و خوار باشید و لگدمال دیگران گردید. شما میخواهید دست از تنبلی و هوسبازی برندارید و آنوقت بیشرمانه گناه را بگردن خدا انداخته بگویید : او چنین خواسته است. پس ای بیخردان خدا ستمگر است كه شما را زبون و افتاده خواهد؟!..
اما اینكه میگویید : «گفتن و نوشتن برای اینها فایده ندارد. باید در فكر بچه‌ها باشیم» درست نیست. زیرا
🔸شما اگر نتوانید بزرگها را از این پندارهای بیهوده دور گردانید بچه‌ها را هم نخواهید توانست. زیرا بچه‌ها با دست آنها و درمیان آنها بزرگ میگردند. مگر شما بچه‌ها را از مادرها و مادر بزرگها جدا خواهید گردانید؟!.. از این گذشته مگر روزگار بشما آن فرصت را خواهد داد كه بتوانید یك نژاد نوینی پدید آورید؟!.. شما با این آلودگیها مگر پنجاه سال دیگر خواهید ماند كه بچه‌هاتان بدلخواه بار آورید؟!.. مرا شگفت افتاد كه شما بدام اندرید و درنمی‌یابید. شگفت افتاد كه بدبختی خود را نمی‌فهمید. بدانید ای ایرانیان ، اگر بزودی تكانی بخود ندهید و یك دسته‌ی پاك و خردمندی همدست گردیده رشته‌ی كارها بدست نگیرید و باین آلودگیها چاره نكنید دیگر فرصتی برای شما بازنخواهد ماند. این را نمی‌نویسم كه نومید گردید. مینویسم كه تكانی بخود دهید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 91)
پایین : سفیر آلمان برای حافظ ستایی به شیراز رفته و شعر از حافظ میخواند. بالا : سفیر اتریش به زیارت بارگاه معصومه به قم رفته و همچون یک شیعی دوآتشه ضریح را می‌بوسد.

این رویه‌کاریها (ظاهرسازی) از یک جنس است. میخواهند ما را در گمراهیها و بدآموزیهای خودمان پایدار گردانند که همیشه سرگرم آنها باشیم.

آنها در دانشها پیش روند و ماشینها سازند ، ما سرگرم کیشها و شعر و شاعری باشیم و در دانش و تکنولوژی نیازمند و زیردست ایشان مانده ، مواد خام داده کالاهای آنان را بخریم.
✴️افسوس بر این نادانی✴️

(بخش 2 از 2)

یک دسته به اینها بجای دیده‌ی عبرت ، با دیده‌ی خشم و بیزاری می‌نگرند. چنانکه گفتیم اینها از زبان مادری چنان سخن می‌رانند تو گویی هیچ مصلحتی در کشور به پا‌ی آن نمی‌رسد.

استادانی هم هستند که با عنوان کردن «حق زبان مادری» ساز جدایی‌خواهی و بیزاری‌فروشی این دسته را کوک می‌کنند. از جمله یکی از آنها مردیست که در فضای مجازی نوشتار می‌نویسد. خود را پژوهشگر تاریخ و نوشتارهایش را نیز «تاریخ تحلیلی» می‌شناساند.

ما که به نوشته‌ها و سخنرانی او درباره‌ی کسروی می‌نگریم می‌بینیم راست و ناراست را بهم درآمیخته. برخی از آن ناراستها همانهاست که دیگرانی نیز از سر ناآگاهی و بدخواهی گفته‌اند. نتیجه آنکه سخنان او در این باره نه میوه‌ی جستجو و بررسیهای دانشورانه بلکه گردآورده‌ی ناآگاهیها و کینه‌جویی‌های آن کسانست. پس جای پرسش است : «پژوهش و تاریخ تحلیلی» کجاست؟!

برای آنکه سخنمان بی‌گواه نباشد ، به پاره‌ای از داوریهای او می‌پردازیم. مثلاً آنچه کسروی درباره‌ی زبانهای بومی و شرط یگانگی در ایران گفته و ما در بالا کوتاهشده‌ی آن را آوردیم ، او «اظهار نظرات عجولانه درباره‌ی زبان ترکی» می‌نامد. حال اگر بپرسید از چه رو آن اظهار نظرها «عجولانه» بوده ، خواهد درماند.

باید دانست سخن کسروی تنها درباره‌ی زبان ترکی نیست. درباره‌ی هر زبانی در ایران (جز فارسی) است. پس از همه ، این به هنگام بازنمودن جستار یگانگی در توده است که به زمینه‌ی زبان می‌رسد. برای روشنی خواست او باید سخن را از همانجا گرفته پیش آمد. در یک توده یگانگی تنها بزبان نیست. اندیشه‌ها و آرمانهای یک توده به همان اندازه اهمیت دارد. اینکه در یک توده چهارده کیش و چندین آیین برای زندگی هست خودش نابود کننده‌ی هر گونه یگانگی است ، چنانکه امروز دیده می‌شود و در هر زمینه‌ای پراکندگیِ اندیشه‌ی گسترده‌ای (تفرقه) هست و صد تن هم‌اندیشه پیدا نمی‌‍‌شوند که دست بهم دهند و کاری را پیش برند.

پژوهشگر تاریخ در بخش دیگری به «داستان اوین» (گفتار شصتم از «ده سال در عدلیه» ، بخش دوم از کتاب «زندگانی من») می‌پردازد. بجای بازنمودن داستان ، از خاطرات شادروان دکتر اسدالله مبشری پایان آن را یاد می‌کند (بی‌آنکه نامی از شادروان دکتر ببرد).

آقای «پژوهشگر» بجای آنکه پژوهش کند و راست چیزهایی را که نوشته بیابد ، نیش شناخته‌اش را برای چندمین بار به شخصیت کسروی فرومی‌برد و به تقلید نویسنده‌‌ای که از کتاب آیین کسرو‌ی دزدیانه برداشته گفتار بنام خود ساخته ، بجای «بیمانند» او را «نامتعارف» می‌خواند. دلیلی که برای این سخنش می‌آورد چیست؟!.. دلیلش اینست که پس از داستان اوین ، کسروی «وکیل دکتر ارانی و 53 نفر می‌گردد و پس سقوط رضاشاه ، وکیل قاتلان زمان او و پزشک احمدی آمپول زن!». اینست علت متعارف نبودن. ولی اصل داستان چیست؟!

از گفته‌های بزرگ علوی و ایرج اسکندری چنین برمی‌آید که کسروی را عدلیه به عنوان وکیل «تسخیری» پنجاه‌وسه تن برگزیده بوده. ویکی پدیا هم این را نوشته بی‌آنکه جایش را یاد کند. ما به راستی یا ناراستی این نکته در اینجا نمی‌پردازیم. لیکن ببینیم ارزش آن چه بوده. آیا چنان کاری با بیان پژوهشگر تاریخ سازگاری دارد؟!.

به گفته‌ی ایرج اسکندری و نیز انور خامه‌ای ، کسروی وکیل محمد شورشیان یکی از پنجاه‌وسه نفر بوده و چنانکه اسکندری می‌گوید : «كسروی نه تنها از شورشيان كه از كل جريان 53 نفر دفاع اصولی و جمعی حقوقی كرد. ... در آن زمان كه نفس كشيدن جز با اجازه‌ی رضاشاه ممنوع بود شجاعت فوق‌العاده‌ای لازم بود تا وكيلی از اولين فرد دستگير شده‌ی پنجاه‌وسه نفر يعنی شورشيان دفاع اصولی و جمعی به عمل آورد».

اکنون شما داوری کنید که از نوشته‌ی ایرج اسکندری چه ‌فهمیده می‌شود و از نوشته‌ی این پژوهشگر تاریخ چه؟!

پژوهشگر تاریخ پیشتر هم درباره‌ی کسروی گفتار نوشته و سخنرانی کرده و اندازه‌ی آگاهیهایش در آن باره بر ما روشن است : هر جا ناآگاه بوده بجای آنکه بگوید «نمی‌دانم» یا برود جستجو و بررسی کند ، دست به پندار یازیده و از خود سخنانی بافته. در همین اظهار نظرهای زیر نوشتارش (کامنتها) یکی پرسیده : اگر کسروی را از دادگستری اخراج کرده بودند ، پس چگونه در دادگستری کشته شد؟!

او که ناآگاهست کسروی پس از بیرون آمدنش از عدلیه (بار دوم) برای همیشه کار در عدلیه را کنار نهاد و به وکالت بسنده کرد ، در پاسخ پرسنده می‌نویسد : «در زمان رضاشاه کنارش گذاشتند پس از سقوط رضاشاه مثل اکثر کسانی که دوباره به کار برگشتند کسروی هم بکار برگشت در عدلیه». این یک گواه از چندین گواهیست که نشان می‌دهد اینگونه کسان با چه مایه از آگاهی درباره‌ی موضوعی به سخنرانی برمی‌خیزند.
👇
همچنین «پژوهشگر تاریخ تحلیلی ایران» همچون بیشتر خوانندگان ، از داستان محاکمه‌ی پزشک احمدی و همبستگی آن با کسروی ناآگاهست ولی به پیروی از بدخواهان ، این را با نیش و کنایه یاد می‌کند نه اینکه یک حقیقت تاریخی را بازنماید.

اینست ما ناچاریم علت و ریشه‌ی وکالت کسروی در محاکمه‌ی پزشک احمدی را که بدخواهان هوچیانه بزبانها انداختند ، از گفتاری از «دفتر پرچم» در اینجا بیاوریم تا همگان بدانند که راستی در این باره چیست و دانسته شود برخیها چه آهنگهای بدخواهانه‌ای بسر داشته و دارند.

🔶 بدخواهیهای بی‌معنی

بدخواهان ما که نه آن دل پاک می‌دارند که بیایند و با ما همدست گردند و نه آن توانایی که از روبرو درآیند و بگفته‌های ما پاسخی دهند ، همیشه درپی فرصت می‌باشند که دستاویزی پیدا کنند و بزباندرازی پردازند ، و بتازگی چون در روزنامه‌ها محاکمه‌ی پزشک مجاز احمدی را که متهم بکشتن سردار اسعد است نوشته و آقای کسروی را وکیل مدافع او نشان داده‌اند همین را عنوانی ساخته‌اند و بدنهادانه سخنانی می‌گویند. از همینجا اندازه‌ی بدبختی این توده و بدنهادی دشمنان ما نیک پیداست. زیرا :

1ـ در این سی و اند سال که قانونهای عدلیه در ایران روانست اینان هنوز ندانسته‌اند که متهمی تا در دادگاه محکوم نشده نباید او را مجرم شناخت و چه‌بسا که اتهام بیپا درآید و یا متهم را عذر قانونی در دست باشد. ببینید تا چه اندازه بیچاره و سستنهادند که همانکه اتهامی را در روزنامه نوشتند و هو کردند انبوه مردم آن را ثابت شده می‌شمارند و در پیرامون آنْ سَهِشها [=احساسات] از خود می‌نمایند. یکی نمی‌پرسد : اگر چنینست دیگر چه نیازی بدادگاه و محاکمه می‌باشد؟!.

2ـ در این سی و اند سال آن را ندانسته‌اند که متهمی اگرچه گناهش نیز مسلم باشد (مثلاً کسی را درمیان صدها کسان بکشد) باز باید او را بمحاکمه کشید و برایش وکیل برگزید. زیرا گذشته از خود جرم باید در انگیزه‌های آن گفتگو شود و باید حال متهم در هنگام جرم دانسته گردد.

3ـ در این سی و اند سال ندانسته‌اند که برگزیدن وکیل برای متهم نه بپاس او بلکه بپاس قانونست ، بپاس عدالت است. ندانسته‌اند که جرم متهم هرچه بزرگتر باشد باید وکیلِ زیرکتر و بافهمتری برایش برگزید.

4ـ ندانسته‌اند که پذیرفتن وکالت از یک متهمی دلالت ندارد که وکیل هوادار او می‌باشد و از اساس جرم دفاع خواهد کرد.

اینها هر یکی نادانی دیگری از این مردم بدبختست. نشان دیگری از آلودگی و تیره‌درونی انبوه توده می‌باشد. دیگران بمانند ، انبوهی از درسخواندگان چنین نادانیها را از خود نشان می‌دهند.

اما داستان احمدی ، نخست باید بگوییم که وکیل او آقای محیط است و آقای کسروی برای کمک او برگزیده شده. آنچه در روزنامه‌ها نوشته‌اند از روی غرض است. دوم باید بگوییم که چه آقای محیط و چه آقای کسروی هر دو را دیوان جنایی برگزیده است که از روی قانون ناگزیر از پذیرفتن بوده‌اند. احمدی کسی نیست که پول به وکیل دهد و به هر حال این وکالت اجباری و مجانیست.
دفتر پرچم

(از دفتر دی‌ماه 1322 و نیز کتاب دفاع کسروی در دیوان کیفر)
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش یکم : درباره‌ی جهان و انسان)

🔸تکه‌ی 6
(بهر 2 از 2)

از همه‌ی چرنده‌ها و پرنده‌ها و درنده‌ها و خزنده‌ها هیچ کدام اعتنا به دیگری ندارند ، نباید هم داشته باشند. زیرا بریدن سر ، و یا شکستن پا ، و یا گرسنگی شکم دیگری ، باین چه ضرری خواهد داشت؟!

ولی نوع انسان ، آیا می‌تواند از درد همدیگر ناآگاه بماند؟! آیا نه اینست که چون یکی بیفتد و پایش بشکند دیگری هم دلش بدرد آید؟! وقتی یکی بیمار شود دیگران نیز بی‌تاب می‌شوند؟! وقتی یکی گرسنه باشد همه باو ترحم کرده و نان برایش می‌برند؟! آیا اینها با خودخواهی چگونه سازگار است؟!

چه ‌بسیار مردانی که در سال گرانی و قحطی گرسنه مانده و نان خود را با بینوایان تقسیم کنند. چه فراوان کسانی که در راه راحتی دیگران خود را دچار آسیب کنند. اینها قضایاییست که صدها بار رخ داده : فلان مرد حقایقی را می‌شنود تشنه‌وار می‌پذیرد ، و با تمام قوا پشتیبانی می‌نماید ، و چه ‌بسا جان در راه آن می‌بازد. بَهمان جوان شخص ظالمی را می‌شناسد و از ظلمهایش آگاه می‌شود ، و نمی‌تواند آرام گیرد ، دل بکشتن او می‌بندد ، و خود را در آن راه به آسیب می‌اندازد.

آن کارهای جانوران ، و این کارهای آدمیان. پیداست که آدمیان گوهر دیگری دارند ، گوهری که ما آن را «روان» می‌خوانیم.

منتها انسان عادات و کارهای جانوران را نیز ‌دارد. او نیز می‌خورد ، می‌خوابد ، کام می‌گذارد ، دچار خشم و کینه می‌شود ، به کشمکش و لجاجت می‌پردازد. روشنتر بگویم : این نیز کارهایی از روی خودخواهی دارد.

بارها دیده‌اید بر سر پول دو نفر با هم گلاویز شده‌اند ، یا بر سر یک تکه زمین سالها با هم کشمکش می‌کنند. طمعکارانی از زندگی جز پول جمع کردن نمی‌شناسند. آدمهای ظالمی بر سر ضعیفها کوبیده اموالشان را از دستشان می‌گیرند ، صدها از اینگونه کارها در برابر چشمها است.

از اینجاست که ما می‌گوییم : انسان دارای دو گوهر است : یکی گوهر جان ، که این کارهای خودخواهانه از آن سر می‌زند ، دیگری گوهر روان ، که آن کارهای دلسوزانه و نیکخواهانه از آن دیده می‌شود.

اگر شما خوب دقت کنید ، همیشه از انسان دو نوع کار سر می‌زند ، و همیشه دودلی از او نمایان می‌باشد. از یکی عصبانی شده مشت بر سرش می‌کوبد و کمی بعد پشیمان گردیده درصدد عذرخواهی برمی‌آید. به بینوایی بر سر راه کمک دریغ کرده و می‌گذرد ، و پس از چند قدمی که رفت پشیمان شده بازمی‌گردد و پولی در دست بینوا می‌گزارد. از یک نادانی بخود بی‌احترامی می‌بیند و کینه‌ی او را در دل می‌گیرد ، و بارها می‌خواهد بر سرش رفته تلافی کند ، ولی چیزی از درون مانعش می‌شود. این رفتارهای ضد و نقیض از کجا است؟! یک نیرویی چگونه هم برانگیزد و هم بازدارد؟!

منزلت انسان و برگزیدگی‌ای که دارد از همین گوهر روانی اوست. کسانی که انسان را با جانوران در یک طبقه جا داده‌اند از این گوهر ناآگاه بوده‌اند.[1]
👇
[1] : این روزها ویدئوهای بسیاری در فضای مجازی یا تلویزیون دیده می‌شود که کمک یک حیوان به دیگری را نشان می‌دهد. مثلاً میمون درشت جثه‌ایی با حمله به پلنگی که گلوی غزالی را بدندان گرفته او را فراری داده باعث رهایی غزال می‌شود. یا سگی را نشان می‌دهد که ماهی‌ای که از لگن آب بیرون افتاده بدهان گرفته به درون آب می‌اندازد و او را از خفگی می‌رهاند. بسیاری از مردم از آنها این نتیجه را می‌گیرند که در حیوانات نیز دلسوزی هست و همه‌ی کارهاشان از روی خودخواهی نیست.

باید دانست که این گونه نتیجه‌ها را باید از آزمایشهای دقیقی گرفت و از یک ویدئو بویژه که شرایط حادثه و صحنه را نشان نمی‌دهد نمی‌توان به یک قاعده‌ی عمومی رسید.

دانشمندان رفتارهای بسیاری از همدلی ، دلسوزی و از خود گذشتگی در حیواناتی که گروهی زندگی می‌کنند یافته‌اند. حتی در شامپانزه‌ها گاهی «پشیمانی و دلجویی» پس از دعوا دیده شده. ولی چون این رفتارها را ـ برخلاف انسانها که برای خودی و بیگانه هر دو می‌کنند ـ آنها تنها برای همگروه خود می‌کنند ، از اینرو دانشمندان آن رفتارها را به غرایزی که به پایداری و دوام گله‌ی آن حیوانات می‌انجامد نسبت می‌دهند.

دانشمندان همچنین در آزمایشهای دقیق خود همدلی و دلسوزی در برخی پستانداران پستتر از میمونها (مثلاً جوندگان) دیده‌اند. با اینهمه میان دانشمندان بر سر اعتبار نتایج آن آزمایشها کشاکش هست. بویژه «زیست‌شناسان رفتاری» باور دارند حیوانات هیچ یک از حالات روانی ـ ذهنی مانند انسان را ندارند. همدلی و دلسوزی در آنها نه از روی چنین حالاتی بلکه از «پاسخ» به یک «محرک» ظاهر می‌شود. (مثل نیش زدن زنبور عسل وقت احساس خطر ـ که باعث مرگ او می‌شود ولی دیگر زنبورها را متوجه خطر کرده به حفظ کندو کمک می‌کند).

اینها در حالی است که همه‌ی آدمها از یک حادثه‌ی ناگوار مانند زلزله و زیر آوار ماندن همنوعانشان یا مثلاً آتش گرفتن قفس پرندگان و سوختن آنها رفتار یکسان (غمگینی و دلسوزی) نشان می‌دهند و این یک قاعده‌ی عمومی بحساب می‌آید. رویهم‌رفته دانشمندان به اختلاف بزرگی که میان این گونه رفتارهای انسان و آنچه از حیوانات در این باره دیده می‌شود اعتراف دارند.

همچنین باید توجه داشت : حیوانات عموماً برای «قلمروی» خود و نیز نگهداری از بچه‌هاشان سرسختانه می‌جنگند و اینها را از روی غریزه می‌کنند.

حیوانات بویژه خانگیها و دست‌آموزها از آدمها بتقلید کارهایی یاد می‌گیرند. چنین حیواناتی از کمسالی تربیت شده‌اند و حمله به حیوانات ضعیف را از پدر و مادر خود یاد نگرفته‌اند.
.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)


🔸 ٢ـ حزب توده : (تکه‌ی 4)

برای آنکه بدفهمی پیش نیاید باید قدری روشنتر حرف بزنم. باید دانست مسئله دو جور است : یک دفعه آنست که شما آقایان از نظر علاقه‌مندی به ایران می‌گویید بهتر است ما با این دو همسایه بیطرفی نشان دهیم و هر دو را به یک چشم ببینیم و با هر دو یک رفتار کنیم. یک دفعه هم اینست که شما در ایران بحفظ مصالح دولت شوروی می‌کوشید و اصرار دارید که چون انگلیسها فلان قدر نفوذ دارند باید شوروی هم دارا باشد. فلان امتیاز چون به انگلیس داده شده باید نظیر آن به روس داده شود.

باید دید کدام یکی از این دو تاست؟.. شما از کدام راه پیش می‌آیید؟.. اگر از راه اول پیش می‌آیید من با شما هم‌عقیده‌ام. من هم می‌گویم ما باید تا بتوانیم درمیان دو همسایه تفاوت قایل نشویم و با هر دو یک رفتار کنیم. چیزی که هست این همیشه نتواند بود. چه‌بسا که ما یک روز خواستیم فلان امتیاز را بدولت انگلیس بدهیم و نظیرش را بدولت شوروی ندهیم ، صلاح خود در آن دانستیم. دولت شوروی نباید از ما برنجد.

و اگر از راه دوم پیش می‌آیید و مقصود شما آنست که در ایران بحفظ مصالح دولت شوروی بکوشید و تمایل شما بآن دولت تا باین اندازه رسیده البته جای ایراد است. یک ایرانی چرا باید در اندیشه‌ی توده و کشور خود نباشد و غمخواری بدولت بزرگی همچون شوروی کند. من گاهی در روزنامه‌های شما گفتارهایی دیده‌ام که نپسندیده‌ام. روزی در روزنامه‌ای گفتاری دیدم در آن زمینه که در یونان منافع دولت شوروی مورد رعایت نبوده و تعجب کردم. با خود گفتم : دولت شوروی برای حفظ منافع خود ، چه در یونان و چه در جاهای دیگر ، صدها مردان سیاسی دارد ، هزارها ژنرال و افسر دارد ، ملیونها آرتش دارد. یک ایرانی را چه شده که کشور بدبخت خود را فراموش کند و بچنان دولت بزرگی غمخواری نماید. یادم افتاد آن مثلی که در آذربایجان می‌گویند : «انگشت توانگری را چاقو برید و بیچیز پیراهن خود را پاره کرد که آن را ببندد».

گاهی دیده‌ام کسانی می‌گویند : «ما چون نمی‌توانیم از نفوذ دولت انگلیس جلوگیری کنیم و خودمان آن توانایی را نداریم ناچار بدولت شوروی توسل می‌جوییم». من بهتر می‌دانم این موضوع را حلاجی کرده بدانیم تا چه اندازه راست است ، بدانیم چرا ما نمی‌توانیم از نفوذ دولت انگلیس جلوگیری کنیم.

نخست می‌پرسم : نفوذی که دولت انگلیس در ایران اِعمال می‌کند چیست؟.. از چه راهست؟.. آیا دولت انگلیس با توپ و تانک ما را مجبور می‌کند که فلان کار را بکنیم یا نکنیم؟.. آیا مأمورین خود را به ایران می‌فرستد که بیایند و کارهایی که می‌خواهند بکنند؟..

آن نفوذ دولت انگلیس که گفته می‌شود بیش از این نیست که مردان سیاسی ما کسان سستنهاد و کوتاه‌اندیشه‌اند و از طرف دیگر یک راه روشنی برای سیاست این کشور در پیش روی خود ندارند ، اینست پیروی از نظریه‌ی نمایندگان سیاسی دولت انگلیس می‌نمایند. من تفسیر دیگری برای «نفوذ دولت انگلیس در ایران» نمی‌شناسم.

اکنون اگر در ایران جمعیتی از مردان غیرتمند و نیکخواه تشکیل یابد و آنها از روی فهم و بینش و دوراندیشی راه روشنی برای سیاست این کشور پیش گیرند و جز دربند مصالح ایران نباشند و با هر دو همسایه بیطرفانه و از نظر منافع ایران رفتار کنند ـ آیا باز نفوذ دولت انگلیس مؤثر خواهد بود؟!.. آیا جلو آن نفوذ گرفته نخواهد شد؟!..

پس چطور می‌گویید نمی‌شود؟!.. شما چرا این نکردید که بجای تشکیل آن حزب متمایل بشوروی بتشکیل یک چنین جمعیت ایرانخواه بی‌طرف کوشید؟!.. اگر می‌کوشیدید چه مانعی در جلو داشتید؟!..

آنگاه شما می‌گویید : برای جلوگیری از نفوذ انگلیس توسل بدولت شوروی می‌کنیم. من می‌پرسم : دولت شوروی با چه وسیله از نفوذ دولت انگلیس (نفوذی که آن را تفسیر کردیم) جلو می‌گیرد؟!.. آیا او جلوگیری از نفوذ دولت انگلیس می‌کند یا خود طالب همان اندازه نفوذ می‌شود و گرفتاری کشور دو برابر می‌گردد؟!.. بگفته‌ی عوام شما رفتید آب بیاورید کوزه را هم شکستید و تهیدست بازگشتید.

بحرفهای شما ایراد بسیار است. عنوان بدست مدعیان خود داده‌اید که شما را بیگانه‌پرست خوانند. شما چرا نیندیشیدید که دولتهای انگلیس و شوروی با آن همچشمی سخت که درمیان خود دارند ، هنگامی که در این کشور هر دو دارای نفوذ باشند همیشه در برخورد و تصادم خواهند بود و ما هر روز با ماجرای تازه‌ای روبرو بوده روز آسایش نخواهیم دید؟!..

چرا نیندیشیدید که با جاری بودن نفوذ هر دو دولت در این کشور ، آخرین نتیجه ، یا تقسیم این کشور بمناطق نفوذ (از روی نقشه‌ی پیمان ١٩٠٧) خواهد بود و یا پیش آمدن جنگ و خونریزی که هر دو باین کشور مایه‌ی بدبختی و نابودیست.

👇
من نمی‌خواهم بیش از این بشما ایراد گیرم. من شما را بدخواه ایران نمی‌دانم و ناچارم بگویم اشتباه کرده‌اید. ناچارم بگویم دوراندیشی ننموده‌اید.

شما اگر بدولت شوروی تمایل دارید داشته باشید ، توده‌ی شوروی با آن فداکاری در راه آزادی جایش در همه‌ی دلهای آزادیخواه باز است ، ولی شما می‌بایست مصالح کشور خود و حفظ آسایش این مردم را باحساسات خود مقدم دارید.


.
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی بیست و هشتم)

🔸 بدآموزیها اثرش در كجاست؟.. (بخش 1 از 2)

یكی از خوانندگان نامه‌ای نوشته میگوید : «شما می‌نویسید ایرانیان چون عقیده به جبریگری دارند تنبلند و بكار زندگانی نمی‌پردازند. در حالی كه ما می‌بینیم ایرانیان بكسب و جمع مال بیش از دیگران علاقه دارند ...». میگویم

🔸بدآموزیها اثرش در چیزهایی پدیدار گردد كه با میل و هوس آدمی موافق نباشد.

برای روشنی سخن مثلی یاد میكنم :
درمیان ایرانیان یك خرافه‌ای هست كه از پشت سر مسافر نامه‌ای نباید نوشت. بسیاری از ایشان باین پندار پابستگی دارند ، كه اگر كسی بسفر رفت تا ازو نامه‌ای نرسد اینها باو نامه ننویسند. ولی چنین فرض كنید كه كسی از یك مسافری طلبكار باشد ، آیا باز پابستگی باین پندار نموده و نامه نخواهد نوشت و طلب خود را نخواهد خواست؟!.. بیگمان خواهد نوشت و طلبكاری خواهد كرد و اساساً در چنان هنگامی هیچ این خرافه بیادش نخواهد افتاد.

این یك مثل كوچكیست و در همه جا چنینست. در جاهایی پابستگی به بدآموزیها نشان میدهند كه با میل و دلخواهشان سازگار نباشد.

🔸اینكه میگوییم ایرانیان عقیده بجبریگری دارند و تنبلی و بیپروایی نشان میدهند در پول اندوزی و سودجویی برای خودشان نیست. در آن مرحله هرگز جبریگری یا بهانه‌ی دیگری بیادشان نمی‌افتد بلكه در آن مرحله اگر شما ایرادی بگیرید عقیده بضد جبریگری آشكار گردانیده «لیس للانسان الا ماسعی» خواهند خواند. این در كوشش بسود توده و نگهداری كشور و در این مرحله‌هاست كه چون موافق میل و دلخواهشان نیست جبریگری یا مانند آن را بهانه می‌آورند.

بهنگامی كه میگوییم : باید دست بهم داد و كوشید و جانفشانی نمود تا این كشور را نگه داشت در آنجاست كه بهانه می‌آورند و یكی میگوید : «وقتش نیست ، باید وقتش برسد» ، دیگری میگوید : «كوشش ما چه نتیجه دارد؟!. باید خدا كارها را درست كند» ، سومی میگوید : «این مردم نیك نخواهند شد و كوشش ما بیهوده است» ، با این عذرها خود را آسوده گردانیده بكنار میكشند.

بهمین دلیلست كه
🔸بیسوادان در ایران رویهم‌رفته بهتر از باسوادان و درسخواندگان می‌باشند و در هر پیشامدی آنان بهتر از اینان آزمایش میدهند.

مثلاً در شهریورماه گذشته [1] افراد سپاهیان كه بیشترشان بیسواد و روستایی هستند همه غیرتمندی نشان داده و آنچه شایسته‌ی سربازی بود انجام دادند و در نتیجه‌ی آن بسیاری از ایشان كشته شدند. در تبریز شش یا هفت تن از سربازان را میگویند كه در دژبانی چند ساعت جلو دشمن را گرفته و راه ندادند و آخر هم تا تانك نیاورده‌اند بآنان دست یافتن نتوانسته‌اند. این یك نمونه از دلیریها و جانبازیهای تابینهاست [2]. ولی افسران كه همه درسخوانده می‌باشند جز چند تنی غیرتمندی و دلیری نشان ندادند و بیشترشان روسیاه از آب درآمدند.

پیش از آن در داستان مشروطه این آزمایش بمیان آمد.

🔸در آن شورش و جنبش كه چند سال ایران در تلاطم و تكان بود همچنان طبقه‌ی درسخوانده (یا بهتر گویم ادبا و فضلا و دانشمندان) بیشترشان دورویی نمودند و بد از آزمایش درآمدند.

یك دسته از ایشان این شیوه‌شان بود كه چون روزهای خوشی بود خود را بمیان می‌انداختند و بدیگران فرصت نمی‌دادند و حماسه‌خوانیها میكردند ولی چون روز سختی فرامیرسید خود را كنار میگرفتند. بلكه با درباریان یا با دشمنان مشروطه می‌ساختند. ولی

🔸از آنسوی توده‌ی انبوه كه بیشترشان بیسواد یا كم‌سواد بودند و بهرحال سروكاری با این كتابهای پراكنده نداشتند ، آزمایش بسیار خوبی دادند و همیشه در سختیها ایستادگی نموده و راستی آنست كه مشروطه را آنان پیش بردند.

اینست از آن دسته یك تن بنام نگردیده و یك كار بزرگی انجام نداده. ولی از این دسته صد تن بیشتر بنام شدند و كارهای بزرگی را انجام دادند.

[1] : خواست شهریور 1320 است که لشگرهای روس و انگلیس به ایران درآمدند و جنگهای پراکنده‌ای میان ایشان و آرتش ما درگرفت.
[2] : تابین = سرباز ساده