پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
بسیاری از ماشینها درخور کوچک شدن هستند.
✴️ کتاب ورجاوندبنیاد

بخش یکم
تکه‌ی 6 و 7

احمد کسروی

دستیابی
.
✴️ کتاب حقایق زندگی

تکه‌ی 6 و 7 و 8

کیفر بدکاران را باید خود توده دهد

دستیابی
.
✴️ بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن

تکه‌ی 5 و 6

چند سخنی با جوانان

دستیابی
.
✴️ کتاب سرنوشت ایران چه خواهد بود؟

احمد کسروی
(در موضوع پیشامد آذربایجان)

٣ و 4 ـ اقلیت و اکثریت مجلس و کابینه‌هایی که آمده و رفته‌اند

دستیابی
.
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش دوم : درباره‌ی دین)

🔸تکه‌ی 3
(بهر 1 از 2)

🔸جهان همیشه در پیشرفت است.🔸

جهان همیشه در پیشرفت است. این بندی از آیین مقدس خدا است. آدمیان از زمانی که به روی زمین پیدا شده‌اند ، همیشه رو بسوی بهتری داشته ، همیشه پیش رفته‌اند. ولی این پیشرفت همیشه از دو راه باید باشد : یکی از راه دانشها ، و دیگری از راه خرد (یا دین). این دو راه گرچه از هم جداست ، ولی همیشه باید پی هم باشد.

🔸🔸🔸

جهان همیشه در پیشرفت است. این یک بندی از آیین مقدس خدا است. این را ، دانشها بخوبی نشان می‌دهند : این زمین ما که بخشی از یک دستگاه بسیار بسیار بزرگیست نخست خالی ‌بوده و هیچی در آن دیده نمی‌شده. سپس روییدنیها در آن پیدا شده ، و کم‌کم گیاهان و درختان سر برآورده‌اند. پس از آن جانوران کم‌کم پیدا شده‌اند و هر زمان گونه‌ی دیگری بوجود آمده فراوان شده‌اند. سپس نوبت آدمی رسیده و این برگزیده‌ی آفریدگان پیدا شده است. این داستان آفرینش و پیدایش است که دانشها در آن باره به آگاهیهای بسیار گرانبهایی رسیده و می‌رسد.

به همین ترتیب ، آدمیان از روزی که بروی زمین پیدا شده‌اند همیشه رو بسوی بهتری داشته و همیشه قدم بقدم پیش رفته‌اند.

دانشها بخوبی نشان می‌دهد که روزی بوده که آدمیان در جنگلها یا در غارها زندگی می‌کرده ، و هیچ یک از ابزارها و اثاث امروزی را نمی‌داشته‌اند. هیچ یک از کارها مانند کشاورزی ، درختکاری ، دامپروری ، خانه‌سازی ، پارچه‌بافی ، و مانند اینها را نمی‌شناخته‌اند ، از دانشها و آگاهیها کاملاً بی‌نصیب بوده‌اند. پوشاک و زیرانداز نداشته ، خوراک جز از میوه‌های جنگلی (یا گوشت جانوران) نمی‌خورده‌اند ، زبان برای گفتگو در میانشان نبوده. منتها ، از همان اول رو بسوی بهتری داشته و همیشه پیش می‌رفته‌اند تا باینجا که امروز هستند رسیده‌اند ، که اگر کسی بخواهد تنها ابزارها و اسباب زندگانی را بشمارد و یا فهرستی از دانشها و آگاهیها تهیه کند باید چندین صفحه را پر کند. همین پیشرفت آدمیان در راه زندگانی است که «سیویلیزاسیون» [1] یا شهریگری (تمدن) نامیده می‌شود.

اینها چیزهایی است که دانشها نشان می‌دهد ، و ما سخنی در آن باره نداریم. آنچه ما باید بگوییم آنست که این پیشرفت آدمیان (یا تمدن) همیشه از دو راه بوده و باید باشد :

یکی از راه صنعت و اضافه کردن به شکوه و جلال ظاهری زندگی ، و پیش رفتن در دانشها و آگاهیها (که ‌باید آن را راه دانشها بنامیم). دیگری از راه نیرومندی روانها و شناختن حقایق زندگی و استفاده‌ی بیشتر از راهنمایی خردها (که ‌باید راه دین یا خرد بخوانیم).

این دو راه یکی نیست و نتیجه‌هاشان نیز یکی نمی‌باشد. آن یکی نتیجه‌اش تسلط بیشتر به طبیعت و برخورداریِ بیشتر از نیروهای آن و از موجودات سراسر کیهان است. این یکی نتیجه‌اش تسلط بیشتر به جان (غلبه به نفْس) و برخورداری بیشتر از نیروهای انسانی (روان و وابسته‌هایش) و از آسایش و سعادت است.

ولی این دو راه با همه‌ی جدایی و تفاوتی که باهم دارند ، به هم مربوطند و همیشه باید به دنبال هم و با هم باشد ، وگرنه سودی حاصل نشده چه ‌بسا که زیان‌آور هم بشود (از پیش رفتن یکی و عقب ماندن دیگری).

شاهد این گفته‌ها ، همان داستان پیشرفت یا تمدن است. چنانکه گفتیم ، آدمیان از همان شروع پیدایش رو به پیشرفت و بهتری داشته‌اند ، و اینست که از یک طرف بساختن ابزارها و اسباب زندگی پرداخته‌اند (که بگفته‌ی دانشمندان تا قرنها و هزاره‌ها چیزی جز سنگ را نمی‌شناخته‌اند ، و هرچه می‌ساخته‌اند از سنگ بوده تا سپس سفالکاری یاد گرفته ، یا به معادن دست پیدا کرده فلزها را شناخته‌اند) ، و از طرفی هم بکشاورزی و دامپروری و نگهداری مرغها و ساختنِ خانه‌ها و مانند اینها پرداخته ، و همچنین دانشها و آگاهیهایی بدست آورده‌اند ، آتش را شناخته و در زندگی خود بکار برده‌اند ، زبان برای سخن گفتن بوجود آورده‌اند. نمی‌دانیم چند هزاره گذشته تا انسانها این قدمها را برداشته‌اند ، این اندازه می‌دانیم که به یک زمان درازی نیاز داشته‌اند.

[1] : سیویلیزاسیون در زبانهای اروپایی معنی زندگی در شهر یا شهرنشینی می‌دهد. تمدن در عربی و شهریگری در فارسی نیز از ریشه‌ی شهر گرفته شده.
.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)

🔸 ٦ـ چه باید کرد؟.. (تکه‌ی 1)


می‌دانم کسانی خواهند گفت : اینها قضاوتهاییست که شما می‌کنید ، مسئولین غائله را نشان می‌دهد. پس بگویید چاره چیست؟.. بگویید چه باید کرد؟..

می‌گویم : راه چاره بسته نیست. این دردی نیست که درمان نپذیرد. ولی بگفته‌ی امام علی‌‌بن‌ابیطالب (ع) «لا رأی لمن لا یطاع له امر» : کسی که اختیار در دستش نیست چه رأیی ازو توان پرسید.

چاره را می‌توان گفت. ولی اجرا کننده‌اش که باشد؟.. آیا آقای حکیمی و وزیرانش؟.. آیا اکثریت مجلس؟.. آیا حزب توده و حزب اراده‌ی ملی؟.. اینها باعث غائله شده‌اند ، چه توقع توان داشت که چاره هم با دست آنها باشد؟..

کسانی نوشتن این کتاب را بمن ایراد گرفته می‌گویند : این چه کاریست که شما کردید؟!.. همه‌ی دسته‌ها را از خود رنجانیدید. می‌گویم : راست می‌گویید. ولی خدا می‌داند که مرا با هیچ کس دشمنی نیست. اگرهم از کسانی رنجیده باشم در این نوشته‌ها برنجشها دخالت ندادم. باز خدا گواه است که من خودداری نتوانستم و این کتاب را نوشتم. بیم گزند و آسیب خاموشم نتوانست گرداند. توده‌ای که درمیان آن زندگی می‌کنم چنین روز بدی برایش پیش آمده ، نتوانستم خود را بگوشه‌ای کشم و همچون بسیاری از دیگران چشم براه حوادث دوزم. دور از مردمی دانستم که در چنین هنگامی دانسته‌های خود را نگویم. اگر این کتاب کوچکی که با شتاب نوشته شده مؤثر افتاد کاری کرده ، به بیست ملیون توده نیکی کرده‌ام ، اگر نیفتاد وجدانم را آسوده گردانیده‌ام.

باری اگر در این هنگام درمیان دولتها جنگی پیش آید بیکبار رشته از هم گسیخته خواهد شد ، و سرنوشت ایران روشن شدنش به پس از جنگ بازخواهد ماند. ولی اگر جنگ باین زودی رخ ندهد (چنانکه امید بسیار بآن است) اختیار بیکبار از دست نرفته است و ما خواهیم توانست باین گرفتاری چاره کنیم.

برای ایرانیان موقع آزمایش فرارسیده. امروز هنگامیست که شایستگی خود را نشان دهند. اینکه می‌پرسند چه کار باید کرد ، آنچه من می‌دانم باید در این هنگام غرضها را کنار گزاشت و از لجاجتها دست برداشت. آقا سید ضیاء ، حزب توده ، اکثریت و اقلیت ، روزنامه‌های دست چپ و دست راست ، باید گذشته را گذشته حساب کنند ، اهمیت غائله را بدیده گرفته درپی چاره باشند. باید دولتهای انگلیس و روس را بخود گزارده بمصالح کشور خود کوشند. آنها بدلسوزیهای ما نیاز ندارند. با حال امروزی صلاح آنها نیز در همینست که از ایران آوازهایی برنخیزد.


👈(دنباله‌ی گفتار را فردا بخوانید.)
.
✴️ حقایق زندگی (درباره‌ی کارها و پیشه‌ها) (تکه‌ی چهل‌ونهم)

🔶 آیا زر و سیم ثروت نیست؟!..
(بخش 1 از 2)

(به قلم م. ن.)
در نامه‌ی پرچم اخیراً مقاله‌ی (ارزش اسكناس با پشتوانه نیست) را خواندم و در ضمن مقاله این هم بود كه پول (اعم از اسكناس و زر و سیم ثروت نیست) چون مندرجات پرچم همواره منطقی و روی دلیل است و پاسخ‌های منطقی را هم از نظر دور نمیدارد این است در این قسمت كه اشتباهی بنظرم رسید خواستم نظریات خود را عرض نمایم كه اگر اشتباه از طرف بنده باشد رفع شود.

بنده میگویم ارزش اسكناس با پشتوانه است و اگر پشتوانه نباشد اسكناس ارزش ندارد و زر و سیم جزء ثروت است.

در موضوع اولی چنانكه در پرچم هم نوشته شده و مسلم است معاملات در دنیا برحسب احتیاج روی مبادله‌ی جنسی است و پول (زر و سیم یا اسكناس) از بابت یادداشت رد و بدل می‌شود كه من امروزه ده من گندم بشخصی میدهم كه بعد از یك ماه دو من پنبه بمن بدهد یا در زمستان بیست من ذغال بكسی میدهم كه در تابستان سی من جو بدهد برای اینكه اطمینان كامل حاصل آید و گیرنده در سر وعده از زیر بار تعهد و قرض خود درنرود پول را برای یادداشت می‌گیرم و بهترین یادداشتها كه حالا در تمام دنیا قبول و مسلم شده زر و سیم است. (حالا چرا از زر و سیم مستقلاً برای یادداشت منظور شده و این عمومیت و لیاقت را از كجا پیدا كرده مبحث و موقع جداگانه لازم دارد).

اكنون كه مبادلات و معامله‌ها زیاد شده و محتاج است كه در معاملات بخروارها زر و سیم نقل و انتقال داده شود علمای اقتصادی برای آسانی كار و راحتی مردم قرار گذاشته‌اند كه این زر و سیم را در جایی جمع كرده و قبضهایی در مقابل آن بمردم بدهند كه در جریان داد و ستد بكار وادارند.

و این محل را بانك و این قبض را اسكناس نامیدند و هر وقت دارنده‌ی قبض رجوع میكرد مقابل قبض ، زر و سیم باو می‌پرداختند و می‌پردازند و علت این مراجعه و تبدیلِ همان قبضها بزر و سیم ضرورت و احتیاجی است كه دارنده‌ی قبض را وادار باین تبدیل خواهد كرد. مثلاً من محتاج هستم كه دوا یا متاع دیگری از چین و هندوستان و آمریكا بیاورم و جنس محصول خودم را صلاح و صرفه نیست كه بچین و هند ببرم یا این متاع را در آنجا خریدار نیست اما این را میدانم كه زر و سیم را در تمام دنیا در مقابل متاع قبول دارند آنوقت آن قبض اسكناس را كه در مملكت خودم رواج است در خارج از كشور نمی‌شناسند باید ببرم بصندوقداری (بانك) كه زر و سیم مرا گرفته و در عوض قبض عندالمطالبه داده مسترد داشته و زر و سیم را گرفته بهند و چین برده مایحتاج خود را خریداری نمایم.

عیناً مثلی كه خود در همان مقاله متذكر شده‌اید كه در موقع مبادله‌ی اجناس ، پارچه [=تكه] چوبی برای یادداشت بمردم داده شود كه هزار خاندان از مردم جدا شده و شهری بنیاد گزارده‌اند و یادداشت معامله (پول) را میان خودشان تكه چوب قرار داده‌اند و حال این عمل بشهرهای نزدیك هم سرایت كرده و در مقابل همان تكه چوب در شهر و دیه‌های نزدیك هم كفش و چیت و چیزهای دیگر میدهند. فرض نماییم در شهر اولی یك مرد زیركی پیدا شده و میگوید مردم این تكه چوبها جیب و كیسه‌ی شما را پاره میكند و در حمل و نقل سنگین و اسباب زحمت است بیایید این تكه چوبها را از روی شماره و حساب بمن دهید و من در مقابل از كاغذ یا پوست كه علامت مخصوص روی آن زده‌ام بشما بدهم و شما در معامله بیكدیگر بدهید و هر كس هر وقت پیش من آورد و تكه چوبش را خواست فوری بدهم كه برای شما هم راحتتر است.

مردم هم اگر اطمینان كردند و امتحان نمودند كه هر كس مراجعه بآن مؤمن زیرك میكند تكه چوبش را بدون معطلی میدهد باطمینانشان افزوده و با طیب خاطر تكه چوبها را برده در مقابل كاغذ یا پوست را (اسكناس) میگیرد و شاید از آن شخص هم ممنون باشند.

حالا یك نفر از این شهر میخواهد بشهر دیگری برود كه در آنجا تكه چوب رواج است ولی این كاغذ یا پوست را نمی‌شناسند این شخص كاغذها را مجبور است كه ببرد پیش آن مرد و در مقابل تكه چوب خودش را گرفته و بشهر دیگر برای خریدن جنس ضروری برود.

و اگر احیاناً آن مرد در دادن پارچه چوبها اندك تعلل و تسامح نماید فوراً قبضهای آن مرد در بازار از اعتبار ساقط شده و مردم برای گرفتن تكه چوبهای خود و پس دادن قبضهای پوستی و كاغذی هجوم خواهند آورد و شاید بالمآل منجر به ورشكستگی آن مرد بشود و دیگر كسی متاع خود را در مقابل قبض پوستی نخواهد داد و از مشتری تكه چوب معمولی و رواج خودشان را خواهد خواست.
پس پارچه چوب بمنزله‌ی زر و سیم و آن قبض عین اسكناس است. و اسكناس بی‌پشتوانه ارزش ندارد و پیدایش اسكناس هم روی این اصل و اساس بوده است.

حالا اگر قائل شویم كه اسكناسها غالباً این پشتوانه را ندارند و در كشورهای خارج هم زر و سیم در مقابل نمیدهند اعتبار رواجی آنها از جای دیگر است كه دارنده‌ی اسكناس مطمئن است.

👇
قبل از تشكیل اداره‌ی بانك شاهی در یزد عین همین كار شده بود كه چهار نفر از تجار معروف و معتبر یزد قبضهایی بمبلغ‌های مختلف چاپ نموده و هر چهار نفر امضاء و مهر و بوجه پولیِ آن ضمانت كرده بودند و روی آن نوشته شده بود كه دارنده‌ی این قبض فلان مبلغ (مقدار مبلغی كه روی قبض نوشته شده بود) پول قران (پولهای نقره‌ی شاهی) از هر یك از این چهار نفر صاحب امضاء بخواهد دریافت خواهد كرد.

چون هر كس مراجعه میكرد فوری پول نقره‌ی معمولی آنزمان را باو میدادند كمتر مراجعه می‌شد و مدتی در داد و ستد معمول بود. شنیدم اگر پاره یا فرسوده می‌شد میبردند در عوض كاغذ سالم و درست میگرفتند تا اینكه بعداً بانك شاهی اعتراض نموده و گفت : انتشار این قبضها مثل اسكناس است و امتیاز اسكناس با بانك است و نشر این باسكناس بانك سكته[1] دارد و با دست مأمورین دولت موقوف و قدغن گردید. البته این قبضها باعتبار دارایی و تموّل آن چهار نفر صاحب امضا كه مردم از اعتبارشان خاطرجمع و مطمئن بودند رواج یافته بود و دارایی و اعتبار همان چهار نفر پشتوانه‌ی این قبضها بود و مردم اطمینان داشتند كه هر وقت این قبضها را ببرند آن تكه چوبهای مرسومی و معمولی خودشان را پس خواهند گرفت.[2]

[1] : اصل : نشر این سکته باسکناس بانک سکته دارد. (سکته‌ی یکم فزونیست)
[2] : بجای تكه چوبها درست آن بود كه بنویسد قرانها ، زیرا بالاتر در این مثال به سكه‌های نقره یا قران اشاره كرده بود.
آیا اعتبار اسکناس به پشتوانه است؟!
آیا ثروت یک کشوری به سیم و زر و جواهرات اوست؟!
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
(بخش دوم : درباره‌ی دین)

🔸تکه‌ی 3
(بهر 2 از 2)

🔸جهان همیشه در پیشرفت است.🔸

جهان همیشه در پیشرفت است. این بندی از آیین مقدس خدا است. آدمیان از زمانی که به روی زمین پیدا شده‌اند ، همیشه رو بسوی بهتری داشته ، همیشه پیش رفته‌اند. ولی این پیشرفت همیشه از دو راه باید باشد : یکی از راه دانشها ، و دیگری از راه خرد (یا دین). این دو راه گرچه از هم جداست ، ولی همیشه باید پی هم باشد.

🔸🔸🔸

هرچه هست اینها پیشرفت بزرگی بوده. آدمیان از جنگلها و غارها بیرون آمده با دست خود خانه‌ها ساخته و در آنها نشیمن گرفته‌اند ، وسایل و اسباب زندگی بسیار از سنگ یا از سفال یا از فلز ساخته در زندگی بکار برده‌اند ، چهارپایان و مرغانی را اهلی کرده و از آنها استفاده کرده‌اند ، آتش را شناخته از گرما و روشنایی آن برخوردار می‌شده‌اند ، درختهای گوناگون میوه را پرورش داده و انواع حبوبات را کاشته و از آنها خوراکهای خوشمزه درست کرده‌اند ، زبان برای سخن گفتن داشته دانسته‌های خود را به همدیگر رسانیده‌اند ، از زمین و کوهها و دریاها و از آفتاب و ماه و ستارگان آگاهیهایی بدست آورده آنها را شناخته‌اند.

اینها هر یکی قدم بزرگی در راه پیشرفت ‌بوده. منتها ، ما می‌دانیم آدمیان از اینهمه پیشرفت نتیجه‌ی لازم را بدست نمی‌آورده‌اند ، و از امنیت و سعادت که هدف هر کسی است بهره‌ی لازم را نمی‌یافته‌اند. زیرا که مردمان هنوز معنی «همزیستی» را نشناخته وحشیانه با یکدیگر زورآزمایی می‌کرده‌اند. در هر جا قبایلی بوجود ‌آورده ، هر طایفه‌ای جدا از دیگران زندگی می‌کرده. هر کدام که زورش بیشتر بوده به سر دیگران تاخته و بکشتار و تاراج می‌پرداخته. مردان را کشته زنان را به بردگی می‌برده‌اند.

این رفتاری بوده که باهم می‌کرده‌اند ، و از اینجا یک بدی دیگری بوجود می‌آمده. زیرا گذشته از آنکه خودشان همیشه دچار سختی و رنجها و آسیبها بوده ، و از آسایش و سعادت کمتر برخوردار می‌شده‌اند و ضعیفان در زیر پا لگدمال می‌شده‌اند ، یک زیان دیگر نیز این ‌بوده که هر طایفه‌ای از دیگران در ترس بسر می‌برده و در جایی که می‌نشسته خود را پایدار و ماندگار ندانسته و در نتیجه بآبادی آنجا دل نمی‌بسته : خانه‌های محکم نمی‌ساخته ، باغها و کشتزارها بوجود نمی‌آورده ، گله‌های بزرگی از چهارپایان پرورش نمی‌داده‌اند.

به این ترتیب می‌گذشته ، تا اینکه کسی یا کسانی پیدا شده و به مردم تعلیماتی درباره‌ی «همزیستی» داده و این را فهمانیده‌اند که بجای کشاکش و زورآزمایی می‌توانند با همدستی و کمک به همدیگر زندگی کنند ، و قانون یا آیین برای آنان گذاشته اساس «حکومت» را بنا نهاده‌اند. کم‌کم در این زمینه نیز پیشرفت رخ داده و مردمان باین نوع زندگانی عادت کرده‌اند.

باید گفت : پس از این بوده که آدمیان در زندگانی از آسایش و سعادت برخورداری یافته‌اند. پس از این بوده که امنیت در میان قبایل پیدا شده ، و هر کدام از آنها در هر جا که می‌بوده خود را پایدار و ماندگار دانسته و بساختن خانه‌های محکم و بزرگ ، و ایجاد باغها و کشتزارها و پرورش دادن گله‌های چهارپایان پرداخته‌اند. پس از این بوده که به ابزارها و دیگر صنایع دلگرمی پیدا کرده‌اند و هر کسی به هنرنمایی مبادرت کرده است. پس از این بوده که اول داد و ستد و سپس بازرگانی بوجود آمده است. کوتاهش اینکه : پس از این بوده که پیشرفت کامل شده و به راه خود افتاده است. تا این وقت چون پیشرفت تنها از یک راه (راه تسلط یافتن به طبیعت) ‌بوده نتیجه‌ی درستی نمی‌داده ، ولی همینکه پیشرفت از هر دو راه (هم تسلط به طبیعت و هم تسلط به نفس) شده به نتیجه‌ی درستی رسیده است.

همان نام شهریگری (تمدن) شاهدی به این گفته‌های ماست : دو نوع زندگانی در میان بوده که یکی را زندگانی متمدنانه و دیگری را زندگانی وحشیانه می‌گفته‌اند. چرا چنین بوده؟!. برای آنکه یک دسته کمابیش از معنی و هدف زندگی آگاهی یافته با یکدیگر با همدستی و یاوری زندگی کرده بآبادی زمین و بوجود آوردن شهرها و دهها می‌کوشیده‌اند. دسته‌ی دیگر در همان وحشیگری پیشین باقی مانده همان شیوه‌ی زورآزمایی را از دست نداده و از اینرو ده یا شهری نداشته در بیابان یا بصورت چادرنشینی بسر می‌برده‌اند.
👇
بی‌شک آدمیان هزارها سال معنی «همزیستی» یا زندگانی اجتماعی را نمی‌دانسته‌اند ، و از اینکه هر کسی باید ملاحظه‌ی دیگران را کند و آسایش آنان را هم در نظر بگیرد ناآگاه بوده‌اند. هر مردمی تربیت‌نیافته بار آمده جز کینه ، هوس ، خودخواهی ، حسد و دیگر خصلتها و عادات پست خود را نمی‌شناخته و اینکه در جهان (یا در سرشت خود انسان) نیک و بد توأم است و هر کسی باید هواخواه نیکیها باشد و از بدیها پرهیز نماید ، برای آنها کاملاً مجهول بوده ، و این حقایق در سایه‌ی ظهور مردان خدایی (یا بهتر گویم : از راه دین) دانسته شده است.
.