پیداست دربارهی کتابهایی که پس از امام ششمِ شیعیان و در ستایش شیعیان جعفری نوشته شده نمیتوان بیگمان بود و نوشتههاشان را برکنار از غرض دانست. دربارهی آنها باید احتیاط بیشتر کرد.
برخی از روایتها و حدیثهایی که در کتابها بوده و آقایان در نوشتهشان آورده و به آن استناد کردهاند ، اگر دست نبرده باشند ، باز درخور پذیرفتن نیست. زیرا چنانکه در نمونهی بالا دیدیم و در پایین نیز خواهیم دید ، اگر خردپذیر نباشد و با راستیهای تاریخی نسازد ، درخور باور نیست گو که صد کتاب هم همان را نوشته باشد.
ولی باور آقایان چنین نیست. اینان گمان دارند همینکه یک رشته حدیث و روایت از این کتاب و آن کتاب گواه سخن خود بیاورند ، همین دلیل بر درستی دعواشان میباشد. از اینرو کاری به تناقضات تاریخی و خردپذیر نبودن آنها نداشتهاند. در زیر یک نمونه از باورهای ایشان آمده :
«پس تا اینجا دیدیم خود حضرت[علی] هم دربارهی خلافت خود ادعا داشته ولی مأمور به صبر و سکوت بودند و شیعه از خودش چیزی نگفته ، اینکه جناب کسروی ادعا میکند شیعه از خود درآورده ادعای بزرگیست ، چرا که یا کسروی باید ادعا میکرده که زمان پیامبر و خلفا زندگی کرده است و خود شاهد ماجرا بوده و چنین اتفاقی بین حضرت علی و خلفا نبوده و یا باید ادعا کند او در هیچ کتابی چنین مطلبی از اختلاف بین حضرت امیر و خلفا ندیده که چنین چیزی هم نبوده است». (ص19)
به باور آقایان ، راستیِ یک مدعا تنها بدینسان بدست میآید که مدعی آن را بچشم بیند یا در کتابها یابد. به چیزی که بها نمیدهند خرد و داوری خرد است. به حقایق تاریخی است که آن هم به دستیاری خرد بدست میآید. مثلاً از روی باور اینان ، ما باید به یاری امام حسین آمدنِ لشکر زَعفر جِنی را باور کنیم زیرا خود در کربلا نبوده تا گواه باشیم و از آنسو چون کتابهای بسیاری از او و لشکر جنیان گفتهاند ، باید پذیرفت. هزار سال بیشتر زندگی کردن کسی را باور کنیم چرا که خودمان ندیدهایم ولی صد کتاب در این باره نوشتهاند. اینست شیوهی دلیلآوری آقایان.
🌸
برخی از روایتها و حدیثهایی که در کتابها بوده و آقایان در نوشتهشان آورده و به آن استناد کردهاند ، اگر دست نبرده باشند ، باز درخور پذیرفتن نیست. زیرا چنانکه در نمونهی بالا دیدیم و در پایین نیز خواهیم دید ، اگر خردپذیر نباشد و با راستیهای تاریخی نسازد ، درخور باور نیست گو که صد کتاب هم همان را نوشته باشد.
ولی باور آقایان چنین نیست. اینان گمان دارند همینکه یک رشته حدیث و روایت از این کتاب و آن کتاب گواه سخن خود بیاورند ، همین دلیل بر درستی دعواشان میباشد. از اینرو کاری به تناقضات تاریخی و خردپذیر نبودن آنها نداشتهاند. در زیر یک نمونه از باورهای ایشان آمده :
«پس تا اینجا دیدیم خود حضرت[علی] هم دربارهی خلافت خود ادعا داشته ولی مأمور به صبر و سکوت بودند و شیعه از خودش چیزی نگفته ، اینکه جناب کسروی ادعا میکند شیعه از خود درآورده ادعای بزرگیست ، چرا که یا کسروی باید ادعا میکرده که زمان پیامبر و خلفا زندگی کرده است و خود شاهد ماجرا بوده و چنین اتفاقی بین حضرت علی و خلفا نبوده و یا باید ادعا کند او در هیچ کتابی چنین مطلبی از اختلاف بین حضرت امیر و خلفا ندیده که چنین چیزی هم نبوده است». (ص19)
به باور آقایان ، راستیِ یک مدعا تنها بدینسان بدست میآید که مدعی آن را بچشم بیند یا در کتابها یابد. به چیزی که بها نمیدهند خرد و داوری خرد است. به حقایق تاریخی است که آن هم به دستیاری خرد بدست میآید. مثلاً از روی باور اینان ، ما باید به یاری امام حسین آمدنِ لشکر زَعفر جِنی را باور کنیم زیرا خود در کربلا نبوده تا گواه باشیم و از آنسو چون کتابهای بسیاری از او و لشکر جنیان گفتهاند ، باید پذیرفت. هزار سال بیشتر زندگی کردن کسی را باور کنیم چرا که خودمان ندیدهایم ولی صد کتاب در این باره نوشتهاند. اینست شیوهی دلیلآوری آقایان.
🌸
🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 11 : باید از بدآموزیها جلوگیری کرد.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 11 : باید از بدآموزیها جلوگیری کرد.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
Telegraph
«ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی) ، بخش 3 ، بند 11
احمد کسروی 11 باید از بدآموزیها جلوگیری کرد. باید از بدآموزیها جلوگیری کرد و مردمان را آگاه کرد. باید نوشتههای زیانمند را نابود کرد. اینها از واجبات بزرگ است. کسانی اگر در پی فهمیدن و فهمانیدن هستند راه دانشها باز است. از آن راه تا میتوانند پیش روند ،…
🔶 ملایان بر کتاب داوری ردیه نوشتهاند ــ 6
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی یک از شش
در گفتارهای پیش با همین عنوان ، گفتیم که بتازگی ملایان ، بگمان خود بر کتاب «بخوانند و داوری کنند» ردیه نوشته و نامش را «خواندیم و داوری کردیم» گذاشتهاند. در آنها نمونههایی از شیوهی دلیلآوریشان را دیدیم (اینجا و اینجا و اینجا و اینجا و اینجا) .
در این نوشتار میکوشیم به یک جستار بنیادی بپردازیم. و آن دین است. کسروی در کوششهای خود به این گرفتاری برمیخورد که واژههایی هست که هر روز در گفتارها و نوشتارها صد بار بکار میرود ولی معناشان روشن نیست و هر کسی معنای جدایی از آنها به اندیشه دارد ، و در نتیجه تا معنی آنها روشن نشود گفتگو در آن بارهها سودی نخواهد داشت. از اینرو در نوشتههایش معنی هر کدام را بخوبی روشن کرده است. از آن جمله است واژههای فرهنگ ، ادبیات ، تربیت ، دین ، کیش ، فلسفه ، سیاست ، تمدن ، مشروطه (یا دمکراسی).
ردیهنویسان به یکی از آنها که کسروی میشناساند و معنی و شرحشان را میدهد ایراد دارند. آن ایراد به معنای دین است. شگفت نیست که ردیهنویسان آن را نپذیرند و در برابرش ایستادگی نشان دهند. اگر آن را بپذیرند ، باید دست از بسیاری از باورها و رفتارهای خود بردارند. یک کلمه باید گفت : کیش شیعی را ببوسند و کنار گزارند.
اگر کسی را دیدیم واژهای بکار میبرد که معنایش قطعی و روشن نیست ، کار بجا و واجب اینست که نخست بدانیم آن را به چه معنایی میگیرد. چون ملایان در سخنان خود بارها نام دین میبرند ، پس نخست باید دانست از آن چه معنایی را میطلبند. همچنین باید دید در معنی دین که کسروی بازنموده چه بوده که ملایان را برآشفته میگرداند.
کسروی در پیرامون دین در مدت چندین سال گفتارهای بسیار نوشته شرحهای فراوان داده و در راه نبرد با گمراهیهای کیشها از هر دری درآمده تا نخست معنی دین و خواست دینها را روشن گرداند. اینها را روشن گرداند تا بیرون از دین بودن کیشها دانسته شود. دانسته شود که دینهای امروزی همه از بنیاد خود فرسنگها فاصله گرفتهاند و همه را آلودگی فراگرفته. از بنیاد دین سخن بمیان آورد و این بازنماید که گوهر و بنیاد همهی دینها یکیست. بازنماید که «دین نه چیزیست که کهن و نو گردد». نشان دهد که جدایی میان دینها در «راه و برخی پایهگزاریها»ست.
بعنوان نمونه از شرحهایی که در این زمینه آورده ، آنست که در آغاز کتاب «در پیرامون اسلام» نوشته. در آنجا خواستهای دین را یاد کرده و در همان حال گمراهیهای مسلمانان و نیز شیعیان را در زمینهی آن «خواستها» چنین بازنموده است :
آـ شناختن معنی جهان و پی بردن به حقایق زندگانی و زیستن به آیین خرد.
یکی از گمراهیهای مسلمانان اینست که معنی دین را نمیدانند و از آن بیگانه میباشند.
«دین را یک رشته پندارهای بیپا و کارهای بیهودهای میشناسند. در نزد آنان دین یک چیزی در کنارهی زندگانی است.
مثلاً چنانکه گفتیم امروز مسلمانان در بیشتر جاها زندگانی نژادی پیش گرفتهاند و با قانونها و عادتهای اروپایی زندگی میکنند ، و دانشهای اروپایی را که با کیشهای ایشان سازش نمیدارد درس میخوانند و با اینحال کیشهای خود را نیز نگاه داشتهاند و پابستگی بآنها نشان میدهند. زیرا چنین میپندارند که دین یک چیز جداگانهای در کنارهی زندگانی ، و نتیجهی آن خوشی و روسفیدی در آنجهان میباشد.
شنیدنیتر آنکه هنوز ملایانی در نجف و کربلا و جامع اَزهَر و دیگر جاها درس فقه میخوانند و کتابهای فقهی مینویسند و هیچ نمیگویند برای چیست. آیا این گمراهی و نادانی نیست؟!.»
ب ـ «شناختن آفریدگار پایهای از دین است. ولی اینان او را نمیشناسند. خدایی از پندار [=خیال] خود ساختهاند که در بالای هفت آسمان مینشیند و جهان را با دست فرشتگان راه میبرد. خدایی که همچون پادشاه خودکامهی خودخواهی ، چون از مردم اندکنافرمانی دید بخشم آید و بیماری و گرسنگی و زمینلرزه فرستد ، ولی سپس که مردم رو بسویش آوردند و به لابه و زاری پرداختند خشمش فرونشیند و پتیاره[=بلا] بازگرداند ، اینست خدایی که میپندارند.
خدایی که جهان را به پاس[=احترام] هستیِ چند تن آفریده. خدایی که مهر ورزد ، میانجی پذیرد ، با زبان دانههای تسبیح و آیههای قرآن با مردم سخن گوید (استخاره)».
پ ـ «خرد که گرانمایهترین دادهی خداست باید هر کسی آن را نیک شناسد و پیروی کند و راستی آنست که دین برای نیرومند گردانیدن خردهاست ، ولی مسلمانان این را نمیشناسند و ارجی نمیگزارند. بلکه چون باورها و کارهاشان بیخردانه است با خرد دشمنی مینمایند و از ارج آن میکاهند. بارها دیدهایم میآیند و با ما بکشاکش میپردازند که بهر چه اینهمه به خرد ارج میگزاریم. یا دیدهایم میگویند : «عقلها نیز باهم اختلاف دارد»».
👇
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی یک از شش
در گفتارهای پیش با همین عنوان ، گفتیم که بتازگی ملایان ، بگمان خود بر کتاب «بخوانند و داوری کنند» ردیه نوشته و نامش را «خواندیم و داوری کردیم» گذاشتهاند. در آنها نمونههایی از شیوهی دلیلآوریشان را دیدیم (اینجا و اینجا و اینجا و اینجا و اینجا) .
در این نوشتار میکوشیم به یک جستار بنیادی بپردازیم. و آن دین است. کسروی در کوششهای خود به این گرفتاری برمیخورد که واژههایی هست که هر روز در گفتارها و نوشتارها صد بار بکار میرود ولی معناشان روشن نیست و هر کسی معنای جدایی از آنها به اندیشه دارد ، و در نتیجه تا معنی آنها روشن نشود گفتگو در آن بارهها سودی نخواهد داشت. از اینرو در نوشتههایش معنی هر کدام را بخوبی روشن کرده است. از آن جمله است واژههای فرهنگ ، ادبیات ، تربیت ، دین ، کیش ، فلسفه ، سیاست ، تمدن ، مشروطه (یا دمکراسی).
ردیهنویسان به یکی از آنها که کسروی میشناساند و معنی و شرحشان را میدهد ایراد دارند. آن ایراد به معنای دین است. شگفت نیست که ردیهنویسان آن را نپذیرند و در برابرش ایستادگی نشان دهند. اگر آن را بپذیرند ، باید دست از بسیاری از باورها و رفتارهای خود بردارند. یک کلمه باید گفت : کیش شیعی را ببوسند و کنار گزارند.
اگر کسی را دیدیم واژهای بکار میبرد که معنایش قطعی و روشن نیست ، کار بجا و واجب اینست که نخست بدانیم آن را به چه معنایی میگیرد. چون ملایان در سخنان خود بارها نام دین میبرند ، پس نخست باید دانست از آن چه معنایی را میطلبند. همچنین باید دید در معنی دین که کسروی بازنموده چه بوده که ملایان را برآشفته میگرداند.
کسروی در پیرامون دین در مدت چندین سال گفتارهای بسیار نوشته شرحهای فراوان داده و در راه نبرد با گمراهیهای کیشها از هر دری درآمده تا نخست معنی دین و خواست دینها را روشن گرداند. اینها را روشن گرداند تا بیرون از دین بودن کیشها دانسته شود. دانسته شود که دینهای امروزی همه از بنیاد خود فرسنگها فاصله گرفتهاند و همه را آلودگی فراگرفته. از بنیاد دین سخن بمیان آورد و این بازنماید که گوهر و بنیاد همهی دینها یکیست. بازنماید که «دین نه چیزیست که کهن و نو گردد». نشان دهد که جدایی میان دینها در «راه و برخی پایهگزاریها»ست.
بعنوان نمونه از شرحهایی که در این زمینه آورده ، آنست که در آغاز کتاب «در پیرامون اسلام» نوشته. در آنجا خواستهای دین را یاد کرده و در همان حال گمراهیهای مسلمانان و نیز شیعیان را در زمینهی آن «خواستها» چنین بازنموده است :
آـ شناختن معنی جهان و پی بردن به حقایق زندگانی و زیستن به آیین خرد.
یکی از گمراهیهای مسلمانان اینست که معنی دین را نمیدانند و از آن بیگانه میباشند.
«دین را یک رشته پندارهای بیپا و کارهای بیهودهای میشناسند. در نزد آنان دین یک چیزی در کنارهی زندگانی است.
مثلاً چنانکه گفتیم امروز مسلمانان در بیشتر جاها زندگانی نژادی پیش گرفتهاند و با قانونها و عادتهای اروپایی زندگی میکنند ، و دانشهای اروپایی را که با کیشهای ایشان سازش نمیدارد درس میخوانند و با اینحال کیشهای خود را نیز نگاه داشتهاند و پابستگی بآنها نشان میدهند. زیرا چنین میپندارند که دین یک چیز جداگانهای در کنارهی زندگانی ، و نتیجهی آن خوشی و روسفیدی در آنجهان میباشد.
شنیدنیتر آنکه هنوز ملایانی در نجف و کربلا و جامع اَزهَر و دیگر جاها درس فقه میخوانند و کتابهای فقهی مینویسند و هیچ نمیگویند برای چیست. آیا این گمراهی و نادانی نیست؟!.»
ب ـ «شناختن آفریدگار پایهای از دین است. ولی اینان او را نمیشناسند. خدایی از پندار [=خیال] خود ساختهاند که در بالای هفت آسمان مینشیند و جهان را با دست فرشتگان راه میبرد. خدایی که همچون پادشاه خودکامهی خودخواهی ، چون از مردم اندکنافرمانی دید بخشم آید و بیماری و گرسنگی و زمینلرزه فرستد ، ولی سپس که مردم رو بسویش آوردند و به لابه و زاری پرداختند خشمش فرونشیند و پتیاره[=بلا] بازگرداند ، اینست خدایی که میپندارند.
خدایی که جهان را به پاس[=احترام] هستیِ چند تن آفریده. خدایی که مهر ورزد ، میانجی پذیرد ، با زبان دانههای تسبیح و آیههای قرآن با مردم سخن گوید (استخاره)».
پ ـ «خرد که گرانمایهترین دادهی خداست باید هر کسی آن را نیک شناسد و پیروی کند و راستی آنست که دین برای نیرومند گردانیدن خردهاست ، ولی مسلمانان این را نمیشناسند و ارجی نمیگزارند. بلکه چون باورها و کارهاشان بیخردانه است با خرد دشمنی مینمایند و از ارج آن میکاهند. بارها دیدهایم میآیند و با ما بکشاکش میپردازند که بهر چه اینهمه به خرد ارج میگزاریم. یا دیدهایم میگویند : «عقلها نیز باهم اختلاف دارد»».
👇
Telegram
پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 ملایان بر کتاب داوری ردیه نوشتهاند ــ 1
اخیراً کتابی بنام «خواندیم و داوری کردیم» در رد کتاب «بخوانند و داوری کنند» نوشته شده.
چون در اینجا سخن از تقیه رفت و نویسندگان آن کتاب از این ایراد هم بدینسان یاد کردهاند : «کسروی دربارهی تقیه سخن گفته و آن…
اخیراً کتابی بنام «خواندیم و داوری کردیم» در رد کتاب «بخوانند و داوری کنند» نوشته شده.
چون در اینجا سخن از تقیه رفت و نویسندگان آن کتاب از این ایراد هم بدینسان یاد کردهاند : «کسروی دربارهی تقیه سخن گفته و آن…
ت ـ «برانگیختگی (یا بگفتهی آنان پیغمبری) یک پایه از دین و خود یکی از رازهای سپهر[=طبیعت] میباشد. اینان معنی راست آن را نمیشناسند ، و یک رشته پندارهای بیپایی را در آن زمینه دنبال میکنند. بگمان آنان کسی را که خدا برگزید جبرائیل باو نمودار گردد ، و با وی سخن راند ، و از میانهی او و خدا پرده برخیزد ، و پیاپی فرشتهها بنزد او در آمد و رفت باشند و آن برانگیخته باید در نزد مردم «دعوا» کند ، و آنان برای آزمایش ، «نتوانستنی» (معجزه) از او طلبند ، و چون توانست «ایمان» آورند. و پس از آن هرچه گفت بپذیرند. اینهاست دانستههای آنان دربارهی برانگیخته که میباید گفت : سراپا پوچست.
کتابهای مسلمانان پر است از داستانهای نتوانستنی که بنام پاکمرد اسلام نوشتهاند : ماه را دو نیم گردانیده ، بآسمان برای دیدار خدا رفته ، آفتاب را پس از فرورفتن بازگردانیده ، از میان انگشتان چشمه روان گردانیده ، با سوسمار سخن گفته.
اگر از یک مسلمانی بپرسید : دلیل راستگویی پیغمبر اسلام چه بوده؟ بیدرنگ خواهد گفت : «معجزه نشان داد ، شقالقمر کرد ، از غیب خبر داد ...» اگر بگویید که در قرآن دیده میشود که از پیغمبر هر زمان معجزه خواستهاند ناتوانی نموده و آشکاره گفته من نمیتوانم پس چگونه شما میگویید معجزه نشان داد؟!. چگونه آنهمه داستانها را در کتابها مینویسید؟!. در اینجاست که درمانَد و هیچ پاسخ نتواند».
🌸
کتابهای مسلمانان پر است از داستانهای نتوانستنی که بنام پاکمرد اسلام نوشتهاند : ماه را دو نیم گردانیده ، بآسمان برای دیدار خدا رفته ، آفتاب را پس از فرورفتن بازگردانیده ، از میان انگشتان چشمه روان گردانیده ، با سوسمار سخن گفته.
اگر از یک مسلمانی بپرسید : دلیل راستگویی پیغمبر اسلام چه بوده؟ بیدرنگ خواهد گفت : «معجزه نشان داد ، شقالقمر کرد ، از غیب خبر داد ...» اگر بگویید که در قرآن دیده میشود که از پیغمبر هر زمان معجزه خواستهاند ناتوانی نموده و آشکاره گفته من نمیتوانم پس چگونه شما میگویید معجزه نشان داد؟!. چگونه آنهمه داستانها را در کتابها مینویسید؟!. در اینجاست که درمانَد و هیچ پاسخ نتواند».
🌸
🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 12 : هر کسی باید پابند سلامتی خود باشد.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 12 : هر کسی باید پابند سلامتی خود باشد.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
Telegraph
«ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی) ، بخش 3 ، بند 12
احمد کسروی 12 هر کسی باید پابند سلامتی خود باشد. هر کسی باید پابند سلامتی خود باشد. بدستورهای پزشکی عمل کند ، از هرچه زیانمند است پرهیز کند ، اگر بیمار شد پی دوا و درمان باشد ، همیشه سعی در پاکی و پاکیزگی کند ، از هرچه سلامتی دیگران را بخطر میاندازد دوری…
🔶 ملایان بر کتاب داوری ردیه نوشتهاند ـ 6
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی دو از شش
ث ـ «دربارهی آنجهان پندارهای بسیار پوچی را در مغزهای خود جا دادهاند. کسی که مُرد در گور دوباره زنده گردد ، و دو فرشته یکی «نکیر» و دیگری «منکر» با گرزهای آتشینی بدست بسر او آیند و پرسشهایی با زبان عربی کنند : «مَنْ رَبّک؟. مَنْ نَبِیک؟.» که باید به هر پرسش پاسخ دهد ، وگرنه گرزهای آتشین بسرش فرو خواهد آمد. کسی که گناهکار است گور او را خواهد فشرد. روز رستاخیز همگی از گور خواهند برخاست و در یک بیابانی گرد خواهند آمد ، خدا بروی کرسی خواهد نشست ، پیغمبران از این سو و آن سو صف خواهند کشید. گناه و صواب هر کس در ترازو کشیده خواهد شد ، پیغمبران هر یکی به «امت» خود میانجی خواهد بود ، سپس از روی پل باریک و بُرندهی «صراط» گذشته یک دسته به بهشت خواهند رفت و یک دسته بدوزخ خواهند افتاد».
ج ـ «در دین چنانکه مردم خدا را میشناسند باید آیین او را (دربارهی گردانیدن جهان) نیز شناسند. شناختن خدا بیشناختن آیین او سودی ندارد. لیکن مسلمانان از آیین خدا ناآگاهند ، و بیشتر باورها و کارهاشان بآخشیج[ضد] آن آیین میباشد و من اینک مثالهایی را مینویسم :
1) اینجهان از روی یک سامانی میگردد و هر کاری در آن نتیجهی کار دیگری میباشد که هیچ چیزی بیشُوَند [=بیسبب] نتواند بود. لیکن مسلمانان همیشه درپی کارهای بیشُوند و بیرون از آیین میباشند.
مثلاً به بیماری با دعا درمان میکنند ، برای پیشوایان خود «معجزه» یا «کرامت» میشمارند ، به بازگشت عیسا ، و پیدایش امام ناپیدا ، و زندگانی جاوید خضر که همه بیرون از آیین جهان است باور میدارند ، و اگر شما ایرادی گیرید چنین پاسخ دهند : «از قدرت خدا چه بعید است؟». از گمراهی این نمیدانند که خدا برای توانایی خود مرزی ، و بهر کارهایش آیینی گزارده است : «نه هر چه تواند بود باید بود».
2) اینجهان همیشه در پیشرفت است. پیشرفت یک بند برجستهای از آیین جهان میباشد و باید هر زمان نیکیهای دیگری در آن پیدا شود. ولی مسلمانان وارونهی این را میشناسند و در نزد آنان ، گذشته از اکنون و آینده بهتر میبوده. در سایهی همین نافهمیست که بزمان خود ارج نمیگزارند و همیشه در اندیشهی گذشته میباشند ، و این یکی از شُوندهای پس ماندن ایشان میباشد.
3) این خواست خداست که هر چندگاه یک بار جنبش خدایی رخ دهد و یک راه رستگاری بروی جهانیان باز گردد و گمراهیها از میان رود. لیکن مسلمانان آن را با اسلام پایان یافته میشمارند و بیخردانه دست خدا را بسته میدانند. اگر ملیونها سال نیز بگذرد دیگر خدا بجهان نخواهد پرداخت.
4) در حال آنکه دربارهی زمان آن باور را میدارند و دربارهی جنبشهای دینی چنین میپندارند ، میبیوسند [=انتظار میکشند] در آخر زمانْ عیسا از آسمان فرود آید ، و یا مهدی پیدا شود و جهان ناگهان برنگ دیگری افتد. آنچه را که آیین خداست نمیشناسند و از پندار خود چنین نادانیها را پدید آوردهاند».
دیده میشود که خواستهای دین را توأم با گمراهی شیعیان و مسلمانان بازمینماید. هر باخردی که اینها را بخواند درخواهد یافت که نمایشها و بازیچههایی که ملایان دین مینامند جز یک گمراهی ویرانگر ، آموزاکهای (تعلیمات) زهرآلود و آسیبزا چیز دیگری نیست.
بسیاری از متعصبان از این سخنان برمیآشوبند. ردیه نویسان نیز سخنان او را دربارهی دین نپذیرفته آنها را «سفسطه» نامیدهاند. در پاسخ گفتهاند دین نه چیزیست که «فکر و نظر انسانها» بگوید. دین و پرستش چیزهایی است که خدا مشخص میکند. (صص90 و 91)
باید پرسید : دین و آموزاکهای آن هرچه هست ، آیا نباید چیزهای خردپذیری باشد؟! از آنسو ، چنانکه خواهیم دید ردیه نویسان با همهی تکاپویی که کرده و از قرآن آیهها آوردهاند ، از بازنمودن یک معنای بخردانهای از دین درماندهاند.
این درماندگی تازگی ندارد. زمانی که کسروی میگفت : «دین باید خردپذیر باشد» ، بسیاری از ملایان بهیاهو برخاسته میگفتند : «ان دین الله لایقاس بالعقول [=دين خدا را با خردها نتوان سنجيد.] ، مگر میتوان دین را با عقل تطبیق کرد؟!. عقول ما ناقص است و باید معصومی باشد که ما را هدایت کند». اینان نیز پس از هشتاد سال همان را میگویند.
راستی آنست که چون کسروی دین را چنین میشناساند : «دین زیستن بآیین خرد است» و «دین باید خردپذیر باشد» ، اینان نیک میدانند چون این را بپذیرند دنبالهی گفتگو به جایی خواهد رسید که از آنان خردپذیریِ کارهاشان (مثلاً زیارت بارگاهها و حاجت خواستن از مردگان هزارساله) را بپرسند ، آنگاه است که از پاسخ درخواهند ماند. اینست بجای آنکه بیپرده بگویند زیستن به آیین خرد را دین نمیدانیم ، بهانه میآورند که دین را باید خدا مشخص کند.
👇
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی دو از شش
ث ـ «دربارهی آنجهان پندارهای بسیار پوچی را در مغزهای خود جا دادهاند. کسی که مُرد در گور دوباره زنده گردد ، و دو فرشته یکی «نکیر» و دیگری «منکر» با گرزهای آتشینی بدست بسر او آیند و پرسشهایی با زبان عربی کنند : «مَنْ رَبّک؟. مَنْ نَبِیک؟.» که باید به هر پرسش پاسخ دهد ، وگرنه گرزهای آتشین بسرش فرو خواهد آمد. کسی که گناهکار است گور او را خواهد فشرد. روز رستاخیز همگی از گور خواهند برخاست و در یک بیابانی گرد خواهند آمد ، خدا بروی کرسی خواهد نشست ، پیغمبران از این سو و آن سو صف خواهند کشید. گناه و صواب هر کس در ترازو کشیده خواهد شد ، پیغمبران هر یکی به «امت» خود میانجی خواهد بود ، سپس از روی پل باریک و بُرندهی «صراط» گذشته یک دسته به بهشت خواهند رفت و یک دسته بدوزخ خواهند افتاد».
ج ـ «در دین چنانکه مردم خدا را میشناسند باید آیین او را (دربارهی گردانیدن جهان) نیز شناسند. شناختن خدا بیشناختن آیین او سودی ندارد. لیکن مسلمانان از آیین خدا ناآگاهند ، و بیشتر باورها و کارهاشان بآخشیج[ضد] آن آیین میباشد و من اینک مثالهایی را مینویسم :
1) اینجهان از روی یک سامانی میگردد و هر کاری در آن نتیجهی کار دیگری میباشد که هیچ چیزی بیشُوَند [=بیسبب] نتواند بود. لیکن مسلمانان همیشه درپی کارهای بیشُوند و بیرون از آیین میباشند.
مثلاً به بیماری با دعا درمان میکنند ، برای پیشوایان خود «معجزه» یا «کرامت» میشمارند ، به بازگشت عیسا ، و پیدایش امام ناپیدا ، و زندگانی جاوید خضر که همه بیرون از آیین جهان است باور میدارند ، و اگر شما ایرادی گیرید چنین پاسخ دهند : «از قدرت خدا چه بعید است؟». از گمراهی این نمیدانند که خدا برای توانایی خود مرزی ، و بهر کارهایش آیینی گزارده است : «نه هر چه تواند بود باید بود».
2) اینجهان همیشه در پیشرفت است. پیشرفت یک بند برجستهای از آیین جهان میباشد و باید هر زمان نیکیهای دیگری در آن پیدا شود. ولی مسلمانان وارونهی این را میشناسند و در نزد آنان ، گذشته از اکنون و آینده بهتر میبوده. در سایهی همین نافهمیست که بزمان خود ارج نمیگزارند و همیشه در اندیشهی گذشته میباشند ، و این یکی از شُوندهای پس ماندن ایشان میباشد.
3) این خواست خداست که هر چندگاه یک بار جنبش خدایی رخ دهد و یک راه رستگاری بروی جهانیان باز گردد و گمراهیها از میان رود. لیکن مسلمانان آن را با اسلام پایان یافته میشمارند و بیخردانه دست خدا را بسته میدانند. اگر ملیونها سال نیز بگذرد دیگر خدا بجهان نخواهد پرداخت.
4) در حال آنکه دربارهی زمان آن باور را میدارند و دربارهی جنبشهای دینی چنین میپندارند ، میبیوسند [=انتظار میکشند] در آخر زمانْ عیسا از آسمان فرود آید ، و یا مهدی پیدا شود و جهان ناگهان برنگ دیگری افتد. آنچه را که آیین خداست نمیشناسند و از پندار خود چنین نادانیها را پدید آوردهاند».
دیده میشود که خواستهای دین را توأم با گمراهی شیعیان و مسلمانان بازمینماید. هر باخردی که اینها را بخواند درخواهد یافت که نمایشها و بازیچههایی که ملایان دین مینامند جز یک گمراهی ویرانگر ، آموزاکهای (تعلیمات) زهرآلود و آسیبزا چیز دیگری نیست.
بسیاری از متعصبان از این سخنان برمیآشوبند. ردیه نویسان نیز سخنان او را دربارهی دین نپذیرفته آنها را «سفسطه» نامیدهاند. در پاسخ گفتهاند دین نه چیزیست که «فکر و نظر انسانها» بگوید. دین و پرستش چیزهایی است که خدا مشخص میکند. (صص90 و 91)
باید پرسید : دین و آموزاکهای آن هرچه هست ، آیا نباید چیزهای خردپذیری باشد؟! از آنسو ، چنانکه خواهیم دید ردیه نویسان با همهی تکاپویی که کرده و از قرآن آیهها آوردهاند ، از بازنمودن یک معنای بخردانهای از دین درماندهاند.
این درماندگی تازگی ندارد. زمانی که کسروی میگفت : «دین باید خردپذیر باشد» ، بسیاری از ملایان بهیاهو برخاسته میگفتند : «ان دین الله لایقاس بالعقول [=دين خدا را با خردها نتوان سنجيد.] ، مگر میتوان دین را با عقل تطبیق کرد؟!. عقول ما ناقص است و باید معصومی باشد که ما را هدایت کند». اینان نیز پس از هشتاد سال همان را میگویند.
راستی آنست که چون کسروی دین را چنین میشناساند : «دین زیستن بآیین خرد است» و «دین باید خردپذیر باشد» ، اینان نیک میدانند چون این را بپذیرند دنبالهی گفتگو به جایی خواهد رسید که از آنان خردپذیریِ کارهاشان (مثلاً زیارت بارگاهها و حاجت خواستن از مردگان هزارساله) را بپرسند ، آنگاه است که از پاسخ درخواهند ماند. اینست بجای آنکه بیپرده بگویند زیستن به آیین خرد را دین نمیدانیم ، بهانه میآورند که دین را باید خدا مشخص کند.
👇
چنانکه پیشتر هم دیدیم ، شیوهی دلیلآوری آقایان اینست : «چون در روایت چنین گفته شده پس ...» ، از آنروست که در بیشتر جاها از جمله در اینجا یک رشته سخنان پرت و نامربوط از روایت و حدیث و آیهی قرآن آورده و آنگاه میگویند : «پس دیدیم که ...». ما میپرسیم : آمدیم که کسی نه کیش شیعی ، نه اسلام ، نه دین دیگری را باور دارد ، آیا در برابرِ چنان کسی این روایات دلیل بشمار میآید؟!.. چون شما اینها را ندانستهاید ، ناچار ما در اینجا شرح میدهیم : دلیل آنست که خرد بپذیرد ، دانش بپذیرد ، تاریخ بپذیرد ، نه آنکه چون در روایت چنین آمده پس راست است.
در سراسر روز با هر کسی که با شما همداستان نباشد (مثلاً کارمندی که از رسیدگی به کار شما سر بازمیزند ، یا فرزندتان که راه درستی نمیپیماید) ، میکوشید او را قانع کنید و با خود همداستان گردانید. بگویید : با چه چیزی او را قانع میکنید؟! آیا جز با دلیل خردپذیر است؟!..
همان پیامبر اسلام به بتپرستان هیچگاه نگفت : «چون خدا گفته ، پس نباید بت بپرستید». بلکه برای همان مردم نادان دلیل آورده میگفت : «أَتَعْبُدُونَ مَا تَنْحِتُونَ» (آيا ميپرستيد بچيزي كه خود تراشيدهايد؟!) ، «أَفَتَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَا ینفَعُکمْ شَیئًا وَلَا یضُرُّکمْ» (آيا خدا را گزارده ميپرستيد به چيزي كه نه سودي بشما تواند داد و نه زياني تواند رسانيد؟!).
🌸
در سراسر روز با هر کسی که با شما همداستان نباشد (مثلاً کارمندی که از رسیدگی به کار شما سر بازمیزند ، یا فرزندتان که راه درستی نمیپیماید) ، میکوشید او را قانع کنید و با خود همداستان گردانید. بگویید : با چه چیزی او را قانع میکنید؟! آیا جز با دلیل خردپذیر است؟!..
همان پیامبر اسلام به بتپرستان هیچگاه نگفت : «چون خدا گفته ، پس نباید بت بپرستید». بلکه برای همان مردم نادان دلیل آورده میگفت : «أَتَعْبُدُونَ مَا تَنْحِتُونَ» (آيا ميپرستيد بچيزي كه خود تراشيدهايد؟!) ، «أَفَتَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَا ینفَعُکمْ شَیئًا وَلَا یضُرُّکمْ» (آيا خدا را گزارده ميپرستيد به چيزي كه نه سودي بشما تواند داد و نه زياني تواند رسانيد؟!).
🌸
🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 13 : هر ملتی باید با بیماریها نبرد کنند.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 13 : هر ملتی باید با بیماریها نبرد کنند.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
Telegraph
«ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی) ، بخش 3 ، بند 13
احمد کسروی 13 هر ملتی باید با بیماریها نبرد کنند. هر ملتی باید با بیماریها مبارزه کرده و با دیگر ملتها در این باره همکاری کنند. باید کشور خود را از هرچه که باعث زایش و افزایش بیماریهاست پاک کنند. در هر ملتی باید کسانی به پزشکی بپردازند و تا میتوانند آن…
🔶 ملایان بر کتاب داوری ردیه نوشتهاند ـ 6
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی سه از شش
مگر کسروی دین را چه شناسانیده که «سفسطه»اش شمرده ، آن را نپذیرفته میکوشید در نادانیهای خود پا فشارید؟! در همان کتاب داوری در چند جا از معنی دین گفتگو شده. نخست بار هنگامی است که ملایان ازو دربارهی بحق بودن خلافت علی پرسیدهاند. در آنجا چنین آمده :
«در هزاروسیصد سال پیش از این ، کشاکشهایی دربارهی خلافت رخ داده و هرچه بوده پایان یافته و گذشته ، امروز از گفتگوهای آنان چه سودی تواند بود؟!.
اینها نه تنها دین نیست ، خود بیدینیست. راستیرا دین برای آنست که مردمان چندین بیخرد و نافهم نگردند که زندگانی خود را رها کنند و بداستانهای هزاروسیصد سال پیش پردازند و درمیان مردگان کشاکش اندازند. کسانی که اینها را از دین میشمارند معنی دین را ندانستهاند.
دین شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد است. دین آنست که امروز ایرانیان بدانند که این سرزمینی که خدا بایشان داده چگونه آباد گردانند و از آن سود جویند و همگی باهم آسوده زیند و خاندانهایی به بینوایی نیفتند و کسانی گرسنه نمانند و دیهی [=دِهی] ویرانه نماند و زمینی بیبهره نباشد. دین آنست که امروز توانگران ایران سرمایههای خود را در راه کشیدن جویها و پدید آوردن چشمهها و آباد گردانیدن دیهها بکار اندازند که هم این ویرانیها از میان برخیزد و هم هزاران و صدهزاران خاندانهای گرسنه و بینوا از بدبختی رها گردند. دین اینست. از اینست که خدا خشنود خواهد بود. گفتگو از کشاکش علی و ابوبکر چیست که خدا آن را خوش دارد و بکسی باین نام مزدی دهد؟!.».
همین چند جمله را یکایک بسنجیم. نخست آیا این با خرد سازگارست که هزاروسیصد ، چهارصد سال کشاکش بر سر این کنید که ابوبکر میبایست خلیفه گردد یا علی؟!.
هر اندیشهای به جهان نگاه و شناختی دیگر دارد. مثلاً خراباتیان (خیام و حافظ) جهان و زندگی را بیارزش دانسته همه پافشاری بر این دارند که باید همین دم را خوش بود و به گذشته و آینده پروا نکرد. ولی دین با شناخت درستی که از جهان و زندگانی دارد و زیستن بآیین خرد را پیش مینهد شناختش با ازآنِ خراباتیان بیکبار جداست. همچنانست با شناختی که مادّیان از جهان دارند ، با شناختی که صوفیان از جهان دارند ، با شناختی که جبریان از جهان دارند. ...
دین این را سزا نمیشمارد که کار زندگی به سبب چنین کشاکشهایی ناانجام بماند یا سستی گیرد. به گفتهی کسروی : « اینها نه تنها دین نیست ، خود بیدینیست. راستیرا دین برای آنست که مردمان چندین بیخرد و نافهم نگردند که زندگانی خود را رها کنند و بداستانهای هزاروسیصد سال پیش پردازند و درمیان مردگان کشاکش اندازند».
دوم ، «دین آنست که امروز ایرانیان بدانند که این سرزمینی که خدا بایشان داده چگونه آباد گردانند و از آن سود جویند». آیا چنین آموزاکهایی دربایست (لازم) نیست؟!. شما ببینید آیا حکومت ملایان در چهل و اند سال گذشته به آبادی کشور کوشیده؟! اگر 1ـ دیندار میبود و 2ـ این را از دین میدانست ، نمیتوانست به محیط زیست و نگاهداری از آب و زمین و جنگل و دریاچه و تالاب بیپروا باشد. اگر این حقیقت دینی را میدانست ، درآمدهای کشور (پول مردم) را در راههای ناسزا خرج نمیکرد تا مردمش گرسنه بمانند. دمادم رجز پهلوانی نمیخواند که وانماید راه کشورداری با این و آن سرشاخ شدن است.
اگر این جستار را باز کنیم ایرادهای فراوان از این حکومت توان گرفت (بلکه خیانتها نشان توان داد) و چون دیگران بارها آن ایرادها را بازنموده و به رخ حکومتیان کشیدهاند در اینجا به آنها نمیپردازیم.
سوم ، در آن معنی چنین آمده : «همگی باهم آسوده زیند». باید پرسید مگر دینها (در بنیاد آنها و پیش از آنکه آلودگیها یابند) جز باین کوشیدهاند؟! مگر خدا جز این خواسته؟! اساساً میتوان پرسید : آیا والاترین آرزوی جهانیان جز این است؟! همین را اگر نیک اندیشید کار بسیار بسیار بزرگیست. دوستی و مهربانی و اعتماد میان مردمان پدید آوردن و آسودگی میانشان فراهم کردن از دشوارترین کارهاست. چنانکه یک رشته آموزاکهایی بتواند مردمان را به آدمیگری راهنمایی کند بدانسان که در آن «همگی باهم آسوده زیند» ، خود از پرارجترین و ثوابترین کارهاست و خشنودی خدا را درپی دارد. دینی که به چنین کار بزرگی نپردازد پس برای چه خوبست؟!
چهارم ، «خاندانهایی به بینوایی نیفتند و کسانی گرسنه نمانند و دیهی ویرانه نماند و زمینی بیبهره نباشد». آیا خواست خدا جز اینهاست؟! آیا آدمیان جز آبادی جهان را میخواهند؟! آیا خرسندی (سعادت) آدمیان با آبادی سرزمینها بیارتباط است؟!
پنجم ، «امروز توانگران ایران سرمایههای خود را در راه کشیدن جویها و پدید آوردن چشمهها و آباد گردانیدن دیهها بکار اندازند که هم این ویرانیها از میان برخیزد و هم هزاران و صدهزاران خاندانهای گرسنه و بینوا از بدبختی رها گردند».
👇
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی سه از شش
مگر کسروی دین را چه شناسانیده که «سفسطه»اش شمرده ، آن را نپذیرفته میکوشید در نادانیهای خود پا فشارید؟! در همان کتاب داوری در چند جا از معنی دین گفتگو شده. نخست بار هنگامی است که ملایان ازو دربارهی بحق بودن خلافت علی پرسیدهاند. در آنجا چنین آمده :
«در هزاروسیصد سال پیش از این ، کشاکشهایی دربارهی خلافت رخ داده و هرچه بوده پایان یافته و گذشته ، امروز از گفتگوهای آنان چه سودی تواند بود؟!.
اینها نه تنها دین نیست ، خود بیدینیست. راستیرا دین برای آنست که مردمان چندین بیخرد و نافهم نگردند که زندگانی خود را رها کنند و بداستانهای هزاروسیصد سال پیش پردازند و درمیان مردگان کشاکش اندازند. کسانی که اینها را از دین میشمارند معنی دین را ندانستهاند.
دین شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد است. دین آنست که امروز ایرانیان بدانند که این سرزمینی که خدا بایشان داده چگونه آباد گردانند و از آن سود جویند و همگی باهم آسوده زیند و خاندانهایی به بینوایی نیفتند و کسانی گرسنه نمانند و دیهی [=دِهی] ویرانه نماند و زمینی بیبهره نباشد. دین آنست که امروز توانگران ایران سرمایههای خود را در راه کشیدن جویها و پدید آوردن چشمهها و آباد گردانیدن دیهها بکار اندازند که هم این ویرانیها از میان برخیزد و هم هزاران و صدهزاران خاندانهای گرسنه و بینوا از بدبختی رها گردند. دین اینست. از اینست که خدا خشنود خواهد بود. گفتگو از کشاکش علی و ابوبکر چیست که خدا آن را خوش دارد و بکسی باین نام مزدی دهد؟!.».
همین چند جمله را یکایک بسنجیم. نخست آیا این با خرد سازگارست که هزاروسیصد ، چهارصد سال کشاکش بر سر این کنید که ابوبکر میبایست خلیفه گردد یا علی؟!.
هر اندیشهای به جهان نگاه و شناختی دیگر دارد. مثلاً خراباتیان (خیام و حافظ) جهان و زندگی را بیارزش دانسته همه پافشاری بر این دارند که باید همین دم را خوش بود و به گذشته و آینده پروا نکرد. ولی دین با شناخت درستی که از جهان و زندگانی دارد و زیستن بآیین خرد را پیش مینهد شناختش با ازآنِ خراباتیان بیکبار جداست. همچنانست با شناختی که مادّیان از جهان دارند ، با شناختی که صوفیان از جهان دارند ، با شناختی که جبریان از جهان دارند. ...
دین این را سزا نمیشمارد که کار زندگی به سبب چنین کشاکشهایی ناانجام بماند یا سستی گیرد. به گفتهی کسروی : « اینها نه تنها دین نیست ، خود بیدینیست. راستیرا دین برای آنست که مردمان چندین بیخرد و نافهم نگردند که زندگانی خود را رها کنند و بداستانهای هزاروسیصد سال پیش پردازند و درمیان مردگان کشاکش اندازند».
دوم ، «دین آنست که امروز ایرانیان بدانند که این سرزمینی که خدا بایشان داده چگونه آباد گردانند و از آن سود جویند». آیا چنین آموزاکهایی دربایست (لازم) نیست؟!. شما ببینید آیا حکومت ملایان در چهل و اند سال گذشته به آبادی کشور کوشیده؟! اگر 1ـ دیندار میبود و 2ـ این را از دین میدانست ، نمیتوانست به محیط زیست و نگاهداری از آب و زمین و جنگل و دریاچه و تالاب بیپروا باشد. اگر این حقیقت دینی را میدانست ، درآمدهای کشور (پول مردم) را در راههای ناسزا خرج نمیکرد تا مردمش گرسنه بمانند. دمادم رجز پهلوانی نمیخواند که وانماید راه کشورداری با این و آن سرشاخ شدن است.
اگر این جستار را باز کنیم ایرادهای فراوان از این حکومت توان گرفت (بلکه خیانتها نشان توان داد) و چون دیگران بارها آن ایرادها را بازنموده و به رخ حکومتیان کشیدهاند در اینجا به آنها نمیپردازیم.
سوم ، در آن معنی چنین آمده : «همگی باهم آسوده زیند». باید پرسید مگر دینها (در بنیاد آنها و پیش از آنکه آلودگیها یابند) جز باین کوشیدهاند؟! مگر خدا جز این خواسته؟! اساساً میتوان پرسید : آیا والاترین آرزوی جهانیان جز این است؟! همین را اگر نیک اندیشید کار بسیار بسیار بزرگیست. دوستی و مهربانی و اعتماد میان مردمان پدید آوردن و آسودگی میانشان فراهم کردن از دشوارترین کارهاست. چنانکه یک رشته آموزاکهایی بتواند مردمان را به آدمیگری راهنمایی کند بدانسان که در آن «همگی باهم آسوده زیند» ، خود از پرارجترین و ثوابترین کارهاست و خشنودی خدا را درپی دارد. دینی که به چنین کار بزرگی نپردازد پس برای چه خوبست؟!
چهارم ، «خاندانهایی به بینوایی نیفتند و کسانی گرسنه نمانند و دیهی ویرانه نماند و زمینی بیبهره نباشد». آیا خواست خدا جز اینهاست؟! آیا آدمیان جز آبادی جهان را میخواهند؟! آیا خرسندی (سعادت) آدمیان با آبادی سرزمینها بیارتباط است؟!
پنجم ، «امروز توانگران ایران سرمایههای خود را در راه کشیدن جویها و پدید آوردن چشمهها و آباد گردانیدن دیهها بکار اندازند که هم این ویرانیها از میان برخیزد و هم هزاران و صدهزاران خاندانهای گرسنه و بینوا از بدبختی رها گردند».
👇
دیده میشود چنان نیست که دین این کارها را همه از حکومت چشم دارد (چنانکه آقایان گمان داشتهاند). دین این نیکوکاریها را از توانگران نیز چشم دارد. آیا آگاه کردن توانگرانی را که هرگز به این کوششها (وظیفهی دینی) نیندیشیده آنها را بخود واجب ندانستهاند سودمند نیست؟!
اینها جز کوتاهشدهی سخنان کسروی دربارهی دین نیست. در این باره او سخنان مشروحتر بسیار رانده که در همان کتاب داوری نیز پراکندهوار توان یافت. در زیر یک نمونهی دیگری از آن را که دربارهی امام زمان است میآوریم :
«هزار سال زندگی باور کردنی نیست. میگویند : «از قدرت خدا چه بعید است؟!.» میگویم همین پاسخ نمونهای از ناآگاهی شما از معنی دین است. شما اگر معنی دین را دانستیدی ، این دانستیدی که خدا برای کارهای خود آیینی گزارده است و هیچگاه آن آیین را دیگر نگرداند. دانستیدی که این را همان خدا گزارده است که کسی بیش از صدوبیست سال و صدوچهل سال زنده نمانَد و نتواند مانْد».
پس یکی از دانستنیهای جهان و زندگانی آنست که کارهای خدا ، از روی آیینی است. این آیین را آدمیان با دانستن قانونهای طبیعت و اجتماع (معنی جهان و زندگانی) توانند شناخت. شرط دینداری آنست که کارهای خدا را بیرون از این آیین ندانیم.
🌸
اینها جز کوتاهشدهی سخنان کسروی دربارهی دین نیست. در این باره او سخنان مشروحتر بسیار رانده که در همان کتاب داوری نیز پراکندهوار توان یافت. در زیر یک نمونهی دیگری از آن را که دربارهی امام زمان است میآوریم :
«هزار سال زندگی باور کردنی نیست. میگویند : «از قدرت خدا چه بعید است؟!.» میگویم همین پاسخ نمونهای از ناآگاهی شما از معنی دین است. شما اگر معنی دین را دانستیدی ، این دانستیدی که خدا برای کارهای خود آیینی گزارده است و هیچگاه آن آیین را دیگر نگرداند. دانستیدی که این را همان خدا گزارده است که کسی بیش از صدوبیست سال و صدوچهل سال زنده نمانَد و نتواند مانْد».
پس یکی از دانستنیهای جهان و زندگانی آنست که کارهای خدا ، از روی آیینی است. این آیین را آدمیان با دانستن قانونهای طبیعت و اجتماع (معنی جهان و زندگانی) توانند شناخت. شرط دینداری آنست که کارهای خدا را بیرون از این آیین ندانیم.
🌸
🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 14 : حکومت باید معلولان و ناتوانان را در پناه خود گیرد.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 14 : حکومت باید معلولان و ناتوانان را در پناه خود گیرد.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
Telegraph
«ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی) ، بخش 3 ، بند 14
احمد کسروی 14 حکومت باید معلولان و ناتوانان را در پناه خود گیرد. حکومت باید معلولان و عاجزان بیخانمان را در پناه خود بگیرد و مانع بینوایی و گداییشان شود ، کودکان و بچگان بیسرپرست را نگهداری کرده پرورش دهد ، به دیوانگان بیخانمان جا دهد و کسانی را برای…
🔶 ملایان بر کتاب داوری ردیه نوشتهاند ـ 6
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی چهار از شش
در جای دیگر چنین آمده :
«این کیش پیروان خود را بگمراهی انداخته از دین دور میگرداند. شیعیان خود را «فرقهی ناجیه» نامیده دین را جز همان کیش خود نشناسند. ولی راستی به آخشیج[=ضد] آن میباشد و اینان بیکباره از دین بیرونند.
دین چیست؟.. مردم معنی دین را نمیدانند و آن را یک چیز بیارجی وامینمایند ، ولی ما دین را به یک معنای بسیار والایی میشناسیم.
دین یک چیز است : «شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد». لیکن از آن ، دو رشته نتیجه بدست آید : یکی «خدا را شناختن و بخواست او پیبردن و آیین او را دانستن». دیگری «آمیغهای[حقایق] زندگی را شناختن و آنها را بکار بستن و جهان را آباد گردانیدن و از آسایش و خرسندی بهره یافتن».
این دو رشته است هودههایی[نتیجه] که از دین بدست آید. ولی شیعیگری بوارونهی همهی اینهاست. آنچه شناختن خدا و آیین اوست ، ما نشان دادیم که سران این کیش خدا را نشناخته و او را بسیار خوار داشتهاند. نشان دادیم که چه گستاخیها با خدا کردهاند ، چه دروغهایی باو بستهاند ، چه ریشخندهایی سزا شماردهاند. گاهی خدا را پادشاه مغولی پنداشتهاند که بنزدش میانجی باید بُرد. گاهی اسکندر مقدونیاش دانستهاند که بَهر چند تن کشته ، هزار سال سوگواری میخواهد. گاهی خود را یاوران او گردانیدهاند. گاهی آفرش را بپاس هستی خود شماردهاند. از هر باره خدا و دستگاهش را افزاری برای پیشرفت کار خود گردانیدهاند.
ببینید گستاخی را تا بکجا رسانیدهاند : «هر که حسین را در کربلا زیارت کند مانندهی کسیست که خدا را در عرش زیارت کرده». «با هستی امامست که زمین و آسمان پایدار میباشد و بپاس اوست که مردم روزی میخورند». «هر که بگرید و بگریاند و یا خود را گریان نماید بهشت باو بایا شود». باید پرسید : چرا؟!. مگر گریستن به کشتگانی چه کاریست و چه سودی از آن تواند برخاست که خدا چنان مزدی دهد؟!. چنین گزافهدهی از خدا چه سزاست؟!.
«هر که بزیارت رود همهی گناهانش آمرزیده گردد». باید پرسید : پس دین چه میبایسته؟!. سخن از نیک و بد و حلال و حرام چه میسزیده؟!. در جایی که با گریستن یا بزیارت رفتن هر گناهی آمرزیده شود و بهشت بایا گردد چرا کسی از گناه بازایستد؟!. چرا دربند نیک و بد و حلال و حرام باشد؟!...
داستان مرگ اسماعیل فراموش نشدنیست : «خدا از گُزیر[=تصمیم] خود دربارهی اسماعیل بازگشت». برای آنکه پرده بلغزش خود کشند بخدا نام پشیمانی نهادهاند. گستاخی بالاتر از این چه تواند بود؟!..
چنانکه گفتیم داستان امام ناپیدا و هرچه دربارهی زندگانی هزارساله ، و دربارهی پیدایش او ، و دربارهی بازگشت امامان گفتهاند سراپا بیرون از آیین خداست.
آمدیم بشناختن آمیغهای زندگانی و کوشیدن بآبادی جهان که رشتهی دیگری از نتیجههای دینست ، شیعیگری بیکبار از آنها بیگانه است. در این کیش نه سخن از نیکی زندگانی رود و نه پروایی بآبادی جهان شود. آموزاکهای آن جز اینها نمیباشد : جهان بپاس هستی «چهارده معصوم» آفریده شده. هر کسی باید آنان را بشناسد ، و یاوران خداشان داند ، نامهاشان از زبان نیندازد ، بدشمنانشان نفرین و دشنام دریغ نگوید ، به کشتگانشان سوگواری کند ، هر زمان که توانست بزیارت گنبدهاشان رود ، در آنجهان امیدمند بمیانجیگریشان باشد. اینهاست آموزاکهای شیعیگری.
اینهاست دستورهای آن کیش ، و ما که در ایرانیم و درمیان شیعیان زندگی میکنیم ، هودهی این دستورها را در بیرون[=ظاهر] با دیده میبینیم. یک شیعی که در کیش خود پایدار است او را آرزویی جز روضهخوانی برپا کردن و یا بزیارت رفتن نمیباشد. دیگر کارها در دیدهی او بیارجست. ...
اینست آرمان شیعیان. آنچه در آنان نتوان یافت به نیکی کشاورزی یا بازرگانی یا چیزهای دیگر کوشیدن ، و یا دلبستگی بتوده و کشور داشتنست. از اینجاست كه میگوییم : شیعیگری از هر باره بوارونهی دینست.
یکی از آمیغهای ارجداری که دین یاد میدهد آنست که در جهان ، بیرون از «آیین سپهر[=طبیعت]» کاری نتواند بود. نتواند بود که کسی در اینجهان باشد و هیچکس او را نبیند. نتواند بود که کسی هزار سال زنده بماند. نتواند بود که آفتاب از فرودگاه خود برآید. نتواند بود که مردگان بجهان بازگردند ... ولی دیدیم که شیعیگری پُر از اینگونه کارهای بیرون از آیینست.
دیگری از آمیغهای ارجدار آنست که به هر کاری باید از راهش کوشید : بیمار را باید بنزد پزشک بُرد و درمان خواست ، به توانگری باید از راه کوشش رسید ، ارجمندی درمیان مردم را باید با نیکوکاری یافت ... ولی شیعیگری همه بآخشیج این میگوید. یک شیعی هر «مرادی» دارد از گنبدها تواند گرفت. از امامزاده داوود ، از شاهعبدالعظیم ، از معصومهی قم ، تواند گرفت. چه رسد بگنبدهای امامان که والاتر و تواناتر میباشند».
👇
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی چهار از شش
در جای دیگر چنین آمده :
«این کیش پیروان خود را بگمراهی انداخته از دین دور میگرداند. شیعیان خود را «فرقهی ناجیه» نامیده دین را جز همان کیش خود نشناسند. ولی راستی به آخشیج[=ضد] آن میباشد و اینان بیکباره از دین بیرونند.
دین چیست؟.. مردم معنی دین را نمیدانند و آن را یک چیز بیارجی وامینمایند ، ولی ما دین را به یک معنای بسیار والایی میشناسیم.
دین یک چیز است : «شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد». لیکن از آن ، دو رشته نتیجه بدست آید : یکی «خدا را شناختن و بخواست او پیبردن و آیین او را دانستن». دیگری «آمیغهای[حقایق] زندگی را شناختن و آنها را بکار بستن و جهان را آباد گردانیدن و از آسایش و خرسندی بهره یافتن».
این دو رشته است هودههایی[نتیجه] که از دین بدست آید. ولی شیعیگری بوارونهی همهی اینهاست. آنچه شناختن خدا و آیین اوست ، ما نشان دادیم که سران این کیش خدا را نشناخته و او را بسیار خوار داشتهاند. نشان دادیم که چه گستاخیها با خدا کردهاند ، چه دروغهایی باو بستهاند ، چه ریشخندهایی سزا شماردهاند. گاهی خدا را پادشاه مغولی پنداشتهاند که بنزدش میانجی باید بُرد. گاهی اسکندر مقدونیاش دانستهاند که بَهر چند تن کشته ، هزار سال سوگواری میخواهد. گاهی خود را یاوران او گردانیدهاند. گاهی آفرش را بپاس هستی خود شماردهاند. از هر باره خدا و دستگاهش را افزاری برای پیشرفت کار خود گردانیدهاند.
ببینید گستاخی را تا بکجا رسانیدهاند : «هر که حسین را در کربلا زیارت کند مانندهی کسیست که خدا را در عرش زیارت کرده». «با هستی امامست که زمین و آسمان پایدار میباشد و بپاس اوست که مردم روزی میخورند». «هر که بگرید و بگریاند و یا خود را گریان نماید بهشت باو بایا شود». باید پرسید : چرا؟!. مگر گریستن به کشتگانی چه کاریست و چه سودی از آن تواند برخاست که خدا چنان مزدی دهد؟!. چنین گزافهدهی از خدا چه سزاست؟!.
«هر که بزیارت رود همهی گناهانش آمرزیده گردد». باید پرسید : پس دین چه میبایسته؟!. سخن از نیک و بد و حلال و حرام چه میسزیده؟!. در جایی که با گریستن یا بزیارت رفتن هر گناهی آمرزیده شود و بهشت بایا گردد چرا کسی از گناه بازایستد؟!. چرا دربند نیک و بد و حلال و حرام باشد؟!...
داستان مرگ اسماعیل فراموش نشدنیست : «خدا از گُزیر[=تصمیم] خود دربارهی اسماعیل بازگشت». برای آنکه پرده بلغزش خود کشند بخدا نام پشیمانی نهادهاند. گستاخی بالاتر از این چه تواند بود؟!..
چنانکه گفتیم داستان امام ناپیدا و هرچه دربارهی زندگانی هزارساله ، و دربارهی پیدایش او ، و دربارهی بازگشت امامان گفتهاند سراپا بیرون از آیین خداست.
آمدیم بشناختن آمیغهای زندگانی و کوشیدن بآبادی جهان که رشتهی دیگری از نتیجههای دینست ، شیعیگری بیکبار از آنها بیگانه است. در این کیش نه سخن از نیکی زندگانی رود و نه پروایی بآبادی جهان شود. آموزاکهای آن جز اینها نمیباشد : جهان بپاس هستی «چهارده معصوم» آفریده شده. هر کسی باید آنان را بشناسد ، و یاوران خداشان داند ، نامهاشان از زبان نیندازد ، بدشمنانشان نفرین و دشنام دریغ نگوید ، به کشتگانشان سوگواری کند ، هر زمان که توانست بزیارت گنبدهاشان رود ، در آنجهان امیدمند بمیانجیگریشان باشد. اینهاست آموزاکهای شیعیگری.
اینهاست دستورهای آن کیش ، و ما که در ایرانیم و درمیان شیعیان زندگی میکنیم ، هودهی این دستورها را در بیرون[=ظاهر] با دیده میبینیم. یک شیعی که در کیش خود پایدار است او را آرزویی جز روضهخوانی برپا کردن و یا بزیارت رفتن نمیباشد. دیگر کارها در دیدهی او بیارجست. ...
اینست آرمان شیعیان. آنچه در آنان نتوان یافت به نیکی کشاورزی یا بازرگانی یا چیزهای دیگر کوشیدن ، و یا دلبستگی بتوده و کشور داشتنست. از اینجاست كه میگوییم : شیعیگری از هر باره بوارونهی دینست.
یکی از آمیغهای ارجداری که دین یاد میدهد آنست که در جهان ، بیرون از «آیین سپهر[=طبیعت]» کاری نتواند بود. نتواند بود که کسی در اینجهان باشد و هیچکس او را نبیند. نتواند بود که کسی هزار سال زنده بماند. نتواند بود که آفتاب از فرودگاه خود برآید. نتواند بود که مردگان بجهان بازگردند ... ولی دیدیم که شیعیگری پُر از اینگونه کارهای بیرون از آیینست.
دیگری از آمیغهای ارجدار آنست که به هر کاری باید از راهش کوشید : بیمار را باید بنزد پزشک بُرد و درمان خواست ، به توانگری باید از راه کوشش رسید ، ارجمندی درمیان مردم را باید با نیکوکاری یافت ... ولی شیعیگری همه بآخشیج این میگوید. یک شیعی هر «مرادی» دارد از گنبدها تواند گرفت. از امامزاده داوود ، از شاهعبدالعظیم ، از معصومهی قم ، تواند گرفت. چه رسد بگنبدهای امامان که والاتر و تواناتر میباشند».
👇
این سخنان دربارهی خواستها و هودههای دین و همچنین معنی آن ، همه اندیشههای پاکدینی است. اکنون ببینیم ردیه نویسان که به اینها زباندرازی کرده «سفسطه»اش خواندهاند دلیلشان چیست و آنها دین به چه چیزها میگویند.
هفت آیه از قرآن آوردهاند که هیچ کدام با معنی دین که آمد ، برخوردی و ربطی ندارد. از اینرو جز پرتگویی نیست. برای نمونه یکی از آنها را اینجا میآوریم :
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا
اى كسانى كه ايمان آوردهايد خدا را اطاعت كنيد و پيامبر و اولياى امر خود را اطاعت كنيد. پس هر گاه در امرى اختلاف نظر يافتيد اگر به خدا و روز بازپسين ايمان داريد آن را به [كتاب] خدا و [سنت] پيامبر [او] عرضه بداريد اين بهتر و نيكفرجامتر است». (ص93)
آیا از این آیه ، معنی و خواست و هودهی دین فهمیده میشود؟!.. ولی بدیدهی خودشان این آیه دین را معنی میکند.
🌸
هفت آیه از قرآن آوردهاند که هیچ کدام با معنی دین که آمد ، برخوردی و ربطی ندارد. از اینرو جز پرتگویی نیست. برای نمونه یکی از آنها را اینجا میآوریم :
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا
اى كسانى كه ايمان آوردهايد خدا را اطاعت كنيد و پيامبر و اولياى امر خود را اطاعت كنيد. پس هر گاه در امرى اختلاف نظر يافتيد اگر به خدا و روز بازپسين ايمان داريد آن را به [كتاب] خدا و [سنت] پيامبر [او] عرضه بداريد اين بهتر و نيكفرجامتر است». (ص93)
آیا از این آیه ، معنی و خواست و هودهی دین فهمیده میشود؟!.. ولی بدیدهی خودشان این آیه دین را معنی میکند.
🌸
🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 15 : حکومت باید مانع بیکاری و درماندگی مردم بشود.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 15 : حکومت باید مانع بیکاری و درماندگی مردم بشود.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
Telegraph
«ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی) ، بخش 3 ، بند 15
احمد کسروی 15 حکومت باید مانع بیکاری و درماندگی مردم بشود. حکومت باید نظارت به کارها و حرفهها و تنظیم آنها را از وظایف بزرگ خود بداند و بآن اهمیت بدهد. باید راه کارهای نامشروع و بیهوده را ببندد. باید از گدایی و مفتخوری و زیادهخواهی و گرانفروشی جلوگیری…
🔶 ملایان بر کتاب داوری ردیه نوشتهاند ـ 6
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی پنج از شش
سپس از آن چنین نتیجه میگیرند :
«دیدیم اطاعت از ولی ، همان اطاعت از پیامبر و در نهایت اطاعت از خداست. و اینکه در قبل اشاره کردیم که طبق دستور خدا برای تفسیر دستورات خدا در قرآن به راسخون در علم که همان امامان هستند مراجعه کنیم و در اینجا هم با عنوان اولیالامر که همان امامان برحق هستند اطاعت از آنان اشاره شده. پس مشخص شد که دین به دستور قاطع خداوند چه هست».
اینهاست معنی دین که از پژوهشهاشان در دهههای گذشته یافتهاند : دین پذیرش دستورهای پیامبر و خداست. آنها در کجا یافت میشود؟! در قرآن. و برای فهم آنها باید به تفسیرهای امامان از قرآن بازگردید. یک نمونه از آن تفسیرها را که از امام پنجم آوردهاند در زیر خواهید دید. (و در جایی که به آنها دسترس نیست ، از جانشین امامان که ما ملایانیم باید بپرسید. کسی را از ما مجتهد خود بگیرید و ازو تقلید کنید). اینست معنای دین. سپس از قرآن دلیل میآورند تا «فایدهی دعوای بین علی و ابوبکر» از آن دانسته شود :
«عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ
آنها از چه چيز از يكديگر سؤال ميكنند؟ از خبر بزرگ و پر اهميت كه پيوسته در آن اختلاف دارند. چنين نيست (كه آنها فكر ميكنند) ، به زودي خواهند دانست. باز هم چنين نيست (كه آنها ميپندارند) ، به زودي ميدانند». (ص 93)
چون چنین آیهای ایشان را به خواست خود نمیرساند ، این بار دست بدامن روایت زدهاند که کسی از امام پنجم از آن «خبر پراهمیت» پرسیده و او پاسخ داده که خواست همان «ولایت امام علی» است.
چنانکه دیده میشود از این آیه چنان معنایی برنمیآید مگر با زورگویی. اگر چنان معنایی برمیآمد چه میبایست که آن کس از امام پنجم بپرسد؟! مگر قرآن برای آنکه هر کسی بداند نمیتوانست آشکار بنویسد «ولایت امام علی» که ناچار شده چیستان سازی کند؟! آقایان میآیند یک گوشهی باورهاشان را وصله بزنند ، گوشهی دیگری چاک برمیدارد. بسیار نیک ، وصله زدید و دانسته شد که در آن آیه «خبر پراهمیت» ، «ولایت امام علی» بوده. ولی از اینسو از سخنتان چنین برآمد که قرآن «کتاب مبین» نیست و معنی آن را تنها امامان میدانند.
میکوشند وانمایند که داستان امامت علی را خدا خواسته و خدا به امامی برگزیده و از آن باز هم کشاکش علی و سه خلیفه بیرون آورند. روی نادانی سیاه باد!
شنیدنی نتیجهایست که از آن روایات میگیرند :
«پس طبق این آیات و روایات ، اسلامِ پیامبر بعنوان دین برای همهی بشریت تا روز قیامت توسط خداوند عزوجل انتخاب شده است» (ص93).
تو گویی پرسش این بوده که «آیا اسلام در نزد خدا دین نبوده؟!.» یا اینکه «آیا اسلام دینی برای همیشه بوده؟!» که آقایان چنین پاسخی دادهاند.
پس از این در صفحات 94 و 95 یک رشته دلیل دیگر آوردهاند که به معنی دین هیچ بستگی ندارد. بجای آن ، به چنین زمینهای پرداختهاند : چون اسلام برای همهی زمانها تا قیامت است ، چگونه میشود خدا به این نیندیشیده باشد که کسانی خواهند بود که در این زمانِ بسیار دراز نظرهای شخصیشان در دین وارد و مردمان را گمراه کنند؟!. از زبان پیامبر گفته شده که پس از او اسلام هفتادوسه کیش خواهد شد که تنها یکی از آنها «اهل نجات» است.
دین که ویژگی اصلی آن مردمان را به یک شاهراه آوردن و آنها را از پراکندگی رهانیدنست (چنانکه رفتار اسلام با مردم پراکندهی عرب همین بود) اینها چنین وامینمایند که دهها کیش از آن پدید خواهد آمد که تنها یکی ـ کیش شیعی ـ ناجیه است. همین را که بعنوان نیکی کیش خود میگویند بدترین ستایش از اسلام است که ویژگی اصلی دین را از دست داده و هفتادوسه شاخه شده است.
سپس اسلام داعشی و گمراهیهای خلیفهی دوم (به گمان خودشان) را با اسلام «اهل بیتی» میسنجند و نتیجه میگیرند که اسلام راست آنست که شیعیان باور دارند و از اینجاست که «بسیار مهم است که بدانیم در 1400 سال پیش چه خبر بوده است».
تو گویی ایراد کسروی به شیعیان این بوده که چرا میخواهید رویدادهای 1400 سال پیش را بدانید؟! هیچ هم بروی خود نمیآورند که سخن کسروی دربارهی کشاکشهای هزارساله میان شیعی و سنی است ، لعن کردن خلیفگان پیش از علی است ، بدعت زشت تبرا است ، وحشیگریهایی است که در روز «عمر کشان» (نهم ربیعالاول) هر سال کرده و هنوز میکنند. کینهکشیهایی است که به آنهمه خونریزیها و اسارتها در دورهی صفوی و افشاری انجامید.
👇
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی پنج از شش
سپس از آن چنین نتیجه میگیرند :
«دیدیم اطاعت از ولی ، همان اطاعت از پیامبر و در نهایت اطاعت از خداست. و اینکه در قبل اشاره کردیم که طبق دستور خدا برای تفسیر دستورات خدا در قرآن به راسخون در علم که همان امامان هستند مراجعه کنیم و در اینجا هم با عنوان اولیالامر که همان امامان برحق هستند اطاعت از آنان اشاره شده. پس مشخص شد که دین به دستور قاطع خداوند چه هست».
اینهاست معنی دین که از پژوهشهاشان در دهههای گذشته یافتهاند : دین پذیرش دستورهای پیامبر و خداست. آنها در کجا یافت میشود؟! در قرآن. و برای فهم آنها باید به تفسیرهای امامان از قرآن بازگردید. یک نمونه از آن تفسیرها را که از امام پنجم آوردهاند در زیر خواهید دید. (و در جایی که به آنها دسترس نیست ، از جانشین امامان که ما ملایانیم باید بپرسید. کسی را از ما مجتهد خود بگیرید و ازو تقلید کنید). اینست معنای دین. سپس از قرآن دلیل میآورند تا «فایدهی دعوای بین علی و ابوبکر» از آن دانسته شود :
«عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ
آنها از چه چيز از يكديگر سؤال ميكنند؟ از خبر بزرگ و پر اهميت كه پيوسته در آن اختلاف دارند. چنين نيست (كه آنها فكر ميكنند) ، به زودي خواهند دانست. باز هم چنين نيست (كه آنها ميپندارند) ، به زودي ميدانند». (ص 93)
چون چنین آیهای ایشان را به خواست خود نمیرساند ، این بار دست بدامن روایت زدهاند که کسی از امام پنجم از آن «خبر پراهمیت» پرسیده و او پاسخ داده که خواست همان «ولایت امام علی» است.
چنانکه دیده میشود از این آیه چنان معنایی برنمیآید مگر با زورگویی. اگر چنان معنایی برمیآمد چه میبایست که آن کس از امام پنجم بپرسد؟! مگر قرآن برای آنکه هر کسی بداند نمیتوانست آشکار بنویسد «ولایت امام علی» که ناچار شده چیستان سازی کند؟! آقایان میآیند یک گوشهی باورهاشان را وصله بزنند ، گوشهی دیگری چاک برمیدارد. بسیار نیک ، وصله زدید و دانسته شد که در آن آیه «خبر پراهمیت» ، «ولایت امام علی» بوده. ولی از اینسو از سخنتان چنین برآمد که قرآن «کتاب مبین» نیست و معنی آن را تنها امامان میدانند.
میکوشند وانمایند که داستان امامت علی را خدا خواسته و خدا به امامی برگزیده و از آن باز هم کشاکش علی و سه خلیفه بیرون آورند. روی نادانی سیاه باد!
شنیدنی نتیجهایست که از آن روایات میگیرند :
«پس طبق این آیات و روایات ، اسلامِ پیامبر بعنوان دین برای همهی بشریت تا روز قیامت توسط خداوند عزوجل انتخاب شده است» (ص93).
تو گویی پرسش این بوده که «آیا اسلام در نزد خدا دین نبوده؟!.» یا اینکه «آیا اسلام دینی برای همیشه بوده؟!» که آقایان چنین پاسخی دادهاند.
پس از این در صفحات 94 و 95 یک رشته دلیل دیگر آوردهاند که به معنی دین هیچ بستگی ندارد. بجای آن ، به چنین زمینهای پرداختهاند : چون اسلام برای همهی زمانها تا قیامت است ، چگونه میشود خدا به این نیندیشیده باشد که کسانی خواهند بود که در این زمانِ بسیار دراز نظرهای شخصیشان در دین وارد و مردمان را گمراه کنند؟!. از زبان پیامبر گفته شده که پس از او اسلام هفتادوسه کیش خواهد شد که تنها یکی از آنها «اهل نجات» است.
دین که ویژگی اصلی آن مردمان را به یک شاهراه آوردن و آنها را از پراکندگی رهانیدنست (چنانکه رفتار اسلام با مردم پراکندهی عرب همین بود) اینها چنین وامینمایند که دهها کیش از آن پدید خواهد آمد که تنها یکی ـ کیش شیعی ـ ناجیه است. همین را که بعنوان نیکی کیش خود میگویند بدترین ستایش از اسلام است که ویژگی اصلی دین را از دست داده و هفتادوسه شاخه شده است.
سپس اسلام داعشی و گمراهیهای خلیفهی دوم (به گمان خودشان) را با اسلام «اهل بیتی» میسنجند و نتیجه میگیرند که اسلام راست آنست که شیعیان باور دارند و از اینجاست که «بسیار مهم است که بدانیم در 1400 سال پیش چه خبر بوده است».
تو گویی ایراد کسروی به شیعیان این بوده که چرا میخواهید رویدادهای 1400 سال پیش را بدانید؟! هیچ هم بروی خود نمیآورند که سخن کسروی دربارهی کشاکشهای هزارساله میان شیعی و سنی است ، لعن کردن خلیفگان پیش از علی است ، بدعت زشت تبرا است ، وحشیگریهایی است که در روز «عمر کشان» (نهم ربیعالاول) هر سال کرده و هنوز میکنند. کینهکشیهایی است که به آنهمه خونریزیها و اسارتها در دورهی صفوی و افشاری انجامید.
👇
اینها را بروی خود نیاورده با خونسردی چنین میگویند : آری ، بسیار مهم است بدانیم در 1400 سال پیش چه خبر بوده است. بدبختان یک عمر در گمراهی و نادانی و وحشیگری بودهاند و امروز که زمانیست که توانند آگاه شوند و دست از نافهمیها بردارند باز پافشاری شگفتی در نادانیهاشان از خود نشان میدهند.
🌸
🌸
🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 16 : باید تا میتوان از وام خواستن پرهیز کرد.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطهی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 3 : دربارهی «زندگانی اجتماعی» ، بند 16 : باید تا میتوان از وام خواستن پرهیز کرد.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
Telegraph
«ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی) ، بخش 3 ، بند 16
احمد کسروی 16 باید تا میتوان از وام خواستن پرهیز کرد. ممکنست کمچیزان به وام نیاز پیدا کنند. پس باید حکومت صندوقهایی برای وام دادن در شهرها و دهها برپا گرداند. کسی که وام بگیرد و نپردازد مجرم است و باید کیفر ببیند و دیگر هیچ وقت باو وام نداد. باید تا میتوان…
🔶 ملایان بر کتاب داوری ردیه نوشتهاند ـ 6
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی شش از شش
در بخش دیگری به سخنان کسروی در معنی دین ایراد گرفتهاند. عنوانش را با رنگ قرمز بدینسان نوشتهاند : «دین یعنی آبادانی کشور!!». ایراد بزرگی که به نظرشان رسیده اینست که «کسروی میگوید : دین یعنی آبادانی کشور و مُلک و از بین بردن فقر است». اشارهشان به این سخنان اوست :
«دین شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد است. دین آنست که امروز ایرانیان بدانند که این سرزمینی که خدا بایشان داده چگونه آباد گردانند و از آن سود جویند و همگی باهم آسوده زیند و خاندانهایی به بینوایی نیفتند و کسانی گرسنه نمانند و دیهی ویرانه نماند و زمینی بیبهره نباشد ...».
سپس چنین عنوان کردهاند :
«این موضوعات دین نمیخواهد. هر حکومتی وظیفه دارد چه دیندار باشد و چه نباشد چنین کارهایی بکند. حال اگر حکومتی دینی باشد که وظیفهاش بیشتر است. در قبل اشاره کردیم که پیامبر یکی از خوبیهایی که از ایرانیها گفتند این بوده که مُلک خدا و مملکتشان را آباد کردند. پس این هم از معنی دین».
آری ، این هم از معنی دین. به همین سادگی؟! یکی بپرسد : اگر اینها از دین نیست ، پس دین چیست؟! چه شده که شما از معنی کردن آن اینهمه طفره رفتهاید؟!. صد سخن پیش کشیدهاید تا از معنی کردن دین بگریزید. آیا جز اینست که در زمینهی دین و معنی آن تهیدستید؟! هیچ ندانستهاید چه شده که ـ به گفتهی خودتان ـ پیامبر به چنین موضوعی پرداخته؟!. آیا او نمیدانسته که هر حکومتی این وظیفه را دارد؟! پس چه شده که گفتگو از آن را بجا دانسته؟! همین حکومت ملایان که شما هم از آنهایید این را میداند؟!.. اگر «میداند» این ویرانیهای چهل و اند ساله چیست؟! (باید دانست که دانستن شنیدن نیست ، فهمیدن و بکار بستن است). این بیآبیها از کجاست؟! آیا حکومت مغول اینها را میدانسته؟! آیا خاندان قاجار میدانست؟! آیا همین امروز ایرانیان میدانند چگونه کشورشان را آباد گردانند؟! آنهایی که چاههای آب غیرمجاز کندهاند میدانند؟! حکومت شما ملایان چطور جلو زیانکاری اینان را نگرفته؟! چطور جلو سوختن جنگلها را نگرفته؟! چطور جلو بریدن جنگلها و سوزانیدن باغها را نگرفته؟! چرا توانگران ما به کارهای یادشده (سرمایههای خود را در راه کشیدن جویها و پدید آوردن چشمهها و آباد گردانیدن دیهها بکار اندازند) نمیپردازند؟! پاسخ اینها آنست که آن حکومتها و نیز حکومت شما ملایان دین نداشته و ندارند. بیدین بودهاند. توانگران ما و بسیاری از مردم نیز دین ندارند. اگر داشتند ، به جای صد کار ناروا به این کارها بها میدادند.
همین ملایان کسانیند که اگر این کشور سراسر ویرانه گردد باز هم گناه را از کیششان ندانسته به گردن دیگران (مثلاً اسرائیل) خواهند انداخت و همچنان خود را «فرقهی ناجیه» خواهند خواند. این ناجیگریشان بوده که در این چهل و اند سال دیدهایم. بجای آنکه از این ویرانیها و بدبختیهای که بهرهی ایرانیان گردانیدهاند تکان خورده بخود آیند و پی به گمراهیشان برند و از بدآموزیهاشان دست کشند ، همچنان با سفسطه و تأویل و روایت آوردن و سخن را پیچانیدن میکوشند خود را بحق وانمایند.
بدبختان نمیدانند با راهی که پیشوایانشان پیش گرفته بودند نشدنی بود که پیروانشان به آبادی ، آن ارج بایسته را دهند.
اگر کسی تنها کارنامهی چهل و اند سالهی حکومت ملایان را از دیده بگذراند جز به این نتیجه نخواهد رسید.
مگر نه آنکه همهی کوشش شما اینست که مردم را در بیستودوم بهمنها به خیابان بیاورید؟! مردم را گلهوار در اربعین به نجف و کربلا ببرید؟! هر ساله لشکر پیادگان آراسته به زیارت بارگاه امام هشتم ببرید؟! روز زاییده شدن امام ناپیدا را جشن بگیرید؟! داستان اعتکاف راه بیندازید؟! با پول بیتالمال یک لشکری از بیکاران و انگلهای توده بپرورید؟!
ده دوازده روز محرم تکیهها و مسجدها را با پیروان خود پر کنید؟! به آنان وانمایید که دینداری یعنی زیارت رفتن و روضهخوانی كردن و دعای ندبه و توسل و کمیل خواندن؟! كینهی علی و عمر را فراموش نكردن ، داستان فدك را از یاد نبردن ، دست از دامن عایشه برنداشتن؟!.
در سیاست خارجی ، بیتالمال را در راه تألیف قلوب شیعیان دیگر کشورها و لبنانیان و فلسطینیان یا در راه جنگهای «نیابتی» بکار ببرید؟! نمایشهای کیشی خود را در هر کشوری که توانستید برپا دارید؟! گنبدهای زرین بر سر بارگاههای امامان بسازید؟! و زیانکاریهای بسیار دیگر بنام دین.
این «دین» شماست که بجای کشورداری به چنین بیهودهکاریها و زیانکاریها میپردازد.
از اینها گذشته ، سخن کسروی دربارهی معنی دین تنها آبادانی کشور نیست. باز باید بیادشان بیاوریم :
«... همگی باهم آسوده زیند و خاندانهایی به بینوایی نیفتند و کسانی گرسنه نمانند و دیهی ویرانه نماند و زمینی بیبهره نباشد ...»
👇
🔸 دین به چه معنیست؟
🔸 تکهی شش از شش
در بخش دیگری به سخنان کسروی در معنی دین ایراد گرفتهاند. عنوانش را با رنگ قرمز بدینسان نوشتهاند : «دین یعنی آبادانی کشور!!». ایراد بزرگی که به نظرشان رسیده اینست که «کسروی میگوید : دین یعنی آبادانی کشور و مُلک و از بین بردن فقر است». اشارهشان به این سخنان اوست :
«دین شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد است. دین آنست که امروز ایرانیان بدانند که این سرزمینی که خدا بایشان داده چگونه آباد گردانند و از آن سود جویند و همگی باهم آسوده زیند و خاندانهایی به بینوایی نیفتند و کسانی گرسنه نمانند و دیهی ویرانه نماند و زمینی بیبهره نباشد ...».
سپس چنین عنوان کردهاند :
«این موضوعات دین نمیخواهد. هر حکومتی وظیفه دارد چه دیندار باشد و چه نباشد چنین کارهایی بکند. حال اگر حکومتی دینی باشد که وظیفهاش بیشتر است. در قبل اشاره کردیم که پیامبر یکی از خوبیهایی که از ایرانیها گفتند این بوده که مُلک خدا و مملکتشان را آباد کردند. پس این هم از معنی دین».
آری ، این هم از معنی دین. به همین سادگی؟! یکی بپرسد : اگر اینها از دین نیست ، پس دین چیست؟! چه شده که شما از معنی کردن آن اینهمه طفره رفتهاید؟!. صد سخن پیش کشیدهاید تا از معنی کردن دین بگریزید. آیا جز اینست که در زمینهی دین و معنی آن تهیدستید؟! هیچ ندانستهاید چه شده که ـ به گفتهی خودتان ـ پیامبر به چنین موضوعی پرداخته؟!. آیا او نمیدانسته که هر حکومتی این وظیفه را دارد؟! پس چه شده که گفتگو از آن را بجا دانسته؟! همین حکومت ملایان که شما هم از آنهایید این را میداند؟!.. اگر «میداند» این ویرانیهای چهل و اند ساله چیست؟! (باید دانست که دانستن شنیدن نیست ، فهمیدن و بکار بستن است). این بیآبیها از کجاست؟! آیا حکومت مغول اینها را میدانسته؟! آیا خاندان قاجار میدانست؟! آیا همین امروز ایرانیان میدانند چگونه کشورشان را آباد گردانند؟! آنهایی که چاههای آب غیرمجاز کندهاند میدانند؟! حکومت شما ملایان چطور جلو زیانکاری اینان را نگرفته؟! چطور جلو سوختن جنگلها را نگرفته؟! چطور جلو بریدن جنگلها و سوزانیدن باغها را نگرفته؟! چرا توانگران ما به کارهای یادشده (سرمایههای خود را در راه کشیدن جویها و پدید آوردن چشمهها و آباد گردانیدن دیهها بکار اندازند) نمیپردازند؟! پاسخ اینها آنست که آن حکومتها و نیز حکومت شما ملایان دین نداشته و ندارند. بیدین بودهاند. توانگران ما و بسیاری از مردم نیز دین ندارند. اگر داشتند ، به جای صد کار ناروا به این کارها بها میدادند.
همین ملایان کسانیند که اگر این کشور سراسر ویرانه گردد باز هم گناه را از کیششان ندانسته به گردن دیگران (مثلاً اسرائیل) خواهند انداخت و همچنان خود را «فرقهی ناجیه» خواهند خواند. این ناجیگریشان بوده که در این چهل و اند سال دیدهایم. بجای آنکه از این ویرانیها و بدبختیهای که بهرهی ایرانیان گردانیدهاند تکان خورده بخود آیند و پی به گمراهیشان برند و از بدآموزیهاشان دست کشند ، همچنان با سفسطه و تأویل و روایت آوردن و سخن را پیچانیدن میکوشند خود را بحق وانمایند.
بدبختان نمیدانند با راهی که پیشوایانشان پیش گرفته بودند نشدنی بود که پیروانشان به آبادی ، آن ارج بایسته را دهند.
اگر کسی تنها کارنامهی چهل و اند سالهی حکومت ملایان را از دیده بگذراند جز به این نتیجه نخواهد رسید.
مگر نه آنکه همهی کوشش شما اینست که مردم را در بیستودوم بهمنها به خیابان بیاورید؟! مردم را گلهوار در اربعین به نجف و کربلا ببرید؟! هر ساله لشکر پیادگان آراسته به زیارت بارگاه امام هشتم ببرید؟! روز زاییده شدن امام ناپیدا را جشن بگیرید؟! داستان اعتکاف راه بیندازید؟! با پول بیتالمال یک لشکری از بیکاران و انگلهای توده بپرورید؟!
ده دوازده روز محرم تکیهها و مسجدها را با پیروان خود پر کنید؟! به آنان وانمایید که دینداری یعنی زیارت رفتن و روضهخوانی كردن و دعای ندبه و توسل و کمیل خواندن؟! كینهی علی و عمر را فراموش نكردن ، داستان فدك را از یاد نبردن ، دست از دامن عایشه برنداشتن؟!.
در سیاست خارجی ، بیتالمال را در راه تألیف قلوب شیعیان دیگر کشورها و لبنانیان و فلسطینیان یا در راه جنگهای «نیابتی» بکار ببرید؟! نمایشهای کیشی خود را در هر کشوری که توانستید برپا دارید؟! گنبدهای زرین بر سر بارگاههای امامان بسازید؟! و زیانکاریهای بسیار دیگر بنام دین.
این «دین» شماست که بجای کشورداری به چنین بیهودهکاریها و زیانکاریها میپردازد.
از اینها گذشته ، سخن کسروی دربارهی معنی دین تنها آبادانی کشور نیست. باز باید بیادشان بیاوریم :
«... همگی باهم آسوده زیند و خاندانهایی به بینوایی نیفتند و کسانی گرسنه نمانند و دیهی ویرانه نماند و زمینی بیبهره نباشد ...»
👇