✴️ خیام شاعر و خیام دانشمند
(بخش 4 از 6)
بی‌بی‌سی خود اظهار نظر می‌کند : «همین نگاه تردیدآمیز خیام به زندگی و لذات کوتاه آن بود که او را به شاعری جهانی تبدیل کرد».
ببینیم این سخن تا چه اندازه راست است. خیام می‌گوید :
ای بیخبر این طاق مجسم هیچست این تارم نُه سپهر ارقم هیچست
خوش باش كه در نشیمن كون و فساد وابسته‌ی یك دمیم و آن هم هیچست
٭ ٭ ٭
روزی دو كه مهلتست مِی خور ، مِی ناب كاین عمر دو روزه برنگردد دریاب
دانی كه جهان رو بخرابی دارد تو نیز شب و روز ز مِی باش خراب
خیام در اینها و دیگر شعرهایش پافشاری دارد که بهترین لذتها با می و بی‌خبری (بی‌پروایی به گذشته و آینده) بدست می‌آید. آیا در کجای این شعرها «نگاه تردیدآمیز» هست؟!
بی‌بی‌سی از واژه‌های ناروشنی همچون «نگاه تردیدآمیز» که به آن اشاره شد یا «شاعری جهانی» و «اندیشه‌های جهانشمول خیام» سود می‌جوید. زیرا درپی آن نیست که بیننده پی بمعنی درست شعرهای خیام برد و به نیک و بد آنها بیندیشد بلکه تنها می‌خواهد با گزافه‌سرایی و بکار بردن واژه‌های ناروشن بر خرد بیننده چیره گردیده خیام را شاعری بزرگ و شعرهایش را پرمعنی وانماید.
بی بی‌سی به بزرگداشت خیام بسیار می‌کوشد. صادق صبا را به همه جا می‌فرستد تا هرچه درباره‌ی خیام می‌تواند بیابد و در مستندش بگنجاند. مثلاً یک نسخه‌ی خطی از رباعیات خیام بوده که فیتز جرالد از روی آن ترجمه را آغاز کرده. مستند از این هم چشم نمی‌پوشد. بیننده را به جای نگاهداری آن نسخه در کتابخانه‌‌ای در شهر آکسفورد می‌برد تا آن نسخه را نشان دهد. نشان دادن اسطرلاب و آشنایی کوتاهی با آن را نیز در راه خواست خود سودمند یافته است.
از «انجمنهای خیام در شهرهای مختلف دنیا» یاد می‌کند و انجمن خیام در لندن را نشان می‌دهد که «هنوز فعالست» و چون فیتز جرالد شاعر انگلیسی برخی رباعیات خیام را ترجمه کرده و مایه‌ی شناختگی خیام در غرب گردیده بسراغ فیتز جرالد و سرگذشت او رفته بخش دیگری از مستند را با گفتگو ازو (که بزرگداشت غیرمستقیمی از خیام شاعر می‌باشد) پر کرده است.
در بخش دیگری ، بی‌بی‌سی دوربین و میکروفنش را به دانشگاهی در تگزاس برده «محبوبیت فوق‌العاده‌ی رباعیات» خیام را جستجو می‌کند.
چنانکه گفتیم در این مستند یک رشته گزافه‌سراییها و یاوه‌گوییهایی شنیده می‌شود. مثلاً بانویی در همان مرکز دانشگاهی که نسخه‌هایی از رباعیات خیام نگاهداری می‌شود درباره‌ی یک نسخه‌ی کوچکی از آن چنین می‌گوید : دارنده‌ی آن زیر ابیات «مربوط به اجتناب ناپذیری مرگ» خط کشیده و این نشان می‌دهد که فلسفه‌ی رباعیات چقدر برای خواننده مهم بوده!
پرده‌برداری از تندیس فیتز جرالد در نیشابور نیز باید بخشی از این فیلم باشد تا هیاهو را هرچه بزرگتر گرداند. از نیرنگهای این فیلم تلقین و تبلیغهای «ظریفی» است که در گوشه گوشه‌ی آن بچشم می‌خورد. مثلاً شما به این سخن در فیلم پروا کنید : «بیش از نهصد سال پس از مرگش ، عمر خیام هنوز در زندگی مردم ایران حضور دارد. براستی چه افکاری در شعرهای اوست که ما تا امروز اینهمه به آنها احساس نزدیکی می‌کنیم؟!».
در دقیقه‌های پایانی از یکی از رواج دهندگان به ادبیات دوره‌ی مغول می‌پرسد : آیا سررشته‌داران (کنونی ایران) با اندیشه‌ی خیام «مشکلی» نداشته‌اند؟ ، و او بجای آنکه بگوید : سررشته‌داران ما همچون تو که این مستند را می‌سازی بسیار خشنودند که مردم نه درپی ریشه‌ی بدبختیهای خود بلکه بدنبال لذت و شرب مدام باشند ، می‌گوید : بعلت نفوذ این اندیشه‌ها (سرسامهای خیام) در دلهای ایرانیان ، آنها نمی‌توانستند مخالفت کنند!
.
(بخش 4 از 6)
بی‌بی‌سی خود اظهار نظر می‌کند : «همین نگاه تردیدآمیز خیام به زندگی و لذات کوتاه آن بود که او را به شاعری جهانی تبدیل کرد».
ببینیم این سخن تا چه اندازه راست است. خیام می‌گوید :
ای بیخبر این طاق مجسم هیچست این تارم نُه سپهر ارقم هیچست
خوش باش كه در نشیمن كون و فساد وابسته‌ی یك دمیم و آن هم هیچست
٭ ٭ ٭
روزی دو كه مهلتست مِی خور ، مِی ناب كاین عمر دو روزه برنگردد دریاب
دانی كه جهان رو بخرابی دارد تو نیز شب و روز ز مِی باش خراب
خیام در اینها و دیگر شعرهایش پافشاری دارد که بهترین لذتها با می و بی‌خبری (بی‌پروایی به گذشته و آینده) بدست می‌آید. آیا در کجای این شعرها «نگاه تردیدآمیز» هست؟!
بی‌بی‌سی از واژه‌های ناروشنی همچون «نگاه تردیدآمیز» که به آن اشاره شد یا «شاعری جهانی» و «اندیشه‌های جهانشمول خیام» سود می‌جوید. زیرا درپی آن نیست که بیننده پی بمعنی درست شعرهای خیام برد و به نیک و بد آنها بیندیشد بلکه تنها می‌خواهد با گزافه‌سرایی و بکار بردن واژه‌های ناروشن بر خرد بیننده چیره گردیده خیام را شاعری بزرگ و شعرهایش را پرمعنی وانماید.
بی بی‌سی به بزرگداشت خیام بسیار می‌کوشد. صادق صبا را به همه جا می‌فرستد تا هرچه درباره‌ی خیام می‌تواند بیابد و در مستندش بگنجاند. مثلاً یک نسخه‌ی خطی از رباعیات خیام بوده که فیتز جرالد از روی آن ترجمه را آغاز کرده. مستند از این هم چشم نمی‌پوشد. بیننده را به جای نگاهداری آن نسخه در کتابخانه‌‌ای در شهر آکسفورد می‌برد تا آن نسخه را نشان دهد. نشان دادن اسطرلاب و آشنایی کوتاهی با آن را نیز در راه خواست خود سودمند یافته است.
از «انجمنهای خیام در شهرهای مختلف دنیا» یاد می‌کند و انجمن خیام در لندن را نشان می‌دهد که «هنوز فعالست» و چون فیتز جرالد شاعر انگلیسی برخی رباعیات خیام را ترجمه کرده و مایه‌ی شناختگی خیام در غرب گردیده بسراغ فیتز جرالد و سرگذشت او رفته بخش دیگری از مستند را با گفتگو ازو (که بزرگداشت غیرمستقیمی از خیام شاعر می‌باشد) پر کرده است.
در بخش دیگری ، بی‌بی‌سی دوربین و میکروفنش را به دانشگاهی در تگزاس برده «محبوبیت فوق‌العاده‌ی رباعیات» خیام را جستجو می‌کند.
چنانکه گفتیم در این مستند یک رشته گزافه‌سراییها و یاوه‌گوییهایی شنیده می‌شود. مثلاً بانویی در همان مرکز دانشگاهی که نسخه‌هایی از رباعیات خیام نگاهداری می‌شود درباره‌ی یک نسخه‌ی کوچکی از آن چنین می‌گوید : دارنده‌ی آن زیر ابیات «مربوط به اجتناب ناپذیری مرگ» خط کشیده و این نشان می‌دهد که فلسفه‌ی رباعیات چقدر برای خواننده مهم بوده!
پرده‌برداری از تندیس فیتز جرالد در نیشابور نیز باید بخشی از این فیلم باشد تا هیاهو را هرچه بزرگتر گرداند. از نیرنگهای این فیلم تلقین و تبلیغهای «ظریفی» است که در گوشه گوشه‌ی آن بچشم می‌خورد. مثلاً شما به این سخن در فیلم پروا کنید : «بیش از نهصد سال پس از مرگش ، عمر خیام هنوز در زندگی مردم ایران حضور دارد. براستی چه افکاری در شعرهای اوست که ما تا امروز اینهمه به آنها احساس نزدیکی می‌کنیم؟!».
در دقیقه‌های پایانی از یکی از رواج دهندگان به ادبیات دوره‌ی مغول می‌پرسد : آیا سررشته‌داران (کنونی ایران) با اندیشه‌ی خیام «مشکلی» نداشته‌اند؟ ، و او بجای آنکه بگوید : سررشته‌داران ما همچون تو که این مستند را می‌سازی بسیار خشنودند که مردم نه درپی ریشه‌ی بدبختیهای خود بلکه بدنبال لذت و شرب مدام باشند ، می‌گوید : بعلت نفوذ این اندیشه‌ها (سرسامهای خیام) در دلهای ایرانیان ، آنها نمی‌توانستند مخالفت کنند!
.
🔶 در پیرامون نظام آموزشی ما (تکه‌ی 9)
🔸 آموزش بیدینی بجای دین
همچون کتاب ادبیات فارسیشان ، کتابهای تعلیمات دینی و «دین و زندگی»شان نیز سراسر آلودگیست. آلوده‌ی بدآموزیهای شیعیگریست. زیرا اگر سخن اینان اسلام بود با همه‌ی آنکه این دین زمانش گذشته باز اصل و بنیاد آن که نیکخواهی و یکتاپرستی است درخور دفاع می‌باشد. ولی شیعیگری چه؟!
شیعیگری از همان بنیاد سخنش ولایت و امامت و برحق بودن علی بعنوان خلیفه و امام می‌باشد و اینکه آن سه خلیفه حق او را غصب کردند چنانکه او و همسرش ستمها کشیدند ، اسلام را به بیراهه کشاندند و امامان چون از خاندان پیغمبرند بر دیگران برتری داشته‌اند و دنباله‌های این بافندگیها تا برسد به امام زمان و افسانه‌های آن. تا برسد به اینکه چون امام غایب است ملایان جانشینان او هستند و باید سهم امام و دیگر مالیاتهای اسلامی را آنان بگیرند و مفت بخورند.
آوردن چنین فریبکاریها و مفتگوییها در کتابهای درسیست که می‌گوییم بدآموزی می‌باشد. آسیب به بهداشت روانی توده است.
مثلاً در کتاب درسی تعلیمات دینی سال یکم راهنمایی (105) هنوز صد یک تاریخ راست پیدایش اسلام و کوششهای پاکمرد عرب گفته نشده ، از این می‌گوید که محمد در یک میهمانی که قریش را داد تا درباره‌ی اسلام سخن راند علی عموزاده‌ی نوجوان خود را جانشین و وصی خود شناسانید و از ایشان خواست به سخنانش گوش کنند و ازو پیروی کنند. در آنجا تاریخ طبری و الکامل فی‌التاریخ را سرچشمه‌ی این افسانه[1] نشان می‌دهد.
برداشت کتاب درسی آنست که علی نخست کسی از مردان بوده که اسلام پذیرفته و پاکمرد عرب سه سال پنهانی مردم را به اسلام می‌خوانده تا نوبت به دعوت آشکار رسیده و آن میهمانی را داده خویشان خود را آشکاره به اسلام خواند. پس در زمان آن میهمانی ، علی ده و یا سیزده ساله بوده.[2] نتیجه‌ی این داستان آنکه پیغمبر خویشان خود را از قریش و بزرگان آن به میهمانی خوانده تا اسلام را به آنان بشناساند و آنجا یک جوان کمابیش سیزده‌ساله را جانشین و وصی خود شناسانیده.
آیا اینگونه افسانه‌ها را بعنوان تاریخ یاد کردن ، آن پاکمرد را خام‌اندیش و دعوت به اسلام را یک چیز ریشخندآمیز نمی‌شناساند؟! آیا هرچه در آن تاریخها بود درخور پذیرفتنست؟! پس خدا خِرد را به آدمیان برای چه داده؟!
راستی آنست که نویسندگان کتاب ، شیعیگری را تنها کیش بحق اسلام (بلکه خود اسلام) می‌شمارند و آوردن این افسانه‌ها در نخستین صفحات کتاب برای آنست که پایه‌های لرزان آن کیش را استوار گردانند.
اینست ما می‌گوییم : این کتابهاشان نیز گرچه نام «تعلیمات دینی» یا «دین و زندگی» دارد خود سرچشمه‌ی بدآموزیهاست. اینها دین یاد مردم نمی‌دهد. اینها شیعیگری یاد مردم می‌دهد که خود بیدینیست ـ آن هم با دست و پای فراوان زدن و افسانه را بجای تاریخ نمودن.
گواه این سخن نیز دنباله‌ی این درسهاست که به امامت و امام زمان و «ظهور» و اجتهاد و تقلید از «مجتهد جامع‌الشرایط» که همه دکان ملایانست می‌انجامد.
اینها نمونه‌هایی از کتابهای درسی است. کتابهای پرزیان دیگری هم از اینگونه در میان توده انتشار یافته که وزارت ارشاد اجازه‌ی انتشار آنها را داده. وزارت ارشاد که جلو انتشار کتابهایی را که بینش اجتماعی به خواننده می‌دهد می‌گیرد ، به چه عنوان کتابهای سراسر زهرآلود را اجازه‌ی چاپ می‌دهد؟! آیا اینست راه نگاهداری از بهداشت روانی توده؟!
ما نمونه‌هایی آوردیم تا کتابهایی که جز بدآموزی ارمغانی برای مغزها ندارد شناخته و در نتیجه بدخواهیهای نظام آموزشی دانسته شود. ولی نشان دادن زیانمندی کتابها و آسیبی که به بهداشت روانی توده می‌زنند با این شیوه بجایی نخواهد رسید. راه درست و دانشی آنست که ما گمراهیها را دسته‌بندی کنیم و هر کدام را نیک بشناسیم تا بدانیم فلان فیلمنامه ، سریال ، سخنرانی ، کلیپ یا کتاب آلوده‌ی کدام گمراهیهاست و یا پاکست و بدآموزی ندارد. بدینسان داوری درباره‌ی این کالاها و نویسندگانشان آسان می‌گردد.
در این کانال بارها گمراهیهای هزارساله‌ی ایرانیان یاد و دسته‌بندی شده و شما با آنها آشنایید. با اینهمه در پایین کوتاهشده‌ای از آنها را از کتاب «ما چه می‌خواهیم؟» برای تازه‌آشنایان می‌آوریم. گمراهی مادیگری را نیز ما در پایان آنها آورده‌ایم.
پابرگیها :
[1] : افسانه داستانیست که از پندار و خیال پدید آمده باشد و راست نباشد.
[2] : در تاریخ طبری یکی از «راویان» ، مسلمان شدن علی را در هفت سالگی و دیگری در ده سالگی بازگفته. تاریخ طبری ، ج 3 ص 860
.
🔸 آموزش بیدینی بجای دین
همچون کتاب ادبیات فارسیشان ، کتابهای تعلیمات دینی و «دین و زندگی»شان نیز سراسر آلودگیست. آلوده‌ی بدآموزیهای شیعیگریست. زیرا اگر سخن اینان اسلام بود با همه‌ی آنکه این دین زمانش گذشته باز اصل و بنیاد آن که نیکخواهی و یکتاپرستی است درخور دفاع می‌باشد. ولی شیعیگری چه؟!
شیعیگری از همان بنیاد سخنش ولایت و امامت و برحق بودن علی بعنوان خلیفه و امام می‌باشد و اینکه آن سه خلیفه حق او را غصب کردند چنانکه او و همسرش ستمها کشیدند ، اسلام را به بیراهه کشاندند و امامان چون از خاندان پیغمبرند بر دیگران برتری داشته‌اند و دنباله‌های این بافندگیها تا برسد به امام زمان و افسانه‌های آن. تا برسد به اینکه چون امام غایب است ملایان جانشینان او هستند و باید سهم امام و دیگر مالیاتهای اسلامی را آنان بگیرند و مفت بخورند.
آوردن چنین فریبکاریها و مفتگوییها در کتابهای درسیست که می‌گوییم بدآموزی می‌باشد. آسیب به بهداشت روانی توده است.
مثلاً در کتاب درسی تعلیمات دینی سال یکم راهنمایی (105) هنوز صد یک تاریخ راست پیدایش اسلام و کوششهای پاکمرد عرب گفته نشده ، از این می‌گوید که محمد در یک میهمانی که قریش را داد تا درباره‌ی اسلام سخن راند علی عموزاده‌ی نوجوان خود را جانشین و وصی خود شناسانید و از ایشان خواست به سخنانش گوش کنند و ازو پیروی کنند. در آنجا تاریخ طبری و الکامل فی‌التاریخ را سرچشمه‌ی این افسانه[1] نشان می‌دهد.
برداشت کتاب درسی آنست که علی نخست کسی از مردان بوده که اسلام پذیرفته و پاکمرد عرب سه سال پنهانی مردم را به اسلام می‌خوانده تا نوبت به دعوت آشکار رسیده و آن میهمانی را داده خویشان خود را آشکاره به اسلام خواند. پس در زمان آن میهمانی ، علی ده و یا سیزده ساله بوده.[2] نتیجه‌ی این داستان آنکه پیغمبر خویشان خود را از قریش و بزرگان آن به میهمانی خوانده تا اسلام را به آنان بشناساند و آنجا یک جوان کمابیش سیزده‌ساله را جانشین و وصی خود شناسانیده.
آیا اینگونه افسانه‌ها را بعنوان تاریخ یاد کردن ، آن پاکمرد را خام‌اندیش و دعوت به اسلام را یک چیز ریشخندآمیز نمی‌شناساند؟! آیا هرچه در آن تاریخها بود درخور پذیرفتنست؟! پس خدا خِرد را به آدمیان برای چه داده؟!
راستی آنست که نویسندگان کتاب ، شیعیگری را تنها کیش بحق اسلام (بلکه خود اسلام) می‌شمارند و آوردن این افسانه‌ها در نخستین صفحات کتاب برای آنست که پایه‌های لرزان آن کیش را استوار گردانند.
اینست ما می‌گوییم : این کتابهاشان نیز گرچه نام «تعلیمات دینی» یا «دین و زندگی» دارد خود سرچشمه‌ی بدآموزیهاست. اینها دین یاد مردم نمی‌دهد. اینها شیعیگری یاد مردم می‌دهد که خود بیدینیست ـ آن هم با دست و پای فراوان زدن و افسانه را بجای تاریخ نمودن.
گواه این سخن نیز دنباله‌ی این درسهاست که به امامت و امام زمان و «ظهور» و اجتهاد و تقلید از «مجتهد جامع‌الشرایط» که همه دکان ملایانست می‌انجامد.
اینها نمونه‌هایی از کتابهای درسی است. کتابهای پرزیان دیگری هم از اینگونه در میان توده انتشار یافته که وزارت ارشاد اجازه‌ی انتشار آنها را داده. وزارت ارشاد که جلو انتشار کتابهایی را که بینش اجتماعی به خواننده می‌دهد می‌گیرد ، به چه عنوان کتابهای سراسر زهرآلود را اجازه‌ی چاپ می‌دهد؟! آیا اینست راه نگاهداری از بهداشت روانی توده؟!
ما نمونه‌هایی آوردیم تا کتابهایی که جز بدآموزی ارمغانی برای مغزها ندارد شناخته و در نتیجه بدخواهیهای نظام آموزشی دانسته شود. ولی نشان دادن زیانمندی کتابها و آسیبی که به بهداشت روانی توده می‌زنند با این شیوه بجایی نخواهد رسید. راه درست و دانشی آنست که ما گمراهیها را دسته‌بندی کنیم و هر کدام را نیک بشناسیم تا بدانیم فلان فیلمنامه ، سریال ، سخنرانی ، کلیپ یا کتاب آلوده‌ی کدام گمراهیهاست و یا پاکست و بدآموزی ندارد. بدینسان داوری درباره‌ی این کالاها و نویسندگانشان آسان می‌گردد.
در این کانال بارها گمراهیهای هزارساله‌ی ایرانیان یاد و دسته‌بندی شده و شما با آنها آشنایید. با اینهمه در پایین کوتاهشده‌ای از آنها را از کتاب «ما چه می‌خواهیم؟» برای تازه‌آشنایان می‌آوریم. گمراهی مادیگری را نیز ما در پایان آنها آورده‌ایم.
پابرگیها :
[1] : افسانه داستانیست که از پندار و خیال پدید آمده باشد و راست نباشد.
[2] : در تاریخ طبری یکی از «راویان» ، مسلمان شدن علی را در هفت سالگی و دیگری در ده سالگی بازگفته. تاریخ طبری ، ج 3 ص 860
.
✴️ خیام شاعر و خیام دانشمند
(بخش 5 از 6)
حکومتی که به چشم برهم زدنی نامهای پهلویها و مصدق و دیگر مخالفانش را از خیابانها و جاهای همگانی برداشت و چهل سال دمادم از ایشان بد گفت یا جلو چاپ کتابهای نویسندگان منتقد خود را گرفت و در تاریخ دستها بُرد ، این می‌گوید نمی‌توانسته جلو چاپ دیوان خیام را بگیرد.
اینست آنچه می‌گوییم بی‌بی‌سی گزافه‌ها و یاوه‌هایی را از اینجا و آنجا گرد آورده و افزار تبلیغ و رواج خیامیگری ساخته است. این دومین برنامه‌ایست از بی‌بی‌سی درباره‌ی خیامِ شاعر که ما سراغ داریم.[1] آیا برای ایرانیان که گرفتار صد درد می‌باشند خیامِ شاعر آن اندازه مهمست که بی‌بی‌سی درباره‌اش دو برنامه در کمتر از یک سال بسازد؟!
اکنون آیا ما حق نداریم بپرسیم که چرا بی‌بی‌سی مستند از داستان قهرمانیها ـ ایرانی یا بیگانه ـ برای ایرانیان نمی‌سازد؟ مثلاً بی‌بی‌سی که خود را دوستدار ایرانیان وامی‌نماید اگر بجای خیام فیلم از کرامول ، واشنگتن ، ژاندارک ، یا قهرمانان تاریخ اخیر ایران همچون امیرکبیر ، ستارخان ، یفرمخان ، حیدرعمواغلی ، انقلاب مشروطه‌ی ایران ، جنگهای استقلال آمریکا ، نبردهای الجزایر برای استقلال ، انقلاب فرانسه ، انقلاب اکتبر روسیه ، و مانندهای اینها بسازد چه عیب دارد؟!
ولی بی‌بی‌سی می‌خواهد نام یاوه‌گویان از زبان ایرانیان نیفتد. دیوانهای آنان از رواج نیفتد. مغزها با سرسامهای آنان همیشه پر باشد. ایرانی نه تنها به درد و گرفتاری خود نیندیشد بلکه به دانش و صنعت نیز نگراید.
بی‌بی‌سی نیک می‌داند فیلم یا گزارش از زندگینامه‌‌ی دانشمندانی همچون پرفسور لطفی‌زاده ، پرفسور رضا ، دکتر حسابی ، پرفسور جوان ، دکتر خدادوست و مانندهای ایشان یا کارخانه‌داران ایرانیِ بنام همچون برادران خیامی ، محسن آزمایش ، مهندس محمدتقی توکلی ، خلیل ارجمند یا دهها سازنده‌ی نامدار جهان دیدن این تأثیر را دارد که جوانان کمتر دنبال شعر و عرفان و بیهوده‌گویها رفته به دانش و افزارسازی و کوشش به پیشرفت کشور گرایش یابند.
ولی آیا این چیزیست که بی‌بی‌سی بخواهد؟! نه! او وظیفه دارد کاری کند ایرانیان پی شعرهای خیام را گرفته رها نکنند. برای پی بردن به خواست این بنگاه سخن‌پراکنی ، باید دید آن شعرها چه می‌آموزند که بی‌بی‌سی شیفته‌ی آنهاست؟! در زیر به آنها می‌پردازیم.
یک رشته از آن شعرها جز ستایش باده و باده‌نوشی نیست. چندان بی پرده و آشکار که کسانی که بزور تأویل برای «می» معنیهای دیگری می‌تراشند در شعرهای خیام بیکبار در‌مانده‌اند.
یك جام شراب صد دل و دین ارزد یك جرعه‌ی می مملكت چین ارزد
جز باده‌ی لعل چیست در روی زمین تلخی كه هزار جان شیرین ارزد
٭٭٭
یك جرعه‌ی می ملك جهان می‌ارزد خشت سر خم هزار جان می‌ارزد
آن كهنه كه لب بدو ز می پاك كنند حقا كه هزار طیلسان می‌ارزد
دومین رشته ریشخند به دستگاه آفرینش و دین و بهانه‌تراشی برای تنبلی و بی‌ننگی است :
مِی خوردن من حق ز ازل می‌دانست گر مِی نخورم علم خدا جهل بود
٭٭٭
دارنده چو تركیب طبایع آراست باز از چه سبب فكندش اندر كم و كاست
گر نیك آمد شكستن از بهر چه بود ور نیك نیامد این صور عیب كه راست؟
٭٭٭
می خوردن و مست بودن آیین منست فارغ بودن ز كفر و دین دین منست
٭٭٭
چون نیست ز هرچه هست جز باد بدست
چون نیست ز هرچه نیست نقصان و شكست
انگار كه هرچه هست در عالم نیست
پندار كه هرچه نیست در عالم هست
در اینجا‌هاست که بی‌بی‌سی و ستایشگران خیام باید پاسخ دهند آیا این سرسامهاست که «فلسفه‌ی خیام» می‌نامند و او را یک «شاعر جهانی» می‌ستایند؟!
[1] : برنامه‌ی دیگر که ما از آن آگاه شده‌ایم در این نشانیست :
https://www.youtube.com/watch?v=CqbYW5bDfxc&t=179s
(بخش 5 از 6)
حکومتی که به چشم برهم زدنی نامهای پهلویها و مصدق و دیگر مخالفانش را از خیابانها و جاهای همگانی برداشت و چهل سال دمادم از ایشان بد گفت یا جلو چاپ کتابهای نویسندگان منتقد خود را گرفت و در تاریخ دستها بُرد ، این می‌گوید نمی‌توانسته جلو چاپ دیوان خیام را بگیرد.
اینست آنچه می‌گوییم بی‌بی‌سی گزافه‌ها و یاوه‌هایی را از اینجا و آنجا گرد آورده و افزار تبلیغ و رواج خیامیگری ساخته است. این دومین برنامه‌ایست از بی‌بی‌سی درباره‌ی خیامِ شاعر که ما سراغ داریم.[1] آیا برای ایرانیان که گرفتار صد درد می‌باشند خیامِ شاعر آن اندازه مهمست که بی‌بی‌سی درباره‌اش دو برنامه در کمتر از یک سال بسازد؟!
اکنون آیا ما حق نداریم بپرسیم که چرا بی‌بی‌سی مستند از داستان قهرمانیها ـ ایرانی یا بیگانه ـ برای ایرانیان نمی‌سازد؟ مثلاً بی‌بی‌سی که خود را دوستدار ایرانیان وامی‌نماید اگر بجای خیام فیلم از کرامول ، واشنگتن ، ژاندارک ، یا قهرمانان تاریخ اخیر ایران همچون امیرکبیر ، ستارخان ، یفرمخان ، حیدرعمواغلی ، انقلاب مشروطه‌ی ایران ، جنگهای استقلال آمریکا ، نبردهای الجزایر برای استقلال ، انقلاب فرانسه ، انقلاب اکتبر روسیه ، و مانندهای اینها بسازد چه عیب دارد؟!
ولی بی‌بی‌سی می‌خواهد نام یاوه‌گویان از زبان ایرانیان نیفتد. دیوانهای آنان از رواج نیفتد. مغزها با سرسامهای آنان همیشه پر باشد. ایرانی نه تنها به درد و گرفتاری خود نیندیشد بلکه به دانش و صنعت نیز نگراید.
بی‌بی‌سی نیک می‌داند فیلم یا گزارش از زندگینامه‌‌ی دانشمندانی همچون پرفسور لطفی‌زاده ، پرفسور رضا ، دکتر حسابی ، پرفسور جوان ، دکتر خدادوست و مانندهای ایشان یا کارخانه‌داران ایرانیِ بنام همچون برادران خیامی ، محسن آزمایش ، مهندس محمدتقی توکلی ، خلیل ارجمند یا دهها سازنده‌ی نامدار جهان دیدن این تأثیر را دارد که جوانان کمتر دنبال شعر و عرفان و بیهوده‌گویها رفته به دانش و افزارسازی و کوشش به پیشرفت کشور گرایش یابند.
ولی آیا این چیزیست که بی‌بی‌سی بخواهد؟! نه! او وظیفه دارد کاری کند ایرانیان پی شعرهای خیام را گرفته رها نکنند. برای پی بردن به خواست این بنگاه سخن‌پراکنی ، باید دید آن شعرها چه می‌آموزند که بی‌بی‌سی شیفته‌ی آنهاست؟! در زیر به آنها می‌پردازیم.
یک رشته از آن شعرها جز ستایش باده و باده‌نوشی نیست. چندان بی پرده و آشکار که کسانی که بزور تأویل برای «می» معنیهای دیگری می‌تراشند در شعرهای خیام بیکبار در‌مانده‌اند.
یك جام شراب صد دل و دین ارزد یك جرعه‌ی می مملكت چین ارزد
جز باده‌ی لعل چیست در روی زمین تلخی كه هزار جان شیرین ارزد
٭٭٭
یك جرعه‌ی می ملك جهان می‌ارزد خشت سر خم هزار جان می‌ارزد
آن كهنه كه لب بدو ز می پاك كنند حقا كه هزار طیلسان می‌ارزد
دومین رشته ریشخند به دستگاه آفرینش و دین و بهانه‌تراشی برای تنبلی و بی‌ننگی است :
مِی خوردن من حق ز ازل می‌دانست گر مِی نخورم علم خدا جهل بود
٭٭٭
دارنده چو تركیب طبایع آراست باز از چه سبب فكندش اندر كم و كاست
گر نیك آمد شكستن از بهر چه بود ور نیك نیامد این صور عیب كه راست؟
٭٭٭
می خوردن و مست بودن آیین منست فارغ بودن ز كفر و دین دین منست
٭٭٭
چون نیست ز هرچه هست جز باد بدست
چون نیست ز هرچه نیست نقصان و شكست
انگار كه هرچه هست در عالم نیست
پندار كه هرچه نیست در عالم هست
در اینجا‌هاست که بی‌بی‌سی و ستایشگران خیام باید پاسخ دهند آیا این سرسامهاست که «فلسفه‌ی خیام» می‌نامند و او را یک «شاعر جهانی» می‌ستایند؟!
[1] : برنامه‌ی دیگر که ما از آن آگاه شده‌ایم در این نشانیست :
https://www.youtube.com/watch?v=CqbYW5bDfxc&t=179s
YouTube
خیام، شعر و فلسفه‌اش- پرگار
عمر خیام کی بود؟ آنکه در رباعیات خیام می بینیم چگونه بشری ست؟ خیام از چه عاصی است؟
برای دیدن منتخب برنامه های تلویزیون فارسی بی بی سی مشترک شويد:
https://www.youtube.com/BBCPersian
وبسايت ما: http://www.bbc.co.uk/persian/
فيسبوک: https://www.facebook.com/bbcpersian…
برای دیدن منتخب برنامه های تلویزیون فارسی بی بی سی مشترک شويد:
https://www.youtube.com/BBCPersian
وبسايت ما: http://www.bbc.co.uk/persian/
فيسبوک: https://www.facebook.com/bbcpersian…
🔶 در پیرامون نظام آموزشی ما (تکه‌ی 10)
🔸 کشاکش خلافت و پیدایش شیعیگری
نخستین گرفتاری در اسلام از كشاكش درباره‌ی خلافت برخاست. چهار خلیفه پی هم آمدند و رفتند و كشاكش درمیانه نبود و هرچه در این باره در كتابها نوشتهاند بیهوده است. نخستین كشاكش از زمان معاویه و جانشینان او برخاست. معاویه چون خلافت را با نیرنگ بدست آورد و آن را برُویه‌ی پادشاهی انداخت از این رفتار او بسیاری رنجیدند و دسته‌هایی بطلبیدن خلافت برخاستند كه یكی از آنها دسته‌ی علویان و دیگری دسته‌ی بنی‌عباس بودند. بدینسان سه گروه بر سر خلافت می‌كوشیدند و سخن ما در اینجا از علویان و هواداران ایشان است كه شیعه خوانده شدند. شیعیگری نخست یك جنبش سیاسی بود و اگر پیش رفتی نتیجه‌اش این شدی كه خلافت بعلویان برسد و اینان بیگمان بهتر از امویان و عباسیان می‌بودند و بخلافت شایستگی بیشتر داشتند. اینست شیعیگری در آغاز خود یك جنبش غیرتمندانه‌ی بسیار بجایی بوده و ما چون در تاریخ می‌خوانیم كه ایرانیان نیز هواداری از ایشان می‌نمودند باید این را از سرفرازیهای تاریخ ایران شماریم.
ولی چون این جنبش بجایی نرسید و عباسیان پیش افتاده خلافت را از بنی‌امیه گرفتند و هواداران علوی از كوششهای خود جز شكست سودی نبردند ، اینزمان بود كه بشیعیگری رنگ كیش (مذهب) داده چنین گفتند : خلیفه آنست كه خدا برگزیده و او خلیفه یا امام است اگرچه خانه‌نشین باشد و مردم باید او را بشناسند و جز وی گردن بفرمان كسی نگزارند ، و در این اندازه نایستاده گفتند : «بنیاد دین شناختن اینان و دوستاری اینان و دشمنی با دشمنان اینانست ، و كسی كه چنین كرد رستگار است وگرنه نیست». سپس از این اندازه هم گذشته و گفتند : «خدا شیعیان را از طینت دیگر آفریده و خود یك دسته‌ی برگزیده‌ی جدایی می‌باشند».
اسلام كه دین كوشش و جهاد بود این سخنان با آن هیچ سازشی نداشت و كسانی كه گفته‌های مرا درباره‌ی «نساختن» در شماره‌ی گذشته خوانده‌اند می‌توانند زیان اینها را نیك دریابند.[1]
فلسفه‌ی یونان
دومین آلودگی پیدایش فلسفه‌ی یونان و رواج آن بود. ما از فلسفه سخن بسیار رانده و بیپایی آن را روشن گردانیده‌ایم.[2] در اینجا تنها از زیانش بجهان اسلام سخن می‌رانیم. فلسفه چه نیك و چه بد بیگمان با اسلام سازش نداشت و اینبود رواج آن یك رخنه‌ی دیگری در بنیادِ استواری اسلام پدید آورد. این ایرادها كه ما بفلسفه گرفته‌ایم و این كاهش از ارج آن كه پس از پیدایش دانشهای نوین اروپایی پیدا شده آنروز نبود ، و همگی آن را بسیار بزرگ و ارجمند می‌شماردند و گفته‌های افلاطون و ارسطو را همه حجت می‌دانستند و چنین می‌پنداشتند كه دین برای مردم عامی و فلسفه برای دانشمندان است ، و پیداست كه رواج آن تا چه اندازه از شكوه اسلام كاست و چه اندازه نیروی آن را كم كرد.
باطنیگری
سومین گرفتاری باطنیگری بود. این بدآموزی بسیار بزرگتر از آنست كه در ایران می‌شناسند. اروپاییان باطنیان را «دسته‌ی شكننده و ویران‌كننده» نامیده‌اند و ما دور نخواهیم رفت اگر آن را «آتش سوزان» خوانیم. این بدآموزی جز برای برانداختن ریشه‌ی اسلام نبود و بنیادگزاران و راهبرندگان آن جز دشمنان ستیزه‌كار اسلام نبودند. ولی در آشكار پرده‌ای بروی آن كشیده عنوان شیعیگری و دوستاری خاندان علوی و دشمنی با سه خلیفه‌ی دیگر و مانند اینها را پیش می‌آوردند. ولی این پرده هم بسیار نازك بود و همینكه پیروی را شاینده[=لایق] می‌یافتند كم‌كم رازهای دیگر را باو آموخته سخن را تا آنجا می‌رسانیدند كه باید بهیچ چیزی باور نداشت. اینها تاریخ بسیار بزرگی دارند و اروپاییان نیز كتابها درباره‌ی اینان نوشتهاند. هیچ پیشامدی باندازه‌ی این بدآموزی آسیب باسلام نرسانیده.[3]
صوفیگری
چهارمین گرفتاری صوفیگری بود. ما از صوفیان سخن بسیار رانده و آنچه گفتنی است گفته‌ایم[4] و در اینجا از زیان آن باسلام سخن می‌رانیم. صوفیگری نیز چه نیك و چه بد ، بیگمانست كه با اسلام نمی‌ساخت. اسلام مردم را بكوشیدن و رنج بردن و جهاد كردن و شهر گشادن وامی‌داشت و از آنان آبادی جهان را می‌خواست. ولی صوفیگری بیك گوشه‌ای خزیدن و از هر كوشش و تلاش چشم پوشیدن و با آبادی جهان دشمنی نمودن را می‌آموخت و آشكاره بجای جهاد «نبرد با خویشتن» را كه «جهاد اكبر» می‌نامید پیش می‌نهاد.
پابرگیها :
[1] : نک. به کتاب «دردها و درمانها» ، بخش هشتم ، گفتار «پایه‌هایی كه برای نیك و بد گزارده شود باید آن را سست نگردانید.».
[2] : نک. به کتاب «در پیرامون فلسفه».
[3] : درباره‌ی باطنیگری بنگرید بکتابهای «تاریخ و پندهایش» و «راه رستگاری».
[4] : نک. به کتاب «صوفیگری».
.
🔸 کشاکش خلافت و پیدایش شیعیگری
نخستین گرفتاری در اسلام از كشاكش درباره‌ی خلافت برخاست. چهار خلیفه پی هم آمدند و رفتند و كشاكش درمیانه نبود و هرچه در این باره در كتابها نوشتهاند بیهوده است. نخستین كشاكش از زمان معاویه و جانشینان او برخاست. معاویه چون خلافت را با نیرنگ بدست آورد و آن را برُویه‌ی پادشاهی انداخت از این رفتار او بسیاری رنجیدند و دسته‌هایی بطلبیدن خلافت برخاستند كه یكی از آنها دسته‌ی علویان و دیگری دسته‌ی بنی‌عباس بودند. بدینسان سه گروه بر سر خلافت می‌كوشیدند و سخن ما در اینجا از علویان و هواداران ایشان است كه شیعه خوانده شدند. شیعیگری نخست یك جنبش سیاسی بود و اگر پیش رفتی نتیجه‌اش این شدی كه خلافت بعلویان برسد و اینان بیگمان بهتر از امویان و عباسیان می‌بودند و بخلافت شایستگی بیشتر داشتند. اینست شیعیگری در آغاز خود یك جنبش غیرتمندانه‌ی بسیار بجایی بوده و ما چون در تاریخ می‌خوانیم كه ایرانیان نیز هواداری از ایشان می‌نمودند باید این را از سرفرازیهای تاریخ ایران شماریم.
ولی چون این جنبش بجایی نرسید و عباسیان پیش افتاده خلافت را از بنی‌امیه گرفتند و هواداران علوی از كوششهای خود جز شكست سودی نبردند ، اینزمان بود كه بشیعیگری رنگ كیش (مذهب) داده چنین گفتند : خلیفه آنست كه خدا برگزیده و او خلیفه یا امام است اگرچه خانه‌نشین باشد و مردم باید او را بشناسند و جز وی گردن بفرمان كسی نگزارند ، و در این اندازه نایستاده گفتند : «بنیاد دین شناختن اینان و دوستاری اینان و دشمنی با دشمنان اینانست ، و كسی كه چنین كرد رستگار است وگرنه نیست». سپس از این اندازه هم گذشته و گفتند : «خدا شیعیان را از طینت دیگر آفریده و خود یك دسته‌ی برگزیده‌ی جدایی می‌باشند».
اسلام كه دین كوشش و جهاد بود این سخنان با آن هیچ سازشی نداشت و كسانی كه گفته‌های مرا درباره‌ی «نساختن» در شماره‌ی گذشته خوانده‌اند می‌توانند زیان اینها را نیك دریابند.[1]
فلسفه‌ی یونان
دومین آلودگی پیدایش فلسفه‌ی یونان و رواج آن بود. ما از فلسفه سخن بسیار رانده و بیپایی آن را روشن گردانیده‌ایم.[2] در اینجا تنها از زیانش بجهان اسلام سخن می‌رانیم. فلسفه چه نیك و چه بد بیگمان با اسلام سازش نداشت و اینبود رواج آن یك رخنه‌ی دیگری در بنیادِ استواری اسلام پدید آورد. این ایرادها كه ما بفلسفه گرفته‌ایم و این كاهش از ارج آن كه پس از پیدایش دانشهای نوین اروپایی پیدا شده آنروز نبود ، و همگی آن را بسیار بزرگ و ارجمند می‌شماردند و گفته‌های افلاطون و ارسطو را همه حجت می‌دانستند و چنین می‌پنداشتند كه دین برای مردم عامی و فلسفه برای دانشمندان است ، و پیداست كه رواج آن تا چه اندازه از شكوه اسلام كاست و چه اندازه نیروی آن را كم كرد.
باطنیگری
سومین گرفتاری باطنیگری بود. این بدآموزی بسیار بزرگتر از آنست كه در ایران می‌شناسند. اروپاییان باطنیان را «دسته‌ی شكننده و ویران‌كننده» نامیده‌اند و ما دور نخواهیم رفت اگر آن را «آتش سوزان» خوانیم. این بدآموزی جز برای برانداختن ریشه‌ی اسلام نبود و بنیادگزاران و راهبرندگان آن جز دشمنان ستیزه‌كار اسلام نبودند. ولی در آشكار پرده‌ای بروی آن كشیده عنوان شیعیگری و دوستاری خاندان علوی و دشمنی با سه خلیفه‌ی دیگر و مانند اینها را پیش می‌آوردند. ولی این پرده هم بسیار نازك بود و همینكه پیروی را شاینده[=لایق] می‌یافتند كم‌كم رازهای دیگر را باو آموخته سخن را تا آنجا می‌رسانیدند كه باید بهیچ چیزی باور نداشت. اینها تاریخ بسیار بزرگی دارند و اروپاییان نیز كتابها درباره‌ی اینان نوشتهاند. هیچ پیشامدی باندازه‌ی این بدآموزی آسیب باسلام نرسانیده.[3]
صوفیگری
چهارمین گرفتاری صوفیگری بود. ما از صوفیان سخن بسیار رانده و آنچه گفتنی است گفته‌ایم[4] و در اینجا از زیان آن باسلام سخن می‌رانیم. صوفیگری نیز چه نیك و چه بد ، بیگمانست كه با اسلام نمی‌ساخت. اسلام مردم را بكوشیدن و رنج بردن و جهاد كردن و شهر گشادن وامی‌داشت و از آنان آبادی جهان را می‌خواست. ولی صوفیگری بیك گوشه‌ای خزیدن و از هر كوشش و تلاش چشم پوشیدن و با آبادی جهان دشمنی نمودن را می‌آموخت و آشكاره بجای جهاد «نبرد با خویشتن» را كه «جهاد اكبر» می‌نامید پیش می‌نهاد.
پابرگیها :
[1] : نک. به کتاب «دردها و درمانها» ، بخش هشتم ، گفتار «پایه‌هایی كه برای نیك و بد گزارده شود باید آن را سست نگردانید.».
[2] : نک. به کتاب «در پیرامون فلسفه».
[3] : درباره‌ی باطنیگری بنگرید بکتابهای «تاریخ و پندهایش» و «راه رستگاری».
[4] : نک. به کتاب «صوفیگری».
.
✴️ خیام شاعر و خیام دانشمند
(بخش 6 از 6)
سومین رشته از شعرهای او تشویق به سستی و لاابالیگری است. در این راه «جبریگری» و «تقدیر» را بهانه می‌آورد. اینهاست که آدم شک می‌کند این شعرها از یک دانشمند ریاضی باشد. این شعرهاست که رواج‌دهندگان آنها را باید دنبال کرد و دست از گریبانشان برنداشت :
از درس علوم جمله بگریزی به و اندر سر زلف دلبر آویزی به
زان پیش كه روزگار خونت ریزد تو خون قنینه در قدح ریزی به
٭٭٭
تا چند اسیر عقل هر روزه شویم در دهر چه صد‌ساله چه ده‌روزه شویم
خوش دار تو كاس می از آن پیش كه ما در كار گه كوزه‌گران كوزه شویم
٭٭٭
صیاد ازل كه دانه در دام نهاد صیدی بگرفت آدمش نام نهاد
هر نیك و بدی كه می‌شود در عالم خود می‌كند و بهانه بر عام نهاد
٭٭٭
از آب و گِلم سرشته‌ای من چه كنم وین پشم و قصب تو رشته‌ای من چه كنم
هر نیك و بدی كه از من آید بوجود تو بر سر من نوشته‌ای من چه كنم
٭٭٭
زین پیش نشان بودنیها بوده است پیوسته قلم ز نیك و بد ناسوده است
تقدیر ترا هر آنچه بایست بداد غم خوردن و كوشیدن ما بیهوده است
اینها کدامش با اندیشه‌های یک دانشمند سازش دارد ـ دانشمندی که بیگمان برای رسیدن به چنان یافته‌های ارجداری در ریاضی و ستاره‌شناسی و گاهشماری ، خود سالها کوشیده است؟!.
قانون فیزیک می‌گوید : کار را نیرو کند. هم می‌دانیم که نیرو خود از تلاش و کوشش (بکار انداختن انرژی) بر‌خیزد. وگرنه از مستی و میخوارگی چه نیرو یا کاری برآید؟! در سراسر طبیعت قانون جز این نیست.
در جهان هر کاری رخ داده از کوشش و تلاش بوده ، از مستی و از «آویختن به زلف یار» نبوده. در زندگانی آدمیان نیز چنینست که هر کاری نیازمند کار و کوششست. شنیده نشده بی‌آنکه کوششی رود کاری انجام گیرد. از اینروست که همیشه به کوشش و تلاش اندرز داده شده. در چهار گوشه‌ی جهان آوازها به این بلند است که آسایش (رفاه) و امنیت و خوشی جز با کوشش نتواند بود. ولی بی‌بی‌سی می‌خواهد ما باور کنیم آنها یاوه ولی شعرهای خیام حقیقتست. باور کنیم «غم خوردن و کوشیدن ما بیهوده است».
کسروی می‌گوید :
«خیام اگر درپی خوشی می‌بوده بایستی این بداند كه خوشی در حالی تواند بود كه كسی پروای گذشته و آینده كرده زمینه برای آسودگی و خوشی آماده گرداند ...
ببینید نافهمی را : می‌گوید درپی كار و كوشش نباشید ، بودنیها بوده است ، پروای گذشته و آینده نكنید ، با این حال آرزوی خوشی می‌كند. من نمی‌دانم نادانی از این بدتر چه باشد. آیا این كسست كه فیلسوف می‌خوانند؟!.
خوشی‌ای كه این مرد آرزو می‌كند جز آن نتوانستی بود كه كسی خود را بیكبار به بیغیرتی و بی‌ننگی زند و با همه‌ی لُختی و گرسنگی خوشیها كند. این توانستی بود خوشی‌ای كه نتیجه‌ی دستورهای اوست».[1]
«آیا با راهی كه این مرد برای زندگی نشان می‌دهد مردمان می‌توانند زندگی نمود؟.. شب و روز مست بودن و دم غنیمت شمرده اندیشه‌ی آینده و گذشته را نكردن از خدا بیخبر و بهمه چیز بی‌باور بودن ـ با چنین آیینی چگونه می‌توان راه زندگی پیمود؟!
اگر مرد یك خاندانی این راه را پیش بگیرد جز نابودی آن خاندان چه نتیجه‌ی دیگری بدست می‌آید؟! اگر یك مردمی پیروی از این آیین شوم بكنند جز بدبختی و سیاه‌روزی چه بهره می‌توانند یافت؟! با اینحال چگونه می‌توانیم گوینده‌ی این رباعیها را از بزرگان ایران بشماریم؟!» [2]
اثر اندیشه‌های خراباتی و شعرهای شاعرانی مانند خیام همین بوده است که می‌بینیم فراوانند کسانی که پی کار نروند و با همه‌ی بیچیزی هرچه بدست آورند به باده و افیون دهند یا در راه عیش و نوش خود خرج کنند و زن و بچگان را بی‌بهره و خود را بدبخت گردانند. اثر آنها اینست که انبوه مردم همه چیز را برای خود یا خانواده‌ی خود بخواهند و سود توده و کوشیدن در راه آن را بیجا و دور از کاردانی دانند. اثر آنها همان ویرانیست که بی‌بی‌سی‌ها برای توده‌ی ایرانی و شرقی خواسته‌اند و همچنان می‌خواهند.
پایان
[1] : کتاب در پیرامون «ادبیات» ، نشست سوم.
[2] : پیمان سال دوم
.
(بخش 6 از 6)
سومین رشته از شعرهای او تشویق به سستی و لاابالیگری است. در این راه «جبریگری» و «تقدیر» را بهانه می‌آورد. اینهاست که آدم شک می‌کند این شعرها از یک دانشمند ریاضی باشد. این شعرهاست که رواج‌دهندگان آنها را باید دنبال کرد و دست از گریبانشان برنداشت :
از درس علوم جمله بگریزی به و اندر سر زلف دلبر آویزی به
زان پیش كه روزگار خونت ریزد تو خون قنینه در قدح ریزی به
٭٭٭
تا چند اسیر عقل هر روزه شویم در دهر چه صد‌ساله چه ده‌روزه شویم
خوش دار تو كاس می از آن پیش كه ما در كار گه كوزه‌گران كوزه شویم
٭٭٭
صیاد ازل كه دانه در دام نهاد صیدی بگرفت آدمش نام نهاد
هر نیك و بدی كه می‌شود در عالم خود می‌كند و بهانه بر عام نهاد
٭٭٭
از آب و گِلم سرشته‌ای من چه كنم وین پشم و قصب تو رشته‌ای من چه كنم
هر نیك و بدی كه از من آید بوجود تو بر سر من نوشته‌ای من چه كنم
٭٭٭
زین پیش نشان بودنیها بوده است پیوسته قلم ز نیك و بد ناسوده است
تقدیر ترا هر آنچه بایست بداد غم خوردن و كوشیدن ما بیهوده است
اینها کدامش با اندیشه‌های یک دانشمند سازش دارد ـ دانشمندی که بیگمان برای رسیدن به چنان یافته‌های ارجداری در ریاضی و ستاره‌شناسی و گاهشماری ، خود سالها کوشیده است؟!.
قانون فیزیک می‌گوید : کار را نیرو کند. هم می‌دانیم که نیرو خود از تلاش و کوشش (بکار انداختن انرژی) بر‌خیزد. وگرنه از مستی و میخوارگی چه نیرو یا کاری برآید؟! در سراسر طبیعت قانون جز این نیست.
در جهان هر کاری رخ داده از کوشش و تلاش بوده ، از مستی و از «آویختن به زلف یار» نبوده. در زندگانی آدمیان نیز چنینست که هر کاری نیازمند کار و کوششست. شنیده نشده بی‌آنکه کوششی رود کاری انجام گیرد. از اینروست که همیشه به کوشش و تلاش اندرز داده شده. در چهار گوشه‌ی جهان آوازها به این بلند است که آسایش (رفاه) و امنیت و خوشی جز با کوشش نتواند بود. ولی بی‌بی‌سی می‌خواهد ما باور کنیم آنها یاوه ولی شعرهای خیام حقیقتست. باور کنیم «غم خوردن و کوشیدن ما بیهوده است».
کسروی می‌گوید :
«خیام اگر درپی خوشی می‌بوده بایستی این بداند كه خوشی در حالی تواند بود كه كسی پروای گذشته و آینده كرده زمینه برای آسودگی و خوشی آماده گرداند ...
ببینید نافهمی را : می‌گوید درپی كار و كوشش نباشید ، بودنیها بوده است ، پروای گذشته و آینده نكنید ، با این حال آرزوی خوشی می‌كند. من نمی‌دانم نادانی از این بدتر چه باشد. آیا این كسست كه فیلسوف می‌خوانند؟!.
خوشی‌ای كه این مرد آرزو می‌كند جز آن نتوانستی بود كه كسی خود را بیكبار به بیغیرتی و بی‌ننگی زند و با همه‌ی لُختی و گرسنگی خوشیها كند. این توانستی بود خوشی‌ای كه نتیجه‌ی دستورهای اوست».[1]
«آیا با راهی كه این مرد برای زندگی نشان می‌دهد مردمان می‌توانند زندگی نمود؟.. شب و روز مست بودن و دم غنیمت شمرده اندیشه‌ی آینده و گذشته را نكردن از خدا بیخبر و بهمه چیز بی‌باور بودن ـ با چنین آیینی چگونه می‌توان راه زندگی پیمود؟!
اگر مرد یك خاندانی این راه را پیش بگیرد جز نابودی آن خاندان چه نتیجه‌ی دیگری بدست می‌آید؟! اگر یك مردمی پیروی از این آیین شوم بكنند جز بدبختی و سیاه‌روزی چه بهره می‌توانند یافت؟! با اینحال چگونه می‌توانیم گوینده‌ی این رباعیها را از بزرگان ایران بشماریم؟!» [2]
اثر اندیشه‌های خراباتی و شعرهای شاعرانی مانند خیام همین بوده است که می‌بینیم فراوانند کسانی که پی کار نروند و با همه‌ی بیچیزی هرچه بدست آورند به باده و افیون دهند یا در راه عیش و نوش خود خرج کنند و زن و بچگان را بی‌بهره و خود را بدبخت گردانند. اثر آنها اینست که انبوه مردم همه چیز را برای خود یا خانواده‌ی خود بخواهند و سود توده و کوشیدن در راه آن را بیجا و دور از کاردانی دانند. اثر آنها همان ویرانیست که بی‌بی‌سی‌ها برای توده‌ی ایرانی و شرقی خواسته‌اند و همچنان می‌خواهند.
پایان
[1] : کتاب در پیرامون «ادبیات» ، نشست سوم.
[2] : پیمان سال دوم
.
خیام شاعر و خیام دانشمند.pdf
310.1 KB
🔸 خیام شاعر و خیام دانشمند
✍ کوشاد تلگرام
🔹 همه‌ی تکه‌ها یکجا در یک فایل پی‌دی‌اف
✍ کوشاد تلگرام
🔹 همه‌ی تکه‌ها یکجا در یک فایل پی‌دی‌اف
🔶 در پیرامون نظام آموزشی ما (تکه‌ی 11)
🔸 خراباتیگری
اینها در زمانهای نزدیكی ، یكی پس از دیگری پیدا شد و رواج یافت. در قرن پنجم پس از همه خراباتیگری پیدا شد. یك دسته آفرینش را دستگاه بیهوده‌ای می‌شماردند و بر آفریدگار ایرادها می‌گرفتند و چنین می‌گفتند : ما نمی‌دانیم از كجا آمده‌ایم و بكجا خواهیم رفت و ما را جز این نباید كه گذشته را فراموش كرده و آینده را بیاد نیاورده و دمی را كه در آنیم غنیمت شماریم و خود را بدامن خرابات (میخانه) انداخته بخوشی كوشیم و پروای هیچ چیز نكنیم. این سخنی بود كه می‌گفتند و خرد و اندیشه و دانش و مردمی و غیرت همه را ریشخند می‌كردند و همه را فدای یك پندار كج خود می‌ساختند ، و این بدآموزیها را با شعرهای بس شیوایی میان مردم رواج می‌دادند. از سرشناسان اینان یكی خیام و دیگری حافظ بوده.
🔸 مادیگری
این فلسفه برآنست که آدمی هرچه می‌کند تنها از روی خودخواهیست. از اینرو آدمی نیکی‌پذیر نیست. از روی این فلسفه زندگی جز نبرد نیست. زیرا در جایی که همه‌ی کوششهای آدمی از روی خودخواهیست جایی برای دلسوزی و دادگری و نیکخواهی نمی‌ماند. بدینسان این فلسفه همه‌ی رنجهایی که دینها برای نیکوکار گردیدن آدمیان کشیده‌اند ، تباه می‌سازد. از آنسو جهان را میدان «آکل و مأکول» می‌داند. می‌گوید : ضعیف خوراک قویست (ماهی بزرگ ماهیهای کوچک را می‌خورد) ، باید از هر راهی کوشید و پول درآورد ، نیکخواهی و دلسوزی و دستگیری از افتادگان و میهن‌پرستی و اینگونه سخنان همه آرزو و خیالاتست.
تا اینجا ما 6 رشته از گمراهیهای مهمی که در این توده ریشه‌ها دوانیده شناختیم. باید به اینها گمراهیهای دیگر کیشها را نیز افزود ـ کیشهایی همچون علی‌اللهیگری ، شیخیگری و بهاییگری.
اکنون از روی این دسته‌بندی می‌توان نیکی یا بدی ، سودمندی یا زیانمندی یک نوشته ، گفته یا سخنرانی را بهتر دریافت. سخنان خوشنمای بسیاری هست که پاک و بی‌آلایش می‌نماید ولی چون این دسته‌بندی بدیده گرفته شده به تار و پودش نگریسته گردد ، آسیبهایی را که به بهداشت روانی توده می‌رساند دانسته می‌گردد.
مثلاً امروز سخنان (همچنین شعرها و ترانه‌های) بسیاری در غنیمت شماردن دمی که در آنیم و خوش بودن و اندوه گذشته و آینده را نخوردن بر زبانهاست. با دانستن آن دسته‌بندی می‌توان دریافت چنان سخنانی که ما را از بیمهای آینده و اندیشه‌ی کشور دور می‌دارد ریشه در مادیگری و هم در صوفیگری و خراباتیگری دارد. آیا بیاد می‌آورید آنچه را گفتیم : «میهن‌پرستی اگر چهار دیوار داشته یکم را کیشها ، دوم را ادبیات ، سوم را مادیگری ... برانداخته»؟!. اکنون دیده می‌شود که این سه با بدآموزیهاشان می‌کوشند مردم را از اندیشه‌ی آینده و سرنوشت کشور دور دارند و خوش بودن و لذت بردن از زندگی را تنها کار مهم آدمیان وانمایند. یکی نیست بپرسد با بیمهایی که آینده و کشور راست چگونه می‌توان خوش بود؟! آیا جز آنست که این تنها در جایی تواند بود که آدمی راه بیدردی و بیغیرتی بپوید؟!.
به سخن خود بازگردیم. چنانکه گفتیم : وزارتخانه‌هایی که از روی قانون باید به بهداشت روانی توده بازرسند و جلو بدآموزیها را گرفته به رواج اندیشه‌های نیک بپردازند خود نادانند زیرا حقایق زندگی را نمی‌دانند و نیز بدخواهند زیرا بوارونه‌ی بایاهاشان به رواج بدآموزیها می‌کوشند. پس چه باید کرد؟!
ما می‌گوییم : به این دستگاههایی که نامشان رفت نمی‌توان دلگرم و دلخوش بود. باید خود در اندیشه باشیم.
نخست ، حقایق زندگی را بیاموزیم تا گمراهیها را نیک بشناسیم. امروز انبوهی از مردم نادانسته این بدآموزیها را برایگان و بفراوانی در پیامرسانها منتشر می‌کنند. چون حقایق زندگی را نمی‌دانند شناختی از گمراهیها ندارند ، اینست هر سخن خوشنمایی را حقیقتی دانسته خود عامل انتشار آن می‌شوند. یک توده که حقایق زندگی را نداند و راهی و آرمانی در زندگی در پیش ندارد بی‌آنکه بخواهد به زیان خود می‌کوشد.
دوم ، در جاهایی که توانیم هرچه سخنانی بنام پند ، پیام ، کلیپ ، نوشته و کتاب که آلوده به آنهاست از خود و از دسترس جوانان دور گردانیم و هر جا که دستمان نمی‌رسد خود از آنها دوری جوییم و دیگران را به دوری جستن از آنها واداریم. خانه‌های خود را از کتابهای آلوده پاک گردانیم و دیگران را نیز بیاگاهانیم.
.
🔸 خراباتیگری
اینها در زمانهای نزدیكی ، یكی پس از دیگری پیدا شد و رواج یافت. در قرن پنجم پس از همه خراباتیگری پیدا شد. یك دسته آفرینش را دستگاه بیهوده‌ای می‌شماردند و بر آفریدگار ایرادها می‌گرفتند و چنین می‌گفتند : ما نمی‌دانیم از كجا آمده‌ایم و بكجا خواهیم رفت و ما را جز این نباید كه گذشته را فراموش كرده و آینده را بیاد نیاورده و دمی را كه در آنیم غنیمت شماریم و خود را بدامن خرابات (میخانه) انداخته بخوشی كوشیم و پروای هیچ چیز نكنیم. این سخنی بود كه می‌گفتند و خرد و اندیشه و دانش و مردمی و غیرت همه را ریشخند می‌كردند و همه را فدای یك پندار كج خود می‌ساختند ، و این بدآموزیها را با شعرهای بس شیوایی میان مردم رواج می‌دادند. از سرشناسان اینان یكی خیام و دیگری حافظ بوده.
🔸 مادیگری
این فلسفه برآنست که آدمی هرچه می‌کند تنها از روی خودخواهیست. از اینرو آدمی نیکی‌پذیر نیست. از روی این فلسفه زندگی جز نبرد نیست. زیرا در جایی که همه‌ی کوششهای آدمی از روی خودخواهیست جایی برای دلسوزی و دادگری و نیکخواهی نمی‌ماند. بدینسان این فلسفه همه‌ی رنجهایی که دینها برای نیکوکار گردیدن آدمیان کشیده‌اند ، تباه می‌سازد. از آنسو جهان را میدان «آکل و مأکول» می‌داند. می‌گوید : ضعیف خوراک قویست (ماهی بزرگ ماهیهای کوچک را می‌خورد) ، باید از هر راهی کوشید و پول درآورد ، نیکخواهی و دلسوزی و دستگیری از افتادگان و میهن‌پرستی و اینگونه سخنان همه آرزو و خیالاتست.
تا اینجا ما 6 رشته از گمراهیهای مهمی که در این توده ریشه‌ها دوانیده شناختیم. باید به اینها گمراهیهای دیگر کیشها را نیز افزود ـ کیشهایی همچون علی‌اللهیگری ، شیخیگری و بهاییگری.
اکنون از روی این دسته‌بندی می‌توان نیکی یا بدی ، سودمندی یا زیانمندی یک نوشته ، گفته یا سخنرانی را بهتر دریافت. سخنان خوشنمای بسیاری هست که پاک و بی‌آلایش می‌نماید ولی چون این دسته‌بندی بدیده گرفته شده به تار و پودش نگریسته گردد ، آسیبهایی را که به بهداشت روانی توده می‌رساند دانسته می‌گردد.
مثلاً امروز سخنان (همچنین شعرها و ترانه‌های) بسیاری در غنیمت شماردن دمی که در آنیم و خوش بودن و اندوه گذشته و آینده را نخوردن بر زبانهاست. با دانستن آن دسته‌بندی می‌توان دریافت چنان سخنانی که ما را از بیمهای آینده و اندیشه‌ی کشور دور می‌دارد ریشه در مادیگری و هم در صوفیگری و خراباتیگری دارد. آیا بیاد می‌آورید آنچه را گفتیم : «میهن‌پرستی اگر چهار دیوار داشته یکم را کیشها ، دوم را ادبیات ، سوم را مادیگری ... برانداخته»؟!. اکنون دیده می‌شود که این سه با بدآموزیهاشان می‌کوشند مردم را از اندیشه‌ی آینده و سرنوشت کشور دور دارند و خوش بودن و لذت بردن از زندگی را تنها کار مهم آدمیان وانمایند. یکی نیست بپرسد با بیمهایی که آینده و کشور راست چگونه می‌توان خوش بود؟! آیا جز آنست که این تنها در جایی تواند بود که آدمی راه بیدردی و بیغیرتی بپوید؟!.
به سخن خود بازگردیم. چنانکه گفتیم : وزارتخانه‌هایی که از روی قانون باید به بهداشت روانی توده بازرسند و جلو بدآموزیها را گرفته به رواج اندیشه‌های نیک بپردازند خود نادانند زیرا حقایق زندگی را نمی‌دانند و نیز بدخواهند زیرا بوارونه‌ی بایاهاشان به رواج بدآموزیها می‌کوشند. پس چه باید کرد؟!
ما می‌گوییم : به این دستگاههایی که نامشان رفت نمی‌توان دلگرم و دلخوش بود. باید خود در اندیشه باشیم.
نخست ، حقایق زندگی را بیاموزیم تا گمراهیها را نیک بشناسیم. امروز انبوهی از مردم نادانسته این بدآموزیها را برایگان و بفراوانی در پیامرسانها منتشر می‌کنند. چون حقایق زندگی را نمی‌دانند شناختی از گمراهیها ندارند ، اینست هر سخن خوشنمایی را حقیقتی دانسته خود عامل انتشار آن می‌شوند. یک توده که حقایق زندگی را نداند و راهی و آرمانی در زندگی در پیش ندارد بی‌آنکه بخواهد به زیان خود می‌کوشد.
دوم ، در جاهایی که توانیم هرچه سخنانی بنام پند ، پیام ، کلیپ ، نوشته و کتاب که آلوده به آنهاست از خود و از دسترس جوانان دور گردانیم و هر جا که دستمان نمی‌رسد خود از آنها دوری جوییم و دیگران را به دوری جستن از آنها واداریم. خانه‌های خود را از کتابهای آلوده پاک گردانیم و دیگران را نیز بیاگاهانیم.
.
🔶 «دردها و درمانها» (احمد کسروی) ـ بخش یکم :
🔸 بیماری پرگویی ـ در هر کجا خرد کمتر سخن آنجا فراوانتر (تکه‌ی یک از دو)
از شگفتیهای زمان ما فزونی بی‌اندازه‌ی سخن است. هیچ زمانی مردم باین اندازه پرگو نبوده‌اند.
سخن در زمانهای پیشین ارج سیم و زر را داشت ولی امروز بی‌ارجتر از سفال و سنگ است.
بدانسان که در زندگانی ساده و پیشین ما بزرگترین شماره «هزار» بود و توده‌ی انبوه بالاتر از آن شماری نمی‌شناختند ولی امروز «کرور» و «ملیون» بر زبانها روانست و چه‌بسا که «بلیون» و «ترلیون» هم بکار می‌رود بهمین اندازه سخن در جهان فزون گردیده است. می‌توان گفت مردم امروزی ده برابر بلکه صد برابر زمانهای پیشین گفتگو می‌نمایند یا چیزنویسی می‌کنند.
کسانی خواهند گفت : از فزونی سخن چه باک؟.. می‌گوییم فزونی سخن دلیل کمی خرد است. در هر کجا خرد کمتر سخن آنجا فراوانتر و هر کسی هرچه سبکمغزتر زبانش بر گفتگو روانتر می‌باشد.
این فراوانی روزنامه‌ها ، فزونی کتابها ، بیشی انجمنها و کنفرانسها همه‌ی اینها گواه کوتاهی خردها می‌باشد.
اگر دو خردمندی در موضوعی باهم گفتگو نمایند هرگز نخواهد بود که بیش از چند جمله سخن برانند. آن کار سبکمغزانست که در هر موضوعی بگفتگوی درازی می‌پردازند و پیاپی گفته‌های خود را تکرار می‌کنند.
می‌گویند : در فلان کشور سالانه سی‌هزار کتاب چاپ می‌شود و روزانه هزاران روزنامه نشر می‌یابد و صدها نطق با رادیو پراکنده می‌شود. شگفتا اینهمه سخن برای چیست؟.. اگر کارها با خرد گزارده می‌شود باینهمه گفتگو چه نیازی هست؟! مگر آن روز که مردم باندازه‌ی ده‌یک امروز سخن نمی‌گفتند کارها پیشرفت نداشت؟!
بهترین نمونه برای پرگویی اروپاییان آن کنفرانسهاست که میانه‌ی دولتها برپا می‌شود و خدا می‌داند که در هر یکی تا چه اندازه گفتگو می‌شود و با اینهمه کمتر نتیجه از آنها بدست می‌آید. در کنفرانس ابزار جنگ (خلع اسلحه) در این چهار سال چه گفتگوهایی که نشده و همه‌ی آنها بیهوده و برای فریب یکدیگر بوده است.
کار پرگویی در اروپا چندان بالا گرفته که در هر کشوری هزاران کسان از راه سخن‌بافی و سخن‌فروشی زندگی می‌نمایند و میان مردم جایگاه والایی دارند. آیا نه اینست که همه‌ی رماننویسان و بیشتر روزنامه‌نگاران سخن‌باف و سخن‌فروشند و بی‌آنکه مطلبی برای گفتن داشته باشند صدها صفحه را از سخنان خود سیاه ساخته بمردم می‌فروشند؟.. در زندگانی پیشین ما نیز بیشتر شعرا سخن‌باف بودند که از راه این بافندگی زندگی می‌کردند. چیزی که هست شعرای ما بفراوانی سخن‌بافان اروپا نبودند و هیچ کدام از ایشان سخن باین فزونی نمی‌بافتند. وانگاه شعرهای آنان اگر هم مطلبی نداشت باری سخنان سنجیده و آراسته‌ای بود که در بافتن آنها زحمت بکار می‌رفت. ولی در سخن‌بافی امروزی اروپا هیچ یک از اینها نیست.
در تبریز کسانی که باغ انگور دارند در تابستان چون انگورها می‌رسد روزی همه‌ی خویشان و آشنایان خود را بباغ دعوت می‌نمایند و این میهمانی جز برای انگور خوردن نیست که میهمانان هرچه می‌توانند انگور می‌خورند.
نظیر این کار درمیان اروپاییان آن کنگره‌ها و کنفرانسهاست که در این شهر و آن شهر برپا می‌نمایند و مردمانی از شهرهای دور و نزدیک بانبوهی در آنجا گرد می‌آیند و این گرد آمدن جز برای آن نیست که چند تنی داد پرگویی داده گفتگو نمایند و اینست که چون آن پرگوییها کرده می‌شود کنگره یا کنفرانس بهم خورده هر کسی بجای خود بازمی‌گردند بی‌آنکه نتیجه‌ای از آن گرد آمدن در دست داشته باشند.
نمونه‌ی این کار در ایران روی داد که در دو سال پیش بنام کنگره‌ی زنان شرقی هیاهویی برپا کردند و زنانی از سوریا و مصر و افغان و هند و ژاپن در تهران گرد آمدند. ولی نتیجه بیش از آن نبود که زنانی میدان بدست آورده داد سخنوری دادند و تا می‌توانستند گفت و شنود نمودند و چون این کارِ منظور را نپرداختند هر کدام بجای خود بازگشتند بی‌آنکه هیچ‌گونه سودی از آن کار ایشان در دست باشد.
بی‌پرده باید گفت این پرگویی بیماری‌ایست که اروپا دچار آن گردیده و سرچشمه‌ی آن همانا سستی خردهاست. و آنچه ما را بنگارش این گفتار برانگیخته آنست که می‌بینیم این بیماری کم‌کم بشرق نیز سرایت می‌نماید.
.
🔸 بیماری پرگویی ـ در هر کجا خرد کمتر سخن آنجا فراوانتر (تکه‌ی یک از دو)
از شگفتیهای زمان ما فزونی بی‌اندازه‌ی سخن است. هیچ زمانی مردم باین اندازه پرگو نبوده‌اند.
سخن در زمانهای پیشین ارج سیم و زر را داشت ولی امروز بی‌ارجتر از سفال و سنگ است.
بدانسان که در زندگانی ساده و پیشین ما بزرگترین شماره «هزار» بود و توده‌ی انبوه بالاتر از آن شماری نمی‌شناختند ولی امروز «کرور» و «ملیون» بر زبانها روانست و چه‌بسا که «بلیون» و «ترلیون» هم بکار می‌رود بهمین اندازه سخن در جهان فزون گردیده است. می‌توان گفت مردم امروزی ده برابر بلکه صد برابر زمانهای پیشین گفتگو می‌نمایند یا چیزنویسی می‌کنند.
کسانی خواهند گفت : از فزونی سخن چه باک؟.. می‌گوییم فزونی سخن دلیل کمی خرد است. در هر کجا خرد کمتر سخن آنجا فراوانتر و هر کسی هرچه سبکمغزتر زبانش بر گفتگو روانتر می‌باشد.
این فراوانی روزنامه‌ها ، فزونی کتابها ، بیشی انجمنها و کنفرانسها همه‌ی اینها گواه کوتاهی خردها می‌باشد.
اگر دو خردمندی در موضوعی باهم گفتگو نمایند هرگز نخواهد بود که بیش از چند جمله سخن برانند. آن کار سبکمغزانست که در هر موضوعی بگفتگوی درازی می‌پردازند و پیاپی گفته‌های خود را تکرار می‌کنند.
می‌گویند : در فلان کشور سالانه سی‌هزار کتاب چاپ می‌شود و روزانه هزاران روزنامه نشر می‌یابد و صدها نطق با رادیو پراکنده می‌شود. شگفتا اینهمه سخن برای چیست؟.. اگر کارها با خرد گزارده می‌شود باینهمه گفتگو چه نیازی هست؟! مگر آن روز که مردم باندازه‌ی ده‌یک امروز سخن نمی‌گفتند کارها پیشرفت نداشت؟!
بهترین نمونه برای پرگویی اروپاییان آن کنفرانسهاست که میانه‌ی دولتها برپا می‌شود و خدا می‌داند که در هر یکی تا چه اندازه گفتگو می‌شود و با اینهمه کمتر نتیجه از آنها بدست می‌آید. در کنفرانس ابزار جنگ (خلع اسلحه) در این چهار سال چه گفتگوهایی که نشده و همه‌ی آنها بیهوده و برای فریب یکدیگر بوده است.
کار پرگویی در اروپا چندان بالا گرفته که در هر کشوری هزاران کسان از راه سخن‌بافی و سخن‌فروشی زندگی می‌نمایند و میان مردم جایگاه والایی دارند. آیا نه اینست که همه‌ی رماننویسان و بیشتر روزنامه‌نگاران سخن‌باف و سخن‌فروشند و بی‌آنکه مطلبی برای گفتن داشته باشند صدها صفحه را از سخنان خود سیاه ساخته بمردم می‌فروشند؟.. در زندگانی پیشین ما نیز بیشتر شعرا سخن‌باف بودند که از راه این بافندگی زندگی می‌کردند. چیزی که هست شعرای ما بفراوانی سخن‌بافان اروپا نبودند و هیچ کدام از ایشان سخن باین فزونی نمی‌بافتند. وانگاه شعرهای آنان اگر هم مطلبی نداشت باری سخنان سنجیده و آراسته‌ای بود که در بافتن آنها زحمت بکار می‌رفت. ولی در سخن‌بافی امروزی اروپا هیچ یک از اینها نیست.
در تبریز کسانی که باغ انگور دارند در تابستان چون انگورها می‌رسد روزی همه‌ی خویشان و آشنایان خود را بباغ دعوت می‌نمایند و این میهمانی جز برای انگور خوردن نیست که میهمانان هرچه می‌توانند انگور می‌خورند.
نظیر این کار درمیان اروپاییان آن کنگره‌ها و کنفرانسهاست که در این شهر و آن شهر برپا می‌نمایند و مردمانی از شهرهای دور و نزدیک بانبوهی در آنجا گرد می‌آیند و این گرد آمدن جز برای آن نیست که چند تنی داد پرگویی داده گفتگو نمایند و اینست که چون آن پرگوییها کرده می‌شود کنگره یا کنفرانس بهم خورده هر کسی بجای خود بازمی‌گردند بی‌آنکه نتیجه‌ای از آن گرد آمدن در دست داشته باشند.
نمونه‌ی این کار در ایران روی داد که در دو سال پیش بنام کنگره‌ی زنان شرقی هیاهویی برپا کردند و زنانی از سوریا و مصر و افغان و هند و ژاپن در تهران گرد آمدند. ولی نتیجه بیش از آن نبود که زنانی میدان بدست آورده داد سخنوری دادند و تا می‌توانستند گفت و شنود نمودند و چون این کارِ منظور را نپرداختند هر کدام بجای خود بازگشتند بی‌آنکه هیچ‌گونه سودی از آن کار ایشان در دست باشد.
بی‌پرده باید گفت این پرگویی بیماری‌ایست که اروپا دچار آن گردیده و سرچشمه‌ی آن همانا سستی خردهاست. و آنچه ما را بنگارش این گفتار برانگیخته آنست که می‌بینیم این بیماری کم‌کم بشرق نیز سرایت می‌نماید.
.