🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 30ـ چند پرسش و پاسخهای آنها (تکهی دو از سه)
دوم میپرسید : بر فرض آنکه حقایقی هست راه درک آنها چیست؟.. میگویم راه درک حقایق خرد است. خدا گوهری بنام «خرد» بآدمیان داده که بدستیاری آن راستیها (یا بگفتهی شما حقایق) را دریابند. میدانم شما دربارهی خرد نیز سخنانی خواهید داشت. گوشهای شما پر است از سخنانی که در نکوهش خرد و در بیهوده بودن آن سروده شده است. در ایران از قدیم دستههای بسیاری خرد و داوری آن را نمیپذیرفتهاند. صوفیان بآن ارزش نداده میگفتهاند : «با خرد و اندیشه بجایی نتوان رسید. باید با ریاضت و مکاشفه حق را دریافت. پای استدلالیان چوبین بود». خراباتیان شعرهاشان پر است از توهین بخرد و ریشخند بآن : «این شحنه در ولایت ما هیچکاره نیست». باطنیان و شیعیان هر یکی بعلت دیگری «خرد» را برای رسیدن برستگاری کافی نمیدانستهاند. گذشته از همهی اینها ، فلسفهی مادّی و دانشهای طبیعی امروزی نیز به «خرد» ارزشی قایل نیست و خرد را باین معنی که ما میگوییم نمیپذیرد. در نظر آنها همهی فهم و اندیشه و دریافتهای آدمی ناشی از ساختمان مغزی اوست. و این است هر کسی مطالب را بطور دیگری دریافت میکند. زیرا ساختمان مغزی هر کس بطور دیگر است. ولی همهی اینها اشتباه است و ما چون در این راه خود به خرد ارزش بسیار میگزاریم اینست تاکنون گفتارهای بسیار دربارهی آن نوشته و باین لغزشهای صوفیان و خراباتیان و دیگران ، و همچنین بلغزشهای فلسفهی مادّی پاسخهای مغزدار دادهایم. (1) به هر حال این بیگفتگوست که باید حقایق را بدستیاری خرد درک کرد. چیزی که هست کسان بسیاری خردهاشان ناتوانست که اگرهم حقایق را درک کنند آن را نمیتوانند پذیرفت.
مثلاً ما دربارهی شعر سخنانی نوشتیم و معنای حقیقی آن را روشن گردانیدیم. آن سخنان را هر کس بشنود و بفهمد درک خواهد کرد که حقیقت است. چیزی که هست کسانی خردهاشان تواناست که آن را پذیرفته بکار خواهند بست و کسانی خردهاشان ناتوان است و نخواهند پذیرفت. چنانکه ما این را آزمودیم. بسیاری را دیدیم که شاعر بودند و غزلها و قصیدهها داشتند ولی پس از خواندن آن سخنان بنام پیروی از حقیقت از شعرهای خود درگذشته و از آنگونه شعرسرایی چشم پوشیدند. لیکن از اینسو کسانی بدستاویز همان سخنان به بدزبانیها پرداختند و پستی و بیفرهنگی بسیار نمودند. چرا چنین بود؟.. ، زیرا آن دسته خردهاشان نیرومند است و رشتهی اختیارشان در دست آن میباشد. ولی این دسته خردهاشان درمانده و بیکاره است و اختیارشان جز در دست هوس و رشک و خودنمایی نمیباشد.
دلیل این مطلب که همین کسان نیز حقیقت را دربارهی شعر دریافتهاند (نهایت نمیتوانند پذیرفت) آنست که شما اگر با یکی از آنان بگفتگو پرداخته بپرسید : «بنوشتههای پرچم دربارهی شعر چه ایرادی دارید؟.. کدام جملهاش را درست نمیشمارید؟..» خواهید دید پاسخی ندارند و با اینحال گردن گزاردن نمیتوانند.
یکی از خوانندگان پرچم داستانی نقل میکند که چون یک مثل خوبی برای این موضوعست در اینجا میآورم. میگوید : بمجلسی رسیدم دیدم نام شما درمیانست و گله و بدگویی میکنند. پرسیدم : موضوع چیست؟.. گفتند : به خیام توهین کرده است. گفتم من مقالهی او را دربارهی خیام خواندهام فلسفهی خیام را چنین تشریح کرده : «این جهان یک دستگاه بیهوده و پوچیست و اینست ما باید پروای گذشته و آینده نکنیم و این دم را که در آنیم غنیمت شمارده خوش باشیم» او میگوید خلاصهی فلسفهی خیام این دو مطلب است و اینها هر دو غلطست. زیرا جهان یک دستگاه بیهوده و پوچی نیست بلکه در آن نظم و حکمتی مشهود است. از طرف دیگر بر فرض آنکه جهان بیهوده و پوچ باشد باز ما نمیتوانیم نسبت بگذشته و آینده بیپروا باشیم. نمیتوانیم در اندیشهی زندگی نبوده تنها یک دمی را با خوشی گذرانیم. خلاصهی مقالات او دربارهی خیام اینست. شما باین سخنان چه ایرادی دارید؟!. کدام جملهاش را نمیپسندید؟! بگویید من هم با شما همراهی کنم. مخصوصاً خواهشمندم ایرادهاتان را بگویید تا من باو برسانم. زیرا هر چند روز یک بار بادارهی پرچم رفته او را میبینم. دیدم در برابر این گفتهها بخاموشی گراییدند و سر پایین انداختند ، و چون دیدند من چشمم را بروی ایشان دوختهام و پاسخ میخواهم یکی سر برآورده با یک لحن آرامی چنین گفت : این مطلب راست هم باشد باو چه؟!. او چه کاره است؟! گفتم : این سخن بسیار بیهوده است زیرا بگفتهی شعرای خودتان :
اگر بینی که نابینا و چاهست اگر خاموش بنشینی گناهست
👇
🔸 30ـ چند پرسش و پاسخهای آنها (تکهی دو از سه)
دوم میپرسید : بر فرض آنکه حقایقی هست راه درک آنها چیست؟.. میگویم راه درک حقایق خرد است. خدا گوهری بنام «خرد» بآدمیان داده که بدستیاری آن راستیها (یا بگفتهی شما حقایق) را دریابند. میدانم شما دربارهی خرد نیز سخنانی خواهید داشت. گوشهای شما پر است از سخنانی که در نکوهش خرد و در بیهوده بودن آن سروده شده است. در ایران از قدیم دستههای بسیاری خرد و داوری آن را نمیپذیرفتهاند. صوفیان بآن ارزش نداده میگفتهاند : «با خرد و اندیشه بجایی نتوان رسید. باید با ریاضت و مکاشفه حق را دریافت. پای استدلالیان چوبین بود». خراباتیان شعرهاشان پر است از توهین بخرد و ریشخند بآن : «این شحنه در ولایت ما هیچکاره نیست». باطنیان و شیعیان هر یکی بعلت دیگری «خرد» را برای رسیدن برستگاری کافی نمیدانستهاند. گذشته از همهی اینها ، فلسفهی مادّی و دانشهای طبیعی امروزی نیز به «خرد» ارزشی قایل نیست و خرد را باین معنی که ما میگوییم نمیپذیرد. در نظر آنها همهی فهم و اندیشه و دریافتهای آدمی ناشی از ساختمان مغزی اوست. و این است هر کسی مطالب را بطور دیگری دریافت میکند. زیرا ساختمان مغزی هر کس بطور دیگر است. ولی همهی اینها اشتباه است و ما چون در این راه خود به خرد ارزش بسیار میگزاریم اینست تاکنون گفتارهای بسیار دربارهی آن نوشته و باین لغزشهای صوفیان و خراباتیان و دیگران ، و همچنین بلغزشهای فلسفهی مادّی پاسخهای مغزدار دادهایم. (1) به هر حال این بیگفتگوست که باید حقایق را بدستیاری خرد درک کرد. چیزی که هست کسان بسیاری خردهاشان ناتوانست که اگرهم حقایق را درک کنند آن را نمیتوانند پذیرفت.
مثلاً ما دربارهی شعر سخنانی نوشتیم و معنای حقیقی آن را روشن گردانیدیم. آن سخنان را هر کس بشنود و بفهمد درک خواهد کرد که حقیقت است. چیزی که هست کسانی خردهاشان تواناست که آن را پذیرفته بکار خواهند بست و کسانی خردهاشان ناتوان است و نخواهند پذیرفت. چنانکه ما این را آزمودیم. بسیاری را دیدیم که شاعر بودند و غزلها و قصیدهها داشتند ولی پس از خواندن آن سخنان بنام پیروی از حقیقت از شعرهای خود درگذشته و از آنگونه شعرسرایی چشم پوشیدند. لیکن از اینسو کسانی بدستاویز همان سخنان به بدزبانیها پرداختند و پستی و بیفرهنگی بسیار نمودند. چرا چنین بود؟.. ، زیرا آن دسته خردهاشان نیرومند است و رشتهی اختیارشان در دست آن میباشد. ولی این دسته خردهاشان درمانده و بیکاره است و اختیارشان جز در دست هوس و رشک و خودنمایی نمیباشد.
دلیل این مطلب که همین کسان نیز حقیقت را دربارهی شعر دریافتهاند (نهایت نمیتوانند پذیرفت) آنست که شما اگر با یکی از آنان بگفتگو پرداخته بپرسید : «بنوشتههای پرچم دربارهی شعر چه ایرادی دارید؟.. کدام جملهاش را درست نمیشمارید؟..» خواهید دید پاسخی ندارند و با اینحال گردن گزاردن نمیتوانند.
یکی از خوانندگان پرچم داستانی نقل میکند که چون یک مثل خوبی برای این موضوعست در اینجا میآورم. میگوید : بمجلسی رسیدم دیدم نام شما درمیانست و گله و بدگویی میکنند. پرسیدم : موضوع چیست؟.. گفتند : به خیام توهین کرده است. گفتم من مقالهی او را دربارهی خیام خواندهام فلسفهی خیام را چنین تشریح کرده : «این جهان یک دستگاه بیهوده و پوچیست و اینست ما باید پروای گذشته و آینده نکنیم و این دم را که در آنیم غنیمت شمارده خوش باشیم» او میگوید خلاصهی فلسفهی خیام این دو مطلب است و اینها هر دو غلطست. زیرا جهان یک دستگاه بیهوده و پوچی نیست بلکه در آن نظم و حکمتی مشهود است. از طرف دیگر بر فرض آنکه جهان بیهوده و پوچ باشد باز ما نمیتوانیم نسبت بگذشته و آینده بیپروا باشیم. نمیتوانیم در اندیشهی زندگی نبوده تنها یک دمی را با خوشی گذرانیم. خلاصهی مقالات او دربارهی خیام اینست. شما باین سخنان چه ایرادی دارید؟!. کدام جملهاش را نمیپسندید؟! بگویید من هم با شما همراهی کنم. مخصوصاً خواهشمندم ایرادهاتان را بگویید تا من باو برسانم. زیرا هر چند روز یک بار بادارهی پرچم رفته او را میبینم. دیدم در برابر این گفتهها بخاموشی گراییدند و سر پایین انداختند ، و چون دیدند من چشمم را بروی ایشان دوختهام و پاسخ میخواهم یکی سر برآورده با یک لحن آرامی چنین گفت : این مطلب راست هم باشد باو چه؟!. او چه کاره است؟! گفتم : این سخن بسیار بیهوده است زیرا بگفتهی شعرای خودتان :
اگر بینی که نابینا و چاهست اگر خاموش بنشینی گناهست
👇
این مطلب را کسی نمیدانست و یا جسارت گفتنش نمیکرد. در حالی که سراپا حقایقست. پس اگر کسی جلو افتاده میخواهد مردم را از اشتباه بیرون آورد آیا این گناه اوست؟!.. دیگر پیشوایان چگونه بودهاند؟!.. دیگری سر برآورده گفت : چه شده که دیگران نمیفهمند و تنها او میفهمد؟! گفتم این سخن هم پرتست. اگر بنا باین باشد باید هیچ یکی از کشفهای علمی را نپذیرفت. باید بهیچ یکی از پیشوایان نگرایید. سومی گفت : مگر ما ازو کمتریم که تبعیت از فکر او کنیم؟!. من دیگر پاسخی ندادم. زیرا دیدم اینها چندان در نادانی فرورفتهاند که نمیدانند که پذیرفتن حقایق در واقع پیروی کردن به خرد و فهم خویشتنست. نمیدانند که گوش ندادن بحقایق دلیل سبکمغزی و نافهمی آدم است ، دیگر در آن مجلس ننشسته برخاستم و بیرون آمدم.
این داستان نیک نشان میدهد که همان معاندان نیز حقایق را درک میکنند و اینست در برابر گفتههای ما هیچ ایرادی یا پاسخی پیدا نمیکنند. ولی چون خردهاشان ناتوانست و رشتهی اختیارشان در چنگ هوس و کینه و تعصب و خودخواهی و رشک و مانند اینهاست نمیتوانند بحقایق گردن گزارند و برخی از بس خشمناک میگردند که زبان به بیفرهنگی نیز باز مینمایند.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ این گفتارهای پراکنده را خود نویسنده سپس در یک دفتری بنام «در پیرامون خرد» گرد آورده است.
.
این داستان نیک نشان میدهد که همان معاندان نیز حقایق را درک میکنند و اینست در برابر گفتههای ما هیچ ایرادی یا پاسخی پیدا نمیکنند. ولی چون خردهاشان ناتوانست و رشتهی اختیارشان در چنگ هوس و کینه و تعصب و خودخواهی و رشک و مانند اینهاست نمیتوانند بحقایق گردن گزارند و برخی از بس خشمناک میگردند که زبان به بیفرهنگی نیز باز مینمایند.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ این گفتارهای پراکنده را خود نویسنده سپس در یک دفتری بنام «در پیرامون خرد» گرد آورده است.
.
🔸 شعر در ایران
🖌 احمد کسروی
📊 شمار ساتها : ۲۸ (اصلی) + ۱۳
بازپسین پراکنش : بهمن ۱۴۰۰
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این دفتر از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده میگردد.
دستیابی
.
🖌 احمد کسروی
📊 شمار ساتها : ۲۸ (اصلی) + ۱۳
بازپسین پراکنش : بهمن ۱۴۰۰
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این دفتر از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده میگردد.
دستیابی
.
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 7
(بهر 2 از 2)
🔸دربارهی وحی چه میگویید؟🔸
میگویند : دربارهی وحی چه میگویید؟ آیا چنان کاری ممکن است؟.
میگویم : وحی چیست و شما آن را به چه معنی میدانید؟.. اگر وحی آنست که فرشته از آسمان بیاید و از طرف خدا پیام آورد ، و یا میان خدا با کسی حائل و پرده برداشته شود ، چنین چیزی تماماً دروغ است.
وحی آنست که خدا کسی را بحقایق دانا کند ، و برای تکان دادن به فهمها و خردها و مبارزه با نادانیها و گمراهیها برانگیزد. چنین چیزی چه تعجبی دارد و چرا ممکن نباشد؟!.
این چیزیست که بارها بوده است و همه میدانند. از طرف دیگر ، این خودش لازمهی پیشرفت جهان است. آدمیان که در راه زندگی پیش میروند ، پیشرفت در زمینهی دین جز از این راه ممکن نیست.
🔸🔸🔸
نادانی مردمان در آن زمان بجایی رسیده بوده که میبینیم در یونان با همهی پیشرفتهایی که در راه تمدن نموده بودند با خدایان خیالی خود آن رفتارها را میکردهاند ، و آنهمه گرفتار آنها میبودهاند. در مصر که یکی از مراکز تمدن باستان شمرده شده ، مردم گاوی را با نشانههایی برگزیده بخدایی برمیداشتهاند ، و چون میمرده ، در دهات میگشتهاند ، و گاو دیگری را با همان علائم جستجو میکردهاند و چون پیدا میکردهاند برایش پرستشگاهی میساختهاند و کاهنانی را بخدمتش منصوب میکردند. در ایران مجسمههایی نبوده ، ولی در اینجا خدایان خیالی بسیار مانند مهر ، شهریور ، ناهید و مانند اینها میداشتهاند و گرفتار آنها بودهاند.
در چنین روزگار تاریکی ، زردشت برخاسته و با بتپرستی مبارزه کرده و چنین گفته : «اینها خدا نیستند و نمیتوانند باشند. سراسر این جهان یک دستگاه است. خدا نیز یکی است و او بیرون از این جهان میباشد».
آنچه از تاریخ برمیآید تا زمان زردشت مردمان کمتر میدانستهاند که در جهان (همچنین در خود آدمی) نیکیها و بدیها توأم و باهم میباشد ، و انسان باید طالب نیکیها باشد و از بدیها پرهیز نماید. آنچه امروز بنام «فرهنگ» (تربیت) شناخته میشود تا آن روز پایهای در جهان نداشته است.
حالا شما فکر کنید که آن پاکمرد به جهان با چه دیدهی باز و بینایی مینگریسته ، و آنچه را که میلیونها انسان ملتفت نبودند او ملتفت بوده و میفهمیده ، و از طرف دیگر ، در راه تکان دادن به خردها و فهمها ، و آموختن حقایق ، و برانداختن گمراهیها ، چه رنجها کشیده و چه آسیبها بجان پذیرفته است. آیا چنین کاری نشان برگزیدگی و برازندگی او نیست؟! دلیل ارتباط میانهی او با خدا نمیباشد؟.. اگر دانستن است پس چرا از صدها میلیون مردمان تنها او دانسته است؟! اگر کوشیدن است چرا تنها او کوشیده؟!
داستان برانگیختگی یکی از رازهای شگفت طبیعت است ، و میتوان آن را دلیل روشن دیگری به وجود خدا شمرد.
در موضوع پیغمبران چیزی که از قدر و اهمیت آنان کم میکند و زبان ایرادگیران را باز میکند ، آنست که دینهای ایشان که زمانش گذشته و همچون لباس کودکی که بزرگ شده بر بدن او تنگ و کوتاه میآید ، پیروان نادانشان این را در نظر نمیگیرند ، و امروز نیز آنها را به رخ مردمان میکشند ، و این باعث از چشم افتادن برانگیختگان و دینهاشان میشود. موضوع را با یک مَثَلی روشن میکنم :
همه میدانیم تا پانصد و ششصد سال پیش اسلحهها شمشیر و نیزه و تیر و کمان و سپر و کلاهخود و زره بود که همهی مردمان با آنها میجنگیدند. در آن روزگار اگر یک پهلوانی ، یا یک شوالیهای ، با کلاهخود و زره و شمشیر و تیر و کمان ، در خیابانی یا میدانی ظاهر میشد ، همهی چشمها بسوی او متوجه میگردید ، و همگان او را یک جنگجوی مجهز و تمامعیاری میشناختند و احترامش میکردند. ولی امروز اگر چنان کسی در یک جایی نمایان شود ، مردم همه مسخره کنند و او را دیوانه تصور کرده دنبالش کنند. چرا که زمان آن افزارهای جنگی گذشته است. [1]
دینهای پیشین نیز همان وضع را میدارد. چون زمان آنها گذشته ، و به قامت جهان تنگ و کوتاه شدهاند ، بناچار امروز خوار و بیقیمت به نظر میرسند. ولی این موضوع هیچگاه حقایق را تغییر نمیدهد ، و از اهمیتی که برانگیختگان داشتهاند کم نمیکند.
از آن طرف ، وحی ، به این معنی که شرح دادیم و برخاستن برانگیختگان به آن ترتیب که گفتیم ، لازمهی پیشرفت است. آدمیان که همیشه رو بسوی بهتری دارند ، و هر زمان چند گامی پیش میروند ، پیشرفت در رشتهی دین جز به این شکل ممکن نیست.
👇
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 7
(بهر 2 از 2)
🔸دربارهی وحی چه میگویید؟🔸
میگویند : دربارهی وحی چه میگویید؟ آیا چنان کاری ممکن است؟.
میگویم : وحی چیست و شما آن را به چه معنی میدانید؟.. اگر وحی آنست که فرشته از آسمان بیاید و از طرف خدا پیام آورد ، و یا میان خدا با کسی حائل و پرده برداشته شود ، چنین چیزی تماماً دروغ است.
وحی آنست که خدا کسی را بحقایق دانا کند ، و برای تکان دادن به فهمها و خردها و مبارزه با نادانیها و گمراهیها برانگیزد. چنین چیزی چه تعجبی دارد و چرا ممکن نباشد؟!.
این چیزیست که بارها بوده است و همه میدانند. از طرف دیگر ، این خودش لازمهی پیشرفت جهان است. آدمیان که در راه زندگی پیش میروند ، پیشرفت در زمینهی دین جز از این راه ممکن نیست.
🔸🔸🔸
نادانی مردمان در آن زمان بجایی رسیده بوده که میبینیم در یونان با همهی پیشرفتهایی که در راه تمدن نموده بودند با خدایان خیالی خود آن رفتارها را میکردهاند ، و آنهمه گرفتار آنها میبودهاند. در مصر که یکی از مراکز تمدن باستان شمرده شده ، مردم گاوی را با نشانههایی برگزیده بخدایی برمیداشتهاند ، و چون میمرده ، در دهات میگشتهاند ، و گاو دیگری را با همان علائم جستجو میکردهاند و چون پیدا میکردهاند برایش پرستشگاهی میساختهاند و کاهنانی را بخدمتش منصوب میکردند. در ایران مجسمههایی نبوده ، ولی در اینجا خدایان خیالی بسیار مانند مهر ، شهریور ، ناهید و مانند اینها میداشتهاند و گرفتار آنها بودهاند.
در چنین روزگار تاریکی ، زردشت برخاسته و با بتپرستی مبارزه کرده و چنین گفته : «اینها خدا نیستند و نمیتوانند باشند. سراسر این جهان یک دستگاه است. خدا نیز یکی است و او بیرون از این جهان میباشد».
آنچه از تاریخ برمیآید تا زمان زردشت مردمان کمتر میدانستهاند که در جهان (همچنین در خود آدمی) نیکیها و بدیها توأم و باهم میباشد ، و انسان باید طالب نیکیها باشد و از بدیها پرهیز نماید. آنچه امروز بنام «فرهنگ» (تربیت) شناخته میشود تا آن روز پایهای در جهان نداشته است.
حالا شما فکر کنید که آن پاکمرد به جهان با چه دیدهی باز و بینایی مینگریسته ، و آنچه را که میلیونها انسان ملتفت نبودند او ملتفت بوده و میفهمیده ، و از طرف دیگر ، در راه تکان دادن به خردها و فهمها ، و آموختن حقایق ، و برانداختن گمراهیها ، چه رنجها کشیده و چه آسیبها بجان پذیرفته است. آیا چنین کاری نشان برگزیدگی و برازندگی او نیست؟! دلیل ارتباط میانهی او با خدا نمیباشد؟.. اگر دانستن است پس چرا از صدها میلیون مردمان تنها او دانسته است؟! اگر کوشیدن است چرا تنها او کوشیده؟!
داستان برانگیختگی یکی از رازهای شگفت طبیعت است ، و میتوان آن را دلیل روشن دیگری به وجود خدا شمرد.
در موضوع پیغمبران چیزی که از قدر و اهمیت آنان کم میکند و زبان ایرادگیران را باز میکند ، آنست که دینهای ایشان که زمانش گذشته و همچون لباس کودکی که بزرگ شده بر بدن او تنگ و کوتاه میآید ، پیروان نادانشان این را در نظر نمیگیرند ، و امروز نیز آنها را به رخ مردمان میکشند ، و این باعث از چشم افتادن برانگیختگان و دینهاشان میشود. موضوع را با یک مَثَلی روشن میکنم :
همه میدانیم تا پانصد و ششصد سال پیش اسلحهها شمشیر و نیزه و تیر و کمان و سپر و کلاهخود و زره بود که همهی مردمان با آنها میجنگیدند. در آن روزگار اگر یک پهلوانی ، یا یک شوالیهای ، با کلاهخود و زره و شمشیر و تیر و کمان ، در خیابانی یا میدانی ظاهر میشد ، همهی چشمها بسوی او متوجه میگردید ، و همگان او را یک جنگجوی مجهز و تمامعیاری میشناختند و احترامش میکردند. ولی امروز اگر چنان کسی در یک جایی نمایان شود ، مردم همه مسخره کنند و او را دیوانه تصور کرده دنبالش کنند. چرا که زمان آن افزارهای جنگی گذشته است. [1]
دینهای پیشین نیز همان وضع را میدارد. چون زمان آنها گذشته ، و به قامت جهان تنگ و کوتاه شدهاند ، بناچار امروز خوار و بیقیمت به نظر میرسند. ولی این موضوع هیچگاه حقایق را تغییر نمیدهد ، و از اهمیتی که برانگیختگان داشتهاند کم نمیکند.
از آن طرف ، وحی ، به این معنی که شرح دادیم و برخاستن برانگیختگان به آن ترتیب که گفتیم ، لازمهی پیشرفت است. آدمیان که همیشه رو بسوی بهتری دارند ، و هر زمان چند گامی پیش میروند ، پیشرفت در رشتهی دین جز به این شکل ممکن نیست.
👇
[1] : مثال دیگر : تا پیش از اختراع چراغبرق و چراغقوه ، پیهسوز و مشعل بکار میرفت. ولی امروز اگر کسی بجای چراغقوه و چراغبرق ، پیهسوز و مشعل بکار برد مایهی مسخره و اعتراض اطرافیان خواهد شد. امروز پیهسوز و مشعل را در موزهها و دکان عتیقهفروشی میتوان یافت. با آنکه میدانیم آنها در زمان خود ابزارهای سودمندی بودهاند ولی در این روزگار چون زمانشان گذشته خوار و بیقدر بنظر میرسند و بکار بردن آنها خندهآور و دور از خرد میباشد.
.
.
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)
چون کتاب «سرنوشت» بچاپ رسید و انتشار یافت ، کسانی که آن را خواندهاند میگویند : «عیبش اینست که مختصر است. مطالب با کوتاهی بیان گردیده و اثرش کم خواهد بود». میپرسند : «بالاخره امروز چاره چیست؟.. در برابر این پیشامد چه باید کرد؟..»
میگویم : دردها همان اندازه که شرح داده شده کافیست. اما دربارهی درمان میتوان سخنان گشادهتری راند ، و من چون وعده داده بودم در آن باره کتاب دیگری نویسم ، اینک بوعدهی خود وفا میکنم.
میپرسید : «امروز چاره چیست؟..». آنچه من میدانم امروز باید بچند چیزی اهمیت داد و کارهایی را بانجام رسانید تا کشور از نابودی ایمن باشد و ما فرصت پیدا کرده بتوانیم بدردهای خود چاره کنیم. آن چند چیز اینهاست که میخواهم یکایک بگفتگو گزارم :
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت :
در گام نخست باید لجاجت را بکنار گزاشت. باید چه حزب توده با ارادهی ملی ، چه اقلیت مجلس با اکثریت آن ، چه روزنامههای دست چپ با روزنامههای دست راست ؛ لجاجت را بکنار گزارند و بیش از این باهم نستیزند. لجاجت و ستیزه فهم و خرد را ناتوان میگرداند ، احساسات را از کار میاندازد.
با لجاجت شما نخواهید توانست سود و زیان کشور را تشخیص دهید ، لجاجت پرده بروی بینش شما فروخواهد آویخت. بر فرض هم که تشخیص دهید ، لجاجت نخواهد گزاشت فهمیدهی خود را بمرحلهی عمل آورید. شما الان هر یکی میخواهید طرف را بزمین زنید و هرچه بادا باد ، و این بسیار خطاست.
روزی به یکی از سران حزب توده گفتم : فلان مرد که کهنهپرست و مفتخوار است و با اندیشههای شما موافق نیست و نمیتواند بود ، چرا همراهش گردانیدهاید؟!.. گفت : «مقصود این بود در برابر سید ضیاء مقاومت کند». دیدم راست میگوید. چون کار بلجاجت کشیده تنها آن میخواهند که طرف را بزمین زنند. اصل مقصد در کنار مانده و این خود مقصدی گردیده. همین رفتار را آقای سید ضیاء در برابر آنها میکند. او هم برای آنکه فیروز گردد ، از مصالح کشور و توده چشم پوشیده بارتجاع پشتیبانی مینماید. همین لجاجت است که میگویم باید از میان برود.
نمیگویم اینها باهم آشتی کنند. نمیخواهم باختلافات خود ماستمالانه پرده کشند. چنین کاری نشدنیست و نتیجه هم نخواهد داد. بلکه میخواهم در همان اختلافات و گفتگو که دارند با منطق پیش آیند. مقصودشان تنها پیش بردن گفتههای خودشان نباشد. مصالح کشور را بیشتر بدیده گیرند. حرفهاشان را با دلیل توأم گردانند تا مردم بخوانند و از روی فهم و اندیشه قضاوت کنند.
«سید فلسطینی» ، «مستر ضیاء» ، «حزب قلابی» ، «تودهچی» ، «تجزیهچی» و امثال اینها جز دشنام نیست ، جز میوهی لجاجت نیست. همه میدانیم که آقا سید ضیاء ایرانیست. پدر و خانوادهاش را هم میشناسیم. حزب توده هم حزب مرتب حسابیست.
جای افسوسست که در این کشور از بس روزنامهها باهم کشاکش کردهاند ، یک دسته الفاظ بیکبار معانی خود را از دست داده. این کلمهها نیز از آنهاست.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]
چون کتاب «سرنوشت» بچاپ رسید و انتشار یافت ، کسانی که آن را خواندهاند میگویند : «عیبش اینست که مختصر است. مطالب با کوتاهی بیان گردیده و اثرش کم خواهد بود». میپرسند : «بالاخره امروز چاره چیست؟.. در برابر این پیشامد چه باید کرد؟..»
میگویم : دردها همان اندازه که شرح داده شده کافیست. اما دربارهی درمان میتوان سخنان گشادهتری راند ، و من چون وعده داده بودم در آن باره کتاب دیگری نویسم ، اینک بوعدهی خود وفا میکنم.
میپرسید : «امروز چاره چیست؟..». آنچه من میدانم امروز باید بچند چیزی اهمیت داد و کارهایی را بانجام رسانید تا کشور از نابودی ایمن باشد و ما فرصت پیدا کرده بتوانیم بدردهای خود چاره کنیم. آن چند چیز اینهاست که میخواهم یکایک بگفتگو گزارم :
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت :
در گام نخست باید لجاجت را بکنار گزاشت. باید چه حزب توده با ارادهی ملی ، چه اقلیت مجلس با اکثریت آن ، چه روزنامههای دست چپ با روزنامههای دست راست ؛ لجاجت را بکنار گزارند و بیش از این باهم نستیزند. لجاجت و ستیزه فهم و خرد را ناتوان میگرداند ، احساسات را از کار میاندازد.
با لجاجت شما نخواهید توانست سود و زیان کشور را تشخیص دهید ، لجاجت پرده بروی بینش شما فروخواهد آویخت. بر فرض هم که تشخیص دهید ، لجاجت نخواهد گزاشت فهمیدهی خود را بمرحلهی عمل آورید. شما الان هر یکی میخواهید طرف را بزمین زنید و هرچه بادا باد ، و این بسیار خطاست.
روزی به یکی از سران حزب توده گفتم : فلان مرد که کهنهپرست و مفتخوار است و با اندیشههای شما موافق نیست و نمیتواند بود ، چرا همراهش گردانیدهاید؟!.. گفت : «مقصود این بود در برابر سید ضیاء مقاومت کند». دیدم راست میگوید. چون کار بلجاجت کشیده تنها آن میخواهند که طرف را بزمین زنند. اصل مقصد در کنار مانده و این خود مقصدی گردیده. همین رفتار را آقای سید ضیاء در برابر آنها میکند. او هم برای آنکه فیروز گردد ، از مصالح کشور و توده چشم پوشیده بارتجاع پشتیبانی مینماید. همین لجاجت است که میگویم باید از میان برود.
نمیگویم اینها باهم آشتی کنند. نمیخواهم باختلافات خود ماستمالانه پرده کشند. چنین کاری نشدنیست و نتیجه هم نخواهد داد. بلکه میخواهم در همان اختلافات و گفتگو که دارند با منطق پیش آیند. مقصودشان تنها پیش بردن گفتههای خودشان نباشد. مصالح کشور را بیشتر بدیده گیرند. حرفهاشان را با دلیل توأم گردانند تا مردم بخوانند و از روی فهم و اندیشه قضاوت کنند.
«سید فلسطینی» ، «مستر ضیاء» ، «حزب قلابی» ، «تودهچی» ، «تجزیهچی» و امثال اینها جز دشنام نیست ، جز میوهی لجاجت نیست. همه میدانیم که آقا سید ضیاء ایرانیست. پدر و خانوادهاش را هم میشناسیم. حزب توده هم حزب مرتب حسابیست.
جای افسوسست که در این کشور از بس روزنامهها باهم کشاکش کردهاند ، یک دسته الفاظ بیکبار معانی خود را از دست داده. این کلمهها نیز از آنهاست.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 30ـ چند پرسش و پاسخهای آنها (تکهی سه از سه)
سوم میپرسید : «آیا میتوان از روی حقایق زندگی کرد؟..» من نمیدانم شما چه چیزها را «حقایق» میپندارید که این پرسش را میکنید. اگر با حقایق زندگی نمیتوان کرد پس برای چه از دزدی و راهزنی جلوگیری میکنید؟. برای چه کلاهبرداری را بد میدانید؟! برای چه با بیماریها مبارزه میکنید؟!.. برای چه بکشت و کار میپردازید؟!.. برای چه وزارت جنگ برپا کردهاید و سپاه تهیه میکنید؟!. برای چه شهربانی و شهرداری بنیاد نهادهاید؟!.. برای چه دبیرستان و دانشکده باز کردهاید؟!.. نه ، دور نمیروم ، برای چه نان میخورید؟!. برای چه آب مینوشید؟!. برای چه میخوابید؟!.. برای چه رخت میپوشید؟!.. همچنین صد پرسش دیگری که میتوان پرسید.
زیرا اینها هر یکی از پیروی به یک حقیقتی پدید آمده. از دزدی و راهزنی جلوگیری میکنید برای آنکه «دزدی و راهزنی آرامش و نظم توده را بهم میزند» ، و همین خود یک حقیقتی است ، با بیماریها مبارزه میکنید برای آنکه «بیماریها آدمی را رنجور و ناآسوده میگرداند» و همین نیز حقیقت دیگری میباشد ، بکشت و کار میپردازید برای آنکه «بکشت و کار نیازمندید تا روزی خود را بدست آورید» ، و این یک حقیقتی بشمار است. همچنین در آن موضوعهای دیگر که همگی در نتیجهی پیروی از حقایق پدید آمده است.
شما از همهی اینها چشم پوشیده میگویید : «آیا میتوان از روی حقایق زندگی کرد؟» اگر کسی مطلب را وارونه گردانیده میپرسید : «آیا میتوان جز با حقایق زندگی کرد؟..» شگفتی سخنش کمتر بود.
هرچه هست باید مطلب را شرح دهیم. این زمینه یکی از لغزشگاههای ایرانیانست و همیشه این جمله را بر زبان دارند : «مگر میشود با حقایق زندگی کرد؟». باید دانست حقایق به دو رشته است : یک رشته حقایق آشکار که همه کس میداند (از قبیل حقایقی که در بالا یاد کردیم) و یک رشته حقایق نهان که هر کس نمیداند (از قبیل حقایقی که درمیانهی ما و دیگران مورد بحث است و تاکنون در پرچم بسیاری از آنها را شرح دادهایم).
پیداست که گفتگو در زمینهی این یک رشتهی دوم میباشد. دربارهی اینهاست که بسیاری از مردم بهانهها میآورند و شما نیز آن پرسش را میکنید. باید دانست که مردمان در زندگانی مخیرند که باین حقایق پیروی نمایند و یا آنها را کنار نهاده بهوس یا به پندار یا از روی نادانی رفتار دیگری پیش گیرند. چیزی که هست در نتیجه تفاوت بسیاری خواهند داشت. مردمی که بحقایق پیروی نمایند یک زندگی سرفرازانه و نیکی خواهند داشت و از آسایش و خرسندی بهرهی بیشتر خواهند یافت. ولی مردمی که بهوس یا پندار گراییده از حقایق دور افتند ناگزیر زندگی پستی پیدا کرده از آسایش بهرهی بسیار کمی خواهند دید.
مثلاً یکی از آن حقایق اینست : «یک مردمی که در یک کشور میزیند باید دارای یک راه و یک آرمان باشند تا بتوانند دست بهم دهند و نیرو پدید آورند و آزادی خود را نگه دارند و بدستیاری همدیگر بسختیهای زندگانی فیروز درآیند» این یک حقیقت بسیار گرانمایهایست. کنون اگر مردمی این را دریابند و یک راهنمایی (یا راهنمایانی) از میان ایشان برخیزد و همگی را به یک راه و به یک آرمان خوانَد ناگزیر درمیان ایشان یگانگی و همدستی پدید آید و یک تودهی نیرومندی باشند که آزادی خود را نگه دارند و با سرفرازی زندگی بسر برند (همچون بسیاری از تودههای اروپایی که بیش یا کم از این حقیقت آگاهند و پیروی بآن نمودهاند) ، و اگر مردمی از آن ناآگاه باشند و یا بیپروایی نمایند و بهوس و پندار هر کسی اندیشههای دیگری در مغز خود بپروراند و هر دستهای آرزو و آرمان دیگری را دنبال کنند ناگزیر پراکنده و پریشان باشند و هیچگاه با یکدیگر یگانه و همدست نتوانند بود و یک نیرویی در برابر بیگانگان پدید نتوانند آورد و اینست همیشه لگدمال و زیردست باشند و از آسایش و خرسندی کمتر بهره بینند ، (همچون ایرانیان که از آن حقیقت دور بودهاند و همیشه جز بهوسبازی و پندارپرستی نکوشیدهاند و امروز بسزای نادانیهای خود گرفتار و لگدمال میباشند).
به همین یک مثل بس میکنم و شما ببینید آیا میتوان با حقایق زندگی کرد یا نه؟!.. ببینید آیا پیروی از حقایق بهتر است یا پیروی از هوسها و پندارها و نادانیها؟!. آیا کدام یکی برای این توده سزاوارتر است؟!..
(پرچم روزانه شمارههای 167 ، 168 و 169)
.
🔸 30ـ چند پرسش و پاسخهای آنها (تکهی سه از سه)
سوم میپرسید : «آیا میتوان از روی حقایق زندگی کرد؟..» من نمیدانم شما چه چیزها را «حقایق» میپندارید که این پرسش را میکنید. اگر با حقایق زندگی نمیتوان کرد پس برای چه از دزدی و راهزنی جلوگیری میکنید؟. برای چه کلاهبرداری را بد میدانید؟! برای چه با بیماریها مبارزه میکنید؟!.. برای چه بکشت و کار میپردازید؟!.. برای چه وزارت جنگ برپا کردهاید و سپاه تهیه میکنید؟!. برای چه شهربانی و شهرداری بنیاد نهادهاید؟!.. برای چه دبیرستان و دانشکده باز کردهاید؟!.. نه ، دور نمیروم ، برای چه نان میخورید؟!. برای چه آب مینوشید؟!. برای چه میخوابید؟!.. برای چه رخت میپوشید؟!.. همچنین صد پرسش دیگری که میتوان پرسید.
زیرا اینها هر یکی از پیروی به یک حقیقتی پدید آمده. از دزدی و راهزنی جلوگیری میکنید برای آنکه «دزدی و راهزنی آرامش و نظم توده را بهم میزند» ، و همین خود یک حقیقتی است ، با بیماریها مبارزه میکنید برای آنکه «بیماریها آدمی را رنجور و ناآسوده میگرداند» و همین نیز حقیقت دیگری میباشد ، بکشت و کار میپردازید برای آنکه «بکشت و کار نیازمندید تا روزی خود را بدست آورید» ، و این یک حقیقتی بشمار است. همچنین در آن موضوعهای دیگر که همگی در نتیجهی پیروی از حقایق پدید آمده است.
شما از همهی اینها چشم پوشیده میگویید : «آیا میتوان از روی حقایق زندگی کرد؟» اگر کسی مطلب را وارونه گردانیده میپرسید : «آیا میتوان جز با حقایق زندگی کرد؟..» شگفتی سخنش کمتر بود.
هرچه هست باید مطلب را شرح دهیم. این زمینه یکی از لغزشگاههای ایرانیانست و همیشه این جمله را بر زبان دارند : «مگر میشود با حقایق زندگی کرد؟». باید دانست حقایق به دو رشته است : یک رشته حقایق آشکار که همه کس میداند (از قبیل حقایقی که در بالا یاد کردیم) و یک رشته حقایق نهان که هر کس نمیداند (از قبیل حقایقی که درمیانهی ما و دیگران مورد بحث است و تاکنون در پرچم بسیاری از آنها را شرح دادهایم).
پیداست که گفتگو در زمینهی این یک رشتهی دوم میباشد. دربارهی اینهاست که بسیاری از مردم بهانهها میآورند و شما نیز آن پرسش را میکنید. باید دانست که مردمان در زندگانی مخیرند که باین حقایق پیروی نمایند و یا آنها را کنار نهاده بهوس یا به پندار یا از روی نادانی رفتار دیگری پیش گیرند. چیزی که هست در نتیجه تفاوت بسیاری خواهند داشت. مردمی که بحقایق پیروی نمایند یک زندگی سرفرازانه و نیکی خواهند داشت و از آسایش و خرسندی بهرهی بیشتر خواهند یافت. ولی مردمی که بهوس یا پندار گراییده از حقایق دور افتند ناگزیر زندگی پستی پیدا کرده از آسایش بهرهی بسیار کمی خواهند دید.
مثلاً یکی از آن حقایق اینست : «یک مردمی که در یک کشور میزیند باید دارای یک راه و یک آرمان باشند تا بتوانند دست بهم دهند و نیرو پدید آورند و آزادی خود را نگه دارند و بدستیاری همدیگر بسختیهای زندگانی فیروز درآیند» این یک حقیقت بسیار گرانمایهایست. کنون اگر مردمی این را دریابند و یک راهنمایی (یا راهنمایانی) از میان ایشان برخیزد و همگی را به یک راه و به یک آرمان خوانَد ناگزیر درمیان ایشان یگانگی و همدستی پدید آید و یک تودهی نیرومندی باشند که آزادی خود را نگه دارند و با سرفرازی زندگی بسر برند (همچون بسیاری از تودههای اروپایی که بیش یا کم از این حقیقت آگاهند و پیروی بآن نمودهاند) ، و اگر مردمی از آن ناآگاه باشند و یا بیپروایی نمایند و بهوس و پندار هر کسی اندیشههای دیگری در مغز خود بپروراند و هر دستهای آرزو و آرمان دیگری را دنبال کنند ناگزیر پراکنده و پریشان باشند و هیچگاه با یکدیگر یگانه و همدست نتوانند بود و یک نیرویی در برابر بیگانگان پدید نتوانند آورد و اینست همیشه لگدمال و زیردست باشند و از آسایش و خرسندی کمتر بهره بینند ، (همچون ایرانیان که از آن حقیقت دور بودهاند و همیشه جز بهوسبازی و پندارپرستی نکوشیدهاند و امروز بسزای نادانیهای خود گرفتار و لگدمال میباشند).
به همین یک مثل بس میکنم و شما ببینید آیا میتوان با حقایق زندگی کرد یا نه؟!.. ببینید آیا پیروی از حقایق بهتر است یا پیروی از هوسها و پندارها و نادانیها؟!. آیا کدام یکی برای این توده سزاوارتر است؟!..
(پرچم روزانه شمارههای 167 ، 168 و 169)
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸 سخنانی که باید فراموش نکرد.
🔹 یک لغزش بزرگ
🖌 احمد کسروی
🛎 کانال پاکدینی
🔹 یک لغزش بزرگ
🖌 احمد کسروی
🛎 کانال پاکدینی
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 8
(بهر 1 از 1)
🔸در جهان گاهی دست آفریدگار نمایانست.🔸
جهان دستگاهیست مرتب و منظم ، بخودی خود میگردد ، و از روی قاعده و نظمی پیش میرود. ولی گاهی نیز در آن دست آفریدگار نمایان است.
پیدایش برانگیختگان یکی از آن مواقع است.
پیدایش برانگیختگان خود نشانی از وجود خداست.
یک برانگیخته مردی مانند دیگران است ، آنچه اهمیت دارد گفتهها و تعلیمات او است.
🔸🔸🔸
جهان یک دستگاه منظم و مرتبی است که بخودی خود میگردد ، و از روی قاعده و نظمی پیش میرود. ولی گاهی در آن دست آفریدگار نمایان است.
جهان دستگاهی است خودکار : شب و روزش از خودش ، زمستان و تابستانش از خودش ، مرگ و زندگی از خودش ، باران و تگرگ از خودش ، پیشرفت از خودش ، اضافه شدن به تنوع مخلوقات از خودش ، اینها همه از روی یک نظمی انجام شده و تکرار میشود. ولی گاهی نیز کارهایی غیرمنتظره ـ یا بهتر گویم : جهشهایی ـ در آن رخ میدهد که باید گفت : دست آفریدگار در میان کارها نمایانست.
دانشمندان از چگونگی پیدایش آفتاب و زمین و دیگر کرهها ، و از پیدایش گیاهان و درختان و جانوران و آدمیان بروی زمین سخن میگویند. ما اگر گفتهها یا بهتر گویم : تئوریهای آنان را صحیح بدانیم چنین میگویند :
روزی بوده که آفتاب و ماه و زمین و دیگر کرات و ستارگان وجود نداشته و بجای همهی آنها یک تودهی بخاری در فضا قرار داشته. این تودهی بخار ناگهان شروع کرده به دور خود چرخیدن ، و در میان این چرخیدن تکههایی از آن جدا گردیده و بفضا پرتاب شده ، و هر کدام در یک فاصلهی خاصی هم به دور خود و هم به دور «تودهی مادر» (تکهی اصلی) شروع به چرخیدن کرده ، که زمین ما و دیگر کرات و ماهها (قمرها) از آن بوجود آمده.
در این کرهی زمین ، تا یک زمان بسیار درازی که آن را کسی نمیداند ، از گیاه و درخت و از جانور و آدمی نشانی نبوده ، تا هنگامی رسیده که گیاهان و درختان سر برآورده. سپس هزارها سال گذشته تا جانوران بوجود آمدهاند. سپس نیز هزاران سال دیگر گذشته تا انسان پیدا شده است.
اینها چیزهاییست که دانشها میگویند ، و شما چون دقت کنید هر یکی کاری دور از انتظار بوده ، و در اینجاهاست که ما میگوییم : دست آفریدگار نمایان است ، زیرا :
تودهی بخار که در فضا ثابت بوده ، چرا و چگونه شروع به چرخیدن کرده؟!
تکههایی که از آن جدا شده از چه طریق و به چه علتی به دور خود و به دور تودهی مادر شروع به چرخیدن کردهاند؟!.. برای چه هر یک از آنها در یک فاصلهی خاصی قرار گرفته؟! چه شده که چنین نظمی بوجود آمده؟!
در روی زمین که گیاه و درخت نبوده ، چگونه پیدا شده؟!.
زندگی در این کره چرا و از چه طریق بوجود آمده؟!.
سرانجام انسان با گوهر ویژهی خود (گوهر روان) چگونه پیدا شده؟! اگر از بوزینه (میمون) جدا شده پس این تفاوت در گوهر چگونه رخ داده؟!
آیا جز اینست که در هر یکی از اینها جهش رخ داده است؟! آیا جز آنست که خواست و ارادهی آفریدگار درمیان بوده؟!
پیدایش برانگیختگان نیز از این قبیل است. در آن نیز خواست آفریدگار در میان بوده و دست او نمایان است. یک مردی از میان میلیونها مردمان قد علم میکند ، راه زندگی را نشان میدهد ، جز حقایق نمیگوید ، جز بسود مردم جهان تلاش نمیکند ، و با تمامی گمراهیها مبارزه میکند. چنین کسی غیر از برانگیختهی خدا نمیتواند باشد. چنین کسی جز بخواست آفریدگار نمیتواند برخیزد.
از همینجاست که میگوییم : پیدایش برانگیختگان خودش نشانی از هستی آفریدگار است. در همینجاست که میگوییم : خدا جهان را به حال خود رها نمیکند.
کسانی میگویند : این در خود طبیعت هست که گاهی کسی با نیروی خارقالعادهای برخیزد و مردمان را بحقایق آشنا گرداند. میگویم : همان طبیعت کارخانهی آفریدگار است ، و ما نیز سخنمان از آنست. اینکه در طبیعت هست مخالف گفتهی ما نخواهد بود.
یک گمراهی بزرگی دربارهی برانگیختگان اینست که کسانی تمام اهمیت و همهی قیمت را بشخص برانگیخته میدهند ، و خیال میکنند که او در سرشت و خلقت بدیگران برتری دارد ، و خدا که او را انتخاب کرده برای شناسانیدنش بوده ، و از اینروست که در دین جایگاهی برای او قایل میشوند ، و نامش را با نام خدا توأم میکنند. پیروان هر دینی دربارهی برانگیختهی خود همین باور را دارند. آنان که معنی دین را ندانستهاند این هم نادانی دیگری از آنها است.
👇
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 8
(بهر 1 از 1)
🔸در جهان گاهی دست آفریدگار نمایانست.🔸
جهان دستگاهیست مرتب و منظم ، بخودی خود میگردد ، و از روی قاعده و نظمی پیش میرود. ولی گاهی نیز در آن دست آفریدگار نمایان است.
پیدایش برانگیختگان یکی از آن مواقع است.
پیدایش برانگیختگان خود نشانی از وجود خداست.
یک برانگیخته مردی مانند دیگران است ، آنچه اهمیت دارد گفتهها و تعلیمات او است.
🔸🔸🔸
جهان یک دستگاه منظم و مرتبی است که بخودی خود میگردد ، و از روی قاعده و نظمی پیش میرود. ولی گاهی در آن دست آفریدگار نمایان است.
جهان دستگاهی است خودکار : شب و روزش از خودش ، زمستان و تابستانش از خودش ، مرگ و زندگی از خودش ، باران و تگرگ از خودش ، پیشرفت از خودش ، اضافه شدن به تنوع مخلوقات از خودش ، اینها همه از روی یک نظمی انجام شده و تکرار میشود. ولی گاهی نیز کارهایی غیرمنتظره ـ یا بهتر گویم : جهشهایی ـ در آن رخ میدهد که باید گفت : دست آفریدگار در میان کارها نمایانست.
دانشمندان از چگونگی پیدایش آفتاب و زمین و دیگر کرهها ، و از پیدایش گیاهان و درختان و جانوران و آدمیان بروی زمین سخن میگویند. ما اگر گفتهها یا بهتر گویم : تئوریهای آنان را صحیح بدانیم چنین میگویند :
روزی بوده که آفتاب و ماه و زمین و دیگر کرات و ستارگان وجود نداشته و بجای همهی آنها یک تودهی بخاری در فضا قرار داشته. این تودهی بخار ناگهان شروع کرده به دور خود چرخیدن ، و در میان این چرخیدن تکههایی از آن جدا گردیده و بفضا پرتاب شده ، و هر کدام در یک فاصلهی خاصی هم به دور خود و هم به دور «تودهی مادر» (تکهی اصلی) شروع به چرخیدن کرده ، که زمین ما و دیگر کرات و ماهها (قمرها) از آن بوجود آمده.
در این کرهی زمین ، تا یک زمان بسیار درازی که آن را کسی نمیداند ، از گیاه و درخت و از جانور و آدمی نشانی نبوده ، تا هنگامی رسیده که گیاهان و درختان سر برآورده. سپس هزارها سال گذشته تا جانوران بوجود آمدهاند. سپس نیز هزاران سال دیگر گذشته تا انسان پیدا شده است.
اینها چیزهاییست که دانشها میگویند ، و شما چون دقت کنید هر یکی کاری دور از انتظار بوده ، و در اینجاهاست که ما میگوییم : دست آفریدگار نمایان است ، زیرا :
تودهی بخار که در فضا ثابت بوده ، چرا و چگونه شروع به چرخیدن کرده؟!
تکههایی که از آن جدا شده از چه طریق و به چه علتی به دور خود و به دور تودهی مادر شروع به چرخیدن کردهاند؟!.. برای چه هر یک از آنها در یک فاصلهی خاصی قرار گرفته؟! چه شده که چنین نظمی بوجود آمده؟!
در روی زمین که گیاه و درخت نبوده ، چگونه پیدا شده؟!.
زندگی در این کره چرا و از چه طریق بوجود آمده؟!.
سرانجام انسان با گوهر ویژهی خود (گوهر روان) چگونه پیدا شده؟! اگر از بوزینه (میمون) جدا شده پس این تفاوت در گوهر چگونه رخ داده؟!
آیا جز اینست که در هر یکی از اینها جهش رخ داده است؟! آیا جز آنست که خواست و ارادهی آفریدگار درمیان بوده؟!
پیدایش برانگیختگان نیز از این قبیل است. در آن نیز خواست آفریدگار در میان بوده و دست او نمایان است. یک مردی از میان میلیونها مردمان قد علم میکند ، راه زندگی را نشان میدهد ، جز حقایق نمیگوید ، جز بسود مردم جهان تلاش نمیکند ، و با تمامی گمراهیها مبارزه میکند. چنین کسی غیر از برانگیختهی خدا نمیتواند باشد. چنین کسی جز بخواست آفریدگار نمیتواند برخیزد.
از همینجاست که میگوییم : پیدایش برانگیختگان خودش نشانی از هستی آفریدگار است. در همینجاست که میگوییم : خدا جهان را به حال خود رها نمیکند.
کسانی میگویند : این در خود طبیعت هست که گاهی کسی با نیروی خارقالعادهای برخیزد و مردمان را بحقایق آشنا گرداند. میگویم : همان طبیعت کارخانهی آفریدگار است ، و ما نیز سخنمان از آنست. اینکه در طبیعت هست مخالف گفتهی ما نخواهد بود.
یک گمراهی بزرگی دربارهی برانگیختگان اینست که کسانی تمام اهمیت و همهی قیمت را بشخص برانگیخته میدهند ، و خیال میکنند که او در سرشت و خلقت بدیگران برتری دارد ، و خدا که او را انتخاب کرده برای شناسانیدنش بوده ، و از اینروست که در دین جایگاهی برای او قایل میشوند ، و نامش را با نام خدا توأم میکنند. پیروان هر دینی دربارهی برانگیختهی خود همین باور را دارند. آنان که معنی دین را ندانستهاند این هم نادانی دیگری از آنها است.
👇
یک برانگیخته مردی مانند دیگران است. خدا او را از میان دیگران برگزیده و برای کوشش برانگیخته. آنچه دارای اهمیت و ارزش است راهنماییها و تعلیمات اوست. قدر و مقامی که خواهد یافت از آنجاست که در راه پیشرفتِ این راهنماییها و تعلیمات کوشیده ، از آنجاست که در راه خواست خدا رنج برده و سختی کشیده ، از آنجاست که یک راه رستگاری پیش پای مردمان باز نموده.
باید گفت : دین برای مردم است و مردم برای دین نیستند. آنچه بزرگ و گرانبها است پیشرفت مردمان جهان و خواست آفریدگار در این باره میباشد. باید همهی اهمیت را به این داد.
.
باید گفت : دین برای مردم است و مردم برای دین نیستند. آنچه بزرگ و گرانبها است پیشرفت مردمان جهان و خواست آفریدگار در این باره میباشد. باید همهی اهمیت را به این داد.
.
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت : (تکهی 2)
در این چهار سال دورهی آزادی و دمکراسی میشد از سیاست و اجتماع گفتارها راند و اندیشههای مردم را روشن گردانید. افسوس که لجاجت و دشمنی جلو گرفته ، افسوس که به نشده و بدتر گردیده.
آقایان ، شما که در این چند سال بکارهای سیاسی و اجتماعی وارد شدهاید ، گفتارها و کردارهای شما در سرگذشت این کشور مؤثر بوده. نامهای شما در تاریخ جا باز کرده. فرزندان آینده دربارهی شما قضاوت خواهند کرد. چنانکه ما امروز نشسته از میرزا تقیخان امیرکبیر و میرزا علیاصغرخان اتابک و حاجیمیرزا آقاسی و محمدشاه و ناصرالدینشاه و امینالدوله و دیگران سخن میرانیم ، یک روز هم مردم نشسته از دکتر مصدق و دکتر کشاورز و دکتر رادمنش و سید ضیاءالدین و آقایان اسکندری و فداکار سخن خواهند راند و در کارهاتان بقضاوت خواهند پرداخت ، و اگر خدا نکرده ایران سرنوشت سیاهی پیدا کرد ، شما را باعث و پاسخده[=مسئول] آن سرنوشت خواهند شناخت.
آقایان عزیز ، در کار توده وارد شدهاید آن هم میخواهید لجاجت بخرج دهید. آیا شما خواهید توانست با چنین حالی این توده را بشاهراه خوشبختی رسانید؟!..
شاید شما اهمیت کار خود را نمیفهمید. اگر جنگی پیش آید و این کشور میدان کارزار گردد هیچ اندیشیدهاید که چه بدبختیها پدیدار تواند گردید؟!.. در این کشور که ایلاتش گوشبزنگ آشوبند که فرصت یافته سر راهها را گیرند و آمدوشد کاروانها را ببرند و حاجیهای انباردارش در جستجوی بهانهاند که خواربار را بانبار زنند و مردم را از گرسنگی بکشند ، هیچ اندیشیدهاید اگر جنگی پیش آید و نظمها بهم خورد چه فاجعهها رخ تواند داد؟!..
شما را نمیدانم ، من هر زمان در روزنامهها حال بدبختیهای آلمان را میخوانم ، ایران و بیم جنگ آینده بیادم میافتد و مرا بسیار ناآسوده میگرداند. آلمانیها آن مردم میهنپرست که صد علاقه بهمدیگر داشتند و صد نظم و ارتباط درمیانشان حکمروا بود ، در نتیجهی جنگ چنان نظمها از هم گسیخته و علاقهها از میان رفته که چنانکه مینویسند هزارها زنها و دخترها ناچارند یا تن بفحشا دهند و لقمهنانی بدست آورند و یا از گرسنگی بمیرند.
تنها آلمان نیست. در سراسر اروپا گرسنگی گریبانگیر تودهها شده. انگلستان آن کشوری که از جنگ فیروز درآمده و همهی نظمهایش پایدار است ، بروید و ببینید از خواربار چه سختیها میکشند. شش سال دورهی جنگ را زیر بمباران زیسته و با صد سختی بسر بردهاند و اکنون که چند ماه است جنگ نیست ، هنوز در آنجا خواربار بحال عادی برنگشته.
اینها همه آیندهی ایرانیان را بیاد من میاندازد. جای خشنودیست که کنفرانس مسکو با خوشی پایان پذیرفت و بیم جنگ کمی دورتر گردید. میتوان گفت دولتهای بزرگ نتایج بسیار وخیم جنگ را در نظر دارند که تا میتوانند بحل اختلافات میکوشند.
امروز در سراسر جهان از جنگ میترسند و یکی از نقطههایی که میتواند جرقهی آتش از آنجا جهد و بانبار باروت افتد ایرانست. همه میدانند ایران از جاهاییست که سیاست دو دولت همچشم در آن بهم رسیده. در این کشور اگر غائله برپا گردد بآسانی تواند آتش جنگ را درمیان آن دو دولت فروزان گرداند. آتش جنگ را فروزان گرداند و خود نیز در آن میان سوخته نابود گردد.
در کشوری با چنین حالی آنچه هیچ جا ندارد ستیزه و لجاجت است. امروز ایرانیان باید بسیار هوشیار باشند و دوراندیشانه چنان رفتار کنند که اختلاف دیگری درمیان دولتهای همچشم پدید نیاورند. اگر چنین کنند دلیل رشد سیاسی ایشان خواهد گردید. اگر چنین کنند همه بایشان احترام خواهند گزاشت.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت : (تکهی 2)
در این چهار سال دورهی آزادی و دمکراسی میشد از سیاست و اجتماع گفتارها راند و اندیشههای مردم را روشن گردانید. افسوس که لجاجت و دشمنی جلو گرفته ، افسوس که به نشده و بدتر گردیده.
آقایان ، شما که در این چند سال بکارهای سیاسی و اجتماعی وارد شدهاید ، گفتارها و کردارهای شما در سرگذشت این کشور مؤثر بوده. نامهای شما در تاریخ جا باز کرده. فرزندان آینده دربارهی شما قضاوت خواهند کرد. چنانکه ما امروز نشسته از میرزا تقیخان امیرکبیر و میرزا علیاصغرخان اتابک و حاجیمیرزا آقاسی و محمدشاه و ناصرالدینشاه و امینالدوله و دیگران سخن میرانیم ، یک روز هم مردم نشسته از دکتر مصدق و دکتر کشاورز و دکتر رادمنش و سید ضیاءالدین و آقایان اسکندری و فداکار سخن خواهند راند و در کارهاتان بقضاوت خواهند پرداخت ، و اگر خدا نکرده ایران سرنوشت سیاهی پیدا کرد ، شما را باعث و پاسخده[=مسئول] آن سرنوشت خواهند شناخت.
آقایان عزیز ، در کار توده وارد شدهاید آن هم میخواهید لجاجت بخرج دهید. آیا شما خواهید توانست با چنین حالی این توده را بشاهراه خوشبختی رسانید؟!..
شاید شما اهمیت کار خود را نمیفهمید. اگر جنگی پیش آید و این کشور میدان کارزار گردد هیچ اندیشیدهاید که چه بدبختیها پدیدار تواند گردید؟!.. در این کشور که ایلاتش گوشبزنگ آشوبند که فرصت یافته سر راهها را گیرند و آمدوشد کاروانها را ببرند و حاجیهای انباردارش در جستجوی بهانهاند که خواربار را بانبار زنند و مردم را از گرسنگی بکشند ، هیچ اندیشیدهاید اگر جنگی پیش آید و نظمها بهم خورد چه فاجعهها رخ تواند داد؟!..
شما را نمیدانم ، من هر زمان در روزنامهها حال بدبختیهای آلمان را میخوانم ، ایران و بیم جنگ آینده بیادم میافتد و مرا بسیار ناآسوده میگرداند. آلمانیها آن مردم میهنپرست که صد علاقه بهمدیگر داشتند و صد نظم و ارتباط درمیانشان حکمروا بود ، در نتیجهی جنگ چنان نظمها از هم گسیخته و علاقهها از میان رفته که چنانکه مینویسند هزارها زنها و دخترها ناچارند یا تن بفحشا دهند و لقمهنانی بدست آورند و یا از گرسنگی بمیرند.
تنها آلمان نیست. در سراسر اروپا گرسنگی گریبانگیر تودهها شده. انگلستان آن کشوری که از جنگ فیروز درآمده و همهی نظمهایش پایدار است ، بروید و ببینید از خواربار چه سختیها میکشند. شش سال دورهی جنگ را زیر بمباران زیسته و با صد سختی بسر بردهاند و اکنون که چند ماه است جنگ نیست ، هنوز در آنجا خواربار بحال عادی برنگشته.
اینها همه آیندهی ایرانیان را بیاد من میاندازد. جای خشنودیست که کنفرانس مسکو با خوشی پایان پذیرفت و بیم جنگ کمی دورتر گردید. میتوان گفت دولتهای بزرگ نتایج بسیار وخیم جنگ را در نظر دارند که تا میتوانند بحل اختلافات میکوشند.
امروز در سراسر جهان از جنگ میترسند و یکی از نقطههایی که میتواند جرقهی آتش از آنجا جهد و بانبار باروت افتد ایرانست. همه میدانند ایران از جاهاییست که سیاست دو دولت همچشم در آن بهم رسیده. در این کشور اگر غائله برپا گردد بآسانی تواند آتش جنگ را درمیان آن دو دولت فروزان گرداند. آتش جنگ را فروزان گرداند و خود نیز در آن میان سوخته نابود گردد.
در کشوری با چنین حالی آنچه هیچ جا ندارد ستیزه و لجاجت است. امروز ایرانیان باید بسیار هوشیار باشند و دوراندیشانه چنان رفتار کنند که اختلاف دیگری درمیان دولتهای همچشم پدید نیاورند. اگر چنین کنند دلیل رشد سیاسی ایشان خواهد گردید. اگر چنین کنند همه بایشان احترام خواهند گزاشت.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 31ـ یک گام دیگری در راه پیشرفت (تکهی یک از سه)
تاکنون بارها روشن گردانیدهایم که ما پرچم را برای چند مقصود بنیاد نهادیم : یکی آنکه در این هنگام آشفتگی جهان از هممیهنان خود برکنار نباشیم و بتوانیم در زندگانیِ آنان براهنمایی پردازیم. دیگری اینکه برخی حقایق را که مقصد اصلی ماست روشن گردانیم که تاکنون هر دو رشته را یکسان پیش بردهایم ، و چون دیده میشود یک دسته از خوانندگان از دور و نزدیک بنوشتههای روزنامه ـ بویژه به بخش حقایق ـ دلبستگی مینمایند اینک میخواهیم یک گام دیگری در این راه برداریم و یک رشتهی دیگری از حقایق را روشن گردانیم و از همین شماره بآن میپردازیم و چون در این زمینه بتازگی «گفت و شنیدی» رخ داده و یک موضوعی در ضمن گفت و شنید بهتر روشن میگردد اینست همان را در اینجا نقل میکنیم.
جوانی بنزد من آمده چنین میگوید : من سخنان شما را از زبانهای دیگران میشنیدم و نمیتوانستم بپذیرم. ولی در این دو سه بار که بنزد شما آمدهام و بسخنان شما گوش میدهم چنان بر من مأنوس میآید که توگویی از پیش آنها را میدانستم و بیهیچ درنگی آنها را میپذیرم. اکنون مقصودم آنست که من چون تازه با گفتارهای شما آشنا شدهام و فرصت آنکه همهی نوشتههاتان بخوانم نیست میخواهم اساس مقصود خود را شرح دهید.
گفتم : کسانی که با منند و از یاران و همراهان شمرده میشوند سخنان مرا تغییر نمیدهند. شما با کسانی دچار بودهاید که از ما نیستند و از گفتههای من آگاهی درستی ندارند. اینکه مقصود ما را میپرسید باید دانست که ما با همهی کیشها و با همهی اندیشههایی که در جهانست (جز از دانشها) مخالفیم و در برابر هر یکی سخنانی داریم. اینست نوشتههای من بسیار است. لیکن اساس مقصد ساده است و میتوانم آن را بشما بازنمایم.
ما میگوییم : این زندگانی که امروز جهانیان دارند یک زندگانی خردمندانه نیست. این بچهارپایان و جانوران شایستهتر است تا بآدمیان. شما حال جهان را بجلو چشم بیاورید ، آن اروپاییانند که خون همدیگر را میخورند و همهی هوش و فهم و دانش خود را در راه نابودی یکدیگر بکار میبرند ، این آسیاییانند که با خواری و سرافکندگی روز میگذرانند و با یک رشته اندیشهها و پندارهای پوچی خود را سرگرم میسازند. (1)
جهان با این حال بکجا میرود؟!.. شما زمانی نیک اندیشید تا بدانید پایان کار جهان چیست؟! ما میگوییم : باید این زندگانی تغییر یابد و جهان براه دیگری افتد. خواهید گفت : کدام راه دیگری؟.. میگویم : «راه خرد» ، راهی که شایستهی آدمیانست ، راهی که جهانیان را بآسایش و خرسندی تواند رسانید. خدا آدمیان را برای آسایش آفریده و این نادانیهای خود ایشانست که این تلخیها و سختیها را پدید میآورد.
مثلاً امروز در ایران از حیث خواروبار ، سختی و تنگیست. چرا؟.. آیا ایرانیان زمین کم دارند؟!. آیا بکشت و کار آشنا نیستند و از این هنر بیبهرهاند؟!. آیا همه ساله آسیبی بکشت میرسد و محصول آن را کمتر میگرداند؟.. آیا باران یا آب باندازهی کفایت نیست و باعث سختی ، آن میباشد؟.. شما چون جستجو کنید هیچ کدام از اینها نیست و تنها نادانیهای خود این مردم و شیوهی غلطی که برای بهرهمندی از زمین و آب برگزیدهاند باعث این فشار و سختی میباشد. زمینی که ایرانیان دارند از روی حسابی که رفتهایم ـ اگر بیقواعد علمیِ امروز کشت شود (2) ـ برای روزی دوازده برابر مردم امروزی کفایت دارد. این زمین است. از آنسوی ایرانیان در کشاورزی مهارت دارند و اگر بقواعد علمیِ امروزی آشنا نشدهاند در سلیقهی موروثی خود دارای هوش و استعداد بسیار میباشند. از حیث باران و رسیدن و یا نرسیدن آسیب نیز چیزی که باعث این فشار و تنگی خواروبار باشد ما سراغ نداریم. اینکه در ایران خواروبار و میوه باندازهی کفایت نیست علت آن بیگمان ندانستن معنی درست «مالکیت» و دیگر نافهیمها و نابسامانیهاست.
ایرانیان بجای اینکه زمین را برای کشتن و بهره بردن بشناسند و بدست کشاورزان بسپارند ، آن را یک کالایی برای داد و ستد میشناسند و مردان پولدار هر یکی هزارها جریب زمین را خریده ملک خود میسازند. از آنسوی در روستاها که نشیمنگاه کشاورزانست وسایل زندگانی از دبستان و دادگاه و پزشک و داروخانه و تلگراف و تلفن و رادیو و مانند اینها پیدا نمیشود. گذشته از آنکه بکشاورزان صد ستم روا میشمارند و محصول زحمتهای او را از دستش میربایند. همینهاست که باعث این فشار و سختی میشود. شما اگر مالکیت را بمعنی درست خود بشناسید و زمین را جز بدست کشاورزان ندهید ، و در روستاها وسایل زندگانی فراهم گردانید ، و بروستاییان ستم روا نشمارید ، و در شهرها جلو مفتخواری را بگیرید ، در ایران خواربار و میوه بحدی خواهد رسید که بیش از تصور هر کس باشد.
👇
🔸 31ـ یک گام دیگری در راه پیشرفت (تکهی یک از سه)
تاکنون بارها روشن گردانیدهایم که ما پرچم را برای چند مقصود بنیاد نهادیم : یکی آنکه در این هنگام آشفتگی جهان از هممیهنان خود برکنار نباشیم و بتوانیم در زندگانیِ آنان براهنمایی پردازیم. دیگری اینکه برخی حقایق را که مقصد اصلی ماست روشن گردانیم که تاکنون هر دو رشته را یکسان پیش بردهایم ، و چون دیده میشود یک دسته از خوانندگان از دور و نزدیک بنوشتههای روزنامه ـ بویژه به بخش حقایق ـ دلبستگی مینمایند اینک میخواهیم یک گام دیگری در این راه برداریم و یک رشتهی دیگری از حقایق را روشن گردانیم و از همین شماره بآن میپردازیم و چون در این زمینه بتازگی «گفت و شنیدی» رخ داده و یک موضوعی در ضمن گفت و شنید بهتر روشن میگردد اینست همان را در اینجا نقل میکنیم.
جوانی بنزد من آمده چنین میگوید : من سخنان شما را از زبانهای دیگران میشنیدم و نمیتوانستم بپذیرم. ولی در این دو سه بار که بنزد شما آمدهام و بسخنان شما گوش میدهم چنان بر من مأنوس میآید که توگویی از پیش آنها را میدانستم و بیهیچ درنگی آنها را میپذیرم. اکنون مقصودم آنست که من چون تازه با گفتارهای شما آشنا شدهام و فرصت آنکه همهی نوشتههاتان بخوانم نیست میخواهم اساس مقصود خود را شرح دهید.
گفتم : کسانی که با منند و از یاران و همراهان شمرده میشوند سخنان مرا تغییر نمیدهند. شما با کسانی دچار بودهاید که از ما نیستند و از گفتههای من آگاهی درستی ندارند. اینکه مقصود ما را میپرسید باید دانست که ما با همهی کیشها و با همهی اندیشههایی که در جهانست (جز از دانشها) مخالفیم و در برابر هر یکی سخنانی داریم. اینست نوشتههای من بسیار است. لیکن اساس مقصد ساده است و میتوانم آن را بشما بازنمایم.
ما میگوییم : این زندگانی که امروز جهانیان دارند یک زندگانی خردمندانه نیست. این بچهارپایان و جانوران شایستهتر است تا بآدمیان. شما حال جهان را بجلو چشم بیاورید ، آن اروپاییانند که خون همدیگر را میخورند و همهی هوش و فهم و دانش خود را در راه نابودی یکدیگر بکار میبرند ، این آسیاییانند که با خواری و سرافکندگی روز میگذرانند و با یک رشته اندیشهها و پندارهای پوچی خود را سرگرم میسازند. (1)
جهان با این حال بکجا میرود؟!.. شما زمانی نیک اندیشید تا بدانید پایان کار جهان چیست؟! ما میگوییم : باید این زندگانی تغییر یابد و جهان براه دیگری افتد. خواهید گفت : کدام راه دیگری؟.. میگویم : «راه خرد» ، راهی که شایستهی آدمیانست ، راهی که جهانیان را بآسایش و خرسندی تواند رسانید. خدا آدمیان را برای آسایش آفریده و این نادانیهای خود ایشانست که این تلخیها و سختیها را پدید میآورد.
مثلاً امروز در ایران از حیث خواروبار ، سختی و تنگیست. چرا؟.. آیا ایرانیان زمین کم دارند؟!. آیا بکشت و کار آشنا نیستند و از این هنر بیبهرهاند؟!. آیا همه ساله آسیبی بکشت میرسد و محصول آن را کمتر میگرداند؟.. آیا باران یا آب باندازهی کفایت نیست و باعث سختی ، آن میباشد؟.. شما چون جستجو کنید هیچ کدام از اینها نیست و تنها نادانیهای خود این مردم و شیوهی غلطی که برای بهرهمندی از زمین و آب برگزیدهاند باعث این فشار و سختی میباشد. زمینی که ایرانیان دارند از روی حسابی که رفتهایم ـ اگر بیقواعد علمیِ امروز کشت شود (2) ـ برای روزی دوازده برابر مردم امروزی کفایت دارد. این زمین است. از آنسوی ایرانیان در کشاورزی مهارت دارند و اگر بقواعد علمیِ امروزی آشنا نشدهاند در سلیقهی موروثی خود دارای هوش و استعداد بسیار میباشند. از حیث باران و رسیدن و یا نرسیدن آسیب نیز چیزی که باعث این فشار و تنگی خواروبار باشد ما سراغ نداریم. اینکه در ایران خواروبار و میوه باندازهی کفایت نیست علت آن بیگمان ندانستن معنی درست «مالکیت» و دیگر نافهیمها و نابسامانیهاست.
ایرانیان بجای اینکه زمین را برای کشتن و بهره بردن بشناسند و بدست کشاورزان بسپارند ، آن را یک کالایی برای داد و ستد میشناسند و مردان پولدار هر یکی هزارها جریب زمین را خریده ملک خود میسازند. از آنسوی در روستاها که نشیمنگاه کشاورزانست وسایل زندگانی از دبستان و دادگاه و پزشک و داروخانه و تلگراف و تلفن و رادیو و مانند اینها پیدا نمیشود. گذشته از آنکه بکشاورزان صد ستم روا میشمارند و محصول زحمتهای او را از دستش میربایند. همینهاست که باعث این فشار و سختی میشود. شما اگر مالکیت را بمعنی درست خود بشناسید و زمین را جز بدست کشاورزان ندهید ، و در روستاها وسایل زندگانی فراهم گردانید ، و بروستاییان ستم روا نشمارید ، و در شهرها جلو مفتخواری را بگیرید ، در ایران خواربار و میوه بحدی خواهد رسید که بیش از تصور هر کس باشد.
👇
این یک مثل است و صد مانند این یاد توان کرد. مقصود اینست که خدا مردمان را برای آسایش و خوشی آفریده و وسایل آن را فراهم گردانیده. ولی آدمیان از نادانی و گمراهی و از نفهمیدن معنی زندگانی ، خود را دچار سختیها میگردانند.
یک مثل دیگر : در ایران چهارده یا پانزده کیش هست و همه میدانند که این کیشها زیانهای بزرگی باین کشور رسانیده و یکی از علتهای بدبختی ایرانیان این کیشهاست. کنون اگر پیشروان این کیشها بداوری خرد گردن گزارند و حاضر باشند که یک سخنی را که با دلیل شنیدند بپذیرند و در راه کیشهای بیپای خود پافشاری نشان ندهند ما میتوانیم این اختلاف و پراکندگی را در یک جلسهی سه چهار ساعتی بپایان رسانیم و همهی آن پیشروان هنگامی که از جلسه برمیخیزند همگی با یک اندیشه و با یک باور و با یک دین بیرون روند و از آسیبها و زیانهایی که امروز از رهگذر کیشهای پراکنده میبینند آسوده گردند. ولی از نادانی و تعصب چنین کاری را نمیکنند و بداوری خرد گردن نمیگزارند و اینست دچار بدبختیها هستند.
خدا بآدمیان خرد داده که میتوانند براهنمایی آن حقایق زندگی را دریابند و با خوشی و آسودگی زندگی بسر برند. ما میگوییم : باید از خرد پیروی کرد و از آسایش و خرسندی بهرهمند گردید. اینست مقصد ما.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ خوانندگان بدیده گیرند که این نوشتار در سال 1942 در گرماگرم جنگ جهانی دوم نوشته شده. در آن زمان اروپاییان برای شکستن و نابودی یکدیگر از به کشتن دادن ملیونها جوان خود نیز دریغ نداشتند. از آنسو در آسیا هنوز کشورهایی همچون چین و کره و تایوان سر برنیاورده بودند. گزندهای دلگداز و فراوان جنگ جهانی با دهها ملیون کشته و ویران گردیدن شهرهای آباد و پرشکوه ، اروپاییان را به این نتیجه رسانید که فلسفههای برتریجویانه (همچون آموزاکهای نیتچه) غلط و همدست و متحد بودن بسودشان میباشد. اینست امروز ما «اروپای متحد» را به نشانهی آن نتیجهی گرانبها در پیش دیدگان خود داریم. لیکن نباید فراموش داشت که همدستی اروپاییان تنها برای سودهای خودشانست و هنوز هم به تودههای شرقی به دیدهی بازاری که مواد خام از آنها بخرند و کالاهای خود را (از جمله سلاح) بفروشند مینگرند. همان اروپا با چنان تجربهای افسوسمندانه هنوز سلاح میسازد و برای فروش آن به شرقیان و تودههای پس مانده به هر نیرنگی دست مییازد. از آنسو کشورهای آسیایی یادشده که با رهایی از چنگال استعمار توانستند گامهای پیشرفت تندی بردارند ، جای افسوس فراوانست که با همهی آنکه خود از بدبختیها رهاییدهاند ، همان اصل زندگی اروپایی را که «ناتوان خوراک تواناست» ، راه زیست خود گرفتهاند. اینست اگر اروپایی باک نمیدارد که با سلاحهایی که میسازد ملیونها بیگناه از تودههای دیگر کشته شوند اینان نیز باک از آن ندارند که کالاهاشان را از هر راهی به تودههای جهان بفروشند. گذشته از اینها دیگر تودههای آسیایی چنانکه در این نوشتار آمده هنوز سرگرم و گرفتار اندیشهها و پندارهای پوچ میباشند و راه پیشرفت را بخود بسته میدارند.
2ـ اینکه با کار بستن قواعد علمی محصول کشاورزی چه اندازه خواهد افزود ، خود حساب جدایی است.
.
یک مثل دیگر : در ایران چهارده یا پانزده کیش هست و همه میدانند که این کیشها زیانهای بزرگی باین کشور رسانیده و یکی از علتهای بدبختی ایرانیان این کیشهاست. کنون اگر پیشروان این کیشها بداوری خرد گردن گزارند و حاضر باشند که یک سخنی را که با دلیل شنیدند بپذیرند و در راه کیشهای بیپای خود پافشاری نشان ندهند ما میتوانیم این اختلاف و پراکندگی را در یک جلسهی سه چهار ساعتی بپایان رسانیم و همهی آن پیشروان هنگامی که از جلسه برمیخیزند همگی با یک اندیشه و با یک باور و با یک دین بیرون روند و از آسیبها و زیانهایی که امروز از رهگذر کیشهای پراکنده میبینند آسوده گردند. ولی از نادانی و تعصب چنین کاری را نمیکنند و بداوری خرد گردن نمیگزارند و اینست دچار بدبختیها هستند.
خدا بآدمیان خرد داده که میتوانند براهنمایی آن حقایق زندگی را دریابند و با خوشی و آسودگی زندگی بسر برند. ما میگوییم : باید از خرد پیروی کرد و از آسایش و خرسندی بهرهمند گردید. اینست مقصد ما.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ خوانندگان بدیده گیرند که این نوشتار در سال 1942 در گرماگرم جنگ جهانی دوم نوشته شده. در آن زمان اروپاییان برای شکستن و نابودی یکدیگر از به کشتن دادن ملیونها جوان خود نیز دریغ نداشتند. از آنسو در آسیا هنوز کشورهایی همچون چین و کره و تایوان سر برنیاورده بودند. گزندهای دلگداز و فراوان جنگ جهانی با دهها ملیون کشته و ویران گردیدن شهرهای آباد و پرشکوه ، اروپاییان را به این نتیجه رسانید که فلسفههای برتریجویانه (همچون آموزاکهای نیتچه) غلط و همدست و متحد بودن بسودشان میباشد. اینست امروز ما «اروپای متحد» را به نشانهی آن نتیجهی گرانبها در پیش دیدگان خود داریم. لیکن نباید فراموش داشت که همدستی اروپاییان تنها برای سودهای خودشانست و هنوز هم به تودههای شرقی به دیدهی بازاری که مواد خام از آنها بخرند و کالاهای خود را (از جمله سلاح) بفروشند مینگرند. همان اروپا با چنان تجربهای افسوسمندانه هنوز سلاح میسازد و برای فروش آن به شرقیان و تودههای پس مانده به هر نیرنگی دست مییازد. از آنسو کشورهای آسیایی یادشده که با رهایی از چنگال استعمار توانستند گامهای پیشرفت تندی بردارند ، جای افسوس فراوانست که با همهی آنکه خود از بدبختیها رهاییدهاند ، همان اصل زندگی اروپایی را که «ناتوان خوراک تواناست» ، راه زیست خود گرفتهاند. اینست اگر اروپایی باک نمیدارد که با سلاحهایی که میسازد ملیونها بیگناه از تودههای دیگر کشته شوند اینان نیز باک از آن ندارند که کالاهاشان را از هر راهی به تودههای جهان بفروشند. گذشته از اینها دیگر تودههای آسیایی چنانکه در این نوشتار آمده هنوز سرگرم و گرفتار اندیشهها و پندارهای پوچ میباشند و راه پیشرفت را بخود بسته میدارند.
2ـ اینکه با کار بستن قواعد علمی محصول کشاورزی چه اندازه خواهد افزود ، خود حساب جدایی است.
.
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 9
(بهر 1 از 3)
🔸یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟🔸
میگویند : یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟ میگویم : چیزهای دیگر را چگونه میشناسید؟.. برانگیختگی چیزی نیست که دروغبردار باشد. یک برانگیخته باید دائماً با نادانیها و گمراهیها مبارزه کند ، دائماً از حقایق سخن بگوید ، باید قدمی از روی هوس یا احساسات برندارد ، ملاحظهی هیچ کسی را نکند ، به خاطر این و آن از گفتهی خود برنگردد. یک برانگیخته باید خردها را به تکان آورد و آموزگار آنها باشد.
این کارها جز با نیروی خدایی نشدنی است ، و کسی که سرمایهی کارش دروغ باشد زود درمانده و رسوا شود.
🔸🔸🔸
مذاهب در هر زمینه تعلیمات بیخردانه داشتهاند ، و در هر زمینه مردم را از حقایق دور کردهاند. پیروان اینها که خدا را مانند یک فرمانروای مستبد تصور کردهاند ، دین را جز آیینی برای عبادت باو نمیشمارند و برانگیختگان را نیز از حیث گوهر و آفرینش ، بالاتر از دیگران دانسته در زیردست خدا جا میدهند ، و گذشته از این نافهمیها ، کار و راهِ کار یک برانگیخته را نیز ندانسته خیال میکنند که یک برانگیخته همینکه برخاست و شناخته گردید هرچه بتواند میکند و هرچه بتواند میگوید. اینکه یک برانگیخته باید حقایق را شرح دهد و گمراهیها را از میان بردارد ، و باید خردها را به تکان آورده ، و خردمندان را به پشتیبانی خود ترغیب کند ، چیزهایی است که پیروان مذاهب نشناختهاند. در نزد آنان برانگیخته یک نفر قانونگزار مستبدی است و در گفتهها و کردههای او جای چون و چرا نیست.
از اینرو گفتهاند : «یک برانگیخته را باید با علامت و نشانه شناخت». علامت را نیز معجزه شمرده و گفتهاند که باید مرده زنده گرداند ، از سنگ شتر درآورد ، با جانوران سخن گوید ، از غیب خبر دهد ، از میان انگشتان خود چشمه جاری کند ، و از اینگونه کارها انجام دهد. باین سبب پیروان هر دینی از برانگیختهی خود معجزهها میشمارند که همه شنیدهاید. از همه عجیبتر کار مسلمانان است که در کتابهاشان صد معجزه یاد شده : ماه را دو شقه گردانید ، از میان انگشتان چشمه جاری کرد ، از سنگ شتر بیرون آورد ، بآسمان برای دیدن خدا رفت ، آفتاب را پس از غروب برگردانید ، با سوسمار سخن گفت ، از آینده خبر داد و بسیاری از این قبیل. [1] در جایی که در قرآن پیغمبر اسلام صریحاً از معجزه بیزاری نشان داده و هر زمان که چنین کاری از او طلبیدهاند آشکاره گفته : «نمیتوانم». [2] با اینکه او از معجزه علناً بیزاری کرده و در این باره آشکارا اظهار عجز نموده اینهمه معجزه بنامش ساختهاند.
[1] : پیروان مذهب شیعه ، پیغمبر اسلام بجای خود ، هزاران معجزه از جانشینان او بلكه از جانشینِ جانشینان او (ملایان و مجتهدان) یاد میكنند ، گستاخانه كتابها در این باره نوشته و بچاپ رسانیده منتشر مینمایند.
[2] : در قرآن در دو جا گفته شده : «لا أَعْلَمُ الْغَیبَ» (من از غیب اطلاع ندارم). در جای دیگری گفته شده : «لَوْ كُنتُ أَعْلَمُ الْغَیبَ لاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَیرِ وَمَا مَسَّنِی السُّوءُ» (اگر غیب میدانستم منافع زیادی میبردم و گرفتار مصیبتی نمیشدم). در یك جا چند معجزه از پیغمبر میخواهند : «وَقَالُوا لَن نُّؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْأَرْضِ ینبُوعًا أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِّن نَّخِیلٍ وَ اعِنَابٍ فَتُفَجِّرَ الْأَنْهَارَ خِلَالَهَا تَفْجِیرًا أَوْ یكُونَ لَكَ بَیتٌ مِّن زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقَى فِی السَّمَاءِ وَلَن نُّؤْمِنَ لِرُقِیكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَینَا كِتَابًا نَّقْرَاُهُ أَوْ تُسْقِطَ السَّمَاءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَینَا كِسَفًا أَوْ تَأْتِی بِاللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ قَبِیلًا ...» (میگفتند یا از زمین چشمهای بشكاف و یا باغی بوجود آور كه خرماستان و انگورستان باشد و چشمهها از میان آن بگذرد ؛ یا تو را خانهای از طلا باشد ، یا به آسمان بالا برو ، یا كتابی نوشته از آسمان فرود آور یا آسمان را بسرِ ما بریز ، یا خدا و فرشتگان را بجلو ما بیاور)
در پاسخ همهی اینها میفرماید : «سُبْحَانَكَ هَلْ كُنتُ إِلا بَشَرًا رَّسُولا» : (آیا من جز یك تن آدمیام كه خدا مرا بسوی شما فرستاده؟) همچنین میگوید : «وَقَالُوا لَوْلا أُنزِلَ عَلَیهِ آیاتٌ مِّن رَّبِّهِ قُلْ إِنَّمَا الْآیاتُ عِندَ اللَّهِ وَإِنَّمَا أَنَا نَذِیرٌ مُّبِینٌ» (گفتند پس چرا نشانی (معجزه) باو داده نمیشود؟ ، بگو نشانهها در نزد خدا است و من جز یك ترساننده نمیباشم).
.
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 9
(بهر 1 از 3)
🔸یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟🔸
میگویند : یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟ میگویم : چیزهای دیگر را چگونه میشناسید؟.. برانگیختگی چیزی نیست که دروغبردار باشد. یک برانگیخته باید دائماً با نادانیها و گمراهیها مبارزه کند ، دائماً از حقایق سخن بگوید ، باید قدمی از روی هوس یا احساسات برندارد ، ملاحظهی هیچ کسی را نکند ، به خاطر این و آن از گفتهی خود برنگردد. یک برانگیخته باید خردها را به تکان آورد و آموزگار آنها باشد.
این کارها جز با نیروی خدایی نشدنی است ، و کسی که سرمایهی کارش دروغ باشد زود درمانده و رسوا شود.
🔸🔸🔸
مذاهب در هر زمینه تعلیمات بیخردانه داشتهاند ، و در هر زمینه مردم را از حقایق دور کردهاند. پیروان اینها که خدا را مانند یک فرمانروای مستبد تصور کردهاند ، دین را جز آیینی برای عبادت باو نمیشمارند و برانگیختگان را نیز از حیث گوهر و آفرینش ، بالاتر از دیگران دانسته در زیردست خدا جا میدهند ، و گذشته از این نافهمیها ، کار و راهِ کار یک برانگیخته را نیز ندانسته خیال میکنند که یک برانگیخته همینکه برخاست و شناخته گردید هرچه بتواند میکند و هرچه بتواند میگوید. اینکه یک برانگیخته باید حقایق را شرح دهد و گمراهیها را از میان بردارد ، و باید خردها را به تکان آورده ، و خردمندان را به پشتیبانی خود ترغیب کند ، چیزهایی است که پیروان مذاهب نشناختهاند. در نزد آنان برانگیخته یک نفر قانونگزار مستبدی است و در گفتهها و کردههای او جای چون و چرا نیست.
از اینرو گفتهاند : «یک برانگیخته را باید با علامت و نشانه شناخت». علامت را نیز معجزه شمرده و گفتهاند که باید مرده زنده گرداند ، از سنگ شتر درآورد ، با جانوران سخن گوید ، از غیب خبر دهد ، از میان انگشتان خود چشمه جاری کند ، و از اینگونه کارها انجام دهد. باین سبب پیروان هر دینی از برانگیختهی خود معجزهها میشمارند که همه شنیدهاید. از همه عجیبتر کار مسلمانان است که در کتابهاشان صد معجزه یاد شده : ماه را دو شقه گردانید ، از میان انگشتان چشمه جاری کرد ، از سنگ شتر بیرون آورد ، بآسمان برای دیدن خدا رفت ، آفتاب را پس از غروب برگردانید ، با سوسمار سخن گفت ، از آینده خبر داد و بسیاری از این قبیل. [1] در جایی که در قرآن پیغمبر اسلام صریحاً از معجزه بیزاری نشان داده و هر زمان که چنین کاری از او طلبیدهاند آشکاره گفته : «نمیتوانم». [2] با اینکه او از معجزه علناً بیزاری کرده و در این باره آشکارا اظهار عجز نموده اینهمه معجزه بنامش ساختهاند.
[1] : پیروان مذهب شیعه ، پیغمبر اسلام بجای خود ، هزاران معجزه از جانشینان او بلكه از جانشینِ جانشینان او (ملایان و مجتهدان) یاد میكنند ، گستاخانه كتابها در این باره نوشته و بچاپ رسانیده منتشر مینمایند.
[2] : در قرآن در دو جا گفته شده : «لا أَعْلَمُ الْغَیبَ» (من از غیب اطلاع ندارم). در جای دیگری گفته شده : «لَوْ كُنتُ أَعْلَمُ الْغَیبَ لاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَیرِ وَمَا مَسَّنِی السُّوءُ» (اگر غیب میدانستم منافع زیادی میبردم و گرفتار مصیبتی نمیشدم). در یك جا چند معجزه از پیغمبر میخواهند : «وَقَالُوا لَن نُّؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْأَرْضِ ینبُوعًا أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِّن نَّخِیلٍ وَ اعِنَابٍ فَتُفَجِّرَ الْأَنْهَارَ خِلَالَهَا تَفْجِیرًا أَوْ یكُونَ لَكَ بَیتٌ مِّن زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقَى فِی السَّمَاءِ وَلَن نُّؤْمِنَ لِرُقِیكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَینَا كِتَابًا نَّقْرَاُهُ أَوْ تُسْقِطَ السَّمَاءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَینَا كِسَفًا أَوْ تَأْتِی بِاللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ قَبِیلًا ...» (میگفتند یا از زمین چشمهای بشكاف و یا باغی بوجود آور كه خرماستان و انگورستان باشد و چشمهها از میان آن بگذرد ؛ یا تو را خانهای از طلا باشد ، یا به آسمان بالا برو ، یا كتابی نوشته از آسمان فرود آور یا آسمان را بسرِ ما بریز ، یا خدا و فرشتگان را بجلو ما بیاور)
در پاسخ همهی اینها میفرماید : «سُبْحَانَكَ هَلْ كُنتُ إِلا بَشَرًا رَّسُولا» : (آیا من جز یك تن آدمیام كه خدا مرا بسوی شما فرستاده؟) همچنین میگوید : «وَقَالُوا لَوْلا أُنزِلَ عَلَیهِ آیاتٌ مِّن رَّبِّهِ قُلْ إِنَّمَا الْآیاتُ عِندَ اللَّهِ وَإِنَّمَا أَنَا نَذِیرٌ مُّبِینٌ» (گفتند پس چرا نشانی (معجزه) باو داده نمیشود؟ ، بگو نشانهها در نزد خدا است و من جز یك ترساننده نمیباشم).
.
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت : (تکهی 3)
میدانم خواهند گفت : «اینها منفیبافیست. ما که نمیتوانیم دست بروی دست گزاشته از ترس جنگ بصلاح کشور خود نکوشیم.»
میگویم : من نگفتم دست بروی دست گزارید. من نگفتم بصلاح کشور خود نکوشید. من گفتم ستیزه و لجاجت را کنار گزارید. در این چند ساله در نتیجهی لجاجت ، آنچه بدیده گرفته نشده صلاح ایرانست. در نتیجهی لجاجت کار بجایی رسیده که همانکه کسی میخواهد سخن راند و شنونده چون میبیند موافق میلش نیست ، فوری میگوید : «پس شما هم طرفدار انگلیس هستید؟.. پس شما هم دست راست هستید؟..»
بیآنکه مطالبی روشن شود در پیرامونش دستهبندی میکنند و باهم بکشاکش میپردازند. در این چند روزه جوانی بنزد من آمده میگوید : «پس شما دست راست هستید؟!..» میگویم : «دست راست چیست؟!.. ما چه کار کردیم که دست راست شدیم؟!..» سرش را تکان میدهد و میگوید : «خوب دیگر!». میگویم : نه آقا ، خواهش میکنم توضیح دهید. توضیح دهید که دست راست چیست؟!.. آدم چه کار کند دست راست میشود؟!.. از پاسخ درمیماند و خاموش مینشیند و پس از چند دقیقه برخاسته میرود. نود درصد از این قبیلند که بیآنکه چیزی فهمیده باشند باهم لجاجت میکنند.
ببینید مسائل بسیار مهم سیاسی که ماندن و رفتن استقلال کشور بسته بآنهاست ، چه رنگی بخود گرفته و در چه محیطهایی بجریان افتاده.
آقایان شوخی نیست. در پارلمان شما ، هر چند روز یک بار نزاع حیدری و نعمتی برمیخیزد و نمایندگان زشتترین دشنامها را به یکدیگر پرتاب میکنند. آیا چنین پارلمانی خواهد توانست صلاح کشور را تشخیص دهد؟!.. خواهد توانست جلو بدبختیهای آینده را بگیرد؟!..
در این چند ساله شما میتوانستید هر طرفی نظر خود را دربارهی ایران و آیندهی آن بگوید و بنویسد و تودهی مردم را با حقایق سیاست آشنا گرداند ، و هر کدام که صالحتر است از پشتیبانی توده بهرهمند گردیده پیش افتد و رشتهی کارهای کشور را بدست گیرد. میتوانستید کار را باین لجاجت نرسانید.
گذشته از هر چیزی ، شما میبایست موقعیت کشور را در نظر داشته کار را بدخالت بیگانگان که به هر حال زیانمند است نرسانید.
اکنون جای خشنودیست که در انجمن مسکو دربارهی ایران تصمیمی گرفته نشده و اگر نظرهایی بوده بآشکار نیفتاده. ما میتوانیم از این فرصت استفاده کنیم و اختلافات خود را خودمان بپایان رسانیم. آری ما میتوانیم از فرصت استفاده کنیم.
دوباره خواهش میکنم لجاجت را کنار گزارید و لحن روزنامهها را عوض کنید. من اختلافات شما را در اینجا بگفتگو میگزارم که دانسته شود و مردم توانند قضاوت کنند.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت : (تکهی 3)
میدانم خواهند گفت : «اینها منفیبافیست. ما که نمیتوانیم دست بروی دست گزاشته از ترس جنگ بصلاح کشور خود نکوشیم.»
میگویم : من نگفتم دست بروی دست گزارید. من نگفتم بصلاح کشور خود نکوشید. من گفتم ستیزه و لجاجت را کنار گزارید. در این چند ساله در نتیجهی لجاجت ، آنچه بدیده گرفته نشده صلاح ایرانست. در نتیجهی لجاجت کار بجایی رسیده که همانکه کسی میخواهد سخن راند و شنونده چون میبیند موافق میلش نیست ، فوری میگوید : «پس شما هم طرفدار انگلیس هستید؟.. پس شما هم دست راست هستید؟..»
بیآنکه مطالبی روشن شود در پیرامونش دستهبندی میکنند و باهم بکشاکش میپردازند. در این چند روزه جوانی بنزد من آمده میگوید : «پس شما دست راست هستید؟!..» میگویم : «دست راست چیست؟!.. ما چه کار کردیم که دست راست شدیم؟!..» سرش را تکان میدهد و میگوید : «خوب دیگر!». میگویم : نه آقا ، خواهش میکنم توضیح دهید. توضیح دهید که دست راست چیست؟!.. آدم چه کار کند دست راست میشود؟!.. از پاسخ درمیماند و خاموش مینشیند و پس از چند دقیقه برخاسته میرود. نود درصد از این قبیلند که بیآنکه چیزی فهمیده باشند باهم لجاجت میکنند.
ببینید مسائل بسیار مهم سیاسی که ماندن و رفتن استقلال کشور بسته بآنهاست ، چه رنگی بخود گرفته و در چه محیطهایی بجریان افتاده.
آقایان شوخی نیست. در پارلمان شما ، هر چند روز یک بار نزاع حیدری و نعمتی برمیخیزد و نمایندگان زشتترین دشنامها را به یکدیگر پرتاب میکنند. آیا چنین پارلمانی خواهد توانست صلاح کشور را تشخیص دهد؟!.. خواهد توانست جلو بدبختیهای آینده را بگیرد؟!..
در این چند ساله شما میتوانستید هر طرفی نظر خود را دربارهی ایران و آیندهی آن بگوید و بنویسد و تودهی مردم را با حقایق سیاست آشنا گرداند ، و هر کدام که صالحتر است از پشتیبانی توده بهرهمند گردیده پیش افتد و رشتهی کارهای کشور را بدست گیرد. میتوانستید کار را باین لجاجت نرسانید.
گذشته از هر چیزی ، شما میبایست موقعیت کشور را در نظر داشته کار را بدخالت بیگانگان که به هر حال زیانمند است نرسانید.
اکنون جای خشنودیست که در انجمن مسکو دربارهی ایران تصمیمی گرفته نشده و اگر نظرهایی بوده بآشکار نیفتاده. ما میتوانیم از این فرصت استفاده کنیم و اختلافات خود را خودمان بپایان رسانیم. آری ما میتوانیم از فرصت استفاده کنیم.
دوباره خواهش میکنم لجاجت را کنار گزارید و لحن روزنامهها را عوض کنید. من اختلافات شما را در اینجا بگفتگو میگزارم که دانسته شود و مردم توانند قضاوت کنند.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]