چند سال پیش بشیراز رفتم و با یک قطبی دیدار کردم و دیدم همچون یک کودکی از فهم و خرد بیبهره است.
حافظ که آنهمه نام «عشق» را در شعرهای خود میبَرد شما جستجو کنید و بسنجید که چه معنایی از آن میخواهد. اگر جستجو کنید خواهید دید خود نیز نمیداند که چه معنایی از آن میخواهد. گاهی به پیروی از صوفیان «عشق بخدا» میخواهد ، و گاهی بشیوهی شاعران سخن از «خوبرویان» میراند ، و گاهی همان مستی و بیخردی را «عشق بخدا» میخواند. با چنین پریشانگویی ناگزیر بوده که از خرد گریزان باشد و به نکوهشش زبان گشاید.
همین گفتههای صوفیان و خراباتیان و پیرویهایی که شاعران از آنان نمودهاند این تأثیر را بخشیده که ایرانیان خرد را بسیار کوچک میشمرند که نه تنها از آن بهرهمندی نمینمایند سخت خوارش نیز میدارند. یکی از کشاکشها با ما همیشه در این زمینه است که میتوان با خرد حقایق را دانست یا نه.
پابرگی :
1ـ اصل : شش وجب. نیم ذرعی یک تکه خطکش مانند ، کمابیش نیم متری ، برای اندازه گرفتن پارچه بوده. یک ذرع از چهار وجب اندکی بیشتر است. در کتاب «در پیرامون خرد» که کامل شدهی این گفتارهاست همین مثل آمده و در آن چهار وجب گفته شده. نتیجه آنکه چهار وجب درست است.
.
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش سوم : دربارهی زندگانی اجتماعی)
🔸تکهی 13
(بهر 1 از 1)
🔸هر ملتی باید با بیماریها نبرد کنند.🔸
هر ملتی باید با بیماریها مبارزه کرده و با دیگر ملتها در این باره همکاری کنند. باید کشور خود را از هرچه که باعث زایش و افزایش بیماریهاست پاک کنند.
در هر ملتی باید کسانی به پزشکی بپردازند و تا میتوانند آن دانش را پیشرفت بدهند ، و این را کاری ثواب بشمارند.
حکومت باید حافظ سلامتی ملت باشد. در شهرها و روستاها بیمارستانها تأسیس کند. به هر جا پزشک بفرستد. به پاکی و پاکیزگی شهرها و آبادیها بکوشد. هرچه لازمست دریغ نکند.
پزشکی حرفهای محترم و کاری ثواب است. پزشکی و داروسازی برای مبارزه با بیماریهاست. برای سودجویی و پول جمع کردن نیست. از پزشکی که در پی پول جمع کردن است باید جلوگیری کرد. بهترست داروسازی و داروفروشی را دولت ناظر باشد.
🔸🔸🔸
همانطور که گفتهایم (1) این وظیفهی مقدس آدمیان است که با بدیها و بیماریها مبارزه کنند و تا میتوانند جهان را از آنها پاک گردانند. باعث خوشحالی و رضایت است که با پیشرفت بسیار دانشها و در دسترس بودن وسایل فراوان ، زمینه برای مبارزه با بیماریها آماده شده. باز باعث خشنودی است که کوششهای پربهایی در این زمینه از سوی دانشمندان و نیکخواهان اروپا و آمریکا شروع شده. این کوششها باید بیشتر از این باشد. هر ملتی باید به نوبهی خود با بیماریها مبارزه کرده ، و با دیگر ملتها در این زمینه همکاری کنند. باید کشور خود را از هرچه که باعث زایش و افزایش بیماریهاست پاک کرده مگس و پشه و ساس و اینگونه جانورکها را نابود کنند. اینگونه کارهاست که باعث افتخار مردمی میتواند باشد.
پزشکی و داروسازی تاکنون پیشرفت بسیار کرده. ولی بیشتر میتواند پیشرفت کند. باید دانشمندانی از شرق نیز در این راهِ نو قدمهایی بردارند و در این نیکوکاری بزرگ با دانشمندان غربی همراهی نشان دهند. باید در هر ملتی کسانی که میتوانند و شایستگی دارند باین دانش بپردازند و تا هستند کوشش کنند و تا میتوانند آن را پیشرفت بدهند و آگاهیهای تازه بدست آورند و داروهای بهتری پیدا کنند ، و اگر راهی بهتر و مؤثرتر برای درمان و چاره میتواند باشد بشناسند ، و این کوششِ خود را کاری ثواب شمارند ـ کاری که باعث رضایت خدا خواهد بود.
در هر ملتی حکومت باید حافظ سلامتی مردم باشد. یکی از کارهای عمومی همینست. در شهرها و روستاها بیمارستانها برپا کند ، به هر جا پزشک و پزشکیار و پرستار بفرستد ، به پاکی و پاکیزگی شهرها و آبادیها کوشش کند ، از پیدایش و شیوع بیماریها جلوگیری کند ، دستورهای پزشکی را اجرا کند ، به کسانی که سرپیچی میکنند کیفر دهد ، دانشکدههای پزشکی از هر نوع تأسیس کند ، هرچه در این زمینه لازمست دریغ نکند.
حرفهی پزشکی که به بهبود بیماران کوشیدن و از درد و شکنجهی آنان کم کردن و ناتوانها را توانا کردن و کسانی را از مرگ زودرس یا از نابینایی نجات دادن و با بیماریها مبارزه کردن است ، حرفهای محترم و خود کاری ثواب است. کاریست که باعث رضایت خدا خواهد بود ، کاریست که باید با قلبی پاک و بقصد خدمت بجهان و نیکوکاری به همنوعان کرده شود.
بیماری از جانکاهترین رنجهاست. بیماری که در بستر افتاده و ناله و زاری میکند ، و پدر و مادر و یا همسر و فرزند با دلهای غمگین دور او را گرفتهاند ، از نیازمندترین افراد به دلسوزی و کمک است. پزشکی که به بالین او میرود و با دانش خود از رنجهای او کم میکند ، و چه بسا که از مرگ نجاتش میدهد و یا از کوری و معلولیت دیگری جلوگیری میکند ، چنین کاری مثل کارهای دیگر نیست. هم مردم باید قدر آن را بدانند و پزشکی و پزشکان را محترم بشمارند ، هم پزشکان باید قدر آن را بشناسند و دلسوزی و کمک به بیماران و دردمندان را بیشتر کنند ، و چنین کاری را آلوده با طمع و هوس نکرده در پی سودجویی نباشند.
👇
(بزبان عادی)
(بخش سوم : دربارهی زندگانی اجتماعی)
🔸تکهی 13
(بهر 1 از 1)
🔸هر ملتی باید با بیماریها نبرد کنند.🔸
هر ملتی باید با بیماریها مبارزه کرده و با دیگر ملتها در این باره همکاری کنند. باید کشور خود را از هرچه که باعث زایش و افزایش بیماریهاست پاک کنند.
در هر ملتی باید کسانی به پزشکی بپردازند و تا میتوانند آن دانش را پیشرفت بدهند ، و این را کاری ثواب بشمارند.
حکومت باید حافظ سلامتی ملت باشد. در شهرها و روستاها بیمارستانها تأسیس کند. به هر جا پزشک بفرستد. به پاکی و پاکیزگی شهرها و آبادیها بکوشد. هرچه لازمست دریغ نکند.
پزشکی حرفهای محترم و کاری ثواب است. پزشکی و داروسازی برای مبارزه با بیماریهاست. برای سودجویی و پول جمع کردن نیست. از پزشکی که در پی پول جمع کردن است باید جلوگیری کرد. بهترست داروسازی و داروفروشی را دولت ناظر باشد.
🔸🔸🔸
همانطور که گفتهایم (1) این وظیفهی مقدس آدمیان است که با بدیها و بیماریها مبارزه کنند و تا میتوانند جهان را از آنها پاک گردانند. باعث خوشحالی و رضایت است که با پیشرفت بسیار دانشها و در دسترس بودن وسایل فراوان ، زمینه برای مبارزه با بیماریها آماده شده. باز باعث خشنودی است که کوششهای پربهایی در این زمینه از سوی دانشمندان و نیکخواهان اروپا و آمریکا شروع شده. این کوششها باید بیشتر از این باشد. هر ملتی باید به نوبهی خود با بیماریها مبارزه کرده ، و با دیگر ملتها در این زمینه همکاری کنند. باید کشور خود را از هرچه که باعث زایش و افزایش بیماریهاست پاک کرده مگس و پشه و ساس و اینگونه جانورکها را نابود کنند. اینگونه کارهاست که باعث افتخار مردمی میتواند باشد.
پزشکی و داروسازی تاکنون پیشرفت بسیار کرده. ولی بیشتر میتواند پیشرفت کند. باید دانشمندانی از شرق نیز در این راهِ نو قدمهایی بردارند و در این نیکوکاری بزرگ با دانشمندان غربی همراهی نشان دهند. باید در هر ملتی کسانی که میتوانند و شایستگی دارند باین دانش بپردازند و تا هستند کوشش کنند و تا میتوانند آن را پیشرفت بدهند و آگاهیهای تازه بدست آورند و داروهای بهتری پیدا کنند ، و اگر راهی بهتر و مؤثرتر برای درمان و چاره میتواند باشد بشناسند ، و این کوششِ خود را کاری ثواب شمارند ـ کاری که باعث رضایت خدا خواهد بود.
در هر ملتی حکومت باید حافظ سلامتی مردم باشد. یکی از کارهای عمومی همینست. در شهرها و روستاها بیمارستانها برپا کند ، به هر جا پزشک و پزشکیار و پرستار بفرستد ، به پاکی و پاکیزگی شهرها و آبادیها کوشش کند ، از پیدایش و شیوع بیماریها جلوگیری کند ، دستورهای پزشکی را اجرا کند ، به کسانی که سرپیچی میکنند کیفر دهد ، دانشکدههای پزشکی از هر نوع تأسیس کند ، هرچه در این زمینه لازمست دریغ نکند.
حرفهی پزشکی که به بهبود بیماران کوشیدن و از درد و شکنجهی آنان کم کردن و ناتوانها را توانا کردن و کسانی را از مرگ زودرس یا از نابینایی نجات دادن و با بیماریها مبارزه کردن است ، حرفهای محترم و خود کاری ثواب است. کاریست که باعث رضایت خدا خواهد بود ، کاریست که باید با قلبی پاک و بقصد خدمت بجهان و نیکوکاری به همنوعان کرده شود.
بیماری از جانکاهترین رنجهاست. بیماری که در بستر افتاده و ناله و زاری میکند ، و پدر و مادر و یا همسر و فرزند با دلهای غمگین دور او را گرفتهاند ، از نیازمندترین افراد به دلسوزی و کمک است. پزشکی که به بالین او میرود و با دانش خود از رنجهای او کم میکند ، و چه بسا که از مرگ نجاتش میدهد و یا از کوری و معلولیت دیگری جلوگیری میکند ، چنین کاری مثل کارهای دیگر نیست. هم مردم باید قدر آن را بدانند و پزشکی و پزشکان را محترم بشمارند ، هم پزشکان باید قدر آن را بشناسند و دلسوزی و کمک به بیماران و دردمندان را بیشتر کنند ، و چنین کاری را آلوده با طمع و هوس نکرده در پی سودجویی نباشند.
👇
پزشکی که در پی پول جمع کردن است از این کار او زیانها پدیدار میشود. بیماریهای کوچک را برای سودجویی بزرگ جلوه میدهد ، بهبود بیماران را به تأخیر میاندازد ، دردی را که تشخیص نمیدهد بجای فرستادن بنزد پزشکِ دیگر ، به درمان اقدام میکند ، از کسانی که بهرهمندی بیشتر سراغ دارد به آنان بیشتر میرسد ، با داروسازان طمعکار شریک شده بفروش داروهای آنان کوشش میکند. یک جمله بگویم : بهبودی و تندرستی هزار نفر را قربانی سودجویی خود کند و چون در پی پولست دلسوزی بحال بیماران نمیکند و هوش و استعداد خود را در آن راه بکار نمیاندازد. [2] چه بسا یکی از اینگونه پزشکان افراد بسیاری را بکشد و مردم ندانند. اینست از چنین پزشکی باید جلوگیری کرد. باید او را از میان دانشمندان بیرون گردانید که بکارهای پست دیگر بپردازد ، و اگر جرمهایی از او علنی شد باید او را پیگرد کرده بدادگاه فرستاد تا مجازات شود.
از آن بدتر حرفهی داروفروشی است. داروفروشی که بهانهای برای سود و پول جمع کردن شد داروهای تقلبی بسیار ساخته و تعریفهای دروغ از داروها بسیار کرده میشود. [3] در این کار میدان دغلکاری بسیار بازتر است. برای همین داروسازی و داروفروشی را بهترست که دولت بر کارشان نظارت کند و دانشمندانی را از پزشکان نیکخواه و باشرف انتخاب کرده ، ساخت داروها را بآنها واگذار کند و خود دولت جاهایی برای فروش تأسیس کند.
(1) : بخش یکم ، شمارهی 6
[2] : چنانکه الان در ایران بسیاری از پزشکان اینطورند.
[3] : چنانکه الان وضع داروسازی و داروفروشی در جهان همین طور است.
.
از آن بدتر حرفهی داروفروشی است. داروفروشی که بهانهای برای سود و پول جمع کردن شد داروهای تقلبی بسیار ساخته و تعریفهای دروغ از داروها بسیار کرده میشود. [3] در این کار میدان دغلکاری بسیار بازتر است. برای همین داروسازی و داروفروشی را بهترست که دولت بر کارشان نظارت کند و دانشمندانی را از پزشکان نیکخواه و باشرف انتخاب کرده ، ساخت داروها را بآنها واگذار کند و خود دولت جاهایی برای فروش تأسیس کند.
(1) : بخش یکم ، شمارهی 6
[2] : چنانکه الان در ایران بسیاری از پزشکان اینطورند.
[3] : چنانکه الان وضع داروسازی و داروفروشی در جهان همین طور است.
.
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)
🔸 6ـ باید یک جمعیت ایرانخواه پدید آید : (تکهی 6)
2) پیش گرفتن یک سیاست بیطرفانه با دولتهای شوروی و انگلیس و با یک دیده دیدن هر دوی آنها. در جایی که ما میخواهیم آزاد باشیم و سرفرازانه زندگی کنیم بدیهیست که باید با هر دو همسایه یکسان باشیم.
امروز ایران بیش از هر چیزی به یک رشته اصلاحات نیازمند است. این توده آلوده است و نواقص بسیار دارد. باید کوشید و باین آلودگیها چاره کرد. باید کوشید و بتودههای پیشرفتهی جهان رسید. امروز بایاترین[=واجبترین] کاری برای ما اینست. پس باید رفتاری کنیم که همسایگان نیرومند هر دوشان ما را نیکخواه دانند و در این کوششها بما یاوری کنند. سود ما در کشاکش انگلیس و شوروی نیست. ما از کشاکش آنها جز زیان نخواهیم برد و از دخالت در کشاکش آنها گزندها و زیانهای بسیار خواهیم دید. چه سود ما و چه سود خود آنها در این خواهد بود که ما بیطرف باشیم.
در این باره هم در کتاب «سرنوشت» گفتنیها را گفتهام و تنها این توضیح را میدهم که چنانکه غلطست که ما بشوروی تکیه کرده با انگلیس دشمنی نماییم ، و یا بعکسِ آن بدولت انگلیس استناد نموده با شوروی بدخواهی نشان دهیم ، همچنان غلطست که ما بخواهیم از همچشمی آنها استفاده جسته باختلافاتشان دامن زنیم و بمقتضای موقع هر زمان بیکی نزدیک شده با دیگری دشمنی نشان دهیم و با این رفتار دورویانه زندگی بسر بریم.
چنین سیاستی از قدیم شناخته بوده و کشورهای ناتوان درمیان دولتهای همچشم (مثلاً ارمنستان درمیان ایران و روم و یا گرجستان درمیان عثمانی و ایران) این سیاست را بکار بردهاند. ولی غلط بوده و نتیجهی نیکی نداده.
بجای همهی اینها ما باید از راستی و نیکی خود استفاده کنیم.
اینجا میهن ماست و شما هم همسایگان مایید. بگویید از ما چه میخواهید؟.. ما میخواهیم نواقص خود را اصلاح کنیم و با تودههای دیگر جهان همسر شویم و در کوششهای نیکخواهانهی بینالمللی با دیگران همدستی نماییم. میخواهیم برای شما همسایگان نیک و نیکخواه باشیم. میخواهیم با هر دوی شما یکسان رفتار کنیم ... آیا شما اینها را نمیپسندید؟..
جای گفتگو نیست که خواهند پسندید.. جای گفتگو نیست که خشنودی خواهند نمود. میدانم خواهند گفت : مگر کارهای سیاست باین سادگیست؟!.. اینست پاسخ داده میگویم : مقصودتان چیست؟!.. توضیح دهید تا بدانیم. باین سادگی نیست پس چگونه است؟!.. شما که سیاست را باین سادگی ندانستهاید چه کردهاید؟!.. از کارهای خود به چه نتیجه رسیدهاید؟!..
من میگویم : باید پایهی سیاست ایران بیطرفی باشد. این تصمیم را ما باید بگیریم و آنچه من میدانم سود دو دولت نیز در همینست و در ایران اگر از روی راستی چنین تصمیمی باشد ، آنها خرسندی خواهند نمود. آمدیم که زمانی رسید و یکی از آنها باین خرسندی نداد و خواست بما چیرگی نماید ، در آن هنگام هم ما باید در برابرش ایستادگی کنیم.
میگویند : آنها در کشور ما منافع دارند. میگویم : منافعشان را تا آنجا که منافی استقلال نباشد باید منظور داشت.
.
🔸 6ـ باید یک جمعیت ایرانخواه پدید آید : (تکهی 6)
2) پیش گرفتن یک سیاست بیطرفانه با دولتهای شوروی و انگلیس و با یک دیده دیدن هر دوی آنها. در جایی که ما میخواهیم آزاد باشیم و سرفرازانه زندگی کنیم بدیهیست که باید با هر دو همسایه یکسان باشیم.
امروز ایران بیش از هر چیزی به یک رشته اصلاحات نیازمند است. این توده آلوده است و نواقص بسیار دارد. باید کوشید و باین آلودگیها چاره کرد. باید کوشید و بتودههای پیشرفتهی جهان رسید. امروز بایاترین[=واجبترین] کاری برای ما اینست. پس باید رفتاری کنیم که همسایگان نیرومند هر دوشان ما را نیکخواه دانند و در این کوششها بما یاوری کنند. سود ما در کشاکش انگلیس و شوروی نیست. ما از کشاکش آنها جز زیان نخواهیم برد و از دخالت در کشاکش آنها گزندها و زیانهای بسیار خواهیم دید. چه سود ما و چه سود خود آنها در این خواهد بود که ما بیطرف باشیم.
در این باره هم در کتاب «سرنوشت» گفتنیها را گفتهام و تنها این توضیح را میدهم که چنانکه غلطست که ما بشوروی تکیه کرده با انگلیس دشمنی نماییم ، و یا بعکسِ آن بدولت انگلیس استناد نموده با شوروی بدخواهی نشان دهیم ، همچنان غلطست که ما بخواهیم از همچشمی آنها استفاده جسته باختلافاتشان دامن زنیم و بمقتضای موقع هر زمان بیکی نزدیک شده با دیگری دشمنی نشان دهیم و با این رفتار دورویانه زندگی بسر بریم.
چنین سیاستی از قدیم شناخته بوده و کشورهای ناتوان درمیان دولتهای همچشم (مثلاً ارمنستان درمیان ایران و روم و یا گرجستان درمیان عثمانی و ایران) این سیاست را بکار بردهاند. ولی غلط بوده و نتیجهی نیکی نداده.
بجای همهی اینها ما باید از راستی و نیکی خود استفاده کنیم.
اینجا میهن ماست و شما هم همسایگان مایید. بگویید از ما چه میخواهید؟.. ما میخواهیم نواقص خود را اصلاح کنیم و با تودههای دیگر جهان همسر شویم و در کوششهای نیکخواهانهی بینالمللی با دیگران همدستی نماییم. میخواهیم برای شما همسایگان نیک و نیکخواه باشیم. میخواهیم با هر دوی شما یکسان رفتار کنیم ... آیا شما اینها را نمیپسندید؟..
جای گفتگو نیست که خواهند پسندید.. جای گفتگو نیست که خشنودی خواهند نمود. میدانم خواهند گفت : مگر کارهای سیاست باین سادگیست؟!.. اینست پاسخ داده میگویم : مقصودتان چیست؟!.. توضیح دهید تا بدانیم. باین سادگی نیست پس چگونه است؟!.. شما که سیاست را باین سادگی ندانستهاید چه کردهاید؟!.. از کارهای خود به چه نتیجه رسیدهاید؟!..
من میگویم : باید پایهی سیاست ایران بیطرفی باشد. این تصمیم را ما باید بگیریم و آنچه من میدانم سود دو دولت نیز در همینست و در ایران اگر از روی راستی چنین تصمیمی باشد ، آنها خرسندی خواهند نمود. آمدیم که زمانی رسید و یکی از آنها باین خرسندی نداد و خواست بما چیرگی نماید ، در آن هنگام هم ما باید در برابرش ایستادگی کنیم.
میگویند : آنها در کشور ما منافع دارند. میگویم : منافعشان را تا آنجا که منافی استقلال نباشد باید منظور داشت.
.
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 41ـ در پیرامون خرد (تکهی دو از دو)
شگفتتر آنکه دانشهای اروپا نیز خرد را باین معنی که ما میگوییم (داور نیک و بد و راست و کج) نمیشناسند و از بودن چنین نیرویی در آدمی ناآگاهی مینمایند. اینست در ایران یک دسته نیز از این راه با خرد ناآشنایی مینمایند و آن را خوار میدارند.
داروین دانشمند بنام انگلیسی در نوشتههای خود نام خرد میبرد. ولی آن را بمعنی اندیشه میگیرد. همچنان در روانشناسی نام خرد میبرند ، ولی آن را باین معنی نمیشناسند.
این دانشها چون آدمی را همین کالبد مادّی میشناسند و بنیروی دیگری باور ندارند و فهم و اندیشه و دریافت و اینگونه چیزها همه را نتیجهی ساختمان مغزی میدانند ، از اینرو میگویند هر کس چون ساختمان مغزش جداست فهم و اندیشهاش نیز جدا میباشد. مثلاً یک کسی شعر را دوست میدارد و دیگری از آن بدش میآید. این نتیجهی تفاوتی است که در ساختمان مغزی ایشان است ، نه اینکه شعر براستی نیک یا بد باشد ، نه اینکه یک نیرویی در آدمی برای شناختن نیک و بد باشد.
لیکن خوانندگان میدانند که ما بیپایی این عقیده را بازنموده این روشن گردانیدهایم که آدمی تنها این کالبد مادّی نیست و یک دستگاه دیگری درو بنام روان میباشد که خرد از بستگان آنست. برای آنکه دانسته شود خرد به چه چیز میگوییم باید مثلی یاد کنیم :
شما میشنوید که در یونان باستان دمکراسی (یا سررشتهداریِ توده) جریان داشته. این سخن را میشنوید ، و فرامیگیرد ، و میفهمید که [این] سررشتهداری چیست و چگونه میباشد ، و میاندیشید که سررشتهداری توده که امروز در ایران و در بسیاری از کشورهای اروپا و امریکا روانست از یونانیان گرفته شده ، و سپس موضوع را بداوری خرد سپرده میدانید که این سررشتهداری توده بهترین شکل حکومت میباشد. در اینجا شما چند کار را پی هم کردهاید : شنیدن ، فراگرفتن ، فهمیدن ، اندیشیدن ، در نیک و بدش داوری نمودن. اینها هر یکی نیروی دیگری میباشد و خرد آن آخرین را که شناسندهی نیک و بد است میگوییم.
این نیرو بیگمان در همگی هست ، و بیگمان در همگی یکسان کار میکند. به اینمعنی یک چیزی که بد است همگی آن را بد میدانند ، یک چیز که نیکست همگی آن را نیک میشناسند. مثلاً دزدی بد است و هرآینه همگی آن را بد میشمارند. آن کسی که دزدی میکند خود او نیز دزدی را نیک نمیشناسد و اینست اگر با دزد دیگری برخورد کند او را خوار میدارد و ارزشی باو نمیگزارد.
پس گفتن اینکه نیک و بدی نیست و این نیک و بدها درمیان مردم نتیجهی جداییایست که در ساختمانهای مغزهاست بیپاست. این خود لغزش دیگری از فلسفهی مادّی میباشد. برای آنکه لغزش این دانشمندان بخودشان آشکار گردد بجملههای پایین نیز میپردازم :
چنانکه گفتهایم این فیلسوفان میگویند سرچشمهی همهی جنبشها که از جانداران (چه از جانوران و چه از آدمیان) دیده میشود «خودخواهی» است. هر یکی از آنان تنها خود را میخواهد و همه چیز را برای خود میخواهد و اینست بآن جنبش میپردازد. ما نیز میگوییم این سخن دربارهی جانوران و همچنین دربارهی سرشت تن و جان آدمی راست است. ولی دربارهی سرشت روان و کارهای آن راست نمیباشد. اکنون برای آنکه دانسته شود که این خرد یا داور نیک و بد که ما در آدمی نشان میدهیم یک چیز مادّی نمیباشد و بساختمان مغز ارتباط ندارد باید بیاد آورد که داوریهای خرد تابع خودخواهی نیست و چهبسا بزیان خود آدمی داوری میکند. مثلاً شما پولی از کسی در نزد خود دارید و از آن کس رنجیدگی دیدهاید و این است دلتان میخواهد که آن پول را باو ندهید و شما نیز او را برنجانید. ولی خرد بشما میگوید این ناراستیست ، و شما را وامیدارد که پول را باو بازدهید. چنین نیرویی در همه کس هست و باز میگویم که ربطی بساختمان مغز ندارد.
بسیاری از آنان که خرد را نمیپذیرند چنین میگویند : اگر یک چنان نیرویی در آدمیان هست و در همگی آنان بیکسان داوری میکند ، پس این اختلاف و کشاکش درمیان آدمیان از کجاست؟! برخی از آنان گاهی چنین عنوان میکنند : «فلاسفه که اعقل کسانند باهم اختلاف کردهاند با اینحال شما چگونه میگویید که باید همهی مردمان را به یک راه آورد و اختلاف را از میان ایشان برداشت»؟.
میگویم : اختلاف و کشاکش درمیان مردم از آنست که بیشتر آنان خرد را بکار نمیبرند. همان فلاسفه که شما «اعقل کسان» میخوانید خرد را بیکبار کنار نهادهاند. برای آنکه موضوع نیک روشن گردد باید دانست که آدمی گذشته از فهم و اندیشه و خرد یک رشته نیروهای دیگری نیز ، از پندار و گمان و انگار و هوس و تعصب و رشک و کینه و مانند اینها را دارا میباشد ، و این اختلافها نتیجهی آنهاست نه نتیجهی خردها.
👇
🔸 41ـ در پیرامون خرد (تکهی دو از دو)
شگفتتر آنکه دانشهای اروپا نیز خرد را باین معنی که ما میگوییم (داور نیک و بد و راست و کج) نمیشناسند و از بودن چنین نیرویی در آدمی ناآگاهی مینمایند. اینست در ایران یک دسته نیز از این راه با خرد ناآشنایی مینمایند و آن را خوار میدارند.
داروین دانشمند بنام انگلیسی در نوشتههای خود نام خرد میبرد. ولی آن را بمعنی اندیشه میگیرد. همچنان در روانشناسی نام خرد میبرند ، ولی آن را باین معنی نمیشناسند.
این دانشها چون آدمی را همین کالبد مادّی میشناسند و بنیروی دیگری باور ندارند و فهم و اندیشه و دریافت و اینگونه چیزها همه را نتیجهی ساختمان مغزی میدانند ، از اینرو میگویند هر کس چون ساختمان مغزش جداست فهم و اندیشهاش نیز جدا میباشد. مثلاً یک کسی شعر را دوست میدارد و دیگری از آن بدش میآید. این نتیجهی تفاوتی است که در ساختمان مغزی ایشان است ، نه اینکه شعر براستی نیک یا بد باشد ، نه اینکه یک نیرویی در آدمی برای شناختن نیک و بد باشد.
لیکن خوانندگان میدانند که ما بیپایی این عقیده را بازنموده این روشن گردانیدهایم که آدمی تنها این کالبد مادّی نیست و یک دستگاه دیگری درو بنام روان میباشد که خرد از بستگان آنست. برای آنکه دانسته شود خرد به چه چیز میگوییم باید مثلی یاد کنیم :
شما میشنوید که در یونان باستان دمکراسی (یا سررشتهداریِ توده) جریان داشته. این سخن را میشنوید ، و فرامیگیرد ، و میفهمید که [این] سررشتهداری چیست و چگونه میباشد ، و میاندیشید که سررشتهداری توده که امروز در ایران و در بسیاری از کشورهای اروپا و امریکا روانست از یونانیان گرفته شده ، و سپس موضوع را بداوری خرد سپرده میدانید که این سررشتهداری توده بهترین شکل حکومت میباشد. در اینجا شما چند کار را پی هم کردهاید : شنیدن ، فراگرفتن ، فهمیدن ، اندیشیدن ، در نیک و بدش داوری نمودن. اینها هر یکی نیروی دیگری میباشد و خرد آن آخرین را که شناسندهی نیک و بد است میگوییم.
این نیرو بیگمان در همگی هست ، و بیگمان در همگی یکسان کار میکند. به اینمعنی یک چیزی که بد است همگی آن را بد میدانند ، یک چیز که نیکست همگی آن را نیک میشناسند. مثلاً دزدی بد است و هرآینه همگی آن را بد میشمارند. آن کسی که دزدی میکند خود او نیز دزدی را نیک نمیشناسد و اینست اگر با دزد دیگری برخورد کند او را خوار میدارد و ارزشی باو نمیگزارد.
پس گفتن اینکه نیک و بدی نیست و این نیک و بدها درمیان مردم نتیجهی جداییایست که در ساختمانهای مغزهاست بیپاست. این خود لغزش دیگری از فلسفهی مادّی میباشد. برای آنکه لغزش این دانشمندان بخودشان آشکار گردد بجملههای پایین نیز میپردازم :
چنانکه گفتهایم این فیلسوفان میگویند سرچشمهی همهی جنبشها که از جانداران (چه از جانوران و چه از آدمیان) دیده میشود «خودخواهی» است. هر یکی از آنان تنها خود را میخواهد و همه چیز را برای خود میخواهد و اینست بآن جنبش میپردازد. ما نیز میگوییم این سخن دربارهی جانوران و همچنین دربارهی سرشت تن و جان آدمی راست است. ولی دربارهی سرشت روان و کارهای آن راست نمیباشد. اکنون برای آنکه دانسته شود که این خرد یا داور نیک و بد که ما در آدمی نشان میدهیم یک چیز مادّی نمیباشد و بساختمان مغز ارتباط ندارد باید بیاد آورد که داوریهای خرد تابع خودخواهی نیست و چهبسا بزیان خود آدمی داوری میکند. مثلاً شما پولی از کسی در نزد خود دارید و از آن کس رنجیدگی دیدهاید و این است دلتان میخواهد که آن پول را باو ندهید و شما نیز او را برنجانید. ولی خرد بشما میگوید این ناراستیست ، و شما را وامیدارد که پول را باو بازدهید. چنین نیرویی در همه کس هست و باز میگویم که ربطی بساختمان مغز ندارد.
بسیاری از آنان که خرد را نمیپذیرند چنین میگویند : اگر یک چنان نیرویی در آدمیان هست و در همگی آنان بیکسان داوری میکند ، پس این اختلاف و کشاکش درمیان آدمیان از کجاست؟! برخی از آنان گاهی چنین عنوان میکنند : «فلاسفه که اعقل کسانند باهم اختلاف کردهاند با اینحال شما چگونه میگویید که باید همهی مردمان را به یک راه آورد و اختلاف را از میان ایشان برداشت»؟.
میگویم : اختلاف و کشاکش درمیان مردم از آنست که بیشتر آنان خرد را بکار نمیبرند. همان فلاسفه که شما «اعقل کسان» میخوانید خرد را بیکبار کنار نهادهاند. برای آنکه موضوع نیک روشن گردد باید دانست که آدمی گذشته از فهم و اندیشه و خرد یک رشته نیروهای دیگری نیز ، از پندار و گمان و انگار و هوس و تعصب و رشک و کینه و مانند اینها را دارا میباشد ، و این اختلافها نتیجهی آنهاست نه نتیجهی خردها.
👇
مثلاً دربارهی شعر که میگویند کسانی از روی ساختمان مغزی آن را دوست میدارند و کسانی نمیدارند این سخن بسیار پوچست. این اختلاف دربارهی شعر نتیجهی آنست که یک دسته پیروی از هوس نموده گردن بداوری خرد نمیگزارند وگرنه هیچ اختلافی نبایستی بود. ببینید ما میگوییم : «شعر بخشی از سخنست ، سخن نیز باید تابع نیاز باشد». این خلاصهی گفتههای ماست و از اینجاست که بشاعرانی که نه از روی نیاز شعر گفتهاند و مردان شصت ساله نشسته غزل سرودهاند ایراد میگیریم. اکنون اگر پای خرد درمیان باشد هیچ کس باین گفتهها ایرادی نخواهد داشت. ولی یک دسته خرد را بکنار نهاده بهوسبازی یا از راه نادانی هایهوی میکنند. دیگر اختلافها نیز همه از اینجاست.
مثلاً یکی از اختلافهای بزرگ جهان ، کشاکش مذاهب است. این اختلاف از آنجاست که خرد را بداوری نمیپذیرند. در مذاهب آنچه هیچ دخالتی نمیدهند خرد میباشد و چنانکه گفتیم چه این مذاهب و چه صوفیان و خراباتیان نه تنها بخرد پیروی نمیکنند با آن دشمنی نیز نشان میدهند.
(پرچم روزانه شمارههای 217 و 218)
.
مثلاً یکی از اختلافهای بزرگ جهان ، کشاکش مذاهب است. این اختلاف از آنجاست که خرد را بداوری نمیپذیرند. در مذاهب آنچه هیچ دخالتی نمیدهند خرد میباشد و چنانکه گفتیم چه این مذاهب و چه صوفیان و خراباتیان نه تنها بخرد پیروی نمیکنند با آن دشمنی نیز نشان میدهند.
(پرچم روزانه شمارههای 217 و 218)
.
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش سوم : دربارهی زندگانی اجتماعی)
🔸تکهی 14
(بهر 1 از 1)
🔸حکومت باید معلولان و ناتوانان را در پناه خود گیرد.🔸
حکومت باید معلولان و عاجزان بیخانمان را در پناه خود بگیرد و مانع بینوایی و گداییشان شود ، کودکان و بچگان بیسرپرست را نگهداری کرده پرورش دهد ، به دیوانگان بیخانمان جا دهد و کسانی را برای پرستاری و بهبودشان منصوب کند ، به زنان بچهدار مستحق و به مردانی که از زیادی بچه در فشارند کمک دریغ نکند ، و به فقیرانی که از بلایای طبیعت زیان و یا آسیب دیدهاند کمک کند. اینها از کارهای عمومی و از وظایف ملت است. حکومت باید به نمایندگی از ملت به این کارها اقدام کند.
اگر کسانی از سستی یا ناتوانی دولت زیان دیدهاند میتوانند خسارت طلب کنند.
🔸🔸🔸
کسانی که از زمان بدنیا آمدن معلول بوده و یا بسبب پیشامدی یکی از اعضای بدن خود را از دست دادهاند ، مثلاً کور یا کر یا لال یا لنگ یا بیدست شدهاند ، و باین سبب دیگر نمیتوانند کار کنند و یا اگر کار کردند بپای دیگران نمیتوانند رسید ، و همچنین کسانی که از هنگام تولد ناتوان بوده و یا سپس بسبب بیماری و یا از سالخوردگی کمنیرو و ناتوان شدهاند که نمیتوانند کار کنند و یا بپای دیگران نمیتوانند برسند ، اینان زمینخوردگانیاند که باید ملاحظهشان را داشت و یاوریشان کرد.
پیداست که این یاوری پیش از همه بگردن خویشان آنها است. اگر خویشانی نبودند و یا نخواستند یاوری کنند و نیکوکارانی نیز نبودند ، در آن حال وظیفهی ملت است و حکومت ـ یا بهتر بگویم : دولت ـ باید آنها را حمایت کرده و از بینوایی و گدایی بازدارد. باید به هر کدام به هر اندازه که مستحق هستند و نیاز میدارند با پول یا کالا کمک کند. آنان که اصلاً نمیتوانند کار کنند را باید همهی خرجشان را بگردن گیرد. اگر نیاز باشد خانههایی برای آنها ساخته و پرستارانی منصوب کند. اگر از ازدواج آنها خطر آسیبی به همسر و یا به فرزندان (اگرچه در آیندهی دوری باشد) نیست اجازهی ازدواج بدهد و بچههاشان را نگهداری کرده بزرگ گرداند و تا آنجا که پای مفتخوری بمیان نیاید توجه و حمایت دریغ نکند.
همچنین کودکان و بچههایی که پدر و مادری ندارند و یا دارند و ناتوانند و کسانی از خویشان و نیکوکاران به نگهداری آنان اقدام نمیکنند ، وظیفهی حکومت است که از آنها نگهداری کرده و با دست پرورشدهندگانی از زنان و دیگران آنان را پرورش داده بزرگ گرداند و آنچه وظیفهی پدر و مادر بوده دربارهی آنها دریغ نکند.
همچنین دیوانگان بیکس که نیازمند نگهدارنده و پرستار هستند و آزادیشان ممکنست باعث زیانها شود ، باید دولت بآنها جا داده نگهداری کند و کسانی را برای پرستاری و درمان بیماریشان (اگر درمانپذیر است) منصوب کند.
همچنین به زنان بچهدار که شوهر یا نگهدارندهی دیگری از خویشان و نیکوکاران نمیدارند و خودشان باید به پرورش بچهها بپردازند و به کار یا حرفهای نمیتوانند بپردازند و مستحقند ، و نیز به مردانی که بچههای زیاد (مثلاً بیشتر از پنج بچه) دارند و اموال یا درآمدشان برای نگهداری و پرورش و تربیت همهی آنها کافی نیست و کسی از خویشان و نیکوکاران کمکی نمیکند و از این جهت در فشارند ، دولت باید باینگونه زنان و مردان یاوری دریغ نکند و باندازهای که نیاز میباشد و به مفتخوری نخواهد انجامید از کمک با پول یا کالا خودداری نکند.
همچنین به کسانی که از طبیعت زیان یا آسیب دیدهاند ـ مثلاً سیلزده یا زلزلهزده یا توفانزده ، یا مانند اینها که بخانهها و باغهاشان زیان رسیده و یا آسیب جسمی خوردهاند ـ و چون ندار هستند و توانایی جبران خسارتها را ندارند ، دولت باید یاوریها کند و چه با پول و کالا و چه با فرستادن مددکار از دلجویی و همدردی خودداری نکند.
اینها که میگوییم از کارهای عمومی و از وظایف ملت است. اگر کسانی از مردم نیکوکار باین کارها مبادرت کردند بسیار خوب است ، وگرنه حکومت (یا بهتر بگویم : دولت با دستور پارلمان) باید به نمایندگی از ملت بآنها اقدام کرده به نتیجه برساند.
در هر ملتی دولت در برابر مالیاتی که از مردم میگیرد مسئول ایمنی و آرامش کشور میباشد و اگر دولتی سستی کرده و یا کارندانی و بیلیاقتی نشان داده و بسبب سستی و ناتوانی دولت ایمنی و آرامش بهم خورده و خسارتها بمردم رسیده ـ مثلاً راهزنان کالاهای بازرگانی را بردهاند و دولت نتوانسته آنها را برگرداند ، یا تاراجگرانی به دهی ریخته تاراج کردهاند و دولت نتوانسته پس بگیرد ـ کسانی که از این جهت زیان دیدهاند میتوانند از دولت خسارت طلب کنند. این حق ایشانست. در ضمن این سوای بازخواست و پیگردی است که باید دربارهی اعضای دولت در میان باشد.
(بزبان عادی)
(بخش سوم : دربارهی زندگانی اجتماعی)
🔸تکهی 14
(بهر 1 از 1)
🔸حکومت باید معلولان و ناتوانان را در پناه خود گیرد.🔸
حکومت باید معلولان و عاجزان بیخانمان را در پناه خود بگیرد و مانع بینوایی و گداییشان شود ، کودکان و بچگان بیسرپرست را نگهداری کرده پرورش دهد ، به دیوانگان بیخانمان جا دهد و کسانی را برای پرستاری و بهبودشان منصوب کند ، به زنان بچهدار مستحق و به مردانی که از زیادی بچه در فشارند کمک دریغ نکند ، و به فقیرانی که از بلایای طبیعت زیان و یا آسیب دیدهاند کمک کند. اینها از کارهای عمومی و از وظایف ملت است. حکومت باید به نمایندگی از ملت به این کارها اقدام کند.
اگر کسانی از سستی یا ناتوانی دولت زیان دیدهاند میتوانند خسارت طلب کنند.
🔸🔸🔸
کسانی که از زمان بدنیا آمدن معلول بوده و یا بسبب پیشامدی یکی از اعضای بدن خود را از دست دادهاند ، مثلاً کور یا کر یا لال یا لنگ یا بیدست شدهاند ، و باین سبب دیگر نمیتوانند کار کنند و یا اگر کار کردند بپای دیگران نمیتوانند رسید ، و همچنین کسانی که از هنگام تولد ناتوان بوده و یا سپس بسبب بیماری و یا از سالخوردگی کمنیرو و ناتوان شدهاند که نمیتوانند کار کنند و یا بپای دیگران نمیتوانند برسند ، اینان زمینخوردگانیاند که باید ملاحظهشان را داشت و یاوریشان کرد.
پیداست که این یاوری پیش از همه بگردن خویشان آنها است. اگر خویشانی نبودند و یا نخواستند یاوری کنند و نیکوکارانی نیز نبودند ، در آن حال وظیفهی ملت است و حکومت ـ یا بهتر بگویم : دولت ـ باید آنها را حمایت کرده و از بینوایی و گدایی بازدارد. باید به هر کدام به هر اندازه که مستحق هستند و نیاز میدارند با پول یا کالا کمک کند. آنان که اصلاً نمیتوانند کار کنند را باید همهی خرجشان را بگردن گیرد. اگر نیاز باشد خانههایی برای آنها ساخته و پرستارانی منصوب کند. اگر از ازدواج آنها خطر آسیبی به همسر و یا به فرزندان (اگرچه در آیندهی دوری باشد) نیست اجازهی ازدواج بدهد و بچههاشان را نگهداری کرده بزرگ گرداند و تا آنجا که پای مفتخوری بمیان نیاید توجه و حمایت دریغ نکند.
همچنین کودکان و بچههایی که پدر و مادری ندارند و یا دارند و ناتوانند و کسانی از خویشان و نیکوکاران به نگهداری آنان اقدام نمیکنند ، وظیفهی حکومت است که از آنها نگهداری کرده و با دست پرورشدهندگانی از زنان و دیگران آنان را پرورش داده بزرگ گرداند و آنچه وظیفهی پدر و مادر بوده دربارهی آنها دریغ نکند.
همچنین دیوانگان بیکس که نیازمند نگهدارنده و پرستار هستند و آزادیشان ممکنست باعث زیانها شود ، باید دولت بآنها جا داده نگهداری کند و کسانی را برای پرستاری و درمان بیماریشان (اگر درمانپذیر است) منصوب کند.
همچنین به زنان بچهدار که شوهر یا نگهدارندهی دیگری از خویشان و نیکوکاران نمیدارند و خودشان باید به پرورش بچهها بپردازند و به کار یا حرفهای نمیتوانند بپردازند و مستحقند ، و نیز به مردانی که بچههای زیاد (مثلاً بیشتر از پنج بچه) دارند و اموال یا درآمدشان برای نگهداری و پرورش و تربیت همهی آنها کافی نیست و کسی از خویشان و نیکوکاران کمکی نمیکند و از این جهت در فشارند ، دولت باید باینگونه زنان و مردان یاوری دریغ نکند و باندازهای که نیاز میباشد و به مفتخوری نخواهد انجامید از کمک با پول یا کالا خودداری نکند.
همچنین به کسانی که از طبیعت زیان یا آسیب دیدهاند ـ مثلاً سیلزده یا زلزلهزده یا توفانزده ، یا مانند اینها که بخانهها و باغهاشان زیان رسیده و یا آسیب جسمی خوردهاند ـ و چون ندار هستند و توانایی جبران خسارتها را ندارند ، دولت باید یاوریها کند و چه با پول و کالا و چه با فرستادن مددکار از دلجویی و همدردی خودداری نکند.
اینها که میگوییم از کارهای عمومی و از وظایف ملت است. اگر کسانی از مردم نیکوکار باین کارها مبادرت کردند بسیار خوب است ، وگرنه حکومت (یا بهتر بگویم : دولت با دستور پارلمان) باید به نمایندگی از ملت بآنها اقدام کرده به نتیجه برساند.
در هر ملتی دولت در برابر مالیاتی که از مردم میگیرد مسئول ایمنی و آرامش کشور میباشد و اگر دولتی سستی کرده و یا کارندانی و بیلیاقتی نشان داده و بسبب سستی و ناتوانی دولت ایمنی و آرامش بهم خورده و خسارتها بمردم رسیده ـ مثلاً راهزنان کالاهای بازرگانی را بردهاند و دولت نتوانسته آنها را برگرداند ، یا تاراجگرانی به دهی ریخته تاراج کردهاند و دولت نتوانسته پس بگیرد ـ کسانی که از این جهت زیان دیدهاند میتوانند از دولت خسارت طلب کنند. این حق ایشانست. در ضمن این سوای بازخواست و پیگردی است که باید دربارهی اعضای دولت در میان باشد.
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)
🔸 6ـ باید یک جمعیت ایرانخواه پدید آید : (تکهی 7)
3) بمشروطه و دمکراسی قیمت گزاردن و دلبستگی نشان دادن. در ایران چهل سالست رژیم مشروطه برپا گردیده. ولی چنانکه چند بار تکرار کردیم تاکنون انبوه مردم معنی آن را ندانستهاند و طبیعیست که قدرش هم نمیشناسند. در حقیقت پس از چهل سال هنوز مشروطه در ایران اجرا نشده.
مشروطه تنها بودن قانونها و مجلس شورا نیست. مشروطه به یک معنی عالیتر دیگریست. مشروطه معنایش آنست که یک توده میخواهد خودش کارهای خود را اداره کند. میخواهد کسی باو فرمان نراند.
برای آنکه سخن روشن باشد باید دانست ما در زندگانی دو رشته کارها داریم : یکی کارهای خصوصی ، دیگری کارهای عمومی. مثلاً ما باید خانه داشته باشیم ، خواربار تهیه کنیم ، رخت خریم ، کفش خریم ، اگر ناخوش شدیم بنزد پزشک رویم. اینها کارهاییست که هر خانوادهای خودش برای خودش انجام میدهد. ولی بدیهیست که زندگانی تنها با اینها نمیچرخد. به یک رشته کارهای دیگری هم نیاز هست. ما در این شهر که هستیم باید آن را پاکیزه داریم ، باید دزدان را مانع شویم ، از شیوع بیماریها جلو گیریم ، عدلیهای باشد که اگر دو کس دعوا داشتند بآنجا رجوع کنند ، راهها امنیت میخواهد تا کاروانها بیایند و بروند ، باید با کشورهای همسایه رابطه داشته باشیم و پیمانها بندیم. باین رشته کارها نیز نیاز هست و اینهاست که ما کارهای عمومی یا کارهای کشوری مینامیم.
در زمانهای گذشته این کارها به یک تن سپرده میشد و او پادشاه بود که با میل و ارادهی خود کشور را اداره میکرد ، بمردم نیز فرمان میراند. مردم او را «سایهی خدا» میشناختند و فرمان میبردند و تکلیفی هم نداشتند. باینمعنی مردم در آن روز نه اراده و اختیاری در کارهای کشور داشتند و نه مسئول بودند. مسئول تنها پادشاه بود.
این ترتیب هزارها سال در جریان بوده تا خردمندانی برخاسته و چنین گفتهاند : چرا یک تن بدیگران فرمان راند؟!.. چرا مردم خودشان کارهای کشور را اداره نکنند؟!.. اینها را گفته با دلیل ثابت کردهاند که یک پادشاه هر قدر هوشیار و خردمند باشد نخواهد توانست مصالح کشور را چنانکه شایسته است تشخیص دهد ، نخواهد توانست کارها را از راهش بانجام رساند.
در نتیجهی این مشروطه پیدا شده. باینمعنی این حرفها در مردم تأثیر کرده که در همه جا بشورش برخاسته و دستگاه استبدادی پادشاهان را برانداخته خودشان رشتهی کارهای کشور را بدست گرفتهاند.
پس در مشروطه افراد خودشان کارهای کشور را اداره میکنند. هر فردی از ایشان مسئولیتی بگردن دارد ، هر فردی باید بکشور و کارهای آن علاقهمند باشد و هر زمان که نیاز افتاد از فداکاری با جان و مال بازنایستد. این وظیفهی اوست ، این باو واجب است.
ولی در ایران کمکسی مشروطه را باین معنی فهمیده. کمکسی خود را در برابر کشور و توده مسئول میداند. اگر حقیقت را بخواهیم کسانی که در ایران پیشگام شدند و مشروطه را روان گردانیدند ، آنها نیز مشروطه را باین معنی نمیدانستند. اینست نخواستهاند بمردم نیز بفهمانند.
به هر حال در ایران امروز یکی از کارهای بسیار مهم اینست که کتابچهها نوشته شود و سخنرانیها در رادیو بعمل آید و بمردم معنی مشروطه فهمانیده شود. مشروطه والاترین شکل حکومت است. امروز بیشتری از تودههای پیشرفته و بزرگ جهان ـ از کشورهای متحدهی آمریکا و انگلستان و فرانسه و دیگران ـ با مشروطه اداره میشوند. اینها باید بمردم فهمانیده شود.
فهمیدن مردم معنی مشروطه را و علاقهمندی آنها بکشور و کارهای کشوری تأثیر محسوس خواهد داشت و بسیاری از دشواریهای امروزی را آسان خواهد گردانید.
گاهی کسانی میگویند : «این توده شایستهی مشروطه نیست». میگویم : باید کوشید و آنها را شایسته گردانید ، نه اینکه از مشروطه چشم پوشید.
گاهی هم میگویند : «مشروطه کهنه شده». میگویم : مشروطه کفش و کلاه نیست که کهنه شود. تا یک چیز والاتر از مشروطه پیدا نشده مشروطه کهنه نخواهد شد.
.
🔸 6ـ باید یک جمعیت ایرانخواه پدید آید : (تکهی 7)
3) بمشروطه و دمکراسی قیمت گزاردن و دلبستگی نشان دادن. در ایران چهل سالست رژیم مشروطه برپا گردیده. ولی چنانکه چند بار تکرار کردیم تاکنون انبوه مردم معنی آن را ندانستهاند و طبیعیست که قدرش هم نمیشناسند. در حقیقت پس از چهل سال هنوز مشروطه در ایران اجرا نشده.
مشروطه تنها بودن قانونها و مجلس شورا نیست. مشروطه به یک معنی عالیتر دیگریست. مشروطه معنایش آنست که یک توده میخواهد خودش کارهای خود را اداره کند. میخواهد کسی باو فرمان نراند.
برای آنکه سخن روشن باشد باید دانست ما در زندگانی دو رشته کارها داریم : یکی کارهای خصوصی ، دیگری کارهای عمومی. مثلاً ما باید خانه داشته باشیم ، خواربار تهیه کنیم ، رخت خریم ، کفش خریم ، اگر ناخوش شدیم بنزد پزشک رویم. اینها کارهاییست که هر خانوادهای خودش برای خودش انجام میدهد. ولی بدیهیست که زندگانی تنها با اینها نمیچرخد. به یک رشته کارهای دیگری هم نیاز هست. ما در این شهر که هستیم باید آن را پاکیزه داریم ، باید دزدان را مانع شویم ، از شیوع بیماریها جلو گیریم ، عدلیهای باشد که اگر دو کس دعوا داشتند بآنجا رجوع کنند ، راهها امنیت میخواهد تا کاروانها بیایند و بروند ، باید با کشورهای همسایه رابطه داشته باشیم و پیمانها بندیم. باین رشته کارها نیز نیاز هست و اینهاست که ما کارهای عمومی یا کارهای کشوری مینامیم.
در زمانهای گذشته این کارها به یک تن سپرده میشد و او پادشاه بود که با میل و ارادهی خود کشور را اداره میکرد ، بمردم نیز فرمان میراند. مردم او را «سایهی خدا» میشناختند و فرمان میبردند و تکلیفی هم نداشتند. باینمعنی مردم در آن روز نه اراده و اختیاری در کارهای کشور داشتند و نه مسئول بودند. مسئول تنها پادشاه بود.
این ترتیب هزارها سال در جریان بوده تا خردمندانی برخاسته و چنین گفتهاند : چرا یک تن بدیگران فرمان راند؟!.. چرا مردم خودشان کارهای کشور را اداره نکنند؟!.. اینها را گفته با دلیل ثابت کردهاند که یک پادشاه هر قدر هوشیار و خردمند باشد نخواهد توانست مصالح کشور را چنانکه شایسته است تشخیص دهد ، نخواهد توانست کارها را از راهش بانجام رساند.
در نتیجهی این مشروطه پیدا شده. باینمعنی این حرفها در مردم تأثیر کرده که در همه جا بشورش برخاسته و دستگاه استبدادی پادشاهان را برانداخته خودشان رشتهی کارهای کشور را بدست گرفتهاند.
پس در مشروطه افراد خودشان کارهای کشور را اداره میکنند. هر فردی از ایشان مسئولیتی بگردن دارد ، هر فردی باید بکشور و کارهای آن علاقهمند باشد و هر زمان که نیاز افتاد از فداکاری با جان و مال بازنایستد. این وظیفهی اوست ، این باو واجب است.
ولی در ایران کمکسی مشروطه را باین معنی فهمیده. کمکسی خود را در برابر کشور و توده مسئول میداند. اگر حقیقت را بخواهیم کسانی که در ایران پیشگام شدند و مشروطه را روان گردانیدند ، آنها نیز مشروطه را باین معنی نمیدانستند. اینست نخواستهاند بمردم نیز بفهمانند.
به هر حال در ایران امروز یکی از کارهای بسیار مهم اینست که کتابچهها نوشته شود و سخنرانیها در رادیو بعمل آید و بمردم معنی مشروطه فهمانیده شود. مشروطه والاترین شکل حکومت است. امروز بیشتری از تودههای پیشرفته و بزرگ جهان ـ از کشورهای متحدهی آمریکا و انگلستان و فرانسه و دیگران ـ با مشروطه اداره میشوند. اینها باید بمردم فهمانیده شود.
فهمیدن مردم معنی مشروطه را و علاقهمندی آنها بکشور و کارهای کشوری تأثیر محسوس خواهد داشت و بسیاری از دشواریهای امروزی را آسان خواهد گردانید.
گاهی کسانی میگویند : «این توده شایستهی مشروطه نیست». میگویم : باید کوشید و آنها را شایسته گردانید ، نه اینکه از مشروطه چشم پوشید.
گاهی هم میگویند : «مشروطه کهنه شده». میگویم : مشروطه کفش و کلاه نیست که کهنه شود. تا یک چیز والاتر از مشروطه پیدا نشده مشروطه کهنه نخواهد شد.
.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
📘 زبان پاک
🖌 احمد کسروی
🔹 زبانشناسی
⭐️ نارساییها و عیبهای زبان فارسی کنونی و راههای توانا و رسا گردانیدن آن
📊 شمار ساتها : ۷۲ (اصلی)
بازپسین پراکنش : خرداد ۱۴۰۱
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این دفتر از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده میگردد.
کتاب را میتوانید از اینجا دریافت کنید.
.
🖌 احمد کسروی
🔹 زبانشناسی
⭐️ نارساییها و عیبهای زبان فارسی کنونی و راههای توانا و رسا گردانیدن آن
📊 شمار ساتها : ۷۲ (اصلی)
بازپسین پراکنش : خرداد ۱۴۰۱
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این دفتر از سوی «باهَمادِ پاکدینان» و بدست «کوشادِ تلگرام» پراکنده میگردد.
کتاب را میتوانید از اینجا دریافت کنید.
.
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 42ـ از پردهپوشی چه نتیجه تواند بود؟.. (تکهی یک از یک)
چون در شمارهی 217 پرچم در گفتاری که دربارهی خرد نوشتم گفتیم صوفیان نیز به خرد ارج نمیگزاردند و از جمله شعر مولوی را بگواهی آوردیم که میگوید : «پای استدلالیان چوبین بود» یکی بدستینهی[امضاء] علیمحمد پاکبین شرحی فرستاده که کوتاهشدهی آن اینست که مقصود مولوی خوار داشتن «عقلهای جزئی» فیلسوفان بوده و کاری با «عقل کل» نداشته است.
میگویم : ما از نامگزاریهایی که دیگران کردهاند بیزاریم. خوار داشتن خرد به هر عنوانی که باشد نشان بیخردیست و آنگاه این یک گزارش[= تأویل] و عذرخواهیست که آقای پاکبین مینمایند. وگرنه ما نیک میدانیم که صوفیان از خرد گریزان بودهاند و این یکی از عنوانهای ایشان است که میگویند : «چون با خرد راه به حق نتواند برد اینست ما توسل بریاضت و کشف و شهود میکنیم». این را در کتابهاشان بارها مینویسند.
این یک شیوهایست که ما از بسیاری میبینیم که ما چون ایراد به یک دستهای مینویسیم آنان از راه پردهپوشی و انکار میآیند. ولی باید گفت این یک کوشش بیهودهای است. مگر با پردهپوشی حقایق از میان میرود؟!. باید کوشید و این دستهبندیها را از میان برد نه اینکه با پردهپوشی کمک بپایداری آنها کرد.
(پرچم روزانه شمارهی 224)
.
🔸 42ـ از پردهپوشی چه نتیجه تواند بود؟.. (تکهی یک از یک)
چون در شمارهی 217 پرچم در گفتاری که دربارهی خرد نوشتم گفتیم صوفیان نیز به خرد ارج نمیگزاردند و از جمله شعر مولوی را بگواهی آوردیم که میگوید : «پای استدلالیان چوبین بود» یکی بدستینهی[امضاء] علیمحمد پاکبین شرحی فرستاده که کوتاهشدهی آن اینست که مقصود مولوی خوار داشتن «عقلهای جزئی» فیلسوفان بوده و کاری با «عقل کل» نداشته است.
میگویم : ما از نامگزاریهایی که دیگران کردهاند بیزاریم. خوار داشتن خرد به هر عنوانی که باشد نشان بیخردیست و آنگاه این یک گزارش[= تأویل] و عذرخواهیست که آقای پاکبین مینمایند. وگرنه ما نیک میدانیم که صوفیان از خرد گریزان بودهاند و این یکی از عنوانهای ایشان است که میگویند : «چون با خرد راه به حق نتواند برد اینست ما توسل بریاضت و کشف و شهود میکنیم». این را در کتابهاشان بارها مینویسند.
این یک شیوهایست که ما از بسیاری میبینیم که ما چون ایراد به یک دستهای مینویسیم آنان از راه پردهپوشی و انکار میآیند. ولی باید گفت این یک کوشش بیهودهای است. مگر با پردهپوشی حقایق از میان میرود؟!. باید کوشید و این دستهبندیها را از میان برد نه اینکه با پردهپوشی کمک بپایداری آنها کرد.
(پرچم روزانه شمارهی 224)
.
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش سوم : دربارهی زندگانی اجتماعی)
🔸تکهی 15
(بهر 1 از 2)
🔸حکومت باید مانع بیکاری و درماندگی مردم بشود.🔸
حکومت باید نظارت به کارها و حرفهها و تنظیم آنها را از وظایف بزرگ خود بداند و بآن اهمیت بدهد. باید راه کارهای نامشروع و بیهوده را ببندد. باید از گدایی و مفتخوری و زیادهخواهی و گرانفروشی جلوگیری کند. برای مزدها منصفانه اندازه تعیین کند. نیاز زندگانی را در نظر گرفته به تولیدکنندگان و بازرگانان راهنمایی کند. هرچه لازمست بکند تا مانع بیکاری و درماندگی مردم شود.
اگر زندگی از راهش باشد کسی بیکار نخواهد بود و کسی بینوا نخواهد ماند.
بهترست در روستاها انجمنی از بومیان نیکخواه و آگاه برپا شود تا بکار زمین و آب نظارت و بدولت راهنمایی و کمک کند.
🔸🔸🔸
در هر کشوری حکومت باید نظارت بر کارها و حرفهها و تنظیم آنها را از روی آیین یا راه زندگی یکی از وظایف بزرگ خود بداند و بآن کار اهمیت داده خوب توجه کند. در این باره قانونها تصویب کند ، دستورها دهد ، کسانی را برای نظارت و بازرسی منصوب کند.
باید بکارهای نامشروع و یا بیهوده ـ از دزدی و راهزنی و کلاهبرداری و دغلکاری و قماربازی و بختآزمایی و فالگیری و افسانهنویسی و واسطهگری کالاها و هرچه از این گونه است ـ راه نداده و بکسانی که تمکین نکنند کیفر دهد.
کسی نمیتواند بگوید : «مردم خواهان افسانه یا فال (یا کار بیهودهی دیگری) هستند و بدلخواه پول میپردازند» و این را بهانه نمیتواند بیاورد. زیرا خواستن مردم و بدلخواه پول پرداختن ایشان دلیل سودمندی یک کار نمیتواند باشد. همچنین کسی نمیتواند بگوید : «من میخواهم پولم را به افسانهگو یا به فالگیر بدهم و خودم بهتر میدانم». زیرا این مفتخورپروری و نظم زندگانی را بهم زدنست. گذشته از زیانهای دیگری که از فال و افسانه و قمار و بختآزمایی و مانند اینها بوجود میآید ، در زندگانی اجتماعی کسی نمیتواند دنبال هوسهای خود رفته از داوری خرد سرپیچی کند.
کسانی هم میگویند : «همهی کارها با خرد نمیشود و باید برای احساسات نیز میدانی باز کرد» باید پاسخ داد : اینها که گفته شد هوس است نه احساسات. گذشته از آن ، چه هوس و چه احساس باید پیرو خرد باشد. در زندگانی برای هوسها و احساسات نیز میدانی باز است. ولی چون هوس یا احساس کور است و خوب را از بد و سود را از زیان نمیتواند بشناسد ، باید اختیار آنها در دست خرد باشد. ما اگر احساسات را آزاد بگذاریم باید قانونها را نیز برداریم. زیرا بیشتر گناهها و جرمها (اگر نگوییم همهی آنها) نتیجهی هوسها و احساسات است.
به هر حال چه افسانهنویسی و چه شعرسرایی و چه مانند اینها را کار یا حرفه نمیتوان گرفت. از نظر داوری خرد به ساختن بازیچه برای کودکان و اینگونه کارها اهمیت میتوان داد ولی بافسانهنویسی و شعرسرایی و مانند اینها نمیتوان.
حکومت باید مستحقها را نگهداری کند و از گدایی به هر بهانهای که باشد جلوگیری کند. از مفتخوری چه به بهانهی پیشوایی و راهنمایی و چه به هر بهانهی دیگری که باشد جلوگیری کند. به بازارها و کارخانهها ناظران بگذارد و از زیادهخواهی که از راه سرمایه یا ماشین میتواند پیش بیاید جلوگیری کند. برای کالاها قیمت تعیین کرده از گرانفروشی تولیدکنندگان و بازرگانان جلوگیری کند.
.
(بزبان عادی)
(بخش سوم : دربارهی زندگانی اجتماعی)
🔸تکهی 15
(بهر 1 از 2)
🔸حکومت باید مانع بیکاری و درماندگی مردم بشود.🔸
حکومت باید نظارت به کارها و حرفهها و تنظیم آنها را از وظایف بزرگ خود بداند و بآن اهمیت بدهد. باید راه کارهای نامشروع و بیهوده را ببندد. باید از گدایی و مفتخوری و زیادهخواهی و گرانفروشی جلوگیری کند. برای مزدها منصفانه اندازه تعیین کند. نیاز زندگانی را در نظر گرفته به تولیدکنندگان و بازرگانان راهنمایی کند. هرچه لازمست بکند تا مانع بیکاری و درماندگی مردم شود.
اگر زندگی از راهش باشد کسی بیکار نخواهد بود و کسی بینوا نخواهد ماند.
بهترست در روستاها انجمنی از بومیان نیکخواه و آگاه برپا شود تا بکار زمین و آب نظارت و بدولت راهنمایی و کمک کند.
🔸🔸🔸
در هر کشوری حکومت باید نظارت بر کارها و حرفهها و تنظیم آنها را از روی آیین یا راه زندگی یکی از وظایف بزرگ خود بداند و بآن کار اهمیت داده خوب توجه کند. در این باره قانونها تصویب کند ، دستورها دهد ، کسانی را برای نظارت و بازرسی منصوب کند.
باید بکارهای نامشروع و یا بیهوده ـ از دزدی و راهزنی و کلاهبرداری و دغلکاری و قماربازی و بختآزمایی و فالگیری و افسانهنویسی و واسطهگری کالاها و هرچه از این گونه است ـ راه نداده و بکسانی که تمکین نکنند کیفر دهد.
کسی نمیتواند بگوید : «مردم خواهان افسانه یا فال (یا کار بیهودهی دیگری) هستند و بدلخواه پول میپردازند» و این را بهانه نمیتواند بیاورد. زیرا خواستن مردم و بدلخواه پول پرداختن ایشان دلیل سودمندی یک کار نمیتواند باشد. همچنین کسی نمیتواند بگوید : «من میخواهم پولم را به افسانهگو یا به فالگیر بدهم و خودم بهتر میدانم». زیرا این مفتخورپروری و نظم زندگانی را بهم زدنست. گذشته از زیانهای دیگری که از فال و افسانه و قمار و بختآزمایی و مانند اینها بوجود میآید ، در زندگانی اجتماعی کسی نمیتواند دنبال هوسهای خود رفته از داوری خرد سرپیچی کند.
کسانی هم میگویند : «همهی کارها با خرد نمیشود و باید برای احساسات نیز میدانی باز کرد» باید پاسخ داد : اینها که گفته شد هوس است نه احساسات. گذشته از آن ، چه هوس و چه احساس باید پیرو خرد باشد. در زندگانی برای هوسها و احساسات نیز میدانی باز است. ولی چون هوس یا احساس کور است و خوب را از بد و سود را از زیان نمیتواند بشناسد ، باید اختیار آنها در دست خرد باشد. ما اگر احساسات را آزاد بگذاریم باید قانونها را نیز برداریم. زیرا بیشتر گناهها و جرمها (اگر نگوییم همهی آنها) نتیجهی هوسها و احساسات است.
به هر حال چه افسانهنویسی و چه شعرسرایی و چه مانند اینها را کار یا حرفه نمیتوان گرفت. از نظر داوری خرد به ساختن بازیچه برای کودکان و اینگونه کارها اهمیت میتوان داد ولی بافسانهنویسی و شعرسرایی و مانند اینها نمیتوان.
حکومت باید مستحقها را نگهداری کند و از گدایی به هر بهانهای که باشد جلوگیری کند. از مفتخوری چه به بهانهی پیشوایی و راهنمایی و چه به هر بهانهی دیگری که باشد جلوگیری کند. به بازارها و کارخانهها ناظران بگذارد و از زیادهخواهی که از راه سرمایه یا ماشین میتواند پیش بیاید جلوگیری کند. برای کالاها قیمت تعیین کرده از گرانفروشی تولیدکنندگان و بازرگانان جلوگیری کند.
.
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)
🔸 6ـ باید یک جمعیت ایرانخواه پدید آید : (تکهی 8)
4) بانجمنهای استانی و شهرستانی اهمیت دادن و پشتیبانی نمودن. دربارهی این انجمنها سخن راندیم. چنانکه گفته شد برپا گردانیدن آنها در استانها و شهرستانها تغییراتی در روابط و رفتار آنها با مرکز پدید خواهد آورد که شاید دولت (یا بهتر گویم : کابینههایی که میآیند و میروند) خشنود نباشند و چنین خواهند که موضوع را خوار گیرند و بانجمنها و درخواستهاشان بیپروایی نشان دهند. همچنان استانداران و فرمانداران که باستانها و شهرستانها میروند ، آن را منافی شئونات خود شمارند و از در معارضه درآیند. اینست نیکخواهان باید پشتیبانی از انجمنها نمایند و از تغییرهایی که پیش خواهد آمد و از دخالتهایی که انجمنها در کارها خواهند کرد خشنودی نشان دهند.
باز میگویم : این بسود دولت و کشور است که تأسیساتی هم از خود استانها و شهرستانها درمیان باشد و آنها با نمایندگان دولت همکاری نمایند و بادارات دیدهبان باشند.
دربارهی خودمختاری استانها ، اندیشهی من همانست که در کتاب «سرنوشت» نوشتهام. هیچ نیکخواهی بآن خرسندی نخواهد نمود. اکنون که این سطرها را مینویسم میبینم در روزنامهها سخن از تأسیس «حزب طبرستان» در مازندران میرود. در آنجا نیز کوششهایی هست و میخواهند به پیروی از دمکراتهای آذربایجان برخیزند و در آنجا نیز دولتی برپا گردانند. در آنجا نیز بساط خودمختاری گسترند. من باز میگویم : اینها کارهاییست که پایانش اندیشیده نشده.
اگر از روی اندیشه باشد باید چه در تهران و چه در مازندران و چه در جاهای دیگر بموضوع انجمنهای استانی و شهرستانی اهمیت داده شود و این حق استانها و شهرستانها از روی شایستگی اجرا گردد ، و این منظوری را که درمیانست تأمین کرده در همانحال از گسیختن شیرازهی کشور نیز جلو خواهد گرفت.
5) علاقه باصلاح قانونها و وزارتخانهها. در این کشور بچند رشته اصلاحات نیاز سخت هست. یک رشته از آنها دربارهی قانونها و وزارتخانههاست. ما اینهمه وزارتخانهها داریم و ادارهها برپا ساختهایم و بودجهها میپردازیم و نتیجهاش درماندگی و بیچارگی است.
برای مثل میگویم : وزارتخانهای با ادارههای بسیار بنام دادگستری برپا گردانیدهایم. در تهران کاخی با آن بزرگی ساختهایم. با آنحال اگر حقیقت را بخواهیم در ایران قضاوت نیست. امروز اگر شما دعوایی پیدا کردید ، درخواهید ماند که چه کنید؟..
فرض کنید بازرگانی هستید و شریکتان سرمایهتان را ضبط کرده بشما دخالت نمیدهد. آیا چه کار خواهید کرد؟.. بدیهیست که باید بدادگاه رجوع کنید. نخست باید پول بریزید و وکیل بگیرید و دادخواست دهید ، دوم باید چند سال بروید و بیایید و خون دل بخورید. مسلماً یک دعوا در کمتر از چهار سال بپایان نمیرسد. بلکه گاهی تا هشت سال و ده سال میکشد. پس از آن هم نتوان گفت که نتیجهای بدست بیاید.
آیا این قضاوتست؟!.. آیا این معنی دادگستریست؟!.. بیجهت نمیگویم : در ایران قضاوت نیست. دستگاهی سترگ نمایانست. ولی درونش تهیست ، تویش پوچست.
از آنسو این بدی و پوچی ، بیش از همه ، از قانونها برخاسته. قانونها پیچ در پیچ و نارساست. برای اصلاح باید قانونهای دیگری گزارده شود و یک عدلیهی ساده و حساسی برپا گردد. عدلیهای که کسی اگر امروز نیاز پیدا کرد و دادخواست داد ، تا سر یک ماه نتیجهی قطعی در دستش باشد. از سوی دیگر در همهی قصبهها و دههای بزرگ دادگاه بدوی ، و در همهی شهرستانها دادگاه پژوهش ، و در همهی استانها دادگاه فرجام برپا گردد که نیاز بآمدن به تهران نباشد.
این را مثل آوردم . وزارت فرهنگ نیز چنینست ، وزارت دارایی نیز چنینست. همهی وزارتخانهها و قانونها نیاز باصلاح دارد.
سالهاست در ایران حسرت اصلاحات کشیده شده و نتیجهای در دست نبوده. اکنون اگر جمعیت ایرانخواهی پا بمیان گزارند ، میتوان این طلسم را شکست و رنگ اصلاحات را باین مردم حسرتکش بدبخت نشان داد.
.
🔸 6ـ باید یک جمعیت ایرانخواه پدید آید : (تکهی 8)
4) بانجمنهای استانی و شهرستانی اهمیت دادن و پشتیبانی نمودن. دربارهی این انجمنها سخن راندیم. چنانکه گفته شد برپا گردانیدن آنها در استانها و شهرستانها تغییراتی در روابط و رفتار آنها با مرکز پدید خواهد آورد که شاید دولت (یا بهتر گویم : کابینههایی که میآیند و میروند) خشنود نباشند و چنین خواهند که موضوع را خوار گیرند و بانجمنها و درخواستهاشان بیپروایی نشان دهند. همچنان استانداران و فرمانداران که باستانها و شهرستانها میروند ، آن را منافی شئونات خود شمارند و از در معارضه درآیند. اینست نیکخواهان باید پشتیبانی از انجمنها نمایند و از تغییرهایی که پیش خواهد آمد و از دخالتهایی که انجمنها در کارها خواهند کرد خشنودی نشان دهند.
باز میگویم : این بسود دولت و کشور است که تأسیساتی هم از خود استانها و شهرستانها درمیان باشد و آنها با نمایندگان دولت همکاری نمایند و بادارات دیدهبان باشند.
دربارهی خودمختاری استانها ، اندیشهی من همانست که در کتاب «سرنوشت» نوشتهام. هیچ نیکخواهی بآن خرسندی نخواهد نمود. اکنون که این سطرها را مینویسم میبینم در روزنامهها سخن از تأسیس «حزب طبرستان» در مازندران میرود. در آنجا نیز کوششهایی هست و میخواهند به پیروی از دمکراتهای آذربایجان برخیزند و در آنجا نیز دولتی برپا گردانند. در آنجا نیز بساط خودمختاری گسترند. من باز میگویم : اینها کارهاییست که پایانش اندیشیده نشده.
اگر از روی اندیشه باشد باید چه در تهران و چه در مازندران و چه در جاهای دیگر بموضوع انجمنهای استانی و شهرستانی اهمیت داده شود و این حق استانها و شهرستانها از روی شایستگی اجرا گردد ، و این منظوری را که درمیانست تأمین کرده در همانحال از گسیختن شیرازهی کشور نیز جلو خواهد گرفت.
5) علاقه باصلاح قانونها و وزارتخانهها. در این کشور بچند رشته اصلاحات نیاز سخت هست. یک رشته از آنها دربارهی قانونها و وزارتخانههاست. ما اینهمه وزارتخانهها داریم و ادارهها برپا ساختهایم و بودجهها میپردازیم و نتیجهاش درماندگی و بیچارگی است.
برای مثل میگویم : وزارتخانهای با ادارههای بسیار بنام دادگستری برپا گردانیدهایم. در تهران کاخی با آن بزرگی ساختهایم. با آنحال اگر حقیقت را بخواهیم در ایران قضاوت نیست. امروز اگر شما دعوایی پیدا کردید ، درخواهید ماند که چه کنید؟..
فرض کنید بازرگانی هستید و شریکتان سرمایهتان را ضبط کرده بشما دخالت نمیدهد. آیا چه کار خواهید کرد؟.. بدیهیست که باید بدادگاه رجوع کنید. نخست باید پول بریزید و وکیل بگیرید و دادخواست دهید ، دوم باید چند سال بروید و بیایید و خون دل بخورید. مسلماً یک دعوا در کمتر از چهار سال بپایان نمیرسد. بلکه گاهی تا هشت سال و ده سال میکشد. پس از آن هم نتوان گفت که نتیجهای بدست بیاید.
آیا این قضاوتست؟!.. آیا این معنی دادگستریست؟!.. بیجهت نمیگویم : در ایران قضاوت نیست. دستگاهی سترگ نمایانست. ولی درونش تهیست ، تویش پوچست.
از آنسو این بدی و پوچی ، بیش از همه ، از قانونها برخاسته. قانونها پیچ در پیچ و نارساست. برای اصلاح باید قانونهای دیگری گزارده شود و یک عدلیهی ساده و حساسی برپا گردد. عدلیهای که کسی اگر امروز نیاز پیدا کرد و دادخواست داد ، تا سر یک ماه نتیجهی قطعی در دستش باشد. از سوی دیگر در همهی قصبهها و دههای بزرگ دادگاه بدوی ، و در همهی شهرستانها دادگاه پژوهش ، و در همهی استانها دادگاه فرجام برپا گردد که نیاز بآمدن به تهران نباشد.
این را مثل آوردم . وزارت فرهنگ نیز چنینست ، وزارت دارایی نیز چنینست. همهی وزارتخانهها و قانونها نیاز باصلاح دارد.
سالهاست در ایران حسرت اصلاحات کشیده شده و نتیجهای در دست نبوده. اکنون اگر جمعیت ایرانخواهی پا بمیان گزارند ، میتوان این طلسم را شکست و رنگ اصلاحات را باین مردم حسرتکش بدبخت نشان داد.
.
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 43ـ خود را بشناسید (تکهی یک از یک)
یکی از یاران میگوید : دو گفتاری که در پرچم دربارهی خرد نوشتید بس نبود. انبوه مردم خرد را نمیشناسند و این را باور نمیکنند که میتوان براهنمایی خرد حقایق زندگی را دریافت و یک زندگانی آسوده و خوشی پیش گرفت ، و همینکه گفتگو میشود میگویند : «با این عقلها؟! ، با این عقلها میخواهی ما حقایق را درک کنیم؟!.» از اینگونه ایرادها بسیار میگیرند. آن دو گفتاری که شما نوشتید کسانی آن را یک «بحث علمی» میشمارند و چنان میدانند که یک گفتگوی تفننی است. اینست شما باید بارها در این زمینه گفتار بنویسید تا مردم مقصود شما را بفهمند.
میگویم : راست میگویید. این یکی از شگفتیهای جهانست که خدا چنان گوهری بمردمان داده و آنان قدرش نمیدانند ، بلکه از بودنش ناآگاهند. یکی از شگفتیهای جهانست که با بودن ملیونها راهنما و پیشوا درمیان مردمان ، چنین گمراهیای نیز درمیانست. مردم نه تنها خرد را نمیشناسند از گوهر خود ناآگاهند. شما همینکه با کسی بسخن میآیید که باید این جنگ و خونریزی از میان برخیزد ، آدمی برای بدیها آفریده نشده ، سرش را بلند میکند و با یک سردی چنین میگوید : «بشر با حرص و طمعی که دارد بهتر از این نتواند بود». آنگاه شما ناگزیر هستید که از گوهر آدمی سخن رانید و داستان «جان و روان» را برای او روشن گردانید تا نشان دهید که آدمی اگر دارای آز و خودخواهیست دارای خویهای گرانبهای دیگری بنام نیکخواهی ، غمخواری ، جانبازی ، از خود گذشتگی نیز هست ، که اگر تربیت ببیند این خویهایش بر آز و خودخواهی چیرگی نموده آنها را از میان میبرد. ناگزیر هستید بیادش آورید که درمیان آدمیان کسان بسیاری هستند که اگر یکی را در خطر بینند خود را بخطر انداخته او را رها میگردانند ، کسان بسیاری هستند که داراک خود را به بینوایان داده تهیدست میمانند. پس چرا شما اینها را نمیبینید؟!
بسیاری از اینان دردشان تنها نادانستن نیست. ناآگاهی از نادانی خودشان درد دیگریست. اینان با آن بیمایگی هر یکی خود را دانا میشمارند و هیچ کمی در خود سراغ ندارند ، و اینست سخنانی را که میگوییم با یک بیپروایی تلقی میکنند ، و خود را نیازمند شنیدن و فهمیدن آنها نمیدانند. اینان بگمراهی خود گردن نخواهند گزاشت مگر هنگامی که سرشان بدیوار خورد. داستان اینان داستان آن نابیناییست که بیک کوچهی بنبستی درآمده و گام بگام پیش میرود و هنگامی بگمراهی خود پی خواهد برد که سرش بدیوار آید.
بارها دیدهام در گفتگو میکوشند که گردن بهیچ دلیلی نگزارند و شکستی بخود راه ندهند و تا در یک جایی بگیر نیفتند زبان از سخن بازنمیدارند. دو سال پیش از تبریز بازمیگشتم در اتومبیل با مردی همراه بودم که چون زمانی فقه و اصول خوانده خود را «عالم» میشمرد و دربارهی خرد چنین میگفت : «عقول مختلف است. هر کسی بطور دیگر میفهمد ...» من بخاموشی گراییدم ، چون بزنجان رسیدیم و برای خوابیدن بمهمانخانهای رفتیم و شب را بسر برده فردا خواستیم راه افتیم او با مهمانخانهدار بکشاکش پرداخت که دیشب خوابگاه من ناراحت بود و لحاف کم داشتم ، و چون راه افتادیم با من بسخن پرداخته چنین گفت :
«من نمیفهمم مگر اینها عقل ندارند. چرا نمیفهمند که اگر وسایل آسایش مسافر را بهتر آماده گردانند از مسافر نیز بیشتر پول توانند گرفت. بعلاوه آمد و شد بیشتر میگردد ...» گفتم : «پس شما میگفتید عقول مختلف است و هر کسی بطور دیگری میفهمد ... با آن گفتهتان ، چه جای این نکوهش است؟!..» گفت : «آخر اینها که از واضحاتست». گفتم : «در نظر تو از واضحاتست. چون میگویی عقول متفاوتست در نظر او واضح نبوده». از پاسخ درماند و همانا اندکی بنافهمی خود پی برد که تا تهران دیگر بجدل نپرداخت.
چند سال پیش روزی به یکی از دادگاهها رفتم. یکی از قضات که شنیدهام از هواخواهان خاص سعدیست مرا چون دید چنین گفت : «شما چرا از شعرا بد میگویید؟!. شما شعر را دوست نمیدارید من دوست میدارم. در سر سفره ، شما فلان خوراک را نمیخواهید من میخواهم ...» گفتم : مَثَل خوراک و سفره پرتست. موضوع خوراک چیز دیگریست. اما اینکه شما شعر را دوست میدارید و من نمیدارم باید خرد درمیان ما داور باشد. گفت «تازه عقل هم کاری نمیتواند ، عقل شما یک جور میفهمد عقل من یک جور میفهمد» .. گفتم : پس اینکه در عدلیه دزدها را میآورند و محاکمه میکنند برای چیست؟!.. اگر در جهان نیک و بدی نیست و کسی نباید بدیگری ایراد گیرد پس برای چه شما دزدها را دنبال میکنید؟!.. اگر یک دزدی همان سخنان شما را برختان کشیده بگوید : «برای چه مرا دنبال میکنید؟!. شما اگر از دزدی بدتان میآید من خوشم میآید؟!» .. شما چه پاسخی باو خواهید داد؟!.. خواهید گفت : قانون چنین دستور داد[ه].
👇
🔸 43ـ خود را بشناسید (تکهی یک از یک)
یکی از یاران میگوید : دو گفتاری که در پرچم دربارهی خرد نوشتید بس نبود. انبوه مردم خرد را نمیشناسند و این را باور نمیکنند که میتوان براهنمایی خرد حقایق زندگی را دریافت و یک زندگانی آسوده و خوشی پیش گرفت ، و همینکه گفتگو میشود میگویند : «با این عقلها؟! ، با این عقلها میخواهی ما حقایق را درک کنیم؟!.» از اینگونه ایرادها بسیار میگیرند. آن دو گفتاری که شما نوشتید کسانی آن را یک «بحث علمی» میشمارند و چنان میدانند که یک گفتگوی تفننی است. اینست شما باید بارها در این زمینه گفتار بنویسید تا مردم مقصود شما را بفهمند.
میگویم : راست میگویید. این یکی از شگفتیهای جهانست که خدا چنان گوهری بمردمان داده و آنان قدرش نمیدانند ، بلکه از بودنش ناآگاهند. یکی از شگفتیهای جهانست که با بودن ملیونها راهنما و پیشوا درمیان مردمان ، چنین گمراهیای نیز درمیانست. مردم نه تنها خرد را نمیشناسند از گوهر خود ناآگاهند. شما همینکه با کسی بسخن میآیید که باید این جنگ و خونریزی از میان برخیزد ، آدمی برای بدیها آفریده نشده ، سرش را بلند میکند و با یک سردی چنین میگوید : «بشر با حرص و طمعی که دارد بهتر از این نتواند بود». آنگاه شما ناگزیر هستید که از گوهر آدمی سخن رانید و داستان «جان و روان» را برای او روشن گردانید تا نشان دهید که آدمی اگر دارای آز و خودخواهیست دارای خویهای گرانبهای دیگری بنام نیکخواهی ، غمخواری ، جانبازی ، از خود گذشتگی نیز هست ، که اگر تربیت ببیند این خویهایش بر آز و خودخواهی چیرگی نموده آنها را از میان میبرد. ناگزیر هستید بیادش آورید که درمیان آدمیان کسان بسیاری هستند که اگر یکی را در خطر بینند خود را بخطر انداخته او را رها میگردانند ، کسان بسیاری هستند که داراک خود را به بینوایان داده تهیدست میمانند. پس چرا شما اینها را نمیبینید؟!
بسیاری از اینان دردشان تنها نادانستن نیست. ناآگاهی از نادانی خودشان درد دیگریست. اینان با آن بیمایگی هر یکی خود را دانا میشمارند و هیچ کمی در خود سراغ ندارند ، و اینست سخنانی را که میگوییم با یک بیپروایی تلقی میکنند ، و خود را نیازمند شنیدن و فهمیدن آنها نمیدانند. اینان بگمراهی خود گردن نخواهند گزاشت مگر هنگامی که سرشان بدیوار خورد. داستان اینان داستان آن نابیناییست که بیک کوچهی بنبستی درآمده و گام بگام پیش میرود و هنگامی بگمراهی خود پی خواهد برد که سرش بدیوار آید.
بارها دیدهام در گفتگو میکوشند که گردن بهیچ دلیلی نگزارند و شکستی بخود راه ندهند و تا در یک جایی بگیر نیفتند زبان از سخن بازنمیدارند. دو سال پیش از تبریز بازمیگشتم در اتومبیل با مردی همراه بودم که چون زمانی فقه و اصول خوانده خود را «عالم» میشمرد و دربارهی خرد چنین میگفت : «عقول مختلف است. هر کسی بطور دیگر میفهمد ...» من بخاموشی گراییدم ، چون بزنجان رسیدیم و برای خوابیدن بمهمانخانهای رفتیم و شب را بسر برده فردا خواستیم راه افتیم او با مهمانخانهدار بکشاکش پرداخت که دیشب خوابگاه من ناراحت بود و لحاف کم داشتم ، و چون راه افتادیم با من بسخن پرداخته چنین گفت :
«من نمیفهمم مگر اینها عقل ندارند. چرا نمیفهمند که اگر وسایل آسایش مسافر را بهتر آماده گردانند از مسافر نیز بیشتر پول توانند گرفت. بعلاوه آمد و شد بیشتر میگردد ...» گفتم : «پس شما میگفتید عقول مختلف است و هر کسی بطور دیگری میفهمد ... با آن گفتهتان ، چه جای این نکوهش است؟!..» گفت : «آخر اینها که از واضحاتست». گفتم : «در نظر تو از واضحاتست. چون میگویی عقول متفاوتست در نظر او واضح نبوده». از پاسخ درماند و همانا اندکی بنافهمی خود پی برد که تا تهران دیگر بجدل نپرداخت.
چند سال پیش روزی به یکی از دادگاهها رفتم. یکی از قضات که شنیدهام از هواخواهان خاص سعدیست مرا چون دید چنین گفت : «شما چرا از شعرا بد میگویید؟!. شما شعر را دوست نمیدارید من دوست میدارم. در سر سفره ، شما فلان خوراک را نمیخواهید من میخواهم ...» گفتم : مَثَل خوراک و سفره پرتست. موضوع خوراک چیز دیگریست. اما اینکه شما شعر را دوست میدارید و من نمیدارم باید خرد درمیان ما داور باشد. گفت «تازه عقل هم کاری نمیتواند ، عقل شما یک جور میفهمد عقل من یک جور میفهمد» .. گفتم : پس اینکه در عدلیه دزدها را میآورند و محاکمه میکنند برای چیست؟!.. اگر در جهان نیک و بدی نیست و کسی نباید بدیگری ایراد گیرد پس برای چه شما دزدها را دنبال میکنید؟!.. اگر یک دزدی همان سخنان شما را برختان کشیده بگوید : «برای چه مرا دنبال میکنید؟!. شما اگر از دزدی بدتان میآید من خوشم میآید؟!» .. شما چه پاسخی باو خواهید داد؟!.. خواهید گفت : قانون چنین دستور داد[ه].
👇
خواهد گفت : قانون شما دزدی را بد میداند ولی قانون ما دزدان خوب میداند. ما حق خود میدانیم که دارایی توانگران را بدزدیم ـ آیا بآن چه خواهید گفت؟!. از پاسخ درماند و بخاموشی گرایید.
(پرچم روزانه شمارهی 232)
.
(پرچم روزانه شمارهی 232)
.
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش سوم : دربارهی زندگانی اجتماعی)
🔸تکهی 15
(بهر 2 از 2)
🔸حکومت باید مانع بیکاری و درماندگی مردم بشود.🔸
حکومت باید نظارت به کارها و حرفهها و تنظیم آنها را از وظایف بزرگ خود بداند و بآن اهمیت بدهد. باید راه کارهای نامشروع و بیهوده را ببندد. باید از گدایی و مفتخوری و زیادهخواهی و گرانفروشی جلوگیری کند. برای مزدها منصفانه اندازه تعیین کند. نیاز زندگانی را در نظر گرفته به تولیدکنندگان و بازرگانان راهنمایی کند. هرچه لازمست بکند تا مانع بیکاری و درماندگی مردم شود.
اگر زندگی از راهش باشد کسی بیکار نخواهد بود و کسی بینوا نخواهد ماند.
بهترست در روستاها انجمنی از بومیان نیکخواه و آگاه برپا شود تا بکار زمین و آب نظارت و بدولت راهنمایی و کمک کند.
🔸🔸🔸
باید از پزشک و آموزگار گرفته تا باربر و چاهکن و (همچنین کارمندان ادارهها) برای مزدهاشان منصفانه اندازه تعیین کند. ارزش هر کاری از روی سودیست که بزندگانی اجتماعی میرساند و نیازی که بآن هست. همچنین باید رنجی را که در راه آن کشیده شده در نظر گرفت.
یکی از نافهمیها امروزه اینست که کارهایی را که به زحمت بدنی بیشتر نیازمند است ـ مثل باربری و چاهکنی و نظافتچیگری و مانند اینها ـ پست میشمارند و مزدْ کمتر میپردازند. ولی از دیدهی حقیقتجویی اینها پست نیست و مزد آنها را نیز منصفانه باید تعیین کرد : مثلاً یک کارگر سادهی ساختمانی با روزانه هشت ساعت کار پیوسته ، باید دید اگر افراد خانوادهاش بیش از اندازه نیست روزانه چه مبلغ میخواهد تا یک زندگی متوسط داشته باشد ، از روی این برای او مزد تعیین شود.
یکی از دانستنیها اینست که جایز نیست یک نفر به دو کار مشغول شود. مثلاً پزشکی هم از حرفهی خود مزد بگیرد و هم سرمایهگذاری کرده از شریکان فلان کارخانه و یا فلان تجارتخانه باشد. چنین کاری جایز نیست. یک پزشک باید بکار دانشی خود بپردازد و از کار سرمایهگذاری بپرهیزد. یک پزشک اگر از دانش و کوشش خود سود زیاد به ملت رسانیده مزد زیاد گرفته اشکالی ندارد در راه خوشیها بکار برده بیشتر از دیگران بهرهمند بشود : خانهاش مرتبتر و میز شام و ناهارش بهتر و لباسهایش شیکتر باشد. به گردش بیشتر برود. به موسیقی بیشتر گوش بدهد. اینها زیانی نخواهد داشت. زیان از آنست که از پول نیز سودجویی کند و نظم زندگی را بهم بزند.
یک کار بزرگ حکومت که باید بآن اهمیت دهد آنست که نیاز ملت را در نظر بگیرد که از کالاها کدام بیشتر و کدام کمتر باید باشد ، و از کشتها (محصولات کشاورزی) کدام یک بهتر میباشد و کدام یک در کجا باید باشد و در این باره به تولیدکنندگان کالاها و فروشندگان آنها که بازرگانان میباشند راهنمایی کرده دستور دهد. برای این کار مردان نیکخواه و بافهمی لازمست که به کار گمارده شوند.
کالاهای هر سرزمینی اول برای برخورداری مردمان همانجاست. اول باید برخورداری آنان در نظر گرفته شود و اگر زیاد ماند به دیگر جاها فرستاده شود. این جایز نیست که بازرگانان بیملاحظه کالاها را از اینجا بآنجا بکشانند.
با کشورهای بیگانه نیز همین رفتار را باید داشت : آنچه هست و نیاز نیست صادر کرد و آنچه نیست و نیاز هست وارد کرد.
بهتر آنست که هر کشوری تا میشود نیاز خود را بکشورهای دیگر کمتر گرداند تا اگر آشوبی در آن کشورها رخ داد و یا سبب دیگری در بین بود بسختی نیفتد.
حکومت یک ملت باید هرچه لازمست بکند تا مانع بیکاری و درماندگی مردم شود ، تا جایی که کسی نتواند گله از نبودن کار و بسته بودن راه زندگانی کند.
اگر زندگانی از راهش باشد و آنچه گفتهایم عمل شود کسی بیکار نخواهد بود و کسی بینوا نخواهد ماند. هر کسی باندازهی لیاقت خود و کوششی که میکند از داشتههای زندگانی و از خوشیها بهره خواهد یافت.
چون نظارت بکارها و حرفهها و تنظیم آنها از پیچیدهترین وظایف حکومت است مردم باید هرچه از دستشان برمیآید از کمک و راهنمایی در این باره دریغ نکنند. مخصوصاً در روستاها که تقسیم زمین و آب و اینکه چه چیزها بهتر است کاشته شود و از چه راه آبادی بیشتر شود ، بآگاهیهای بومیانه نیاز دارد. پس آن بهتر که انجمنی از بومیان نیکخواه و آگاه بوجود بیاید که بکار زمین و آب و کشت ، نظارت و بدولت راهنمایی و کمک کنند.
.
(بزبان عادی)
(بخش سوم : دربارهی زندگانی اجتماعی)
🔸تکهی 15
(بهر 2 از 2)
🔸حکومت باید مانع بیکاری و درماندگی مردم بشود.🔸
حکومت باید نظارت به کارها و حرفهها و تنظیم آنها را از وظایف بزرگ خود بداند و بآن اهمیت بدهد. باید راه کارهای نامشروع و بیهوده را ببندد. باید از گدایی و مفتخوری و زیادهخواهی و گرانفروشی جلوگیری کند. برای مزدها منصفانه اندازه تعیین کند. نیاز زندگانی را در نظر گرفته به تولیدکنندگان و بازرگانان راهنمایی کند. هرچه لازمست بکند تا مانع بیکاری و درماندگی مردم شود.
اگر زندگی از راهش باشد کسی بیکار نخواهد بود و کسی بینوا نخواهد ماند.
بهترست در روستاها انجمنی از بومیان نیکخواه و آگاه برپا شود تا بکار زمین و آب نظارت و بدولت راهنمایی و کمک کند.
🔸🔸🔸
باید از پزشک و آموزگار گرفته تا باربر و چاهکن و (همچنین کارمندان ادارهها) برای مزدهاشان منصفانه اندازه تعیین کند. ارزش هر کاری از روی سودیست که بزندگانی اجتماعی میرساند و نیازی که بآن هست. همچنین باید رنجی را که در راه آن کشیده شده در نظر گرفت.
یکی از نافهمیها امروزه اینست که کارهایی را که به زحمت بدنی بیشتر نیازمند است ـ مثل باربری و چاهکنی و نظافتچیگری و مانند اینها ـ پست میشمارند و مزدْ کمتر میپردازند. ولی از دیدهی حقیقتجویی اینها پست نیست و مزد آنها را نیز منصفانه باید تعیین کرد : مثلاً یک کارگر سادهی ساختمانی با روزانه هشت ساعت کار پیوسته ، باید دید اگر افراد خانوادهاش بیش از اندازه نیست روزانه چه مبلغ میخواهد تا یک زندگی متوسط داشته باشد ، از روی این برای او مزد تعیین شود.
یکی از دانستنیها اینست که جایز نیست یک نفر به دو کار مشغول شود. مثلاً پزشکی هم از حرفهی خود مزد بگیرد و هم سرمایهگذاری کرده از شریکان فلان کارخانه و یا فلان تجارتخانه باشد. چنین کاری جایز نیست. یک پزشک باید بکار دانشی خود بپردازد و از کار سرمایهگذاری بپرهیزد. یک پزشک اگر از دانش و کوشش خود سود زیاد به ملت رسانیده مزد زیاد گرفته اشکالی ندارد در راه خوشیها بکار برده بیشتر از دیگران بهرهمند بشود : خانهاش مرتبتر و میز شام و ناهارش بهتر و لباسهایش شیکتر باشد. به گردش بیشتر برود. به موسیقی بیشتر گوش بدهد. اینها زیانی نخواهد داشت. زیان از آنست که از پول نیز سودجویی کند و نظم زندگی را بهم بزند.
یک کار بزرگ حکومت که باید بآن اهمیت دهد آنست که نیاز ملت را در نظر بگیرد که از کالاها کدام بیشتر و کدام کمتر باید باشد ، و از کشتها (محصولات کشاورزی) کدام یک بهتر میباشد و کدام یک در کجا باید باشد و در این باره به تولیدکنندگان کالاها و فروشندگان آنها که بازرگانان میباشند راهنمایی کرده دستور دهد. برای این کار مردان نیکخواه و بافهمی لازمست که به کار گمارده شوند.
کالاهای هر سرزمینی اول برای برخورداری مردمان همانجاست. اول باید برخورداری آنان در نظر گرفته شود و اگر زیاد ماند به دیگر جاها فرستاده شود. این جایز نیست که بازرگانان بیملاحظه کالاها را از اینجا بآنجا بکشانند.
با کشورهای بیگانه نیز همین رفتار را باید داشت : آنچه هست و نیاز نیست صادر کرد و آنچه نیست و نیاز هست وارد کرد.
بهتر آنست که هر کشوری تا میشود نیاز خود را بکشورهای دیگر کمتر گرداند تا اگر آشوبی در آن کشورها رخ داد و یا سبب دیگری در بین بود بسختی نیفتد.
حکومت یک ملت باید هرچه لازمست بکند تا مانع بیکاری و درماندگی مردم شود ، تا جایی که کسی نتواند گله از نبودن کار و بسته بودن راه زندگانی کند.
اگر زندگانی از راهش باشد و آنچه گفتهایم عمل شود کسی بیکار نخواهد بود و کسی بینوا نخواهد ماند. هر کسی باندازهی لیاقت خود و کوششی که میکند از داشتههای زندگانی و از خوشیها بهره خواهد یافت.
چون نظارت بکارها و حرفهها و تنظیم آنها از پیچیدهترین وظایف حکومت است مردم باید هرچه از دستشان برمیآید از کمک و راهنمایی در این باره دریغ نکنند. مخصوصاً در روستاها که تقسیم زمین و آب و اینکه چه چیزها بهتر است کاشته شود و از چه راه آبادی بیشتر شود ، بآگاهیهای بومیانه نیاز دارد. پس آن بهتر که انجمنی از بومیان نیکخواه و آگاه بوجود بیاید که بکار زمین و آب و کشت ، نظارت و بدولت راهنمایی و کمک کنند.
.