This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
سینه‌زنی
(همبسته با گفتار بالا)
.
(همبسته با گفتار بالا)
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
شاه‌حسینی
(همبسته با گفتار بالا)
.
(همبسته با گفتار بالا)
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
«انتظاریون تبریز» و نمایشهای محرم
.
.
🔶 «راه رستگاری» (احمد کسروی)
🔸 موضوع : آیین زندگانی ، آفریدگار ، برانگیختگان ، دین ، کیشها ، گمراهیها ، جان و روان ، کار و پیشه
🔹 گفتار سیزدهم : پاکدینی
👈 متن گفتار را از اینجا بخوانید.
💐
🔸 موضوع : آیین زندگانی ، آفریدگار ، برانگیختگان ، دین ، کیشها ، گمراهیها ، جان و روان ، کار و پیشه
🔹 گفتار سیزدهم : پاکدینی
👈 متن گفتار را از اینجا بخوانید.
💐
Telegraph
راه رستگاری - گفتار سیزدهم : پاکدینی
تا اینجا سخن از باورهای دینی داشتیم و اینک کوتاه‌شده‌ی آنها را می‌آوریم : جهانیان را از دین گُزیری نیست. کسانی کی توانند در اینجهان زیند و درباره‌ی آن نیندیشند؟!.. دین شاهراه زندگی و از بهر آنست که مردمان در آن گرد آیند و پراکنده نباشند. هر آنچه مایه‌ی پراکندگی…
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری) ، احمد کسروی
🔸 گفتار سوم : زیانهایی که از این کیش برمی‌خیزد (9 از 14)
چنانکه گفتیم این کارها زیانهایی را درپی می‌داشت و اینک آنها را فهرست‌وار بکوتاهی می‌شماریم :
1ـ داستانی که هزاروسیصد سال پیش رخ داده بآن پرداختن و بگریه و سوگواری برخاستن ، از خرد رو گردانیدن و آن را لگدمال ساختنست. اینکه پنداشته‌اند که خدا از این گریه و زاری خشنود گردد و پاداشها دهد نادانی دیگری از آنان می‌باشد. خدا از کاری خشنود گردد که بخردانه باشد و سود از آن برخیزد. گریه و مویه به یک داستان کهن هزار ساله چه سودی تواند داد؟!.. چرا خدا بآن پاداش دهد؟!..
شگفتست که بازماندگان حسین ، خودشان پس از یکی دو سال ، پیشامد را فراموش ساختند و بزندگی پرداختند. چنانکه گفتیم علی‌بن‌الحسین با یزید آشتی کرد و با او دوستی نمود. سکینه دختر حسین که بگفته‌ی روضه‌خوانان در ویرانه‌ی شام مرده است ، و باشد که شیعیان باین مرگ او خروارها اشک ریخته‌اند ، سالها پس از آن زیسته و زن مصعب‌بن‌زبیر شده بود که سپس نیز زن‌عبدالملک‌بن‌مروان گردید و با خوشیها زندگی بسر داد.
ولی شیعیان پس از هزاروسیصد سال آن داستان را فراموش نمی‌کنند و آیا این دلیل روشنی به سبکمغزی و بیخردی یک مردمی شمرده نخواهد بود؟!..
2ـ بسینه زدن ، زنجیر بتن کوفتن ، گل بِرو مالیدن ، خاک بسر ریختن ، سر خود شکافتن ، جَستن و افتادن ، نعره‌ها کشیدن و اینگونه کارها جز نشان دُژخویی (1) و بیابانیگری[=وحشیگری] نیست. شیعیان اینها را هنری پنداشتندی و اگر درمیان تماشاچیان یک یا چند تن اروپایی بودی بنام خودنمایی بیشتر کوفتندی و زدندی و بلندتر نعره‌ها کشیدندی. ولی راستی آنست که همین نادانیها و مانندهای آن دستاویز بدست اروپاییان داده که ایرانیان و دیگر شرقیان را «نیمه‌وحشی» شمارند و بزندگانی آزاد شاینده ندانند.
اروپاییان از سالها کوشیده‌اند که شرقیان را در نادانیها و دُژخویی‌هایی که می‌داشته‌اند و می‌دارند پایدار گردانند و از این رفتار دو نتیجه خواسته‌اند : یکی آنکه شرقیان در سایه‌ی همین نادانیها ، ناتوان و درمانده باشند و بآسانی گردن به یوغ چیرگی آنان گزارند. دیگری اینکه بهانه در دست باشد و به «نیکخواهان جهان» که در اروپا نیز فراوانند پاسخی توانند داد.
اینکه از صد سال باز اروپاییان که به ایران و هند آمده‌اند داستانها از این نمایشها و نادانیهای شیعیان در کتابهاشان نوشته‌اند و پیکره‌ها برداشته بچاپ رسانیده‌اند (2) ، اینکه برخی از شرقشناسان بستایشهایی از شیعیگری و از این نمایشها پرداخته‌اند ، همه از این راه بوده است.
دو تن از شرقشناسان که یکی مسیو ماربین آلمانی و دیگری دکتر جوزف فرانسه‌ای بوده ، در کتابهای خود از کیش شیعی و از این نمایشهای شیعیان ستایشها نوشته‌اند ، و اینها عنوانی بدست ملایان داده که آن دو نوشته را که بفارسی ترجمه شده در دفتری بنام «سیاست‌الحسینیه» بچاپ رسانیده‌اند. ولی ما نیک می‌دانیم که این شرقشناسان از کارکنان سیاسی می‌باشند و نوشته‌هاشان جز از راه فریبکاری نیست.
بگفته‌ی مسیو ماربین ، نصیرالدین توسی کار بسیار نیکی کرده که در زمان تاخت مغولان و در چنان هنگام گرفتاری ، کینه‌ی شیعی و سنّی را فراموش نساخته و مغولان را بسر بغداد برده و کینه از دشمنان خاندان علی جسته است. این بوده آرزویش که شیعیان همیشه چنان باشند و هیچگاه کینه‌ی سنّیان را از دل بیرون نکرده بکارهای دیگری نپردازند.
بگفته‌ی دکتر جوزف ، شیعیگری در نتیجه‌ی روضه‌خوانی پیشرفت بسیاری کرده ، و او آرزومند می‌بوده که شیعیان در این راه ، پیشرفت را از دست ندهند و بشماره‌ی شیعیان (که بکار سیاست اروپایی نیک می‌خورند) بیفزایند.
3ـ گذشته از آنکه گریه و ناله سَهِشها را فرونشاند و آتش غیرت را خاموش گرداند ، آنهمه روضه‌خوانیها و دسته‌بندیها که مردم را سرگرم می‌ساخت بیگفتگوست که از پرداختن بکار زندگانی بازمی‌داشت. بدبختیهایی که گریبانگیر ایرانیان شده و بدینسان درمانده و زبونشان گردانیده شُوَندهای بسیار داشته و بیگمان یکی از آنها این بوده. مردم بجای آنکه از پیشامدهای جهان و از پیشرفتهایی که در دانشها و دیگر زمینه‌ها رخ داده بود آگاه باشند و یا باندیشه‌ی کشور و توده پردازند بآن نمایشهای بیهوده پرداخته‌اند. این نتیجه‌ی آن سرگرمیست که می‌بینیم از دست آزمندان اروپا مشت می‌خورند و از ستم یزید می‌نالند.
زنان ایران که از همه جا ناآگاهند (3) و کمترین دلبستگی بکشور و زندگانی توده‌ای نمی‌دارند ، و از درسخواندگان نیز هوش و فهمی در این باره دیده نمی‌شود ، شُوَندش جز این نبوده که بیشتر زمان را در روضه‌خوانیها بسر برده و هوش و جُربُزه‌ی[استعداد] خود را در آن راهها بکار انداخته‌اند.
4ـ این داستان گریه و زیارت با آن پاداشهایی که نوید داده شده زیان بسیار بزرگ دیگری را دربر می‌دارد ، و آن اینکه شیعیان ببدکاری گستاخ باشند.
👇
🔸 گفتار سوم : زیانهایی که از این کیش برمی‌خیزد (9 از 14)
چنانکه گفتیم این کارها زیانهایی را درپی می‌داشت و اینک آنها را فهرست‌وار بکوتاهی می‌شماریم :
1ـ داستانی که هزاروسیصد سال پیش رخ داده بآن پرداختن و بگریه و سوگواری برخاستن ، از خرد رو گردانیدن و آن را لگدمال ساختنست. اینکه پنداشته‌اند که خدا از این گریه و زاری خشنود گردد و پاداشها دهد نادانی دیگری از آنان می‌باشد. خدا از کاری خشنود گردد که بخردانه باشد و سود از آن برخیزد. گریه و مویه به یک داستان کهن هزار ساله چه سودی تواند داد؟!.. چرا خدا بآن پاداش دهد؟!..
شگفتست که بازماندگان حسین ، خودشان پس از یکی دو سال ، پیشامد را فراموش ساختند و بزندگی پرداختند. چنانکه گفتیم علی‌بن‌الحسین با یزید آشتی کرد و با او دوستی نمود. سکینه دختر حسین که بگفته‌ی روضه‌خوانان در ویرانه‌ی شام مرده است ، و باشد که شیعیان باین مرگ او خروارها اشک ریخته‌اند ، سالها پس از آن زیسته و زن مصعب‌بن‌زبیر شده بود که سپس نیز زن‌عبدالملک‌بن‌مروان گردید و با خوشیها زندگی بسر داد.
ولی شیعیان پس از هزاروسیصد سال آن داستان را فراموش نمی‌کنند و آیا این دلیل روشنی به سبکمغزی و بیخردی یک مردمی شمرده نخواهد بود؟!..
2ـ بسینه زدن ، زنجیر بتن کوفتن ، گل بِرو مالیدن ، خاک بسر ریختن ، سر خود شکافتن ، جَستن و افتادن ، نعره‌ها کشیدن و اینگونه کارها جز نشان دُژخویی (1) و بیابانیگری[=وحشیگری] نیست. شیعیان اینها را هنری پنداشتندی و اگر درمیان تماشاچیان یک یا چند تن اروپایی بودی بنام خودنمایی بیشتر کوفتندی و زدندی و بلندتر نعره‌ها کشیدندی. ولی راستی آنست که همین نادانیها و مانندهای آن دستاویز بدست اروپاییان داده که ایرانیان و دیگر شرقیان را «نیمه‌وحشی» شمارند و بزندگانی آزاد شاینده ندانند.
اروپاییان از سالها کوشیده‌اند که شرقیان را در نادانیها و دُژخویی‌هایی که می‌داشته‌اند و می‌دارند پایدار گردانند و از این رفتار دو نتیجه خواسته‌اند : یکی آنکه شرقیان در سایه‌ی همین نادانیها ، ناتوان و درمانده باشند و بآسانی گردن به یوغ چیرگی آنان گزارند. دیگری اینکه بهانه در دست باشد و به «نیکخواهان جهان» که در اروپا نیز فراوانند پاسخی توانند داد.
اینکه از صد سال باز اروپاییان که به ایران و هند آمده‌اند داستانها از این نمایشها و نادانیهای شیعیان در کتابهاشان نوشته‌اند و پیکره‌ها برداشته بچاپ رسانیده‌اند (2) ، اینکه برخی از شرقشناسان بستایشهایی از شیعیگری و از این نمایشها پرداخته‌اند ، همه از این راه بوده است.
دو تن از شرقشناسان که یکی مسیو ماربین آلمانی و دیگری دکتر جوزف فرانسه‌ای بوده ، در کتابهای خود از کیش شیعی و از این نمایشهای شیعیان ستایشها نوشته‌اند ، و اینها عنوانی بدست ملایان داده که آن دو نوشته را که بفارسی ترجمه شده در دفتری بنام «سیاست‌الحسینیه» بچاپ رسانیده‌اند. ولی ما نیک می‌دانیم که این شرقشناسان از کارکنان سیاسی می‌باشند و نوشته‌هاشان جز از راه فریبکاری نیست.
بگفته‌ی مسیو ماربین ، نصیرالدین توسی کار بسیار نیکی کرده که در زمان تاخت مغولان و در چنان هنگام گرفتاری ، کینه‌ی شیعی و سنّی را فراموش نساخته و مغولان را بسر بغداد برده و کینه از دشمنان خاندان علی جسته است. این بوده آرزویش که شیعیان همیشه چنان باشند و هیچگاه کینه‌ی سنّیان را از دل بیرون نکرده بکارهای دیگری نپردازند.
بگفته‌ی دکتر جوزف ، شیعیگری در نتیجه‌ی روضه‌خوانی پیشرفت بسیاری کرده ، و او آرزومند می‌بوده که شیعیان در این راه ، پیشرفت را از دست ندهند و بشماره‌ی شیعیان (که بکار سیاست اروپایی نیک می‌خورند) بیفزایند.
3ـ گذشته از آنکه گریه و ناله سَهِشها را فرونشاند و آتش غیرت را خاموش گرداند ، آنهمه روضه‌خوانیها و دسته‌بندیها که مردم را سرگرم می‌ساخت بیگفتگوست که از پرداختن بکار زندگانی بازمی‌داشت. بدبختیهایی که گریبانگیر ایرانیان شده و بدینسان درمانده و زبونشان گردانیده شُوَندهای بسیار داشته و بیگمان یکی از آنها این بوده. مردم بجای آنکه از پیشامدهای جهان و از پیشرفتهایی که در دانشها و دیگر زمینه‌ها رخ داده بود آگاه باشند و یا باندیشه‌ی کشور و توده پردازند بآن نمایشهای بیهوده پرداخته‌اند. این نتیجه‌ی آن سرگرمیست که می‌بینیم از دست آزمندان اروپا مشت می‌خورند و از ستم یزید می‌نالند.
زنان ایران که از همه جا ناآگاهند (3) و کمترین دلبستگی بکشور و زندگانی توده‌ای نمی‌دارند ، و از درسخواندگان نیز هوش و فهمی در این باره دیده نمی‌شود ، شُوَندش جز این نبوده که بیشتر زمان را در روضه‌خوانیها بسر برده و هوش و جُربُزه‌ی[استعداد] خود را در آن راهها بکار انداخته‌اند.
4ـ این داستان گریه و زیارت با آن پاداشهایی که نوید داده شده زیان بسیار بزرگ دیگری را دربر می‌دارد ، و آن اینکه شیعیان ببدکاری گستاخ باشند.
👇
باید دانست که مردم عامی درباره‌ی نیک و بد ، فهم و بینشی را که می‌بایست ندارند و یک چیز که بد است (مثلاً دزدی) آنان درباره‌اش تنها این را دانند که گناهست و مایه‌ی خشم خدا باشد و بدکاره (یا دزد) بدوزخ خواهد رفت ، و یگانه جلوگیرشان همان ترس دوزخ می‌باشد.
از اینکه بدیها زیان بزندگانی رساند و مایه‌ی نابسامانی آن گردد چیزیست باندیشه‌ی ایشان نرسیده. اینست چون می‌شنوند که کسی که گریه بحسین کرد و یا بزیارت بارگاه او رفت همه‌ی گناهانش آمرزیده گردد و بهشت باو بایا باشد ، از ترسی که می‌داشته‌اند ایمن شده به هر بدی پا می‌گزارند.
این چیزیست که از نخست آزموده بود و در این چند سال که بشُوَند جنگ در ایران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمایش دیگری بدست آمد. زیرا دیده شد که کسانی که انبارداری کردند یا پیاپی به نرخها افزودند و هزارها خاندان را از پا انداختند ، بیشتر حاجیان «مقدس» و مشهدیان «لب‌جنبان» می‌بودند. نیز دیده شد که همان پولهایی را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پیشانی باز روانه‌ی کربلا و نجف شدند که زیارت کنند و بملایان پولهایی دهند.
این نامردان که بهانه در دست می‌دارند و بکشور و توده پروایی نمی‌نمایند و بمیهن‌پرستی ریشخند می‌کنند ، بدینسان از بدکاری نیز نمی‌پرهیزند و در سایه‌ی کیش بیپایی که می‌دارند خود را به هر «دلخواهی» آزاد می‌شمارند.
شما اگر زمانی بتوده‌ی عامی پردازید و باورهای آنان را نیک سنجید ، خواهید دید در سایه‌ی سخنانی که همیشه از ملایان و روضه‌خوانان شنیده‌اند چنین می‌پندارند که آدمی در این جهان ناچار از گناهست و چاره‌ی کار همان گریستن بامام حسین و رفتن بزیارت او و دیگران می‌باشد. اینست خدا روز «اَلَست» با امام حسین آن پیمان را بسته است.
اگر شما با یک شیعی که بکربلا می‌رود بسخن پرداخته بپرسید : «چرا بکربلا می‌روید؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاریم باید برویم و از گناهان پاک شویم». اگر بگویید : «بهتر است گناه نکنی تا نیازمند پاک شدن نباشی» با شگفتی پاسخ خواهد داد : «مگر آدم می‌تواند گناه نکند؟!..».
در تبریز سخنی هست و بارها از زبانهاشان شنیده‌ام. می‌گویند : «سگ که ناپاکست چون به نمکزار افتاد و نمک گردید پاک شود. ما گناهکاریم و ناپاکیم و خود را به نمکزار می‌اندازیم تا پاک شویم». اگر نیک اندیشید در این باره باورهای شیعیان بی‌مانندگی بباورهای مسیحیان (درباره‌ی گناه و کفاره) نمی‌باشد.
این نکته را می‌توان با زبان دیگری نیز بازنمود. چنانکه می‌دانیم آدمی دارای دو گوهر است : یکی گوهر جان که خواهای (4) بدیهاست ، و دیگری گوهر روان که خواهای نیکیهاست. در بسیاری از مردم گوهر جان بسیار چیره باشد و اینست ایشان خودداری از بدیها نتوانند. لیکن در همان حال روانشان بیکار نمانده آنان را نکوهش کند و فَرجادشان (5) همیشه ناآسوده باشد. (6) چنین کسانی همانکه بشنوند اگر کسی بامام‌حسین گریست یا بزیارت رفت گناهانش آمرزیده شود ، همچون تشنه‌ای که بآب رسد با خشنودی و شادمانی پذیرند ، و این را یک پاسخی بنکوهشهای فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. بگفته‌ی عامیان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». یک آدمکش ، یک انباردار ، یک دزد ، یک زن بدکاره ، یک آخوند فریبکار ، به چه نیازمند است؟.. یک دستگاه آنچنانی که بی‌رنج و کوشش گناهان خود را بیامرزاند.
از همینجاست که شما می‌بینید تیمورلنگ با آن خونخواری و تیره‌دلی که در اسپهان در یک روز هفتادهزار آدم کشت و در بغداد از سرهای کشتگان مناره‌ها افراشت ، همیشه در جستجوی پیران صوفی می‌بوده و چون یکی را می‌یافته دست بدامنش می‌یازیده. می‌بینید صمدخان بآن پلیدیش که افزار سیاست نکولا (7) گردید و کسان بسیاری از آزادیخواهان غیرتمند را کشت ، روضه می‌خوانانیده و هر ساله چهارصد تومان پول شمع بکربلا می‌فرستاده. اینها رازش همانست که بازنمودیم.
👇
از اینکه بدیها زیان بزندگانی رساند و مایه‌ی نابسامانی آن گردد چیزیست باندیشه‌ی ایشان نرسیده. اینست چون می‌شنوند که کسی که گریه بحسین کرد و یا بزیارت بارگاه او رفت همه‌ی گناهانش آمرزیده گردد و بهشت باو بایا باشد ، از ترسی که می‌داشته‌اند ایمن شده به هر بدی پا می‌گزارند.
این چیزیست که از نخست آزموده بود و در این چند سال که بشُوَند جنگ در ایران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمایش دیگری بدست آمد. زیرا دیده شد که کسانی که انبارداری کردند یا پیاپی به نرخها افزودند و هزارها خاندان را از پا انداختند ، بیشتر حاجیان «مقدس» و مشهدیان «لب‌جنبان» می‌بودند. نیز دیده شد که همان پولهایی را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پیشانی باز روانه‌ی کربلا و نجف شدند که زیارت کنند و بملایان پولهایی دهند.
این نامردان که بهانه در دست می‌دارند و بکشور و توده پروایی نمی‌نمایند و بمیهن‌پرستی ریشخند می‌کنند ، بدینسان از بدکاری نیز نمی‌پرهیزند و در سایه‌ی کیش بیپایی که می‌دارند خود را به هر «دلخواهی» آزاد می‌شمارند.
شما اگر زمانی بتوده‌ی عامی پردازید و باورهای آنان را نیک سنجید ، خواهید دید در سایه‌ی سخنانی که همیشه از ملایان و روضه‌خوانان شنیده‌اند چنین می‌پندارند که آدمی در این جهان ناچار از گناهست و چاره‌ی کار همان گریستن بامام حسین و رفتن بزیارت او و دیگران می‌باشد. اینست خدا روز «اَلَست» با امام حسین آن پیمان را بسته است.
اگر شما با یک شیعی که بکربلا می‌رود بسخن پرداخته بپرسید : «چرا بکربلا می‌روید؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاریم باید برویم و از گناهان پاک شویم». اگر بگویید : «بهتر است گناه نکنی تا نیازمند پاک شدن نباشی» با شگفتی پاسخ خواهد داد : «مگر آدم می‌تواند گناه نکند؟!..».
در تبریز سخنی هست و بارها از زبانهاشان شنیده‌ام. می‌گویند : «سگ که ناپاکست چون به نمکزار افتاد و نمک گردید پاک شود. ما گناهکاریم و ناپاکیم و خود را به نمکزار می‌اندازیم تا پاک شویم». اگر نیک اندیشید در این باره باورهای شیعیان بی‌مانندگی بباورهای مسیحیان (درباره‌ی گناه و کفاره) نمی‌باشد.
این نکته را می‌توان با زبان دیگری نیز بازنمود. چنانکه می‌دانیم آدمی دارای دو گوهر است : یکی گوهر جان که خواهای (4) بدیهاست ، و دیگری گوهر روان که خواهای نیکیهاست. در بسیاری از مردم گوهر جان بسیار چیره باشد و اینست ایشان خودداری از بدیها نتوانند. لیکن در همان حال روانشان بیکار نمانده آنان را نکوهش کند و فَرجادشان (5) همیشه ناآسوده باشد. (6) چنین کسانی همانکه بشنوند اگر کسی بامام‌حسین گریست یا بزیارت رفت گناهانش آمرزیده شود ، همچون تشنه‌ای که بآب رسد با خشنودی و شادمانی پذیرند ، و این را یک پاسخی بنکوهشهای فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. بگفته‌ی عامیان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». یک آدمکش ، یک انباردار ، یک دزد ، یک زن بدکاره ، یک آخوند فریبکار ، به چه نیازمند است؟.. یک دستگاه آنچنانی که بی‌رنج و کوشش گناهان خود را بیامرزاند.
از همینجاست که شما می‌بینید تیمورلنگ با آن خونخواری و تیره‌دلی که در اسپهان در یک روز هفتادهزار آدم کشت و در بغداد از سرهای کشتگان مناره‌ها افراشت ، همیشه در جستجوی پیران صوفی می‌بوده و چون یکی را می‌یافته دست بدامنش می‌یازیده. می‌بینید صمدخان بآن پلیدیش که افزار سیاست نکولا (7) گردید و کسان بسیاری از آزادیخواهان غیرتمند را کشت ، روضه می‌خوانانیده و هر ساله چهارصد تومان پول شمع بکربلا می‌فرستاده. اینها رازش همانست که بازنمودیم.
👇
پابرگیها :
1ـ دژخوی = دارای عادت بد توأم با درشتی. ـ و
2ـ پیکره‌هایی را که ما در این کتاب از قمه‌زنان و قفل بتنان و از جنازه‌ی قاسم و عروس قاسم آورده‌ایم از مهنامه‌ی «توردوموند» فرانسه است که هشتاد سال پیش در پاریس بنیاد یافته بود و سالها پراکنده می‌شد. و آن نیز از کتاب یکی از جهانگردان روسی برداشته. این جهانگرد در قفقاز گردیده و برای آنکه بیابانیگری قفقازیان را نشان دهد از اینگونه پیکره‌ها برداشته و در کتاب خود بچاپ رسانیده است.
[این سخن درباره‌ی پیکره‌های شماره‌های 4 ، 6 ، 10 ، 12 و 13 می‌باشد که در اصل کتاب بوده. دیگر پیکره‌ها را ما افزوده‌ایم.]
3ـ باآنکه از برداشتن چادر تا نوشتن این کتاب هشت سال می‌گذشته و زنان بسیاری بمیان توده درآمده بودند لیکن پیداست از ایشان تا آن هنگام شور و دلبستگی‌ای بکشور پدیدار نگردیده بوده. بیگفتگو اکنون جز از آن سالهاست. ـ و
4ـ خواها = همیشه خواهنده (اسم فاعل همیشگی از خواستن ، خواهیدن). ـ و
5ـ فرجاد = وجدان. ـ و
6ـ برای آگاهی کامل از داستان جان و روان کتاب «در پیرامون روان» دیده شود. ـ و
7ـ بازپسین امپراتور روس. ـ و
🌸
1ـ دژخوی = دارای عادت بد توأم با درشتی. ـ و
2ـ پیکره‌هایی را که ما در این کتاب از قمه‌زنان و قفل بتنان و از جنازه‌ی قاسم و عروس قاسم آورده‌ایم از مهنامه‌ی «توردوموند» فرانسه است که هشتاد سال پیش در پاریس بنیاد یافته بود و سالها پراکنده می‌شد. و آن نیز از کتاب یکی از جهانگردان روسی برداشته. این جهانگرد در قفقاز گردیده و برای آنکه بیابانیگری قفقازیان را نشان دهد از اینگونه پیکره‌ها برداشته و در کتاب خود بچاپ رسانیده است.
[این سخن درباره‌ی پیکره‌های شماره‌های 4 ، 6 ، 10 ، 12 و 13 می‌باشد که در اصل کتاب بوده. دیگر پیکره‌ها را ما افزوده‌ایم.]
3ـ باآنکه از برداشتن چادر تا نوشتن این کتاب هشت سال می‌گذشته و زنان بسیاری بمیان توده درآمده بودند لیکن پیداست از ایشان تا آن هنگام شور و دلبستگی‌ای بکشور پدیدار نگردیده بوده. بیگفتگو اکنون جز از آن سالهاست. ـ و
4ـ خواها = همیشه خواهنده (اسم فاعل همیشگی از خواستن ، خواهیدن). ـ و
5ـ فرجاد = وجدان. ـ و
6ـ برای آگاهی کامل از داستان جان و روان کتاب «در پیرامون روان» دیده شود. ـ و
7ـ بازپسین امپراتور روس. ـ و
🌸
✴️ انتظار امام زمان را کشیدن ــ سودمند یا زیانمند؟!
🖋 کوشاد تلگرام
(بخش 1 از 2)
می‌خواهیم در این نوشتار در پیرامون «انتظار» در شیعیگری گفتگو کنیم ـ انتظار برای «مهدی موعود» ، برای «ظهور امام زمان».
از تاریخچه‌ی شیعیگری این را دانستیم که کسانی در سدههای آغاز اسلام به آرزوی خلافت افتاده بر سر آن با امویان و عباسیان جنگیده و شکست یافتند. یکی از آنها محمدبن‌حنفیه ، نخست کسی بود که پیروانش او را «مهدی» نامیدند ، و چون مُرد گفتند نمرده است و در کوه رَضوا زنده می‌باشد و روزی بیرون خواهد آمد. سپس که داستان امام زمان پیش آمد چون شیعیان ناچار شده چشم براهش بمانند ، او را مهدی شناختند.
پیداست این افسانه ریشه در آرزوهای بباد رفته دارد که پیشوایان یک جنبشی برای آنکه هوادارانشان نومید و پراکنده نگردند ساخته بمیان اندازند.
در هر حال از سدههای سوم چهارم باور به مهدی و انتظار پیدایش او را کشیدن یکی از باورهای شیعیان شده است. چون داستان امام ناپیدا از ریشه دروغ بوده ناچار با ساختن حدیث و روایتها همچون دیواری بی‌بنیاد که با ستونهایی از این سو و آن سو از فروریختنش جلو گیرند ، کوشیده شده آن را سرپا و زنده نگاه دارند.
یکی از افسانه‌ها یا همان حدیث و روایتها بر این پایه بوده که امام ناپیدا زمانی به کینه‌‌جویی از دشمنان و رفع ظلم پدیدار خواهد شد که «ظلم و فساد دنیا را پر کرده باشد». این باور با آن حدیثها و روایتها سده‌ها زبان به زبان و کتاب به کتاب منتشر می‌گردید و تا جنبش مشروطه همچنان می‌بود. تا اینکه در آن جنبش ، ایرانیان نخست بار پس از دهه‌ها بلکه سده‌ها خفتگی و ناآگاهی به گرفتاریهای کشور و توده توجه ویژه کردند و می‌خواستند کشور از بدبختیها برهد. ناچار توجه به افسانه‌ها و نمایشهای کیشی و انتظار مهدی را کشیدن ، جایش را داد به پرداختن به جستارهایی همچون قانون اساسی و شیوه‌ی زندگی و کشورداری درمیان توده‌های پیشرفته‌ی جهان ، توجه به انقلابهای کشورهایی همچون فرانسه و آمریکا و رفرمهای ژاپن و عثمانی و مانندهای اینها.
از بزرگترین علتهای دشمنی ملایان با مشروطه همین بیپروایی آزادیخواهان به «دستگاه امام حسین» و نمایشها و نادانیهای آن یا به سخن دیگر «دکان ملایان» بود.
در سال 1288 خورشیدی که آزادیخواهان محمدعلی‌میرزا را شکست داده و تهران را گشادند ، ملایان و درباریان که بیشترشان دشمن مشروطه بودند چاره‌ای جز گراییدن به نومیدی نیافتند. در این زمان که سپاه روس تازه به آذربایجان درآمده بود ناگهان دفترچه‌ی مشکوکی بنام «سیاست الحسینیه» كه گفته‌های «دو تن اروپایی» را درباره‌ی دستگاه محرم ، امام حسین و انتظار برای ظهور امام زمان و دیگر موضوعات شیعیگری دربر می‌داشت چاپ و منتشر گردید.
در آن روزهای سختِ ایران این دفتر کوچک زیانهای بزرگی به ایران رسانید. زیرا آن دفترچه مانند نفتی بود که بر آتش دل ملایان ریخته می‌شد. آنان از این دفتر سخت بتکان آمده به آزادیخواهان چنین اعتراض می‌کردند : «پس فرنگیها امام حسین را میشناسند و شما نمی‌شناسید ، ای بیدینها؟!..».
چون در کتاب شیعیگری (یا داوری) درباره‌ی داستان چاپ آن دفترچه و زیانهایی که به جنبش مشروطه‌خواهی زد بتفصیل سخن رفته ، ما در اینجا به آنها نپرداخته این اندازه می‌گوییم که یکی از آن دو تن بنام «دکتر جوزف» از پندار امام زمان ستایشهایی با این مضمون نوشته : شیعیان که همگی چشم براه ظهور امام زمان هستند ، «چنین مردمی همیشه آماده‌ی جنگ و مردانگی باشند که همانکه امام پیدا شد بیاری او شتابند. شیعیان همگی امیدمندند که روزی بسراسر جهان دست خواهند یافت و مردمی با این امید «لا محاله روزی اسباب طبیعی برای آنان فراهم خواهد آمد» و با این امیدی که به پیدایش امام زمان می‌دارند در آینده «ترقیات محیر‌العقول» خواهند کرد و از هر باره بزرگترین توده‌ی جهان خواهند بود».
انتشار چنین سخنانی در حالی بود که می‌دانیم یک شیعی هرچه بیگانگان ستایش از کیشش بکنند آن را هرچه بزرگتر می‌گیرد و به رخ دیگران می‌کشد.
در این باره نیز آن دفترچه به گرمی دلهای سردی یافته ملایان و بازگردانیدن شُکوه از دست رفته‌ی آنان انجامید و در نتیجه از آن زمان پابندی شیعیان به پندار امام زمان و افسانه‌هایش هرچه بیشتر شد. ولی پندار امام زمان و مانندهای آن چنان بود که خردمندانی آنها را بیکبار ناراست و به زیان توده یافته به زبان آمده ایرادها گرفته‌اند و از سوی دیگر شیعیان نیز کوشیده‌اند پاسخهایی به آن ایرادها آماده کنند.
افسانه‌هایی که پیشوایان شیعی زمانی برای استواری کیششان ساخته بودند و نیز این سود را داشته که از پراکنده شدن هواداران جلو می‌گرفته ، در روزگار ما بسیار زیانمند و زهرآلود بوده و دفاع منطقی از آنها نیز نشدنی است.
👇
🖋 کوشاد تلگرام
(بخش 1 از 2)
می‌خواهیم در این نوشتار در پیرامون «انتظار» در شیعیگری گفتگو کنیم ـ انتظار برای «مهدی موعود» ، برای «ظهور امام زمان».
از تاریخچه‌ی شیعیگری این را دانستیم که کسانی در سدههای آغاز اسلام به آرزوی خلافت افتاده بر سر آن با امویان و عباسیان جنگیده و شکست یافتند. یکی از آنها محمدبن‌حنفیه ، نخست کسی بود که پیروانش او را «مهدی» نامیدند ، و چون مُرد گفتند نمرده است و در کوه رَضوا زنده می‌باشد و روزی بیرون خواهد آمد. سپس که داستان امام زمان پیش آمد چون شیعیان ناچار شده چشم براهش بمانند ، او را مهدی شناختند.
پیداست این افسانه ریشه در آرزوهای بباد رفته دارد که پیشوایان یک جنبشی برای آنکه هوادارانشان نومید و پراکنده نگردند ساخته بمیان اندازند.
در هر حال از سدههای سوم چهارم باور به مهدی و انتظار پیدایش او را کشیدن یکی از باورهای شیعیان شده است. چون داستان امام ناپیدا از ریشه دروغ بوده ناچار با ساختن حدیث و روایتها همچون دیواری بی‌بنیاد که با ستونهایی از این سو و آن سو از فروریختنش جلو گیرند ، کوشیده شده آن را سرپا و زنده نگاه دارند.
یکی از افسانه‌ها یا همان حدیث و روایتها بر این پایه بوده که امام ناپیدا زمانی به کینه‌‌جویی از دشمنان و رفع ظلم پدیدار خواهد شد که «ظلم و فساد دنیا را پر کرده باشد». این باور با آن حدیثها و روایتها سده‌ها زبان به زبان و کتاب به کتاب منتشر می‌گردید و تا جنبش مشروطه همچنان می‌بود. تا اینکه در آن جنبش ، ایرانیان نخست بار پس از دهه‌ها بلکه سده‌ها خفتگی و ناآگاهی به گرفتاریهای کشور و توده توجه ویژه کردند و می‌خواستند کشور از بدبختیها برهد. ناچار توجه به افسانه‌ها و نمایشهای کیشی و انتظار مهدی را کشیدن ، جایش را داد به پرداختن به جستارهایی همچون قانون اساسی و شیوه‌ی زندگی و کشورداری درمیان توده‌های پیشرفته‌ی جهان ، توجه به انقلابهای کشورهایی همچون فرانسه و آمریکا و رفرمهای ژاپن و عثمانی و مانندهای اینها.
از بزرگترین علتهای دشمنی ملایان با مشروطه همین بیپروایی آزادیخواهان به «دستگاه امام حسین» و نمایشها و نادانیهای آن یا به سخن دیگر «دکان ملایان» بود.
در سال 1288 خورشیدی که آزادیخواهان محمدعلی‌میرزا را شکست داده و تهران را گشادند ، ملایان و درباریان که بیشترشان دشمن مشروطه بودند چاره‌ای جز گراییدن به نومیدی نیافتند. در این زمان که سپاه روس تازه به آذربایجان درآمده بود ناگهان دفترچه‌ی مشکوکی بنام «سیاست الحسینیه» كه گفته‌های «دو تن اروپایی» را درباره‌ی دستگاه محرم ، امام حسین و انتظار برای ظهور امام زمان و دیگر موضوعات شیعیگری دربر می‌داشت چاپ و منتشر گردید.
در آن روزهای سختِ ایران این دفتر کوچک زیانهای بزرگی به ایران رسانید. زیرا آن دفترچه مانند نفتی بود که بر آتش دل ملایان ریخته می‌شد. آنان از این دفتر سخت بتکان آمده به آزادیخواهان چنین اعتراض می‌کردند : «پس فرنگیها امام حسین را میشناسند و شما نمی‌شناسید ، ای بیدینها؟!..».
چون در کتاب شیعیگری (یا داوری) درباره‌ی داستان چاپ آن دفترچه و زیانهایی که به جنبش مشروطه‌خواهی زد بتفصیل سخن رفته ، ما در اینجا به آنها نپرداخته این اندازه می‌گوییم که یکی از آن دو تن بنام «دکتر جوزف» از پندار امام زمان ستایشهایی با این مضمون نوشته : شیعیان که همگی چشم براه ظهور امام زمان هستند ، «چنین مردمی همیشه آماده‌ی جنگ و مردانگی باشند که همانکه امام پیدا شد بیاری او شتابند. شیعیان همگی امیدمندند که روزی بسراسر جهان دست خواهند یافت و مردمی با این امید «لا محاله روزی اسباب طبیعی برای آنان فراهم خواهد آمد» و با این امیدی که به پیدایش امام زمان می‌دارند در آینده «ترقیات محیر‌العقول» خواهند کرد و از هر باره بزرگترین توده‌ی جهان خواهند بود».
انتشار چنین سخنانی در حالی بود که می‌دانیم یک شیعی هرچه بیگانگان ستایش از کیشش بکنند آن را هرچه بزرگتر می‌گیرد و به رخ دیگران می‌کشد.
در این باره نیز آن دفترچه به گرمی دلهای سردی یافته ملایان و بازگردانیدن شُکوه از دست رفته‌ی آنان انجامید و در نتیجه از آن زمان پابندی شیعیان به پندار امام زمان و افسانه‌هایش هرچه بیشتر شد. ولی پندار امام زمان و مانندهای آن چنان بود که خردمندانی آنها را بیکبار ناراست و به زیان توده یافته به زبان آمده ایرادها گرفته‌اند و از سوی دیگر شیعیان نیز کوشیده‌اند پاسخهایی به آن ایرادها آماده کنند.
افسانه‌هایی که پیشوایان شیعی زمانی برای استواری کیششان ساخته بودند و نیز این سود را داشته که از پراکنده شدن هواداران جلو می‌گرفته ، در روزگار ما بسیار زیانمند و زهرآلود بوده و دفاع منطقی از آنها نیز نشدنی است.
👇
هرچه هست ، ما در این روزگار که توده‌ها سخت می‌کوشند تا از دیگران عقب نمانند ، می‌بینیم ملایان و همدستانشان برای پندارهای شیعیگری فلسفه‌ها می‌بافند و بجای آنکه اعتراف کنند که آن باورها همچون مخدر برای توده است ، رنگ تازه‌ای به کیش خود زده به گفته‌ی مردم یک چیزی هم طلبکار می‌شوند. ما برای برانداختن این کیش ، ناچاریم به رنگهای تازه‌ی کیششان بپردازیم و بیپایی سخنانشان را به آشکار آوریم.
امروز یکی از آنها را به گفتگو می‌گزاریم. این گفتار درازی در زمینه‌ی «انتظار» است که کسی بنام «حجت‌الاسلام» حسين الادري نوشته و ما در نشانی زیر خوانده‌ایم.
به باور حجت‌الاسلام ، انتظار به ظهور امام زمان نه تنها مخدر و زهرآلود نیست بلکه سراسر سود است. در آغاز سخن «انتظار» را چنین می‌شناساند :
««انتظار» معمولاً به حالت کسى گفته مى شود که : از وضع موجود ناراحت است و براى ايجاد وضع بهترى تلاش مى‌کند. فى‌المثل بيمارى که انتظار بهبودى مى‌کشد ، يا پدرى که در انتظار بازگشت فرزندش از سفر است ، از بيمارى و فراق فرزند ناراحتند و براى وضع بهترى مىکوشند. همچنين است ، تاجرى که از بازار آشفته ناراحت است و در انتظار فرونشستن بحران اقتصادى مىباشد».
نوشته است : «گاهى گفته مىشود که چنين انتظارى ، افراد را در يک عالم رؤيايى فروبرده و از آنچه در اطراف آنها مىگذرد ، غافل مى‌سازد و آنها را به فرار از زير بار مسئوليّتهاى اجتماعى تشويق مى‌کند. و به عبارت ديگر از نظر فردى ، عاملى است براى رکود و توقّف ، و از نظر اجتماعى وسيلهاى است براى خاموش ساختن جنبشهاى ضدّ استعمارى ، و به هر شکل اثر تخديرى دارد».
(بخش پایانی این نوشتار را فردا خواهیم آورد)
.
امروز یکی از آنها را به گفتگو می‌گزاریم. این گفتار درازی در زمینه‌ی «انتظار» است که کسی بنام «حجت‌الاسلام» حسين الادري نوشته و ما در نشانی زیر خوانده‌ایم.
به باور حجت‌الاسلام ، انتظار به ظهور امام زمان نه تنها مخدر و زهرآلود نیست بلکه سراسر سود است. در آغاز سخن «انتظار» را چنین می‌شناساند :
««انتظار» معمولاً به حالت کسى گفته مى شود که : از وضع موجود ناراحت است و براى ايجاد وضع بهترى تلاش مى‌کند. فى‌المثل بيمارى که انتظار بهبودى مى‌کشد ، يا پدرى که در انتظار بازگشت فرزندش از سفر است ، از بيمارى و فراق فرزند ناراحتند و براى وضع بهترى مىکوشند. همچنين است ، تاجرى که از بازار آشفته ناراحت است و در انتظار فرونشستن بحران اقتصادى مىباشد».
نوشته است : «گاهى گفته مىشود که چنين انتظارى ، افراد را در يک عالم رؤيايى فروبرده و از آنچه در اطراف آنها مىگذرد ، غافل مى‌سازد و آنها را به فرار از زير بار مسئوليّتهاى اجتماعى تشويق مى‌کند. و به عبارت ديگر از نظر فردى ، عاملى است براى رکود و توقّف ، و از نظر اجتماعى وسيلهاى است براى خاموش ساختن جنبشهاى ضدّ استعمارى ، و به هر شکل اثر تخديرى دارد».
(بخش پایانی این نوشتار را فردا خواهیم آورد)
.