📖 تاریخچهی شیر و خورشید
🖌 احمد کسروی
🔸 پیوستها : دربارهی «انتقاد لفظی» (تکهی چهار از چهار)
نامه دربارهی نویسندهی «انتقادات لفظی»
آقای مدیر ، در شمارهی ۶ ـ ۷ مجلهی گرامیتان مکتوب مفصل آقای بهار را خواندم ، خوشبختانه «گمنام» خود را معرفی کرد! اگر آقای بهار از اول تصریح به نام خود میکرد کار بمناظره نکشیده من بشناساییای که جامعه از من و مشارالیه دارد اکتفا مینمودم. چه بایستی کرد که ایشان نام خود را پنهان داشته و از آنسوی این حقیقت بر من مسلم بود که در یک مناظره معروفیت شخص متناظرین و سوابق علمی هر یکی در احساسات خوانندگان و شنوندگان دخالت کامل دارد و از این جهت ناچار بودم که شمهای از سوابق علمی و ادبی متناظر محترم خود را مذکور سازم ، ولی اکنون دیگر مناظره خاتمه یافت و بر فرض که آقای بهار تجدید مطلع نمایند بار دیگر از من جوابی نخواهند شنید.
لیکن همین مکتوب اخیر آقای بهار مشتمل به یک رشته مطالبی است که بر فرض صحت مایهی عذر ایشان نخواهد بود و اگر من بجواب آنها پردازم یا رشته مسائلی بیرون خواهد افتاد که همگی بر خلاف مقصود و منظور آقای بهار نتیجه خواهد داد. مایهی حیرت است که چرا شخصی مثل آقای بهار مبادرت بکاری نمایند که برای رفع خجلت آن محتاج یک رشته مطالب کذب شوند.
مثلاً آقای بهار مدعی است که نسخهی اصل کتاب التنبیه را سید احمد نخعی بایشان داده بود. من از حکایت سید احمد مزبور صرفنظر مینمایم ولی از آقای بهار میپرسم که با اینحال برای چه نسخهی مرا بعاریت گرفته و پنج سال ضبط کرده بود؟! بعلاوه چنانکه در مقالهی سابق نوشتهام در موقعی که مشارالیه از روی نسخهی من یادداشت برمیداشت دوست دانشمند ما آقای رحیمزادهی صفوی و خود آقای دکتر پرتو ، مدیر گرامی ارمغان ، و چند نفر دیگر حضور داشتند و هنوز قضیه را خوب بخاطر دارند. اگر سایر قضایا کهنه شده و از یاد رفته این قضیه هنوز از یادها نرفته است.
7
یا حکایت شرح حال حمزهی اصفهانی را به چه نحو تأویل نمایم که علناً میبینم آن شرح حال را جمله بجمله از مقدمهی سنی ملوکالارض که چاپخانهی کاویانی آن را ترتیب داده ، برداشته و در ضمن مقالهی خود نقل نمودهاند بیآنکه هرگز نامی از کتاب مزبور ببرند ، بلکه کوشیدهاند که خلاف این حقیقت را در اذهان خوانندگان جای دهند ، نهایت آنکه کلمهی «میتفوخ» کار را خراب کرده که هر باسوادی محض دیدن این کلمه میفهمد که آقای نویسنده آن مطلب را از یک منبع عربی برداشته است!
آیا با همهی این تفاصیل ما حق نداریم که قضیهی بهار شیروانی و دیگر امثال آن را که همشهریان خود آقای بهار نقل میکنند صدق و حقیقت پنداریم.
از همهی اینها گذشته اگر آقای بهار بیغرضانه بر نگارشهای من انتقاد میکرد چه لازم بود که نقاب «گمنامی» بروی کشد؟!
جای تأسف نیست که شخصی مثل ایشان ، که میتوانند بکارهای سودمندی بپردازند ، مرا بجهت اینکه رابطهی دوستی خودم را با ایشان مقطوع داشتهام مستوجب آزار دانسته و بعادات قدیمهی خود بدستاویز انتقاد لفظی یک رشته مطالب بیپا و پرنیشی را دربارهام منتشر ساخته و چون پاداش کلوخ خود را از من سنگ دریابند و ناگزیر شوند که از زیر پردهی گمنامی بیرون آیند در این وقت هم عبرت از گذشته نگرفته مطالبی را برشتهی نگارش بکشند که دروغهای صریح است و بر فرض صحت باعث عذر ایشان نخواهد بود؟!
اگر آقای بهار از اینکه من دوستی با مشارالیه را صلاح خود ندانستم سخت رنجیدهاند آن گلهها و بدگوییها که همه جا کرده و میکنند برای کیفر کافی است و دیگر نبایستی عالم مطبوعات و نویسندگی را آلوده با اغراض شخصی بنماید. من نهایت اشتیاق را دارم که اگر گاهی مقالهای مینویسم یا رسالهای چاپ میکنم دانشمندان بانتقاد آن برخیزند. چنانکه تاکنون هر کتاب یا رسالهای چاپ کردهام پیش از هر کاری چند نسخهی آن را بمجامع علمی اروپا و آمریکا که در اغلب آنها عضویت دارم فرستادهام که دانشمندان ایرانشناس عقیدهی خود را دربارهی آن بنگارند. خودم نیز در نوبت خود از انتقاد کتابها و نوشتههای مؤلفان دانشمند اروپا و ایران بازنایستادهام.
پس من حق گله از این ندارم که کسی بانتقاد نگارشهای من برخاسته بلکه گلهی من از این است که آقای منتقد غرضی جز آزار و نیش نداشت بدلیل پنهان کردن نام خود و بدلیل آنکه در سراسر نوشتههایش یک مطلب درست نبود ، مگر برخی مطالب که از دیگران برداشته و بیآنکه مراعات تناسب بنماید در طی گفتههای خود درآورده بود!
باری هرچه بود گذشته و اکنون که آقای منتقد تصریح به نام خود فرموده من دیگر چیزی در این باره نخواهم نوشت و بر فرض که ایشان تجدید مطلع نمایند از من جوابی نخواهند شنید.
[مجلهی آرمان ، شمارهی 8 و 9 ، تیر و مرداد و شهریور 1310]
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 پیوستها : دربارهی «انتقاد لفظی» (تکهی چهار از چهار)
نامه دربارهی نویسندهی «انتقادات لفظی»
آقای مدیر ، در شمارهی ۶ ـ ۷ مجلهی گرامیتان مکتوب مفصل آقای بهار را خواندم ، خوشبختانه «گمنام» خود را معرفی کرد! اگر آقای بهار از اول تصریح به نام خود میکرد کار بمناظره نکشیده من بشناساییای که جامعه از من و مشارالیه دارد اکتفا مینمودم. چه بایستی کرد که ایشان نام خود را پنهان داشته و از آنسوی این حقیقت بر من مسلم بود که در یک مناظره معروفیت شخص متناظرین و سوابق علمی هر یکی در احساسات خوانندگان و شنوندگان دخالت کامل دارد و از این جهت ناچار بودم که شمهای از سوابق علمی و ادبی متناظر محترم خود را مذکور سازم ، ولی اکنون دیگر مناظره خاتمه یافت و بر فرض که آقای بهار تجدید مطلع نمایند بار دیگر از من جوابی نخواهند شنید.
لیکن همین مکتوب اخیر آقای بهار مشتمل به یک رشته مطالبی است که بر فرض صحت مایهی عذر ایشان نخواهد بود و اگر من بجواب آنها پردازم یا رشته مسائلی بیرون خواهد افتاد که همگی بر خلاف مقصود و منظور آقای بهار نتیجه خواهد داد. مایهی حیرت است که چرا شخصی مثل آقای بهار مبادرت بکاری نمایند که برای رفع خجلت آن محتاج یک رشته مطالب کذب شوند.
مثلاً آقای بهار مدعی است که نسخهی اصل کتاب التنبیه را سید احمد نخعی بایشان داده بود. من از حکایت سید احمد مزبور صرفنظر مینمایم ولی از آقای بهار میپرسم که با اینحال برای چه نسخهی مرا بعاریت گرفته و پنج سال ضبط کرده بود؟! بعلاوه چنانکه در مقالهی سابق نوشتهام در موقعی که مشارالیه از روی نسخهی من یادداشت برمیداشت دوست دانشمند ما آقای رحیمزادهی صفوی و خود آقای دکتر پرتو ، مدیر گرامی ارمغان ، و چند نفر دیگر حضور داشتند و هنوز قضیه را خوب بخاطر دارند. اگر سایر قضایا کهنه شده و از یاد رفته این قضیه هنوز از یادها نرفته است.
7
یا حکایت شرح حال حمزهی اصفهانی را به چه نحو تأویل نمایم که علناً میبینم آن شرح حال را جمله بجمله از مقدمهی سنی ملوکالارض که چاپخانهی کاویانی آن را ترتیب داده ، برداشته و در ضمن مقالهی خود نقل نمودهاند بیآنکه هرگز نامی از کتاب مزبور ببرند ، بلکه کوشیدهاند که خلاف این حقیقت را در اذهان خوانندگان جای دهند ، نهایت آنکه کلمهی «میتفوخ» کار را خراب کرده که هر باسوادی محض دیدن این کلمه میفهمد که آقای نویسنده آن مطلب را از یک منبع عربی برداشته است!
آیا با همهی این تفاصیل ما حق نداریم که قضیهی بهار شیروانی و دیگر امثال آن را که همشهریان خود آقای بهار نقل میکنند صدق و حقیقت پنداریم.
از همهی اینها گذشته اگر آقای بهار بیغرضانه بر نگارشهای من انتقاد میکرد چه لازم بود که نقاب «گمنامی» بروی کشد؟!
جای تأسف نیست که شخصی مثل ایشان ، که میتوانند بکارهای سودمندی بپردازند ، مرا بجهت اینکه رابطهی دوستی خودم را با ایشان مقطوع داشتهام مستوجب آزار دانسته و بعادات قدیمهی خود بدستاویز انتقاد لفظی یک رشته مطالب بیپا و پرنیشی را دربارهام منتشر ساخته و چون پاداش کلوخ خود را از من سنگ دریابند و ناگزیر شوند که از زیر پردهی گمنامی بیرون آیند در این وقت هم عبرت از گذشته نگرفته مطالبی را برشتهی نگارش بکشند که دروغهای صریح است و بر فرض صحت باعث عذر ایشان نخواهد بود؟!
اگر آقای بهار از اینکه من دوستی با مشارالیه را صلاح خود ندانستم سخت رنجیدهاند آن گلهها و بدگوییها که همه جا کرده و میکنند برای کیفر کافی است و دیگر نبایستی عالم مطبوعات و نویسندگی را آلوده با اغراض شخصی بنماید. من نهایت اشتیاق را دارم که اگر گاهی مقالهای مینویسم یا رسالهای چاپ میکنم دانشمندان بانتقاد آن برخیزند. چنانکه تاکنون هر کتاب یا رسالهای چاپ کردهام پیش از هر کاری چند نسخهی آن را بمجامع علمی اروپا و آمریکا که در اغلب آنها عضویت دارم فرستادهام که دانشمندان ایرانشناس عقیدهی خود را دربارهی آن بنگارند. خودم نیز در نوبت خود از انتقاد کتابها و نوشتههای مؤلفان دانشمند اروپا و ایران بازنایستادهام.
پس من حق گله از این ندارم که کسی بانتقاد نگارشهای من برخاسته بلکه گلهی من از این است که آقای منتقد غرضی جز آزار و نیش نداشت بدلیل پنهان کردن نام خود و بدلیل آنکه در سراسر نوشتههایش یک مطلب درست نبود ، مگر برخی مطالب که از دیگران برداشته و بیآنکه مراعات تناسب بنماید در طی گفتههای خود درآورده بود!
باری هرچه بود گذشته و اکنون که آقای منتقد تصریح به نام خود فرموده من دیگر چیزی در این باره نخواهم نوشت و بر فرض که ایشان تجدید مطلع نمایند از من جوابی نخواهند شنید.
[مجلهی آرمان ، شمارهی 8 و 9 ، تیر و مرداد و شهریور 1310]
🌸
📖 کتاب سرنوشت ایران چه خواهد بود؟
🖌 احمد کسروی
🔸 5ـ حزب دمکرات آذربایجان : (هفت از هفت)
اما دربارهی زبان ، باید گفت این موضوع کوچکتر از آنست که وانموده میشود. همه میدانند که ترکی بآذربایجان از بیرون آمده است و هیچگاه آذربایجانیها آن را زبان نوشتن و خواندن نشناخته بودند. پیش از آنکه به ایران مشروطه بیاید و گفتگویی از میهنپرستی و این قبیل احساسات درمیان باشد ، آذربایجانیها بفارسی که زبان کشورشان بود علاقهمند بودند و نامههاشان را جز بفارسی نمینوشتند ، کتابهاشان جز بفارسی نبود ، در مکتبها جز کتابهای فارسی درس خوانده نمیشد.
پس از مشروطه گاهی گفتگو از زبان بمیان میآمد. گاهی کسانی یادآوری میکردند که اگر درسها بترکی باشد شاگردها تندتر پیش خواهند رفت. بسیاری هم این را میپذیرفتند. ولی پس از چندی سیاست «پانترکیزم» ترکان عثمانی بفعالیت پرداخته دانسته شد آنها که در آرزوی تأسیس یک امپراتوری بزرگ ترکی میباشند ، آذربایجانیها را هم ترکینژاد شمارده پافشاری مینمایند که تبلیغات خود را درمیان اینها رواج دهند. پافشاری مینمایند که آذربایجانیها را نیز بسوی خود کشند.
در اینجا آزادیخواهان دیدند زبان ترکی در آذربایجان عنوان بدست بیگانگان میدهد. آنگاه آذربایجانیها که ایرانیند و میخواهند با ایران بسر برند ، بلکه میخواهند همیشه در راه آزادی و پیشرفت ایران فداکاریها نمایند ، اختلاف زبان بآن هم زیان میرساند میانهی آذربایجانیها با دیگران رمیدگی پدید میآورد. یک تهرانی ناتراشیده دشنامش «ترکهخر» است و یک آذربایجانی نافهم ورد زبانش «عراقلی ایشک اولار» میباشد.
اینها را دیدند و بنام علاقهای که به ایران و آذربایجان داشتند ، دوراندیشانه بچاره پرداختند و در یک نشستی که دمکراتها (دمکراتهای آن روزی) در ادارهی تجدد برپا گردانیده بودند تصمیم گرفتند که تا توانند برواج زبان فارسی در آذربایجان کوشند که نه تنها درسها در دبستانها و دبیرستانها جز بفارسی نباشد ، در ادارهها نیز ، تا پیشرفت دارد ، گفتگوها با فارسی باشد. این تصمیمی بود که آزادیخواهان آذربایجان گرفتند. دولت یا تهرانیها در آن دخالت نداشتند. تاکنون دولت بکسی فشار نیاورده که ترکی حرف نزند. بزبان ترکی کسی توهین ننموده.
اینکه میگویند : فارسی چون زبان مادرزادی نیست درسها که با آن زبانست باعث رنجی برای شاگردان میشود ، جای انکار نیست. اندکرنجی هست ولی نه چندانست که شاگردان را عقب گذارد. همه میدانند که شاگردان آذربایجان همیشه در آزمایشها رویهمرفته جلوتر از دیگران بودهاند.
آنگاه ما اگر باستقلال کشور خود علاقهمند باشیم و در راه آن اندکرنجی را بخود هموار گردانیم ، زیان نخواهیم کرد.
گذشته از همهی اینها ، در ایران ، جز ترکی زبانهای دیگر نیز هست. آسوری ، ارمنی ، عربی ، کردی ؛ اگر کمی هم پیش رویم گیلانی ، مازندرانی ، شوشتری ، لری ؛ هر یکی زبان جداییست. اگر آن درخواست از آذربایجان پیش رود ، درخواستهای دیگر کم نخواهد بود ، و خدا میداند که چه زیانهای بزرگ از این نغمههای هوسبازانه برای کشور پدید خواهد آمد.
آنچه من میدانم آذربایجانیها تصمیم دمکراتها (دمکراتهای پیش) را دربارهی زبان با خوشی و خرسندی تلقی کرده ، فارسی را با شوق یاد میگرفتند و در ادارهها و مجالس با دلخواه با آن سخن میگفتند و در مدت بیست و چند سال که از تاریخ آن تصمیم گذشته پیشرفت بسیار محسوس در رواج این زبان در آذربایجان بوده است. به هر حال چنانکه گفتم این موضوع بآن بزرگی که نشان میدهند نیست ، و این جز دستاویزی برای مقاصد دیگر نمیباشد.
این بخش را هم بپایان رسانیم. در این غائله که برای ایران پیدا شده و از هر باره بیم گزند و آسیب میرود جمعیتی که خود را دمکرات مینامند و در آذربایجان قیام کردهاند ، مسئولیت بیشتر را بگردن دارند.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 5ـ حزب دمکرات آذربایجان : (هفت از هفت)
اما دربارهی زبان ، باید گفت این موضوع کوچکتر از آنست که وانموده میشود. همه میدانند که ترکی بآذربایجان از بیرون آمده است و هیچگاه آذربایجانیها آن را زبان نوشتن و خواندن نشناخته بودند. پیش از آنکه به ایران مشروطه بیاید و گفتگویی از میهنپرستی و این قبیل احساسات درمیان باشد ، آذربایجانیها بفارسی که زبان کشورشان بود علاقهمند بودند و نامههاشان را جز بفارسی نمینوشتند ، کتابهاشان جز بفارسی نبود ، در مکتبها جز کتابهای فارسی درس خوانده نمیشد.
پس از مشروطه گاهی گفتگو از زبان بمیان میآمد. گاهی کسانی یادآوری میکردند که اگر درسها بترکی باشد شاگردها تندتر پیش خواهند رفت. بسیاری هم این را میپذیرفتند. ولی پس از چندی سیاست «پانترکیزم» ترکان عثمانی بفعالیت پرداخته دانسته شد آنها که در آرزوی تأسیس یک امپراتوری بزرگ ترکی میباشند ، آذربایجانیها را هم ترکینژاد شمارده پافشاری مینمایند که تبلیغات خود را درمیان اینها رواج دهند. پافشاری مینمایند که آذربایجانیها را نیز بسوی خود کشند.
در اینجا آزادیخواهان دیدند زبان ترکی در آذربایجان عنوان بدست بیگانگان میدهد. آنگاه آذربایجانیها که ایرانیند و میخواهند با ایران بسر برند ، بلکه میخواهند همیشه در راه آزادی و پیشرفت ایران فداکاریها نمایند ، اختلاف زبان بآن هم زیان میرساند میانهی آذربایجانیها با دیگران رمیدگی پدید میآورد. یک تهرانی ناتراشیده دشنامش «ترکهخر» است و یک آذربایجانی نافهم ورد زبانش «عراقلی ایشک اولار» میباشد.
اینها را دیدند و بنام علاقهای که به ایران و آذربایجان داشتند ، دوراندیشانه بچاره پرداختند و در یک نشستی که دمکراتها (دمکراتهای آن روزی) در ادارهی تجدد برپا گردانیده بودند تصمیم گرفتند که تا توانند برواج زبان فارسی در آذربایجان کوشند که نه تنها درسها در دبستانها و دبیرستانها جز بفارسی نباشد ، در ادارهها نیز ، تا پیشرفت دارد ، گفتگوها با فارسی باشد. این تصمیمی بود که آزادیخواهان آذربایجان گرفتند. دولت یا تهرانیها در آن دخالت نداشتند. تاکنون دولت بکسی فشار نیاورده که ترکی حرف نزند. بزبان ترکی کسی توهین ننموده.
اینکه میگویند : فارسی چون زبان مادرزادی نیست درسها که با آن زبانست باعث رنجی برای شاگردان میشود ، جای انکار نیست. اندکرنجی هست ولی نه چندانست که شاگردان را عقب گذارد. همه میدانند که شاگردان آذربایجان همیشه در آزمایشها رویهمرفته جلوتر از دیگران بودهاند.
آنگاه ما اگر باستقلال کشور خود علاقهمند باشیم و در راه آن اندکرنجی را بخود هموار گردانیم ، زیان نخواهیم کرد.
گذشته از همهی اینها ، در ایران ، جز ترکی زبانهای دیگر نیز هست. آسوری ، ارمنی ، عربی ، کردی ؛ اگر کمی هم پیش رویم گیلانی ، مازندرانی ، شوشتری ، لری ؛ هر یکی زبان جداییست. اگر آن درخواست از آذربایجان پیش رود ، درخواستهای دیگر کم نخواهد بود ، و خدا میداند که چه زیانهای بزرگ از این نغمههای هوسبازانه برای کشور پدید خواهد آمد.
آنچه من میدانم آذربایجانیها تصمیم دمکراتها (دمکراتهای پیش) را دربارهی زبان با خوشی و خرسندی تلقی کرده ، فارسی را با شوق یاد میگرفتند و در ادارهها و مجالس با دلخواه با آن سخن میگفتند و در مدت بیست و چند سال که از تاریخ آن تصمیم گذشته پیشرفت بسیار محسوس در رواج این زبان در آذربایجان بوده است. به هر حال چنانکه گفتم این موضوع بآن بزرگی که نشان میدهند نیست ، و این جز دستاویزی برای مقاصد دیگر نمیباشد.
این بخش را هم بپایان رسانیم. در این غائله که برای ایران پیدا شده و از هر باره بیم گزند و آسیب میرود جمعیتی که خود را دمکرات مینامند و در آذربایجان قیام کردهاند ، مسئولیت بیشتر را بگردن دارند.
🌸
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📖 تاریخچهی شیر و خورشید
🖌 احمد کسروی
🔸کوشاد تلگرام (تکهی یک از یک)
پس از چاپ دفتر تاریخچهی شیر و خورشید ، کسان دیگری هم در این زمینه به سخنانی برخاسته و نوشتههایی پرداختهاند. در چنین جاهایی تواند بود که بیش از یک انگاره (نظریه) بمیان آید و هر زمان با یافته شدن هر سند تازهای ، یکی از آنها استواری یا سستیاش بیشتر گردد.
درخور یادآوریست که با حالی که امروز ایران راست و روزهای سراسر اندوهآوری را میگذراند ، ما که از میان برداشتن گمراهیها و بدآموزیها در این توده را نخستین گام کوششهای خود برگزیدهایم ، پرداختن به چنین زمینههایی بدور از آن کوششها میباشد. لیکن چون برخی از نوشتهها یا سخنرانیها تاریخ را آلوده میگرداند ، اکنون که برای نخستین بار در این کانال یاد این تاریخچه کردهایم بخود سزا میشماریم که با آوردن دو نمونه از سخنان و نوشتهها در این زمینه به روشنی بیشتر این جستار بکوشیم.
از آن نمونهها ، نخست یک سخنرانی است به این نشانی. در آنجا در گاهِ 8:55 سخنران از زبان کسروی یک سخن ناراستی را بازمینماید : کسروی نوشته «چون سلطان مسعود شکار شیر را دوست داشت عکس شیر را گزاشت روی پرچم». جای شگفت بسیار است که کسی که در زمینهی تاریخچهای بکار پژوهشی برمیخیزد یک دفتر سی صفحهای را که بنیاد پژوهش در این باره بوده بدرستی نخوانده. جای پرسش است : آیا در آن دفتر هیچ سخنی از سلطان مسعود رفته است؟!
ایشان با چنین سهلانگاری و ناهشداری ، کتاب نیز در این زمینه نوشته و بچاپ رسانیده و نامش را «شیر و خورشید (نشان سه هزارساله)» گزارده.
همچنین این سخنران و برخی دیگر به استناد مٌهری که در کنارهی شمال شرقی دریای سیاه یافت شده میپندارند نشان شیر و خورشید بسیار کهنتر از آنست که در دفتر «تاریخچهی شیر و خورشید» یادش رفته.
دومین نمونه نوشتهی آقای دکتر جلالی مقدم دارندهی کانال «بینش» در تلگرام است که در این زمینه شرحهایی دادهاند. ما عمده سخنان ایشان را در زیر میآوریم و داوری را به عهدهی دانشوران این شاخه از دانش میگزاریم. متن اصلی اینجاست.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸کوشاد تلگرام (تکهی یک از یک)
پس از چاپ دفتر تاریخچهی شیر و خورشید ، کسان دیگری هم در این زمینه به سخنانی برخاسته و نوشتههایی پرداختهاند. در چنین جاهایی تواند بود که بیش از یک انگاره (نظریه) بمیان آید و هر زمان با یافته شدن هر سند تازهای ، یکی از آنها استواری یا سستیاش بیشتر گردد.
درخور یادآوریست که با حالی که امروز ایران راست و روزهای سراسر اندوهآوری را میگذراند ، ما که از میان برداشتن گمراهیها و بدآموزیها در این توده را نخستین گام کوششهای خود برگزیدهایم ، پرداختن به چنین زمینههایی بدور از آن کوششها میباشد. لیکن چون برخی از نوشتهها یا سخنرانیها تاریخ را آلوده میگرداند ، اکنون که برای نخستین بار در این کانال یاد این تاریخچه کردهایم بخود سزا میشماریم که با آوردن دو نمونه از سخنان و نوشتهها در این زمینه به روشنی بیشتر این جستار بکوشیم.
از آن نمونهها ، نخست یک سخنرانی است به این نشانی. در آنجا در گاهِ 8:55 سخنران از زبان کسروی یک سخن ناراستی را بازمینماید : کسروی نوشته «چون سلطان مسعود شکار شیر را دوست داشت عکس شیر را گزاشت روی پرچم». جای شگفت بسیار است که کسی که در زمینهی تاریخچهای بکار پژوهشی برمیخیزد یک دفتر سی صفحهای را که بنیاد پژوهش در این باره بوده بدرستی نخوانده. جای پرسش است : آیا در آن دفتر هیچ سخنی از سلطان مسعود رفته است؟!
ایشان با چنین سهلانگاری و ناهشداری ، کتاب نیز در این زمینه نوشته و بچاپ رسانیده و نامش را «شیر و خورشید (نشان سه هزارساله)» گزارده.
همچنین این سخنران و برخی دیگر به استناد مٌهری که در کنارهی شمال شرقی دریای سیاه یافت شده میپندارند نشان شیر و خورشید بسیار کهنتر از آنست که در دفتر «تاریخچهی شیر و خورشید» یادش رفته.
دومین نمونه نوشتهی آقای دکتر جلالی مقدم دارندهی کانال «بینش» در تلگرام است که در این زمینه شرحهایی دادهاند. ما عمده سخنان ایشان را در زیر میآوریم و داوری را به عهدهی دانشوران این شاخه از دانش میگزاریم. متن اصلی اینجاست.
🌸
Telegram
#بینش
🔴 احتمالا این تصویر مکرر به چشمتان خورده است . خارج نشینان ، و کسانی از آنان که ادعای تاریخ دانی دارند از این تصویر بهره میگیرند تا نشان دهند که نشانه ی #شیروخورشید قدمت چند هزار ساله دارد و نمادی سنتی و کهن است . بعضی این عکس را پشت سرشان میگذارند ؛ دیده…
«احتمالا این تصویر مکرر به چشمتان خورده است. خارج نشینان ، و کسانی از آنان که ادعای تاریخدانی دارند از این تصویر بهره میگیرند تا نشان دهند که نشانهی شیروخورشید قدمت چند هزار ساله دارد و نمادی سنتی و کهن است. بعضی این عکس را پشت سرشان میگذارند ؛ دیدهام که بعضی از این تاریخ ندانها از ارتباط آن با مهرپرستی در ایران (؟؟؟؟!!!!) سخن میگویند.
اما این تصویر واقعاً چه چیزی را نشان میدهد؟
نخست تصویر کامل آن را در زیر میآورم :
👇
اما این تصویر واقعاً چه چیزی را نشان میدهد؟
نخست تصویر کامل آن را در زیر میآورم :
👇
این نقش در منطقهای در شمال شرقی دریای سیاه بدست آمده است. در سمت راست بانوئی که پرتوهای نور از او ساطع است بر روی شیری ایستاده ، و در سمت چپ مردی با لباس پارسی مشغول نیایش اوست. این مرد احتمالا شاهی در آن محل و از پارسیان ، و منصوب از جانب هخامنشیان بوده است. اما آن بانو کیست؟ و چرا روی شیر ایستاده است؟ این بانو ایشتر Ishtar است و پرتوهای او نشان میدهند که یک خدابانوست.
دربارهی ایشتر توضیحات بیشتری لازم است که عرض میشود.
ایشتر هم خدابانوی زیبائی و لذت ، و هم خدابانوی جنگ و پیروزی و یک الهه_ی_مادر بسیار ارجمند بود. در سراسر بینالنهرین (عراق امروزی) سومریان ، بابلیان و آشوریان اورا میپرستیدند (سومریان او را ایننّه Inanna مینامیدند) و از مهمترین خدایان ایشان بود. او تنها در بینالنهرین پرستیده نمیشد. بلکه در گسترهی وسیعی شامل آناتولی (ترکیهی امروزی) و فراتر از آن ، و حتا در عیلام خود ما نیز پرستیده میشد.
ولی چرا او بر روی شیر ایستاده است؟ در اکثر فرهنگهای کهن بسیاری از خدایان با یک حیوان مرتبط بودند ، یا حیوانی نظر کردهی خدائی دانسته میشد ، یا آن حیوان مرکوب او بود. حیوان مزبور به علت ارتباطش با خدا برای مردم مقدس شمرده میشد. حیوانِ مخصوصِ ایشتر نیز شیر نر بود ، و در بسیاری از نقوش او با شیر مرتبط است ، یا روی او نشسته است. شیر نماد سلطنت در بابل نیز بود.
بعضی تصور کردهاند که شعاعهای نوری در نقش مزبور علامت خورشید است ، در حالی که چنین نیست و پرتوهای خود خدابانو است. خورشید در نقوش بینالنهرینی بصورت دیگری نمایش داده میشد که در بعضی تصاویر زیر میبینید.
دربارهی ایشتر توضیحات بیشتری لازم است که عرض میشود.
ایشتر هم خدابانوی زیبائی و لذت ، و هم خدابانوی جنگ و پیروزی و یک الهه_ی_مادر بسیار ارجمند بود. در سراسر بینالنهرین (عراق امروزی) سومریان ، بابلیان و آشوریان اورا میپرستیدند (سومریان او را ایننّه Inanna مینامیدند) و از مهمترین خدایان ایشان بود. او تنها در بینالنهرین پرستیده نمیشد. بلکه در گسترهی وسیعی شامل آناتولی (ترکیهی امروزی) و فراتر از آن ، و حتا در عیلام خود ما نیز پرستیده میشد.
ولی چرا او بر روی شیر ایستاده است؟ در اکثر فرهنگهای کهن بسیاری از خدایان با یک حیوان مرتبط بودند ، یا حیوانی نظر کردهی خدائی دانسته میشد ، یا آن حیوان مرکوب او بود. حیوان مزبور به علت ارتباطش با خدا برای مردم مقدس شمرده میشد. حیوانِ مخصوصِ ایشتر نیز شیر نر بود ، و در بسیاری از نقوش او با شیر مرتبط است ، یا روی او نشسته است. شیر نماد سلطنت در بابل نیز بود.
بعضی تصور کردهاند که شعاعهای نوری در نقش مزبور علامت خورشید است ، در حالی که چنین نیست و پرتوهای خود خدابانو است. خورشید در نقوش بینالنهرینی بصورت دیگری نمایش داده میشد که در بعضی تصاویر زیر میبینید.
نقشی دیگر از الهه ایشتر ، کمان در دست و ایستاده بر روی شیر ، مربوط به قرن ۱۹ تا ۱۷ پیش از میلاد.
خدابانو ایشتر ایستاده بر روی شیرش ، مهار او را در دست دارد ، و با لباس جنگ به سوی میدان نبرد میتازد.
تصویر بازسازی شدهی آن را با تمام جزئیات در زیر میبینید.
تصویر بازسازی شدهی آن را با تمام جزئیات در زیر میبینید.
📖 کتاب سرنوشت ایران چه خواهد بود؟
🖌 احمد کسروی
🔸 6ـ چه باید کرد؟.. (یک از پنج)
میدانم کسانی خواهند گفت : اینها قضاوتهاییست که شما میکنید ، مسئولین غائله را نشان میدهد. پس بگویید چاره چیست؟.. بگویید چه باید کرد؟..
میگویم : راه چاره بسته نیست. این دردی نیست که درمان نپذیرد. ولی بگفتهی امام علیبنابیطالب (ع) «لا رأی لمن لا یطاع له امر» : کسی که اختیار در دستش نیست چه رأیی ازو توان پرسید.
چاره را میتوان گفت. ولی اجرا کنندهاش که باشد؟.. آیا آقای حکیمی و وزیرانش؟.. آیا اکثریت مجلس؟.. آیا حزب توده و حزب ارادهی ملی؟.. اینها باعث غائله شدهاند ، چه توقع توان داشت که چاره هم با دست آنها باشد؟..
کسانی نوشتن این کتاب را بمن ایراد گرفته میگویند : این چه کاریست که شما کردید؟!.. همهی دستهها را از خود رنجانیدید. میگویم : راست میگویید. ولی خدا میداند که مرا با هیچ کس دشمنی نیست. اگرهم از کسانی رنجیده باشم در این نوشتهها برنجشها دخالت ندادم. باز خدا گواه است که من خودداری نتوانستم و این کتاب را نوشتم. بیم گزند و آسیب خاموشم نتوانست گرداند. تودهای که درمیان آن زندگی میکنم چنین روز بدی برایش پیش آمده ، نتوانستم خود را بگوشهای کشم و همچون بسیاری از دیگران چشم براه حوادث دوزم. دور از مردمی دانستم که در چنین هنگامی دانستههای خود را نگویم. اگر این کتاب کوچکی که با شتاب نوشته شده مؤثر افتاد کاری کرده ، به بیست ملیون توده نیکی کردهام ، اگر نیفتاد وجدانم را آسوده گردانیدهام.
باری اگر در این هنگام درمیان دولتها جنگی پیش آید بیکبار رشته از هم گسیخته خواهد شد ، و سرنوشت ایران روشن شدنش به پس از جنگ بازخواهد ماند. ولی اگر جنگ باین زودی رخ ندهد (چنانکه امید بسیار بآن است) اختیار بیکبار از دست نرفته است و ما خواهیم توانست باین گرفتاری چاره کنیم.
برای ایرانیان موقع آزمایش فرارسیده. امروز هنگامیست که شایستگی خود را نشان دهند. اینکه میپرسند چه کار باید کرد ، آنچه من میدانم باید در این هنگام غرضها را کنار گزاشت و از لجاجتها دست برداشت. آقا سید ضیاء ، حزب توده ، اکثریت و اقلیت ، روزنامههای دست چپ و دست راست ، باید گذشته را گذشته حساب کنند ، اهمیت غائله را بدیده گرفته درپی چاره باشند. باید دولتهای انگلیس و روس را بخود گزارده بمصالح کشور خود کوشند. آنها بدلسوزیهای ما نیاز ندارند. با حال امروزی صلاح آنها نیز در همینست که از ایران آوازهایی برنخیزد.
نخست کاری که باید کرد آنست که ما از رفتار دمکراتها در آذربایجان ناخشنودی نماییم. آری ناخشنودی نماییم و بیزاری نشان دهیم. ناخشنودی نماییم تا دیگران در گیلان و مازندران و یا در فارس و کرمان بآنها تأسی نجویند.
این دمکراتها کشور را به یک راه بنبست انداختهاند ، به یک راه انداختهاند که اگر تدبیرهایی اندیشیده نشود ، بیرون آمدن از آن جز با جنگ و خونریزی و یا تجزیهی کشور صورت نخواهد گرفت. آنها تنها این خواستهاند که حرف خود را پیش برند. حرف خود را پیش برند و هرچه بادا باد. آنها هم که در تهران یا جاهای دیگر هواداری میکنند ، پایان کار را نیندیشیدهاند. تنها درپی لجاجتند و یا از تمایلی که از نخست به یک سو داشتهاند دست کشیدن نمیخواهند.
من میخواهم با این کسان ـ با این کسان که در تهران هواداری نشان میدهند قدری گفتگو کنم. میپرسم : آیا شما باستقلال ایران علاقهمندید؟!.. آیا دوست میدارید که ایران کشور مستقلی باشد و تاریخ خود را ادامه دهد؟!..
آیا با رفتاری که دمکراتهای آذربایجان کردهاند استقلال کشور پایدار خواهد ماند؟!.. پیشهوری حکومتی در آذربایجان پدید آورده ، اگر فردا حکومتی هم در فارس پدید آمد و آنها نیز مستقل گردیدند ، آیا با حکومت آذربایجان روابط حسنه خواهند داشت؟!.. آنها ترک و اینها فارس ، آنها متمایل به روس و اینها متمایل به انگلیس ، آیا با یکدیگر صمیمیت خواهند داشت؟!.. آیا بنام خشک ایران علاقهمند بوده با یکدیگر راه خواهند رفت؟!..
روزنامههای داریا و ایران ما و نجات ایران و رهبر که زبان بدشنام و بدگویی نمیآلایند و چون هواداریهای آشکار با حزب دمکرات کردهاند در مسئولیت با آنها شریک میباشند ، بسیار بجاست که باین پرسشهای ما پاسخ دهند. از روزنامهی کیهان و دیگر روزنامهها که به بیطرفی شناخته شدهاند نیز خواهشمندم در این قضیه نظر خود را بنویسند.
خواهشمندم نویسندگان شخص مرا بدیده نگیرند. من دوست میدارم نامم بروزنامهها نیفتد. هر ایرانی حق دارد در این هنگام نظر و عقیدهی خود را بگوید. شما مرا یک تن ایرانی بشناسید و بپرسشهایم پاسخ نویسید.
👇
🖌 احمد کسروی
🔸 6ـ چه باید کرد؟.. (یک از پنج)
میدانم کسانی خواهند گفت : اینها قضاوتهاییست که شما میکنید ، مسئولین غائله را نشان میدهد. پس بگویید چاره چیست؟.. بگویید چه باید کرد؟..
میگویم : راه چاره بسته نیست. این دردی نیست که درمان نپذیرد. ولی بگفتهی امام علیبنابیطالب (ع) «لا رأی لمن لا یطاع له امر» : کسی که اختیار در دستش نیست چه رأیی ازو توان پرسید.
چاره را میتوان گفت. ولی اجرا کنندهاش که باشد؟.. آیا آقای حکیمی و وزیرانش؟.. آیا اکثریت مجلس؟.. آیا حزب توده و حزب ارادهی ملی؟.. اینها باعث غائله شدهاند ، چه توقع توان داشت که چاره هم با دست آنها باشد؟..
کسانی نوشتن این کتاب را بمن ایراد گرفته میگویند : این چه کاریست که شما کردید؟!.. همهی دستهها را از خود رنجانیدید. میگویم : راست میگویید. ولی خدا میداند که مرا با هیچ کس دشمنی نیست. اگرهم از کسانی رنجیده باشم در این نوشتهها برنجشها دخالت ندادم. باز خدا گواه است که من خودداری نتوانستم و این کتاب را نوشتم. بیم گزند و آسیب خاموشم نتوانست گرداند. تودهای که درمیان آن زندگی میکنم چنین روز بدی برایش پیش آمده ، نتوانستم خود را بگوشهای کشم و همچون بسیاری از دیگران چشم براه حوادث دوزم. دور از مردمی دانستم که در چنین هنگامی دانستههای خود را نگویم. اگر این کتاب کوچکی که با شتاب نوشته شده مؤثر افتاد کاری کرده ، به بیست ملیون توده نیکی کردهام ، اگر نیفتاد وجدانم را آسوده گردانیدهام.
باری اگر در این هنگام درمیان دولتها جنگی پیش آید بیکبار رشته از هم گسیخته خواهد شد ، و سرنوشت ایران روشن شدنش به پس از جنگ بازخواهد ماند. ولی اگر جنگ باین زودی رخ ندهد (چنانکه امید بسیار بآن است) اختیار بیکبار از دست نرفته است و ما خواهیم توانست باین گرفتاری چاره کنیم.
برای ایرانیان موقع آزمایش فرارسیده. امروز هنگامیست که شایستگی خود را نشان دهند. اینکه میپرسند چه کار باید کرد ، آنچه من میدانم باید در این هنگام غرضها را کنار گزاشت و از لجاجتها دست برداشت. آقا سید ضیاء ، حزب توده ، اکثریت و اقلیت ، روزنامههای دست چپ و دست راست ، باید گذشته را گذشته حساب کنند ، اهمیت غائله را بدیده گرفته درپی چاره باشند. باید دولتهای انگلیس و روس را بخود گزارده بمصالح کشور خود کوشند. آنها بدلسوزیهای ما نیاز ندارند. با حال امروزی صلاح آنها نیز در همینست که از ایران آوازهایی برنخیزد.
نخست کاری که باید کرد آنست که ما از رفتار دمکراتها در آذربایجان ناخشنودی نماییم. آری ناخشنودی نماییم و بیزاری نشان دهیم. ناخشنودی نماییم تا دیگران در گیلان و مازندران و یا در فارس و کرمان بآنها تأسی نجویند.
این دمکراتها کشور را به یک راه بنبست انداختهاند ، به یک راه انداختهاند که اگر تدبیرهایی اندیشیده نشود ، بیرون آمدن از آن جز با جنگ و خونریزی و یا تجزیهی کشور صورت نخواهد گرفت. آنها تنها این خواستهاند که حرف خود را پیش برند. حرف خود را پیش برند و هرچه بادا باد. آنها هم که در تهران یا جاهای دیگر هواداری میکنند ، پایان کار را نیندیشیدهاند. تنها درپی لجاجتند و یا از تمایلی که از نخست به یک سو داشتهاند دست کشیدن نمیخواهند.
من میخواهم با این کسان ـ با این کسان که در تهران هواداری نشان میدهند قدری گفتگو کنم. میپرسم : آیا شما باستقلال ایران علاقهمندید؟!.. آیا دوست میدارید که ایران کشور مستقلی باشد و تاریخ خود را ادامه دهد؟!..
آیا با رفتاری که دمکراتهای آذربایجان کردهاند استقلال کشور پایدار خواهد ماند؟!.. پیشهوری حکومتی در آذربایجان پدید آورده ، اگر فردا حکومتی هم در فارس پدید آمد و آنها نیز مستقل گردیدند ، آیا با حکومت آذربایجان روابط حسنه خواهند داشت؟!.. آنها ترک و اینها فارس ، آنها متمایل به روس و اینها متمایل به انگلیس ، آیا با یکدیگر صمیمیت خواهند داشت؟!.. آیا بنام خشک ایران علاقهمند بوده با یکدیگر راه خواهند رفت؟!..
روزنامههای داریا و ایران ما و نجات ایران و رهبر که زبان بدشنام و بدگویی نمیآلایند و چون هواداریهای آشکار با حزب دمکرات کردهاند در مسئولیت با آنها شریک میباشند ، بسیار بجاست که باین پرسشهای ما پاسخ دهند. از روزنامهی کیهان و دیگر روزنامهها که به بیطرفی شناخته شدهاند نیز خواهشمندم در این قضیه نظر خود را بنویسند.
خواهشمندم نویسندگان شخص مرا بدیده نگیرند. من دوست میدارم نامم بروزنامهها نیفتد. هر ایرانی حق دارد در این هنگام نظر و عقیدهی خود را بگوید. شما مرا یک تن ایرانی بشناسید و بپرسشهایم پاسخ نویسید.
👇
چنین انگارید کنفرانسی تشکیل گردیده و دربارهی پیشامد گفتگوهایی میرود و شما چون با جدیت از رفتار دمکراتها طرفداری نشان دادهاید ، کسانی بشما ایراد گرفته این پرسشها را میکنند. من این کتاب را با خونسردی بسیار نوشتهام. با همهی تأثری که داشتهام لگام قلم را رها نکردهام. شما نیز با خونسردی پاسخهای ساده بدهید. من تا توانستهام لحن علمی بکار بردهام و باحساسات دخالت ندادهام. شما نیز تنها درپی احساسات نباشید و حقایق را بدیده گیرید. بسیار بهتر است که این گفتگوها بمیان آید و اندیشهها روشن شود و مردم از این گیجسری بیرون آیند.
شاید شما چیزهایی میدانید که ما ندانستهایم. بهتر است دانستههاتان بنویسید تا همه آگاه گردند.
گفتهاند : مرد خردمند آنست که از هر زیانی سودی بردارد. ما نیز از این گرفتاری که برایمان پیش آمده بهتر است این سود را برداریم که قضایا را روشن گردانیم.
🌸
شاید شما چیزهایی میدانید که ما ندانستهایم. بهتر است دانستههاتان بنویسید تا همه آگاه گردند.
گفتهاند : مرد خردمند آنست که از هر زیانی سودی بردارد. ما نیز از این گرفتاری که برایمان پیش آمده بهتر است این سود را برداریم که قضایا را روشن گردانیم.
🌸