✴️ بهداشت تنی ـ بهداشت روانی
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 7
🔸 افزودن سربار اروپاپرستی به بار سبک «ادبیات» ـ 1
این و مانند اینهاست که به فرزندان این توده ارمغان میدارند. میکوشند خردهای جوانان را سست و اندیشههاشان را کوتاه گردانند. میخواهند چنانکه خود نوشتهاند : «ما نیز باید مانند نیاکان خویش قدر این سرمایههای گرانبها را بدانیم ؛ ... با تلاش روزافزون خویش بر غنا و عظمت آنها بیفزاییم. این حقیقت را باور داشته باشیم که با وجود این میراث جاوید و سرمایهی باارزش ـ که مایهی سربلندی ما درمیان اقوام و ملل جهانست ـ میتوانیم با نمایاندن دُرهایی از دریای ادب خویش بیگانگان را نیز از فرهنگ و ادب فارسی بهرهمند سازیم». [1]
آیا براستی جهانیان ـ فریبکارانشان بکنار ـ این سخنان پست و فرومایه را «سرمایههای گرانبها» میدانند؟! آیا درپی آنند که از چنین پستیهایی که «فرهنگ و ادب فارسی» نام گرفته «بهرهمند» گردند؟! آیا ما باید اینها را «میراث جاوید» فرهنگی بدانیم یا زهرهای نابودگری که ایرانیان را از هر گونه پیشرفتی بازمیدارد؟!
مگر ما خود اندیشه و خرد نداریم که چشم و گوش به اروپاییان دوزیم تا ببینیم درباره این اندیشههای زهرآلود که «ادبیات»اش نام دادهاند چه میگویند؟! گفتههاشان چه ارجی در نزد ما دارد؟! مگر آنها سود خود را فدای حقیقتی میکنند که ما را از آن بهرهمندی باشد؟! راستی آنست که آنها در دل خود اینها را نه دُر و گوهر بلکه سفال پاره و افیون تودهها میشمارند. اگر جز این بود اینها را بتودههای خود یاد میدادند.
چون سخن از اروپاییان شد این را نیز بگوییم که در این کتابها یک نیرنگی هم بکار بستهاند که هر جا توانستهاند پای یک «ادیب» یا «شرقشناس» اروپایی را بمیان آورده اندیشهی او را دربارهی شاعری یا «عارفی» ایرانی برخ ما کشند. زیرا این میدانند که بیشتر ایرانیان سست روانند و همینکه یک غربی زبان به ستایش از یک چیز گشود ، آن را بیگفتگو راست و درست میشمارند.
مثلاً از گوته که در کتاب درسی یاد میکنند نه اینست که از خود گوته تکهای درخور خواندن و پند آموختن بیاورند بلکه برای آنست که ستایشهای او از حافظ را بگوش جوانان بکشند و بزور اروپاپرستی حافظ را در چشم جوانان ما بزرگ گردانند. هرچه هست ما که زبان فارسی میدانیم در شعرهای حافظ یک معنی بخردانهای نمییابیم. [2] اینست در شگفت میشویم که گوته چگونه از خواندن ترجمهی آنها بچنان ستایشهایی برخاسته. مثلاً ما نیک میدانیم که خواست حافظ از سرودن شعر ، سخنبازی و قافیه جفت گردانیدن بوده و معنی پس از آن میآمده. از اینجاست که شعر او در حال آنکه آهنگین مینماید از یک معنی خردپذیری تهیست. مثلاً این شعر :
رضا بداده بده وز جبین گره بگشا که بر من و تو در اختیار نگشاده است [3]
و دهها شعر او که معنی بسیار پست جبریگرانه دارد ، اگر گوته فهمیده و چشم بر آنها پوشیده و با آن حال همچنان حافظ را ستاییده باید گفت بیخرد و یا بسیار فریبکار بوده. و اگر در ترجمهی دیوان حافظ اینها نیامده یا دیگرش کردهاند باید گفت شعرهای دیگری را خوانده و ستاییده.
در هر حال چنانکه گفته شد آوردن نام گوته در کتابهای درسی برای بزرگ گردانیدن شاعر چرندگویی همچون حافظ بوده که بضرب ستایش یک اروپایی برایش آبرو در ایران دست و پا کنند.
شنیدنی است که گوته در یکجا در ستایش ازو مینویسد :
«حافظا ، دلم میخواهد از شیوهی غزلسرایی تو تقلید کنم. همچون تو قافیه پردازم و غزل خویش را به ریزهکاریهای گفتهی تو بیارایم. نخست به معنی اندیشم و آنگاه بدان لباس الفاظ زیبا پوشانم». این خود نشان میهد که گوته (به فرض که بیخرد یا فریبکار نبوده) حافظِ آشفتهگو را نمیشناخته. این ستایش دربارهی هر شاعر دیگری درست آید دربارهی حافظ درست نمیآید. حافظ در یک غزل در هر بیتی از یک زمینه به زمینهی دیگری میپرد و رشتهی اندیشه را از دست میهلد. رشتهی سخن در شعرهای او نه در دست معنی بلکه در دست قافیه میباشد ، پس آیا چه جا دارد که گوته بگوید : دلم میخواهد از شیوهی غزلسرایی تو تقلید کنم ... نخست به معنی اندیشم و آنگاه لباس الفاظ پوشانم؟!
پابرگیها :
[1] : همان کتاب درسی (1/201)
[2] : کتاب «حافظ چه میگوید؟» یا «در پیرامون ادبیات» دیده شود.
[3] : این شعر از همان کتاب درسی آورده شده.
🌸
🖌 کوشاد تلگرام
تکهی 7
🔸 افزودن سربار اروپاپرستی به بار سبک «ادبیات» ـ 1
این و مانند اینهاست که به فرزندان این توده ارمغان میدارند. میکوشند خردهای جوانان را سست و اندیشههاشان را کوتاه گردانند. میخواهند چنانکه خود نوشتهاند : «ما نیز باید مانند نیاکان خویش قدر این سرمایههای گرانبها را بدانیم ؛ ... با تلاش روزافزون خویش بر غنا و عظمت آنها بیفزاییم. این حقیقت را باور داشته باشیم که با وجود این میراث جاوید و سرمایهی باارزش ـ که مایهی سربلندی ما درمیان اقوام و ملل جهانست ـ میتوانیم با نمایاندن دُرهایی از دریای ادب خویش بیگانگان را نیز از فرهنگ و ادب فارسی بهرهمند سازیم». [1]
آیا براستی جهانیان ـ فریبکارانشان بکنار ـ این سخنان پست و فرومایه را «سرمایههای گرانبها» میدانند؟! آیا درپی آنند که از چنین پستیهایی که «فرهنگ و ادب فارسی» نام گرفته «بهرهمند» گردند؟! آیا ما باید اینها را «میراث جاوید» فرهنگی بدانیم یا زهرهای نابودگری که ایرانیان را از هر گونه پیشرفتی بازمیدارد؟!
مگر ما خود اندیشه و خرد نداریم که چشم و گوش به اروپاییان دوزیم تا ببینیم درباره این اندیشههای زهرآلود که «ادبیات»اش نام دادهاند چه میگویند؟! گفتههاشان چه ارجی در نزد ما دارد؟! مگر آنها سود خود را فدای حقیقتی میکنند که ما را از آن بهرهمندی باشد؟! راستی آنست که آنها در دل خود اینها را نه دُر و گوهر بلکه سفال پاره و افیون تودهها میشمارند. اگر جز این بود اینها را بتودههای خود یاد میدادند.
چون سخن از اروپاییان شد این را نیز بگوییم که در این کتابها یک نیرنگی هم بکار بستهاند که هر جا توانستهاند پای یک «ادیب» یا «شرقشناس» اروپایی را بمیان آورده اندیشهی او را دربارهی شاعری یا «عارفی» ایرانی برخ ما کشند. زیرا این میدانند که بیشتر ایرانیان سست روانند و همینکه یک غربی زبان به ستایش از یک چیز گشود ، آن را بیگفتگو راست و درست میشمارند.
مثلاً از گوته که در کتاب درسی یاد میکنند نه اینست که از خود گوته تکهای درخور خواندن و پند آموختن بیاورند بلکه برای آنست که ستایشهای او از حافظ را بگوش جوانان بکشند و بزور اروپاپرستی حافظ را در چشم جوانان ما بزرگ گردانند. هرچه هست ما که زبان فارسی میدانیم در شعرهای حافظ یک معنی بخردانهای نمییابیم. [2] اینست در شگفت میشویم که گوته چگونه از خواندن ترجمهی آنها بچنان ستایشهایی برخاسته. مثلاً ما نیک میدانیم که خواست حافظ از سرودن شعر ، سخنبازی و قافیه جفت گردانیدن بوده و معنی پس از آن میآمده. از اینجاست که شعر او در حال آنکه آهنگین مینماید از یک معنی خردپذیری تهیست. مثلاً این شعر :
رضا بداده بده وز جبین گره بگشا که بر من و تو در اختیار نگشاده است [3]
و دهها شعر او که معنی بسیار پست جبریگرانه دارد ، اگر گوته فهمیده و چشم بر آنها پوشیده و با آن حال همچنان حافظ را ستاییده باید گفت بیخرد و یا بسیار فریبکار بوده. و اگر در ترجمهی دیوان حافظ اینها نیامده یا دیگرش کردهاند باید گفت شعرهای دیگری را خوانده و ستاییده.
در هر حال چنانکه گفته شد آوردن نام گوته در کتابهای درسی برای بزرگ گردانیدن شاعر چرندگویی همچون حافظ بوده که بضرب ستایش یک اروپایی برایش آبرو در ایران دست و پا کنند.
شنیدنی است که گوته در یکجا در ستایش ازو مینویسد :
«حافظا ، دلم میخواهد از شیوهی غزلسرایی تو تقلید کنم. همچون تو قافیه پردازم و غزل خویش را به ریزهکاریهای گفتهی تو بیارایم. نخست به معنی اندیشم و آنگاه بدان لباس الفاظ زیبا پوشانم». این خود نشان میهد که گوته (به فرض که بیخرد یا فریبکار نبوده) حافظِ آشفتهگو را نمیشناخته. این ستایش دربارهی هر شاعر دیگری درست آید دربارهی حافظ درست نمیآید. حافظ در یک غزل در هر بیتی از یک زمینه به زمینهی دیگری میپرد و رشتهی اندیشه را از دست میهلد. رشتهی سخن در شعرهای او نه در دست معنی بلکه در دست قافیه میباشد ، پس آیا چه جا دارد که گوته بگوید : دلم میخواهد از شیوهی غزلسرایی تو تقلید کنم ... نخست به معنی اندیشم و آنگاه لباس الفاظ پوشانم؟!
پابرگیها :
[1] : همان کتاب درسی (1/201)
[2] : کتاب «حافظ چه میگوید؟» یا «در پیرامون ادبیات» دیده شود.
[3] : این شعر از همان کتاب درسی آورده شده.
🌸