📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 27ـ باید به پستی خویها چاره کرد (یک از دو)
گردن نهادن بزور ، و فروتنی نمودن در برابر زورمند ، و همچنین گردن کشیدن بناتوان ، و پا گزاردن بروی افتاده ، در بسیاری از ایرانیان طبیعت دوم گردیده.
این خوی پست در کمتر جایی باندازهی ایران رواج دارد. در کشوری که قرنها استبداد فرمانروا بوده و پادشاهان ستمگر سایهی خدا شمرده میشدند ، در کشوری که کتابها پر از دستورهای چاپلوسی و پستیست : «اگر شه گفت هنگام شب است این بباید گفت اینک ماه و پروین» چه شگفت که چنین پستی بیش از اندازه باشد.
بیست سال سررشتهداری رضاشاه و دیکتاتوری او ، سپس افتادن و از ایران رفتنش یک فرصتی بود که ما بفهمیم این خوی پست چگونه در این توده ریشه دوانیده. کسانی دیروز آن فروتنی و پرستش و نیکوبندگیها را مینمودند و امروز برگشتهاند و اینگونه بیزاری ازو میجویند ، و چون این تلوّن و بوقلمونکاری در آنان طبیعی گردیده شاید خودشان هیچ شگفتی درمیان نمیبینند و این را وظیفهی خود میشمارند که با هر کسی بهنگام زورمندی آن رفتار را کنند و بهنگام افتادگی این را.
این خود نکتهایست که ستمگر همیشه یک تن است. پس چگونه میتواند یک تودهی بیستملیونی را زبون و زیردست خود گرداند؟. پاسخ آنست که ستمگر یک تن است ولی ستمگرپرستان هزارها و دههزارهایند ، و این پستنهادانند که گرد او را میگیرند و به بیستملیون مردم چیرهاش میگردانند.
من از این خوی پست ایرانیان دلسوختگیها دارم ، داستانها دیدهام. یکی از چیزهایی که همیشه مرا غمگین و سرافکنده میدارد این خوی ننگین هممیهنانم میباشد. شاید کسانی اندازهی رواج این خوی پست را ندانند اینست یک داستانی برای گواهی یاد میکنم :
پنج سال پیش روزی یک پروندهای میخواندم دیدم موضوعش اینست : یک مرد بازرگانی که تا بیست سال پیش در قفقاز بوده چون در آشوبهای آنجا سرمایهی خود را از دست داده بایران بازگشته و در تهران به یک داد و ستد کوچکی پرداخته که با سختی زندگانی خود و خاندانش را اداره میکرده. این مرد یک روز نوشابه خورده و مست گردیده و در آن حال مستی و بیخودی در خیابان به یک پیرهزنی تنه زده ، و آن پیرهزن فریاد کشیده که پسر او و مردمِ دیگر بیاریش شتافتهاند و با این مرد مست بنزاع برخاستهاند و در این هنگام یک پاسبانی رسیده و این مرد را بکلانتری برده و در آنجا سه روز زندان برایش نوشتهاند و این داستان پایان یافته.
لیکن یکی از نزاعکنندگان برای کینهجویی راپورتی[گزارش] بادارهی آگاهی فرستاده که فلان مرد در خیابان درمیان تظاهرات مستی میگفت : «من بالشویک هستم» همین یک راپورت باعث شده که دوباره مرد بدبخت را بادارهی آگاهی کشانیده و از آنجا بدادسرا فرستادهاند و بازرس و بازپرس پروندهی بزرگی پدید آورده و آن روز که من پرونده را میخواندم نُه ماه بود که متهم بدبخت در زندان میخوابید. بازپرس به سه دلیل گناه او را مسلم دانسته بود :
1) مدتی در قفقاز مانده است و قفقاز خاک بالشویک است 2) مستی راستی. چون متهم «من بالشویک هستم» را در حال مستی گفته باید آن را باور کرد 3) گواهیِ گواهان.
روزی که در دادگاه محاکمه آغاز شد گفتم : این پرونده آبروی قضاوت را برده است. این بازپرس دلیلهایی که یاد کرده بیپاتر از آن دلیلهاییست که بگفتهی لافونتین ، گرگ برای محکوم کردن بره میآورده. [1] دلیل یکم ماندن در قفقاز است. مگر همهی کسانی که در قفقازند مرام بالشویکی دارند؟.. دلیل دوم «مستی راستی» را یاد کرده. این یک سخن رندانهایست. در قضاوت عکس آنست. در قضاوت به اقرار یک مست اعتبار نمیدهند برای آنکه اختیار زبان او در دست اندیشه و خرد نمیباشد. یک مست سخنان بیپا بسیار تواند گفت. اما گواهان که دلیل سوم است پرونده را بخوانید تا ببینید چیست؟.. بازپرس هر کسی را که در هنگام نزاع حاضر بوده خواسته و استنطاق کرده همگی گفتهاند ما چنین سخنی از او نشنیدیم. حتا آن زن و پسرش که شاکی اصلی ، ایشان بودهاند گفتهاند : دشنام بسیار میداد ولی ما حرف بالشویکی نشنیدیم.
این گواهیست که داده شده ولی شما بیشرمی بازپرس را ببینید که آنها را وارونه میگرداند و یکی از دلیلها برای ثبوت تهمت میشمارد.
این خلاصهی دفاعیست که کرده شد و از خوشبختی آن مرد این روز اختیار دادگاه در دست یک جوان نیکی (آقای امیرعلایی) بود که نترسید و حکم به بیگناهی او داد که پس از یازده ماه گرفتاری رها گردید.
👇
🖌 احمد کسروی
🔸 27ـ باید به پستی خویها چاره کرد (یک از دو)
گردن نهادن بزور ، و فروتنی نمودن در برابر زورمند ، و همچنین گردن کشیدن بناتوان ، و پا گزاردن بروی افتاده ، در بسیاری از ایرانیان طبیعت دوم گردیده.
این خوی پست در کمتر جایی باندازهی ایران رواج دارد. در کشوری که قرنها استبداد فرمانروا بوده و پادشاهان ستمگر سایهی خدا شمرده میشدند ، در کشوری که کتابها پر از دستورهای چاپلوسی و پستیست : «اگر شه گفت هنگام شب است این بباید گفت اینک ماه و پروین» چه شگفت که چنین پستی بیش از اندازه باشد.
بیست سال سررشتهداری رضاشاه و دیکتاتوری او ، سپس افتادن و از ایران رفتنش یک فرصتی بود که ما بفهمیم این خوی پست چگونه در این توده ریشه دوانیده. کسانی دیروز آن فروتنی و پرستش و نیکوبندگیها را مینمودند و امروز برگشتهاند و اینگونه بیزاری ازو میجویند ، و چون این تلوّن و بوقلمونکاری در آنان طبیعی گردیده شاید خودشان هیچ شگفتی درمیان نمیبینند و این را وظیفهی خود میشمارند که با هر کسی بهنگام زورمندی آن رفتار را کنند و بهنگام افتادگی این را.
این خود نکتهایست که ستمگر همیشه یک تن است. پس چگونه میتواند یک تودهی بیستملیونی را زبون و زیردست خود گرداند؟. پاسخ آنست که ستمگر یک تن است ولی ستمگرپرستان هزارها و دههزارهایند ، و این پستنهادانند که گرد او را میگیرند و به بیستملیون مردم چیرهاش میگردانند.
من از این خوی پست ایرانیان دلسوختگیها دارم ، داستانها دیدهام. یکی از چیزهایی که همیشه مرا غمگین و سرافکنده میدارد این خوی ننگین هممیهنانم میباشد. شاید کسانی اندازهی رواج این خوی پست را ندانند اینست یک داستانی برای گواهی یاد میکنم :
پنج سال پیش روزی یک پروندهای میخواندم دیدم موضوعش اینست : یک مرد بازرگانی که تا بیست سال پیش در قفقاز بوده چون در آشوبهای آنجا سرمایهی خود را از دست داده بایران بازگشته و در تهران به یک داد و ستد کوچکی پرداخته که با سختی زندگانی خود و خاندانش را اداره میکرده. این مرد یک روز نوشابه خورده و مست گردیده و در آن حال مستی و بیخودی در خیابان به یک پیرهزنی تنه زده ، و آن پیرهزن فریاد کشیده که پسر او و مردمِ دیگر بیاریش شتافتهاند و با این مرد مست بنزاع برخاستهاند و در این هنگام یک پاسبانی رسیده و این مرد را بکلانتری برده و در آنجا سه روز زندان برایش نوشتهاند و این داستان پایان یافته.
لیکن یکی از نزاعکنندگان برای کینهجویی راپورتی[گزارش] بادارهی آگاهی فرستاده که فلان مرد در خیابان درمیان تظاهرات مستی میگفت : «من بالشویک هستم» همین یک راپورت باعث شده که دوباره مرد بدبخت را بادارهی آگاهی کشانیده و از آنجا بدادسرا فرستادهاند و بازرس و بازپرس پروندهی بزرگی پدید آورده و آن روز که من پرونده را میخواندم نُه ماه بود که متهم بدبخت در زندان میخوابید. بازپرس به سه دلیل گناه او را مسلم دانسته بود :
1) مدتی در قفقاز مانده است و قفقاز خاک بالشویک است 2) مستی راستی. چون متهم «من بالشویک هستم» را در حال مستی گفته باید آن را باور کرد 3) گواهیِ گواهان.
روزی که در دادگاه محاکمه آغاز شد گفتم : این پرونده آبروی قضاوت را برده است. این بازپرس دلیلهایی که یاد کرده بیپاتر از آن دلیلهاییست که بگفتهی لافونتین ، گرگ برای محکوم کردن بره میآورده. [1] دلیل یکم ماندن در قفقاز است. مگر همهی کسانی که در قفقازند مرام بالشویکی دارند؟.. دلیل دوم «مستی راستی» را یاد کرده. این یک سخن رندانهایست. در قضاوت عکس آنست. در قضاوت به اقرار یک مست اعتبار نمیدهند برای آنکه اختیار زبان او در دست اندیشه و خرد نمیباشد. یک مست سخنان بیپا بسیار تواند گفت. اما گواهان که دلیل سوم است پرونده را بخوانید تا ببینید چیست؟.. بازپرس هر کسی را که در هنگام نزاع حاضر بوده خواسته و استنطاق کرده همگی گفتهاند ما چنین سخنی از او نشنیدیم. حتا آن زن و پسرش که شاکی اصلی ، ایشان بودهاند گفتهاند : دشنام بسیار میداد ولی ما حرف بالشویکی نشنیدیم.
این گواهیست که داده شده ولی شما بیشرمی بازپرس را ببینید که آنها را وارونه میگرداند و یکی از دلیلها برای ثبوت تهمت میشمارد.
این خلاصهی دفاعیست که کرده شد و از خوشبختی آن مرد این روز اختیار دادگاه در دست یک جوان نیکی (آقای امیرعلایی) بود که نترسید و حکم به بیگناهی او داد که پس از یازده ماه گرفتاری رها گردید.
👇
کنون شما این داستان را نیک اندیشید : چه چیزی آن بازپرس را بچنین سیاهکاری واداشته بوده؟.. شاید گمان کنید که از شهربانی یا از وزارت عدلیه سفارش شده بوده. ولی ما این را جستجو کردیم و سفارشی درمیان نبوده. مردک پستنهاد همینکه میدیده پای یک دولت زورآوری درمیانست بخود وظیفه میشمارده که حق و دادگری را فراموش کند و چشم بسته طرف دولت را بگیرد و جز این خوی پست علت دیگری نداشته. من از خودش پرسیدم. چنین پاسخ داد : مگر میشد غیر از آن رأیی دهم؟!..
پانوشت :
1ـ داستان گرگ و برهی لافونتن نویسندهی فرانسوی شناخته شده میباشد. نک. کتاب «در راه سیاست».
🌸
پانوشت :
1ـ داستان گرگ و برهی لافونتن نویسندهی فرانسوی شناخته شده میباشد. نک. کتاب «در راه سیاست».
🌸
📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸34ـ در پیرامون جان و روان (سه از چهار)
خلاصهی سخنان گذشتهی ما این است : آدمی دارای دو گوهر ، یا دو طبیعت ، یا دو جنبه است ، یکی جنبهی تن و جان با خویهای ناستودهی خودخواهی و خشم و رشک و کینه و ستمگری و دروغگویی و دزدی و آزمندی و چاپلوسی و مانند اینها ، که در این جنبه با چهارپایان و دیگر جانوران شریکست. دیگری جنبهی روان با خویهای ستودهی غمخواری و دلسوزی و نیکخواهی و آبادیدوستی و راستیپرستی و مانند اینها که این جنبهْ خاص خود اوست. از همینجاست که کارهای آدمی به دو گونه است و نیک و بد در او توأم میباشد.
شما میبینید فلان آدمی در اینجا بر سر صد ریال با برادرش کشاکش میکند و باو زور میگوید و در جای دیگری هزار ریال به بیچیزان میدهد. آن کجا و این کجا؟! این دو کارِ ضد هم ، از یک کسی چگونه معقولست؟!.. باید گفت : آن کشاکش بر سر صد ریال از جنبهی جانی اوست ، و آن دادن هزار ریال از جنبهی روانیش.
در تبریز در سی سال پیش حاجیابوالقاسم نامْ بازرگانی بود. این مرد با همهی توانگری با قناعت میزیست و یک قران و دو قران پول گرد میآورد و درمیان مردم بآزمندی شناخته بود. همین مرد در خشکسالی 1336[ق ، 1296خ] که بینوایان از گرسنگی میمردند و روزانه گروه انبوهی از میان میرفتند به یک کار بسیار نیکی برخاست ، و آن اینکه بخش بزرگی از دارایی خود را بیرون ریخته به بینوایان کویِ خود دستگیریهای بسیاری کرد و میتوان گفت صدها خاندان را از نابودی نگه داشت. آیا آن آزمندی و طمعکاری از کجا بوده و این دلسوزی به بینوایان و دستگیری کردن از کجا؟.. در اینجا هم باید گفت : آن از جنبهی جانیش بوده و این از جنبهی روانیش.
این بارها رخ داده ، که یک دزدی از دیوار خانهای بالا رفته و خود را بسر صندوقی رسانیده و در آن پول و جواهری یافته ولی در هنگامی که خواسته دست یازد و آنها را بردارد یک نیرویی از درون او را بازداشته و این است از همان راهی که رفته بوده بازگشته. آیا آن نیرو که این را بدزدی واداشت و از دیوار بالایش بُرد چه بود و این نیرو که او را از برابر صندوق پر از پول و جواهر بازگردانید چه؟!. آیا این دو را یکی توان گفت؟!.
شما اگر نیک اندیشید همیشه در درونتان کشاکش و داوری هست : چنین فرض کنید یک مرد موهونی در خیابان بشما توهین کرده و شما با خشم و کینه بخانه برگشتهاید ، خواهید دید یک چیزی از درون شما را وادار میکند که بروید و با او گلاویز شوید و کتکش زنید و یک چیز دیگری جلوتان را گرفته میگوید : «یک توهین بیجا چه تأثیری دارد که شما بر سر آن بنزاع پردازید» این دو چیز در دل شما یکی نتواند بود.
از اینگونه مثلها فراوان است و آنچه تردید نباید داشت این است که آدمی گذشته از طبیعت تن و جان که سرچشمهی کارهایش خودخواهیست یک جنبهی دیگری دارد که سرچشمهی کارهای آن نیکخواهی و دلسوزی و آبادیدوستی و راستیپرستی و مانند اینهاست ، و هرآینه از روی این جنبه است که ما بآدمی ارزش بسیاری قائل شده او را برگزیدهی آفریدگان میشماریم. از روی این جنبه است که امیدها بنیکی او میبندیم و کوششها میکنیم.
ولی فلاسفهی مادّی این جنبه را نشناختهاند و اینست آدمیان را با چهارپایان و درندگان یکسان شناختهاند. اینکه شوپنهاور نسبت بجهان بدبینی نموده میگوید : «بهترین چاره خودکشی یا زن نگرفتن است» این بدبینی نتیجهی آنست که آدمی را چنانکه هست نشناخته است. شگفتتر آنست که خود شوپنهاور یک مرد نیکخواهی بوده و دلش بگرفتاری و بدبختی جهانیان میسوخته و از روی دلسوزی بوده که چنین سخنی را بزبان میآورده و با این حال درک نمیکرده که در آدمی یک نیروی نیکخواهی هست و چنان نیست که ناگزیر از بدی باشد.
این است خلاصهی مطالب ما دربارهی «روان» ، و ما از این سخن نتیجههای بسیار بزرگی برمیداریم که باید آن را در گفتارهای دیگری بشرح بنویسیم. همچنین موضوع «خرد» را در گفتار جداگانه روشن گردانیم.
(پرچم روزانه شمارههای 179 ، 180 و 181)
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸34ـ در پیرامون جان و روان (سه از چهار)
خلاصهی سخنان گذشتهی ما این است : آدمی دارای دو گوهر ، یا دو طبیعت ، یا دو جنبه است ، یکی جنبهی تن و جان با خویهای ناستودهی خودخواهی و خشم و رشک و کینه و ستمگری و دروغگویی و دزدی و آزمندی و چاپلوسی و مانند اینها ، که در این جنبه با چهارپایان و دیگر جانوران شریکست. دیگری جنبهی روان با خویهای ستودهی غمخواری و دلسوزی و نیکخواهی و آبادیدوستی و راستیپرستی و مانند اینها که این جنبهْ خاص خود اوست. از همینجاست که کارهای آدمی به دو گونه است و نیک و بد در او توأم میباشد.
شما میبینید فلان آدمی در اینجا بر سر صد ریال با برادرش کشاکش میکند و باو زور میگوید و در جای دیگری هزار ریال به بیچیزان میدهد. آن کجا و این کجا؟! این دو کارِ ضد هم ، از یک کسی چگونه معقولست؟!.. باید گفت : آن کشاکش بر سر صد ریال از جنبهی جانی اوست ، و آن دادن هزار ریال از جنبهی روانیش.
در تبریز در سی سال پیش حاجیابوالقاسم نامْ بازرگانی بود. این مرد با همهی توانگری با قناعت میزیست و یک قران و دو قران پول گرد میآورد و درمیان مردم بآزمندی شناخته بود. همین مرد در خشکسالی 1336[ق ، 1296خ] که بینوایان از گرسنگی میمردند و روزانه گروه انبوهی از میان میرفتند به یک کار بسیار نیکی برخاست ، و آن اینکه بخش بزرگی از دارایی خود را بیرون ریخته به بینوایان کویِ خود دستگیریهای بسیاری کرد و میتوان گفت صدها خاندان را از نابودی نگه داشت. آیا آن آزمندی و طمعکاری از کجا بوده و این دلسوزی به بینوایان و دستگیری کردن از کجا؟.. در اینجا هم باید گفت : آن از جنبهی جانیش بوده و این از جنبهی روانیش.
این بارها رخ داده ، که یک دزدی از دیوار خانهای بالا رفته و خود را بسر صندوقی رسانیده و در آن پول و جواهری یافته ولی در هنگامی که خواسته دست یازد و آنها را بردارد یک نیرویی از درون او را بازداشته و این است از همان راهی که رفته بوده بازگشته. آیا آن نیرو که این را بدزدی واداشت و از دیوار بالایش بُرد چه بود و این نیرو که او را از برابر صندوق پر از پول و جواهر بازگردانید چه؟!. آیا این دو را یکی توان گفت؟!.
شما اگر نیک اندیشید همیشه در درونتان کشاکش و داوری هست : چنین فرض کنید یک مرد موهونی در خیابان بشما توهین کرده و شما با خشم و کینه بخانه برگشتهاید ، خواهید دید یک چیزی از درون شما را وادار میکند که بروید و با او گلاویز شوید و کتکش زنید و یک چیز دیگری جلوتان را گرفته میگوید : «یک توهین بیجا چه تأثیری دارد که شما بر سر آن بنزاع پردازید» این دو چیز در دل شما یکی نتواند بود.
از اینگونه مثلها فراوان است و آنچه تردید نباید داشت این است که آدمی گذشته از طبیعت تن و جان که سرچشمهی کارهایش خودخواهیست یک جنبهی دیگری دارد که سرچشمهی کارهای آن نیکخواهی و دلسوزی و آبادیدوستی و راستیپرستی و مانند اینهاست ، و هرآینه از روی این جنبه است که ما بآدمی ارزش بسیاری قائل شده او را برگزیدهی آفریدگان میشماریم. از روی این جنبه است که امیدها بنیکی او میبندیم و کوششها میکنیم.
ولی فلاسفهی مادّی این جنبه را نشناختهاند و اینست آدمیان را با چهارپایان و درندگان یکسان شناختهاند. اینکه شوپنهاور نسبت بجهان بدبینی نموده میگوید : «بهترین چاره خودکشی یا زن نگرفتن است» این بدبینی نتیجهی آنست که آدمی را چنانکه هست نشناخته است. شگفتتر آنست که خود شوپنهاور یک مرد نیکخواهی بوده و دلش بگرفتاری و بدبختی جهانیان میسوخته و از روی دلسوزی بوده که چنین سخنی را بزبان میآورده و با این حال درک نمیکرده که در آدمی یک نیروی نیکخواهی هست و چنان نیست که ناگزیر از بدی باشد.
این است خلاصهی مطالب ما دربارهی «روان» ، و ما از این سخن نتیجههای بسیار بزرگی برمیداریم که باید آن را در گفتارهای دیگری بشرح بنویسیم. همچنین موضوع «خرد» را در گفتار جداگانه روشن گردانیم.
(پرچم روزانه شمارههای 179 ، 180 و 181)
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 27ـ باید به پستی خویها چاره کرد (دو از دو)
چندی پیش یکی از آشنایان از تبریز آمد و یک لایحهای آورده بود در این زمینه که باید رضاشاه محاکمه شود. چند تنی مهر و دستینه نهاده فرستاده بودند که در پرچم بچاپ رسانیم. در دل خود گفتم : ای کاش شما آن شایستگی را داشتید که بتوانید سررشتهداران کشور را بمحاکمه کشید. متأسفانه ندارید. بآورندهی لایحه گفتم : رضاشاه گزاشته و رفته و شما دیگر دست باو ندارید که محاکمه کنید. ولی کسانی که سزاوار محاکمه هستند بسیارند. اگر شایستگی دارید آنها را بمحاکمه بخوانید. گفت : مثلاً که؟.. گفتم : مثلاً جناب آقای اسفندیاری رئیس دارالشورا. [1]
این جناب دیروز به رضاشاه صد چاپلوسی مینمود. در جایگاه «رئیس پارلمان» که از دیدهی اهمیت پایینتر از پادشاهی نیست مینشست و خود را «چاکر» میخواند. هنگامی که از مجلس هیئتی برگزیده میخواستند به نزد شاه فرستند چنین میگفت : «سلامهای عبیدانه (یا چاکرانهی) ما را نیز بخاک پای همایونی عرض کنید». کنون شما از او بپرسید : آقا تو که مشتاق چاکری هستی با ریاست مجلس چه کار داری؟!. چرا آن را پذیرفتهای؟!. چاکر کجا و رئیس مجلس کجا؟!. رئیس مجلس نمایندهی بیستملیون توده و خود رئیس قوهی مقننه است. چنین کسی نمیتواند خود را چاکر گرداند. چنین کاری خود خیانت بتوده و کشور میباشد. اینجا جای سرشکستگی و فروتنی نیست. جای سرفرازی و امانتنگهداریست.
درست مانند آنست که شما بکسی وکالت دهید که برود و با طرف شما زانو بزانو نشیند و محاکمه کند. و بادعاهای او پاسخ دهد و حق شما را نگه دارد ، و او برود و در برابر طرفتان بتواضع و فروتنی پردازد و خود را چاکر و عبید او خواند. و بجای دفاع از حق شما ، بدعواهای او «بلی ، بلی» بگوید و بدینسان حق شما را ضایع و خودتان را سرشکسته و بیآبرو گرداند. آیا چنان کسی گناهکار نیست؟!.. آیا چنان کسی بدخواه نیست؟!.. شما اگر بمحاکمه کشید اینک این گناهکار و بدخواه را من بشما نشان میدهم. گناه این مرد کمتر از گناه رضاشاه نیست. رضاشاه هرچه کرده با دست اینها کرده ، مشروطه را با دست اینها کشته.
کنون ببینیم آقای اسفندیاری معنی مشروطه و مجلس را نمیداند؟.. نمیداند که در آن جایگاهی که (بازور یا از هر راه دیگری) نشسته جایگاه نمایندگی بیستملیون توده است؟.. نمیداند که رئیس قوهی مقننه از پادشاه که رئیس قوهی مجریه است چندان پائینتر نیست؟.. نمیداند که فروتنی و چاکری شایستهی او نمیباشد و اساساً چنین اختیاری را ندارد؟..
بیگمان همهی اینها را میداند. چیزی که هست کمترین علاقهای بکشور ، و توده و وظیفه ، و اینگونه چیزها ندارد و او در زندگانی تنها بخوشگذرانی خود علاقمند است. تاریخچهی زندگانی او را بدست آورید تا بدانید هشتاد سال عمر را چگونه بسر داده. در سال 1325[قمری] که محمدعلیمیرزا ، میرزاعلیاصغرخان اتابک را بتهران خواسته سروزیر گردانید و اتابک با یک جدیت به برانداختن مشروطه و مجلس میکوشید این مرد معاون او و یکی از بدخواهان نامی مشروطه بود سپس بعنوان نمایندگی در کمیسیون سرحدی به ارومی[=رضاییه] رفت و چون محمدعلیمیرزا مجلس را بست او نیز انجمن ارومی را برانداخت.
یازده ماه که تبریز در جنگ و کشاکش بود و از همه جای جهان تلگرافهای همدردی میرسید این در آن نزدیکی کمترین آشنایی نشان نداد و بلکه در برابر دستههای مجاهدان در ارومی یک دسته بنام «فداییان شاه» پدید آورد. آنگاه چنین کسی همینکه محمدعلیمیرزا برافتاد و استبداد ریشهکن گردید خود را بمیان مشروطهخواهان انداخت و همچون درباریان دیگر ، جا برای خود درمیان نمایندگان و وزیران باز کرد و با تزویر خود را «وجیهالمله» گردانید.
این نمونهای از طرز زندگانی اوست و نیک میرساند که پابندی بهیچ چیزی ندارد و مشروطه و استبداد برای او یکسانست. بماند آنچه مستر شوستر آمریکایی در کتاب خود ، او را یکی از هواداران سیاست دولت استبدادی روس در ایران میشمارد. ما چون از آن موضوع آگاهی درستی نداریم متعرض نمیشویم و تنها آنچه را که در آشکار بوده و هر کس دیده و شنیده بشمار میآوریم.
از این کارها نیز همه چیز را بکنار گزارده تنها داستان اخیر (داستان عبیدی و چاکری و پیرغلامی را) دنبال میکنیم. همین یکی بتنهایی بدی با توده و درخور محاکمه است. شما اگر میتوانید پافشاری نمایید و او را بداوری بخوانید. [2]
👇
🖌 احمد کسروی
🔸 27ـ باید به پستی خویها چاره کرد (دو از دو)
چندی پیش یکی از آشنایان از تبریز آمد و یک لایحهای آورده بود در این زمینه که باید رضاشاه محاکمه شود. چند تنی مهر و دستینه نهاده فرستاده بودند که در پرچم بچاپ رسانیم. در دل خود گفتم : ای کاش شما آن شایستگی را داشتید که بتوانید سررشتهداران کشور را بمحاکمه کشید. متأسفانه ندارید. بآورندهی لایحه گفتم : رضاشاه گزاشته و رفته و شما دیگر دست باو ندارید که محاکمه کنید. ولی کسانی که سزاوار محاکمه هستند بسیارند. اگر شایستگی دارید آنها را بمحاکمه بخوانید. گفت : مثلاً که؟.. گفتم : مثلاً جناب آقای اسفندیاری رئیس دارالشورا. [1]
این جناب دیروز به رضاشاه صد چاپلوسی مینمود. در جایگاه «رئیس پارلمان» که از دیدهی اهمیت پایینتر از پادشاهی نیست مینشست و خود را «چاکر» میخواند. هنگامی که از مجلس هیئتی برگزیده میخواستند به نزد شاه فرستند چنین میگفت : «سلامهای عبیدانه (یا چاکرانهی) ما را نیز بخاک پای همایونی عرض کنید». کنون شما از او بپرسید : آقا تو که مشتاق چاکری هستی با ریاست مجلس چه کار داری؟!. چرا آن را پذیرفتهای؟!. چاکر کجا و رئیس مجلس کجا؟!. رئیس مجلس نمایندهی بیستملیون توده و خود رئیس قوهی مقننه است. چنین کسی نمیتواند خود را چاکر گرداند. چنین کاری خود خیانت بتوده و کشور میباشد. اینجا جای سرشکستگی و فروتنی نیست. جای سرفرازی و امانتنگهداریست.
درست مانند آنست که شما بکسی وکالت دهید که برود و با طرف شما زانو بزانو نشیند و محاکمه کند. و بادعاهای او پاسخ دهد و حق شما را نگه دارد ، و او برود و در برابر طرفتان بتواضع و فروتنی پردازد و خود را چاکر و عبید او خواند. و بجای دفاع از حق شما ، بدعواهای او «بلی ، بلی» بگوید و بدینسان حق شما را ضایع و خودتان را سرشکسته و بیآبرو گرداند. آیا چنان کسی گناهکار نیست؟!.. آیا چنان کسی بدخواه نیست؟!.. شما اگر بمحاکمه کشید اینک این گناهکار و بدخواه را من بشما نشان میدهم. گناه این مرد کمتر از گناه رضاشاه نیست. رضاشاه هرچه کرده با دست اینها کرده ، مشروطه را با دست اینها کشته.
کنون ببینیم آقای اسفندیاری معنی مشروطه و مجلس را نمیداند؟.. نمیداند که در آن جایگاهی که (بازور یا از هر راه دیگری) نشسته جایگاه نمایندگی بیستملیون توده است؟.. نمیداند که رئیس قوهی مقننه از پادشاه که رئیس قوهی مجریه است چندان پائینتر نیست؟.. نمیداند که فروتنی و چاکری شایستهی او نمیباشد و اساساً چنین اختیاری را ندارد؟..
بیگمان همهی اینها را میداند. چیزی که هست کمترین علاقهای بکشور ، و توده و وظیفه ، و اینگونه چیزها ندارد و او در زندگانی تنها بخوشگذرانی خود علاقمند است. تاریخچهی زندگانی او را بدست آورید تا بدانید هشتاد سال عمر را چگونه بسر داده. در سال 1325[قمری] که محمدعلیمیرزا ، میرزاعلیاصغرخان اتابک را بتهران خواسته سروزیر گردانید و اتابک با یک جدیت به برانداختن مشروطه و مجلس میکوشید این مرد معاون او و یکی از بدخواهان نامی مشروطه بود سپس بعنوان نمایندگی در کمیسیون سرحدی به ارومی[=رضاییه] رفت و چون محمدعلیمیرزا مجلس را بست او نیز انجمن ارومی را برانداخت.
یازده ماه که تبریز در جنگ و کشاکش بود و از همه جای جهان تلگرافهای همدردی میرسید این در آن نزدیکی کمترین آشنایی نشان نداد و بلکه در برابر دستههای مجاهدان در ارومی یک دسته بنام «فداییان شاه» پدید آورد. آنگاه چنین کسی همینکه محمدعلیمیرزا برافتاد و استبداد ریشهکن گردید خود را بمیان مشروطهخواهان انداخت و همچون درباریان دیگر ، جا برای خود درمیان نمایندگان و وزیران باز کرد و با تزویر خود را «وجیهالمله» گردانید.
این نمونهای از طرز زندگانی اوست و نیک میرساند که پابندی بهیچ چیزی ندارد و مشروطه و استبداد برای او یکسانست. بماند آنچه مستر شوستر آمریکایی در کتاب خود ، او را یکی از هواداران سیاست دولت استبدادی روس در ایران میشمارد. ما چون از آن موضوع آگاهی درستی نداریم متعرض نمیشویم و تنها آنچه را که در آشکار بوده و هر کس دیده و شنیده بشمار میآوریم.
از این کارها نیز همه چیز را بکنار گزارده تنها داستان اخیر (داستان عبیدی و چاکری و پیرغلامی را) دنبال میکنیم. همین یکی بتنهایی بدی با توده و درخور محاکمه است. شما اگر میتوانید پافشاری نمایید و او را بداوری بخوانید. [2]
👇
گفت : ما چگونه بخواهیم؟.. او را بکدام دادگاه توانیم کشید؟.. گفتم : پس رضاشاه را چگونه بمحاکمه میخواهید؟.. یک مردمی که شایستگی دارند که بدخواهان را بمحاکمه کشانند راهش را نیز پیدا توانند کرد. شما اگر در آرزوی چنان کاری هستید نخستین گامش اینست که این بدخواهان را خوار دارید و در همه جا بد گویید و نامشان را بزشتی ببرید و گناهانشان را یکایک بمردم بشمارید. باری این کنید که دیگر این کسان دستاندرکار نباشند و خود را بکناری کشند. این گام نخست کار است.
(پرچم روزانه شمارههای 131 و 132)
پانوشت :
1ـ خوانندگان میدانند برای کسروی پروندهای دربارهی سیزده کتابش پدید آوردند تا او را از کوشش بازدارند و در گام دیگر بزندان اندازند. همان پرونده که برای دفاع ناگزیر به رفت و آمدهای پیاپی به دادگستری گردید و روزی که پایان بازپرسی خواستی بود او را در همانجا کشتند.
این حسن اسفندیاری (حاجیمحتشمالسلطنه) ، رئیس مجلس ، نخست کسی است که در سال 1322 برای بازداشت روزنامهی پرچم به نخستوزیر سهیلی نامه نوشت. بدینسان نخستین گام را برای بستن دست و بال کسروی او برداشت.
2ـ در این هنگام حاجی محتشمالسلطنهی اسفندیاری رئیس مجلس سیزدهم بوده و آخرین تصمیم این مجلس تعیین دههزار ریال ماهیانه برای او بوده! (نک. روز شمار تاریخ ، دکتر عاقلی ، ص 340)
🌸
(پرچم روزانه شمارههای 131 و 132)
پانوشت :
1ـ خوانندگان میدانند برای کسروی پروندهای دربارهی سیزده کتابش پدید آوردند تا او را از کوشش بازدارند و در گام دیگر بزندان اندازند. همان پرونده که برای دفاع ناگزیر به رفت و آمدهای پیاپی به دادگستری گردید و روزی که پایان بازپرسی خواستی بود او را در همانجا کشتند.
این حسن اسفندیاری (حاجیمحتشمالسلطنه) ، رئیس مجلس ، نخست کسی است که در سال 1322 برای بازداشت روزنامهی پرچم به نخستوزیر سهیلی نامه نوشت. بدینسان نخستین گام را برای بستن دست و بال کسروی او برداشت.
2ـ در این هنگام حاجی محتشمالسلطنهی اسفندیاری رئیس مجلس سیزدهم بوده و آخرین تصمیم این مجلس تعیین دههزار ریال ماهیانه برای او بوده! (نک. روز شمار تاریخ ، دکتر عاقلی ، ص 340)
🌸
📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸34ـ در پیرامون جان و روان (چهار از چهار)
کوشاد تلگرام : نویسنده فلسفهی مادّی (یا مادّیگری ، نامی که وی بروی آن گزارد) را آن مجموعه باورهایی مینامد که همه چیز را در این جهان جز مادّه و تظاهرات مادّه نمیداند و آن فلسفه را نه از روی تاریخچه یا «طبقهبندی» میان خود فیلسوفان بلکه از روی نتیجههایش میشناساند. بدینسان :
نخست ، آن فلسفه آدمی را بسیار پست گردانیده. از دیدهی آن فلسفه آدمی جانوریست سردستهی جانوران ، بدانسان که میمون از لیمور برخاسته و اندکی از آن بالاتر است ، آدمی نیز از میمون برخاسته و اندکی از آن بالاتر است. جدایی دیگری درمیانه نیست. آن خیمها که جانوران راست آدمی را نیز هست و جز آنها چیزی نیست. سرچشمهی همهی خواهاکها و کناکهای[اَعمال] جانوران خودخواهیست و در آدمی نیز چنانست.
دوم ، از روی آن فلسفه آدمی نیکیپذیر نیست. در حالی که آدمی از هر باره مانند جانورانست پیداست که نیکیپذیر نخواهد بود ، چنانکه جانوران نیستند. چیزیست بسیار روشن : آنچه در نهاد کسی یا چیزی نهاده شده دیگر نتواند بود.
سوم ، از روی آن فلسفه خودِ نیکی و بدی در جهان نیست. هر کس هرچه را میخواهد و بسود اوست نیک میشناسد و هرچه را نمیخواهد و بسود او نیست بد میشمارد. سرچشمهی دریافتهای آدمی مغز اوست. مغز مادّه است و هر چیزی از بیرون و درون در آن تواند هَنایید[اثر کردن].
چهارم ، خرد را که داور نیک و بد و راست و کج و سود و زیان و خود گرانمایهترین داشتهی آدمیست آن فلسفه نمیشناسد. بودن چنین چیزی را در آدمی نمیپذیرد. از روی آن فلسفه آدمی همین کالبد مادّی و همین تن و جان سَتَرسا[=محسوس] است ، و برای فهم و دریافت درو چیزی جز مغزش نمیباشد و این مغز چنانکه گفتیم هَنایشپذیر[=تأثیرپذیر] از چیزهای بیرون و درونست. ...
پنجم ، از دیدهی آن فلسفه ، زندگانی جز نبردی درمیان زندگان و جهان جز نبردگاهی نیست ، از روی آن فلسفه چنانکه در جانوران سرچشمهی همهی خواهاکها[امیال] و کناکهاشان[اَعمال] «خودخواهی» است در آدمیان نیز چنانست. هر زنده و جنبندهای در اینجهان تنها خود را خواهد و همه چیز را برای خود خواهد و ناچاریست که در میانهی آنها کشاکش پدید آید. ناچاریست که کشاکش پدید آید و هر توانایی ناتوانان را زیر پا گزارد و در راه خوشیهای خود پیش رود. ناچاریست که چنین کند. جز این نتواند کرد و نشاید کرد.
ششم ، این فلسفه نیکخواهان جهان را بسیار خوار میگرداند و از ارج میاندازد. زردشت و کنفوسیوس و موسا و عیسا و محمد و دیگران که هر یکی در زمان خود برخاسته و در راه نیکی جهانیان کوششها کرده و رنجها بردهاند ، در اندیشهی پیروان مادّیگری جز کسان سودجو نمیبودهاند و جز سود خود و تودهی خود را نمیخواستهاند. هر یکی از آنان را نیازمندیهای مادّی بکوششها برانگیخته بوده. (در پیرامون روان ص 1)
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸34ـ در پیرامون جان و روان (چهار از چهار)
کوشاد تلگرام : نویسنده فلسفهی مادّی (یا مادّیگری ، نامی که وی بروی آن گزارد) را آن مجموعه باورهایی مینامد که همه چیز را در این جهان جز مادّه و تظاهرات مادّه نمیداند و آن فلسفه را نه از روی تاریخچه یا «طبقهبندی» میان خود فیلسوفان بلکه از روی نتیجههایش میشناساند. بدینسان :
نخست ، آن فلسفه آدمی را بسیار پست گردانیده. از دیدهی آن فلسفه آدمی جانوریست سردستهی جانوران ، بدانسان که میمون از لیمور برخاسته و اندکی از آن بالاتر است ، آدمی نیز از میمون برخاسته و اندکی از آن بالاتر است. جدایی دیگری درمیانه نیست. آن خیمها که جانوران راست آدمی را نیز هست و جز آنها چیزی نیست. سرچشمهی همهی خواهاکها و کناکهای[اَعمال] جانوران خودخواهیست و در آدمی نیز چنانست.
دوم ، از روی آن فلسفه آدمی نیکیپذیر نیست. در حالی که آدمی از هر باره مانند جانورانست پیداست که نیکیپذیر نخواهد بود ، چنانکه جانوران نیستند. چیزیست بسیار روشن : آنچه در نهاد کسی یا چیزی نهاده شده دیگر نتواند بود.
سوم ، از روی آن فلسفه خودِ نیکی و بدی در جهان نیست. هر کس هرچه را میخواهد و بسود اوست نیک میشناسد و هرچه را نمیخواهد و بسود او نیست بد میشمارد. سرچشمهی دریافتهای آدمی مغز اوست. مغز مادّه است و هر چیزی از بیرون و درون در آن تواند هَنایید[اثر کردن].
چهارم ، خرد را که داور نیک و بد و راست و کج و سود و زیان و خود گرانمایهترین داشتهی آدمیست آن فلسفه نمیشناسد. بودن چنین چیزی را در آدمی نمیپذیرد. از روی آن فلسفه آدمی همین کالبد مادّی و همین تن و جان سَتَرسا[=محسوس] است ، و برای فهم و دریافت درو چیزی جز مغزش نمیباشد و این مغز چنانکه گفتیم هَنایشپذیر[=تأثیرپذیر] از چیزهای بیرون و درونست. ...
پنجم ، از دیدهی آن فلسفه ، زندگانی جز نبردی درمیان زندگان و جهان جز نبردگاهی نیست ، از روی آن فلسفه چنانکه در جانوران سرچشمهی همهی خواهاکها[امیال] و کناکهاشان[اَعمال] «خودخواهی» است در آدمیان نیز چنانست. هر زنده و جنبندهای در اینجهان تنها خود را خواهد و همه چیز را برای خود خواهد و ناچاریست که در میانهی آنها کشاکش پدید آید. ناچاریست که کشاکش پدید آید و هر توانایی ناتوانان را زیر پا گزارد و در راه خوشیهای خود پیش رود. ناچاریست که چنین کند. جز این نتواند کرد و نشاید کرد.
ششم ، این فلسفه نیکخواهان جهان را بسیار خوار میگرداند و از ارج میاندازد. زردشت و کنفوسیوس و موسا و عیسا و محمد و دیگران که هر یکی در زمان خود برخاسته و در راه نیکی جهانیان کوششها کرده و رنجها بردهاند ، در اندیشهی پیروان مادّیگری جز کسان سودجو نمیبودهاند و جز سود خود و تودهی خود را نمیخواستهاند. هر یکی از آنان را نیازمندیهای مادّی بکوششها برانگیخته بوده. (در پیرامون روان ص 1)
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 28ـ تندیسههای شاه گذشته (یک از یک)
در این چند روزه دو سه بار بادارهی پرچم تلفن کرده چنین پرسیدهاند : «شنیدیم مدیر پرچم از برداشته شدن مجسمههای شاه سابق ممانعت کرده» و برخی گلهها نموده و ایرادها گرفتهاند.
چنین پیداست که در این باره دروغهایی انتشار دادهاند و اینست ما خود داستان را شرح میدهیم : در یکی از جلسههای روزنامهنویسان با آقای شهردار تهران که روزهای پنجشنبه برپا میشود یکی از روزنامهنویسان چنین عنوان نمود : «مردم نامهها بادارهی روزنامه فرستاده میپرسند که چرا این مجسمهها برداشته نمیشود؟!.. اگر کشور ما مشروطه و دمکراسی است چرا این آثار دیکتاتوری از میان نمیرود؟!..» آقای شهردار پاسخ دادند : «این مجسمهها تنها در تهران نیست که راجع بشهرداری تهران باشد؟! در شهرهای دیگر نیز هست و مطلب راجع بدولت است». نمیدانم همان پرسنده یا کسی دیگری گفت : «ما ایرادمان بمجسمههاییست که در تهرانست. شهرهای دیگر خود بدانند. باید در تهران در انجمن شهرداری این موضوع طرح شود و تصمیم بگیرند که برداشته شود». من که دارندهی پرچم هستم در سخن دخالت نموده چنین گفتم : این موضوع پیش از همه مربوط بشرافت ایران و به نیکنامی ایرانیانست. این شیوهای را که کسانی برای خود برگزیدهاند که یک پادشاهی یا هر کس دیگری تا نیرومند و تواناست بستایشگری پردازند و چاپلوسیها نمایند و با پولهای گزافی تندیسهها ازو برپا کنند ، ولی همینکه از توانایی افتاد این زمان برگشته کینهجویی نمایند و همهی گناهان را بگردن او گزارند و هر روز یک بدگویی دیگری پیش آورند یک شیوهی زشت و ناستودهایست که جز مایهی بدنامی نخواهد بود. مردمی با این شیوه درمیان دیگران سربلند و ارجمند نتوانند گردید.
این رفتاری که امروز برخی روزنامهنویسان پیش گرفتهاند که دیروز آن ستایشگریها را میکردند و امروز این نکوهشها را مینمایند ، باید دید آیا توده هم این رفتار را میپذیرد؟.. آیا راضیست که تودههای دیگر جهان او را دارای چنین شیوه و رفتاری شناسند؟!..
از این سخن من کسانی رنجیدند و اینست در بیرون انتشار دادهاند که من هواداری از شاه گذشته نمودهام. در حالی که من هواداری از تودهی ایران کردم و به نگهداری آبروی آن کوشیدم. نمیدانم من از رضاشاه چه مهربانیها دیده بودم که کنون هوادار او باشم؟!.. من جز از حقایق هواداری ندارم و نخواهم داشت. اینست چگونگی داستان. جز از این هرچه بگویند دروغست.
(پرچم روزانه ش 137)
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 28ـ تندیسههای شاه گذشته (یک از یک)
در این چند روزه دو سه بار بادارهی پرچم تلفن کرده چنین پرسیدهاند : «شنیدیم مدیر پرچم از برداشته شدن مجسمههای شاه سابق ممانعت کرده» و برخی گلهها نموده و ایرادها گرفتهاند.
چنین پیداست که در این باره دروغهایی انتشار دادهاند و اینست ما خود داستان را شرح میدهیم : در یکی از جلسههای روزنامهنویسان با آقای شهردار تهران که روزهای پنجشنبه برپا میشود یکی از روزنامهنویسان چنین عنوان نمود : «مردم نامهها بادارهی روزنامه فرستاده میپرسند که چرا این مجسمهها برداشته نمیشود؟!.. اگر کشور ما مشروطه و دمکراسی است چرا این آثار دیکتاتوری از میان نمیرود؟!..» آقای شهردار پاسخ دادند : «این مجسمهها تنها در تهران نیست که راجع بشهرداری تهران باشد؟! در شهرهای دیگر نیز هست و مطلب راجع بدولت است». نمیدانم همان پرسنده یا کسی دیگری گفت : «ما ایرادمان بمجسمههاییست که در تهرانست. شهرهای دیگر خود بدانند. باید در تهران در انجمن شهرداری این موضوع طرح شود و تصمیم بگیرند که برداشته شود». من که دارندهی پرچم هستم در سخن دخالت نموده چنین گفتم : این موضوع پیش از همه مربوط بشرافت ایران و به نیکنامی ایرانیانست. این شیوهای را که کسانی برای خود برگزیدهاند که یک پادشاهی یا هر کس دیگری تا نیرومند و تواناست بستایشگری پردازند و چاپلوسیها نمایند و با پولهای گزافی تندیسهها ازو برپا کنند ، ولی همینکه از توانایی افتاد این زمان برگشته کینهجویی نمایند و همهی گناهان را بگردن او گزارند و هر روز یک بدگویی دیگری پیش آورند یک شیوهی زشت و ناستودهایست که جز مایهی بدنامی نخواهد بود. مردمی با این شیوه درمیان دیگران سربلند و ارجمند نتوانند گردید.
این رفتاری که امروز برخی روزنامهنویسان پیش گرفتهاند که دیروز آن ستایشگریها را میکردند و امروز این نکوهشها را مینمایند ، باید دید آیا توده هم این رفتار را میپذیرد؟.. آیا راضیست که تودههای دیگر جهان او را دارای چنین شیوه و رفتاری شناسند؟!..
از این سخن من کسانی رنجیدند و اینست در بیرون انتشار دادهاند که من هواداری از شاه گذشته نمودهام. در حالی که من هواداری از تودهی ایران کردم و به نگهداری آبروی آن کوشیدم. نمیدانم من از رضاشاه چه مهربانیها دیده بودم که کنون هوادار او باشم؟!.. من جز از حقایق هواداری ندارم و نخواهم داشت. اینست چگونگی داستان. جز از این هرچه بگویند دروغست.
(پرچم روزانه ش 137)
🌸
👍1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
تبلیغ «اسلام» در تایلند
.
.
📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸35ـ آدمی نیکیپذیر نیست (یک از یک)
آقای کسروی
شرحی در شمارهی 179 در پیرامون جان و روان مرقوم داشته و از عقاید مادّیون انتقاد فرموده بودند : «در سرمای زمستان شما از خیابان میگذرید و بینوایی را میبینید که با یک پیراهن نازکی بیخ دیوار نشسته از سرما میلرزد و شما دلتان سوخته پالتو را از دوش خود برداشته باو میدهید و اندکی گرم میشود شما خوشحال میگردید. این کار و مانند آن با خودخواهی چه سازش دارد؟» بنده که یکی از خوانندگان پیمان و پرچم هستم و بتمام مطالب مطروحه در آن دو جریده اذعان و ایمان دارم در این موضوع اختلاف عقیده دارم و معتقدم که شوپنهاور و نیتچه بهتر بماهیت این اشرف مخلوقات پی بردهاند. چه انسان بیش از سایر جانداران خویشتنپرست و بیعاطفه میباشد تنها چون استعداد تربیتش زیاد است اگر برخلاف غریزهی خودخواهی گاهگاه ندرتاً اعمالی از وی سر میزند در اثر تعلیم و تلقین است یعنی آنان که مذهبی هستند بقصد معامله و سود دَه برابر اخروی تجارت میکنند : مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا [1] و اگر از تیپ متجددین باشند قهری است مطالعهی کتابهای اخلاقی و ستایش از اشخاص نیکوکار و تشویق بدستگیری از درماندگان خالی از تأثیر نخواهد بود و الا آنان که از تلقین و تعلیم برکنار بودهاند میبینیم صفات درندگی را خیلی بیشتر از ددان و سباع دارا میباشند. تاریخ نشان میدهد مغولان در کشتن و سوختن و زدن و بردن ، شقاوت و بیرحمی را از حد گذراندند. امروزه نیز درمیان بخشی از وحشیان ، آدمخواری مرسوم است و بدون آنکه کمترین ترحمی نسبت بفرد خود مرعی دارند پیکرش را پاره پاره نموده و میخورند و همچنین قوی از شکار خود سهمی بضعیف نمیدهد اینست غالباً وحشیانِ ناتوان از گرسنگی در پیش چشم سیران میمیرند. از آنها بگذریم مگر چندی پیش عدهای از غارتگران قرن بیستم هموطنان خود را مورد تاخت و تاز قرار ندادند؟ مگر پستان زنان را نبریدند مگر اطفال و کودکان را هدف تیر نساختند؟ [2] پس معلوم میشود انسان بالفطره با سایر جانداران در حبالذات فرقی ندارد و اگر استثنائاً برخلاف غریزهی طبیعی حرکتی نیکو از وی حادث شود جز نتیجهی تلقین و تعلیم نیست.
محمود عمادی
پرچم : پاسخ این را فردا خواهیم داد.
(پرچم روزانه شمارهی 182)
🔹 پانوشتها :
1ـ از این آیه (انعام 160) گرفته شده است : مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَنْ جَاءَ بِالسَّیئَةِ فَلَا یجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا یظْلَمُونَ : کسى که کار نیکى پیش آورد ، ده چندان پاداش دارد ، و هر که کار بدى پیش آورد ، جز همانند آن کیفر نیابد [بیش از آن ستم باشد] ، و بر ایشان ستم نرود.
2ـ چون شادروان عمادی در ارومی (رضائیه) میزیست و در سال 1324 در همانجا کشته شد همانا این اشارهی او به آشوب و تاخت و تازهاییست که جمعی از کردان و آسوریهای ارومی از ناامنی کشور استفاده کرده در اواخر سال1320 و آغاز 1321 برپا کردند و دیههای پیرامون ارومی را تاراج کرده روستاییان بیگناهی را کشتند. در آن زمان در پرچم چندین گفتار دربارهی زیان پراکندگیهای توده ، نبود یک آرمان مشترک درمیان ایرانیان ، خیانتهای دولتهای فروغی و سهیلی در باز گزاشتن دست اشرار ، ارتباط اینها با آن فجایع و نیاز به یک جمعیت ایرانخواه که بتواند جلو چنین هرج و مرجهایی را بگیرد نوشته شد.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸35ـ آدمی نیکیپذیر نیست (یک از یک)
آقای کسروی
شرحی در شمارهی 179 در پیرامون جان و روان مرقوم داشته و از عقاید مادّیون انتقاد فرموده بودند : «در سرمای زمستان شما از خیابان میگذرید و بینوایی را میبینید که با یک پیراهن نازکی بیخ دیوار نشسته از سرما میلرزد و شما دلتان سوخته پالتو را از دوش خود برداشته باو میدهید و اندکی گرم میشود شما خوشحال میگردید. این کار و مانند آن با خودخواهی چه سازش دارد؟» بنده که یکی از خوانندگان پیمان و پرچم هستم و بتمام مطالب مطروحه در آن دو جریده اذعان و ایمان دارم در این موضوع اختلاف عقیده دارم و معتقدم که شوپنهاور و نیتچه بهتر بماهیت این اشرف مخلوقات پی بردهاند. چه انسان بیش از سایر جانداران خویشتنپرست و بیعاطفه میباشد تنها چون استعداد تربیتش زیاد است اگر برخلاف غریزهی خودخواهی گاهگاه ندرتاً اعمالی از وی سر میزند در اثر تعلیم و تلقین است یعنی آنان که مذهبی هستند بقصد معامله و سود دَه برابر اخروی تجارت میکنند : مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا [1] و اگر از تیپ متجددین باشند قهری است مطالعهی کتابهای اخلاقی و ستایش از اشخاص نیکوکار و تشویق بدستگیری از درماندگان خالی از تأثیر نخواهد بود و الا آنان که از تلقین و تعلیم برکنار بودهاند میبینیم صفات درندگی را خیلی بیشتر از ددان و سباع دارا میباشند. تاریخ نشان میدهد مغولان در کشتن و سوختن و زدن و بردن ، شقاوت و بیرحمی را از حد گذراندند. امروزه نیز درمیان بخشی از وحشیان ، آدمخواری مرسوم است و بدون آنکه کمترین ترحمی نسبت بفرد خود مرعی دارند پیکرش را پاره پاره نموده و میخورند و همچنین قوی از شکار خود سهمی بضعیف نمیدهد اینست غالباً وحشیانِ ناتوان از گرسنگی در پیش چشم سیران میمیرند. از آنها بگذریم مگر چندی پیش عدهای از غارتگران قرن بیستم هموطنان خود را مورد تاخت و تاز قرار ندادند؟ مگر پستان زنان را نبریدند مگر اطفال و کودکان را هدف تیر نساختند؟ [2] پس معلوم میشود انسان بالفطره با سایر جانداران در حبالذات فرقی ندارد و اگر استثنائاً برخلاف غریزهی طبیعی حرکتی نیکو از وی حادث شود جز نتیجهی تلقین و تعلیم نیست.
محمود عمادی
پرچم : پاسخ این را فردا خواهیم داد.
(پرچم روزانه شمارهی 182)
🔹 پانوشتها :
1ـ از این آیه (انعام 160) گرفته شده است : مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَنْ جَاءَ بِالسَّیئَةِ فَلَا یجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا یظْلَمُونَ : کسى که کار نیکى پیش آورد ، ده چندان پاداش دارد ، و هر که کار بدى پیش آورد ، جز همانند آن کیفر نیابد [بیش از آن ستم باشد] ، و بر ایشان ستم نرود.
2ـ چون شادروان عمادی در ارومی (رضائیه) میزیست و در سال 1324 در همانجا کشته شد همانا این اشارهی او به آشوب و تاخت و تازهاییست که جمعی از کردان و آسوریهای ارومی از ناامنی کشور استفاده کرده در اواخر سال1320 و آغاز 1321 برپا کردند و دیههای پیرامون ارومی را تاراج کرده روستاییان بیگناهی را کشتند. در آن زمان در پرچم چندین گفتار دربارهی زیان پراکندگیهای توده ، نبود یک آرمان مشترک درمیان ایرانیان ، خیانتهای دولتهای فروغی و سهیلی در باز گزاشتن دست اشرار ، ارتباط اینها با آن فجایع و نیاز به یک جمعیت ایرانخواه که بتواند جلو چنین هرج و مرجهایی را بگیرد نوشته شد.
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشهی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 29ـ چه جدایی میانهی شرقیان و غربیانست؟.. (یک از یک)
چون در گفتارهای گذشته نوشتیم که ایرانیان و دیگر شرقیان باید بخود تکانی دهند و بآلودگیهای خود چاره کنند تا بتوانند با اروپاییان همسری نمایند ، برخی خوانندگان مقصودی را که از این جملهها داشتهایم نفهمیده بایرادهایی برخاستهاند. اینست میخواهیم مقصود را روشن گردانیم :
ما اندیشهی خود را دربارهی اروپا بارها نوشتهایم. اروپاییان با آن پیشرفتی که در زمینهی دانشها و اختراعات کرده و جهان را بتکان آوردهاند در زمینهی «آیین زندگانی» و شناختن سود و زیان و نیک و بد بسیار پس ماندهاند. این بکسانی گران میافتد که یک تن در ایران باروپای بآن شکوه و دستگاه ایراد میگیرد و میگوید اروپاییان «آیین زندگانی» نمیشناسند. ولی چه باید کرد که این یک حقیقتی است و رنجش آنها نیز تأثیری نخواهد داشت. اروپا در راهی که برای زندگانی پیش گرفته بکوچهی بنبستی درآمده و ناگزیر است از آن راه بازگردد.
یکی از گرفتاریهای اروپا همین جنگست که سراسر جهان را بسختی انداخته و چنانکه گفتهایم دانسته نیست که باین زودیها پایان پذیرد و چگونه پایان پذیرد. آیا کدام سو فیروز گردد و با سوی دیگر چه رفتاری پیش گیرد. آنگاه پس از پایان پذیرفتن نیز دنبالههایی خواهد داشت. زیرا اینهمه سربازان که امروز در میدانهای جنگ بسر میبرند بجاهای خود بازگشته کار خواهند خواست و همگی دست نیافته دستههای بزرگی بیکار خواهند ماند. از آنروی کارخانههای بسیار بزرگی که امروز بساختن توپ و تفنگ و تانک و آیروپلان[=هواپیما] و زیردریایی میپردازد پس از پایان جنگ ماشینهای خود را برای بافتن پارچه و ساختن افزارهای زندگانی تخصیص خواهند داد. بدینسان پس از چند سالی از فزونی کالا بازارها ایستاده بار دیگر بحران پیش خواهد آمد. [1]
اینها ایرادهاییست که ما از روی اندیشه و راه خود باروپا میگیریم. با این حال اگر اروپاییان را با آسیاییان بسنجش گزاریم باید گفت آنان گرفتاریشان کمتر از آسیاییان[و] شایستگیشان بزندگانی بیشتر است. زیرا گذشته از دانشها و آگاهیها و هنرها[=صنایع] و کارخانههای بزرگ و فنون جنگ و افزارهای جنگی و مانند اینها که اگر نیک بسنجیم بیمبالغه در اروپاییان صد است و در شرقیان [2] بیش از یک نیست ، از دیدهی نیروهای معنوی نیز آنها بسیار جلوترند.
مثلاً در اروپا مردم یک کشوری هر یکایکشان معنی استقلال کشور و مزایای آن استقلال را میدانند و بآن قیمت مینهند و همگی برای جانفشانی در آن راه آمادهاند و هیچ چیزی آنان را از این اندیشه بازنتواند داشت. ولی در کشورهای شرقی این معنی بسیار کمست ، بسیار ناتوانست. شما همین ایران را ببینید :
در این سرزمین دستههای بزرگی هستند که فرقی میان آزادی کشور با زیردستی بیگانگان نمیگزارند و بدستاویز مسلک یا مذهب با صد بیشرمی اندیشهی خود را بآشکار میآورند. من نمیخواهم آن دستهها را با نامهاشان بشمارم و برای خود دشمن تراشم. خوانندگان خودشان میشناسند.
ببینید ناتوانی فهمها و اندیشهها تا چه اندازه است که سیوشش سالست در این کشور مشروطه گرفته شده و هنوز انبوهی از مردم معنی آن را نمیدانند که اگر شما بپرسید مشروطه چیست و مزایای آن چه میباشد درمیمانند. هنوز پس از سیوشش سال دستههای بزرگی از مردم با مشروطه دشمنند و ریشخند مینمایند و یک شکل حکومتی که بهترین شکلهای آن میباشد اینان از نافهمی و بیخردی گردن بآن نمیگزارند.
اروپاییان گمراهند و راهی را که بآسایش و خوشی تواند رسانید گم کردهاند. ولی تا باین اندازه پستاندیشه و بیخرد نگردیدهاند که در چنین هنگام بیمناک جهان دست روی دست گزارده چشم براه حوادث دوزند و چنین گویند : «شب آبستنست تا چه زاید سحر». نتیجهی آن گمراهیهای اروپا این شده که خود را به رنج و سختی اندازند و کمتر روی آسایش بینند ولی نتیجهی این پستاندیشی ایرانیان و دیگر شرقیان آنست که زیردست و توسریخور دیگران باشند و شرمسار و سرافکنده زندگی نمایند. این دو باهم تفاوت بسیار دارد.
👇
🖌 احمد کسروی
🔸 29ـ چه جدایی میانهی شرقیان و غربیانست؟.. (یک از یک)
چون در گفتارهای گذشته نوشتیم که ایرانیان و دیگر شرقیان باید بخود تکانی دهند و بآلودگیهای خود چاره کنند تا بتوانند با اروپاییان همسری نمایند ، برخی خوانندگان مقصودی را که از این جملهها داشتهایم نفهمیده بایرادهایی برخاستهاند. اینست میخواهیم مقصود را روشن گردانیم :
ما اندیشهی خود را دربارهی اروپا بارها نوشتهایم. اروپاییان با آن پیشرفتی که در زمینهی دانشها و اختراعات کرده و جهان را بتکان آوردهاند در زمینهی «آیین زندگانی» و شناختن سود و زیان و نیک و بد بسیار پس ماندهاند. این بکسانی گران میافتد که یک تن در ایران باروپای بآن شکوه و دستگاه ایراد میگیرد و میگوید اروپاییان «آیین زندگانی» نمیشناسند. ولی چه باید کرد که این یک حقیقتی است و رنجش آنها نیز تأثیری نخواهد داشت. اروپا در راهی که برای زندگانی پیش گرفته بکوچهی بنبستی درآمده و ناگزیر است از آن راه بازگردد.
یکی از گرفتاریهای اروپا همین جنگست که سراسر جهان را بسختی انداخته و چنانکه گفتهایم دانسته نیست که باین زودیها پایان پذیرد و چگونه پایان پذیرد. آیا کدام سو فیروز گردد و با سوی دیگر چه رفتاری پیش گیرد. آنگاه پس از پایان پذیرفتن نیز دنبالههایی خواهد داشت. زیرا اینهمه سربازان که امروز در میدانهای جنگ بسر میبرند بجاهای خود بازگشته کار خواهند خواست و همگی دست نیافته دستههای بزرگی بیکار خواهند ماند. از آنروی کارخانههای بسیار بزرگی که امروز بساختن توپ و تفنگ و تانک و آیروپلان[=هواپیما] و زیردریایی میپردازد پس از پایان جنگ ماشینهای خود را برای بافتن پارچه و ساختن افزارهای زندگانی تخصیص خواهند داد. بدینسان پس از چند سالی از فزونی کالا بازارها ایستاده بار دیگر بحران پیش خواهد آمد. [1]
اینها ایرادهاییست که ما از روی اندیشه و راه خود باروپا میگیریم. با این حال اگر اروپاییان را با آسیاییان بسنجش گزاریم باید گفت آنان گرفتاریشان کمتر از آسیاییان[و] شایستگیشان بزندگانی بیشتر است. زیرا گذشته از دانشها و آگاهیها و هنرها[=صنایع] و کارخانههای بزرگ و فنون جنگ و افزارهای جنگی و مانند اینها که اگر نیک بسنجیم بیمبالغه در اروپاییان صد است و در شرقیان [2] بیش از یک نیست ، از دیدهی نیروهای معنوی نیز آنها بسیار جلوترند.
مثلاً در اروپا مردم یک کشوری هر یکایکشان معنی استقلال کشور و مزایای آن استقلال را میدانند و بآن قیمت مینهند و همگی برای جانفشانی در آن راه آمادهاند و هیچ چیزی آنان را از این اندیشه بازنتواند داشت. ولی در کشورهای شرقی این معنی بسیار کمست ، بسیار ناتوانست. شما همین ایران را ببینید :
در این سرزمین دستههای بزرگی هستند که فرقی میان آزادی کشور با زیردستی بیگانگان نمیگزارند و بدستاویز مسلک یا مذهب با صد بیشرمی اندیشهی خود را بآشکار میآورند. من نمیخواهم آن دستهها را با نامهاشان بشمارم و برای خود دشمن تراشم. خوانندگان خودشان میشناسند.
ببینید ناتوانی فهمها و اندیشهها تا چه اندازه است که سیوشش سالست در این کشور مشروطه گرفته شده و هنوز انبوهی از مردم معنی آن را نمیدانند که اگر شما بپرسید مشروطه چیست و مزایای آن چه میباشد درمیمانند. هنوز پس از سیوشش سال دستههای بزرگی از مردم با مشروطه دشمنند و ریشخند مینمایند و یک شکل حکومتی که بهترین شکلهای آن میباشد اینان از نافهمی و بیخردی گردن بآن نمیگزارند.
اروپاییان گمراهند و راهی را که بآسایش و خوشی تواند رسانید گم کردهاند. ولی تا باین اندازه پستاندیشه و بیخرد نگردیدهاند که در چنین هنگام بیمناک جهان دست روی دست گزارده چشم براه حوادث دوزند و چنین گویند : «شب آبستنست تا چه زاید سحر». نتیجهی آن گمراهیهای اروپا این شده که خود را به رنج و سختی اندازند و کمتر روی آسایش بینند ولی نتیجهی این پستاندیشی ایرانیان و دیگر شرقیان آنست که زیردست و توسریخور دیگران باشند و شرمسار و سرافکنده زندگی نمایند. این دو باهم تفاوت بسیار دارد.
👇
ببینید فرق تا کجاست : در آمریکا که یکصدوسیملیون مردمست تنها دو حزب هست و تا آنجا که ما میدانیم سومی پیدا نشده. ولی در ایران هر زمان که فرصتی پیش آید در اندکزمانی بیست و سی حزب بیشتر پدید میآید. چرا چنینست؟.. برای اینکه آن آمریکایی معنی حزب را میداند. میداند که حزب برای هوسبازی نیست و برای همدست بودن [و] برهایی کشور کوشیدنست و اینست مادامی که یک حزب دیگری در پیش هست و یک جمعیتی برای چنان کوشش آماده میباشد هر کسی بخود حق نمیدهد که با چند تن دست بهم دهد و یک دستهی نوینی پدید آورد. چه ، میداند که چنان کاری جز خیانت بکشور [3] نیست. با خود میاندیشد که من که امروز گردن بهمراهی با فلان جمعیت نمیگزارم و خودخواهی مانعم میشود دیگران نیز با جمعیتی که من خواهم ساخت همین رفتار را میکند و نتیجه آن میشود که صدها حزب ده نفری و بیست نفری پدید آید و جز کشاکش و نابسامانی سودی بدست نیاید. [4] آن آمریکایی آن را میداند و میفهمد و اینست حزب در آنجا بیش از دو تا نیست. ولی ایرانی از پستی اندیشه و کوتاهی همت این را نمیداند و آن رفتار را میکند که همگی میدانید و پیداست که چنین کسانی همسری با آنان نخواهند توانست. پیداست که سرنوشتی جز زیردستی پیدا نخواهد کرد. ما نیز همین را میگوییم.
(پرچم روزانه شمارهی 164)
🔹 پانوشتها :
1ـ اشاره به «بحران بزرگ» است که از سال 1929 تا جنگ جهانی دوم بدرازا کشید.
2ـ در آن زمان در شرق تودههایی همچون چینیان و کرهایان هنوز سر برنیفراشته بودند.
3ـ اصل : بخیانت کشور. دو شماره بعد همین جمله در نامهی یک خوانندهای راست گردانیده شده و «خیانت بکشور» آمده.
4ـ از مشروطه باز همیشه بدینسان رفتار شده و امروز حال بسیار بدتری پیدا کرده.
🌸
(پرچم روزانه شمارهی 164)
🔹 پانوشتها :
1ـ اشاره به «بحران بزرگ» است که از سال 1929 تا جنگ جهانی دوم بدرازا کشید.
2ـ در آن زمان در شرق تودههایی همچون چینیان و کرهایان هنوز سر برنیفراشته بودند.
3ـ اصل : بخیانت کشور. دو شماره بعد همین جمله در نامهی یک خوانندهای راست گردانیده شده و «خیانت بکشور» آمده.
4ـ از مشروطه باز همیشه بدینسان رفتار شده و امروز حال بسیار بدتری پیدا کرده.
🌸