📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸38ـ چگونه از کشاکش توده[ها] جلو می‌گیریم؟.. (یک از یک)
آقای کسروی دارنده‌ی پرچم
تحت عنوان «پیام بدانشمندان اروپا و آمریکا» در ده جزوه از روزنامه‌ی پرچم گفتار نوشته‌اید [1] که در جزوه‌ی نهم و دهم آن اظهار شده توده‌ها و نژادهای گیتی هر یک در کشور خود زیند و به آبادی آن کوشند و از جنگ و چیرگی دوری جُسته هنگام بروز اختلاف بطوری که بین افراد مردم بوسیله‌ی دادگاهها و یا داوری اشخاص رفع اختلاف می‌شود توده‌ها نیز رفع اختلاف نمایند.
من در این اندیشه‌ام که آیا در صورتی که توده‌ها و نژادها این پیشنهاد مقدس را گردن نهند (گرچه سختی آز و طمع و علو جاه و سایر مطامع بشری این امر را مشکل بنظر جلوه می‌دهد) آیا آن دادگاه از چه دادرسانی و در چه جایی سازمان یابد و یا از چه اشخاص داوری خواسته شود؟ آیا در صورتی که این اندیشه را چنین پاسخ باشد که نظیر جامعه‌ی ملل [2] در یکی از شهرهای جهان و از مردمان مختلف گیتی سازمان یابد و نیز مردمانی نیک سیرت برای داوری تعیین گردد آیا پای‌بندان [3] (ضامن) اجرای رأیی که آن دادگاه یا داورها خواهند داد کیست و چیست؟
داوری بین افراد و دادرسی بین آنها در هر کشوری دارای پای‌بندان اجرایی است که تمام قوای آن کشور در صورت سرپیچی ستمکار رأی صادره را قهراً اجرا می‌نمایند و تصور و اندیشه‌ی چنین پای‌بندانی برای اجراء رأی صادره از دادگاه یا داورها در مورد توده‌ها خیلی مشکل بنظر می‌رسد.
اگر پاسخ داده شود که در صورت چیرگی ستمکار ، سایر توده‌ها با توده و نژاد ستمدیده کمک نماید و بقوه‌ی قهریه رأی را بر ستمکار اجرا نماید بدیهی است توده و نژاد ستمکار چیرگی کرده بجنگ خواهد پرداخت و این همین اندیشه‌ای است که کنون نژادها را وادار بجنگ جهانسوز کرده. گذشته از افراد نوع بشر پرنده و چرنده و وحوش و طیور را تهدید و نابود می‌نمایند و خدا داند عاقبت این جنگ که روز بروز برحسب ظاهر بر عوامل شدت آن می‌افزاید چه خواهد شد. خواهشمندم اندیشه‌ای را که بنظر شما آمده بنویسید که توده‌ها و نژادها ضمن خواندن اصلِ پیشنهاد بخوانند و بدانند.
اهواز ـ سیدحسین امام ، وکیل دادگستری
پرچم : ما نخواسته‌ایم در آن رشته گفتارها همه‌ی سخنان خود را بگوییم و از چگونگی پدید آوردن دادگاه نیز گفتگو کنیم. در هر کاری نخست باید کوشید و زمینه برای آن آماده گردانید و پس از آنست که می‌توان از چگونگی بکار بستن گفتگو کرد.
امروز انبوه مردم از گوهر آدمی و از نیروی خرد ناآگاهند و چنین می‌دانند که زندگانی آدمیان همین باید بود که هست و بهتر از این نتواند بود. چنانکه خود شما بیاد «سختی آز و طمع و علو جاه و سایر مطامع بشری» افتاده چنان پیشرفتی را برای جهان دشوار می‌شناسید و باید گفت سخنانی را که ما درباره‌ی «جان و روان» نوشته‌ایم از یاد می‌برید. ما نشان داده‌ایم که آدمی اگر از سرشت جانی دارای آز و شکوه‌دوستی و کینه و رشک و مانند اینها است از سرشت روانی دارای خویهای بسیار ستوده‌ی نیکخواهی و غمخواری و راستی‌پژوهی و از خود‌گذشتگی و مانند اینها می‌باشد. پس چرا این خویها را بدیده می‌گیرید و اینها را نمی‌گیرید؟!.
امروز مانع بزرگ همین بدگمانیها است که در دلها پیدا شده و ما پیش از همه باید بچاره‌ی اینها کوشیم و دانشمندان و بخردان را در هر کجا که هستند با خود هم‌اندیشه گردانیم تا بدینسان زمینه آماده شود.
یک نکته‌ی بسیار مهم آنست که تا مردمان اینند که هستند ـ که زندگانی را نبرد می‌شمارند ، و آدمی را نیکی‌پذیر نمی‌دانند ، و هر کسی تنها آسایش خود را می‌خواهد و توده‌های بزرگ و نیرومند هر یکی در اندیشه‌ی چیرگی به ناتوانان است و توده‌های ناتوان گردن بخواری و زبونی می‌نهند ، و دانشمندان و بخردان خود را کنار کشیده رشته‌ی کارها را بسیاستمداران وامی‌گزارند ـ آن آرزوی ما پیشرفتی نخواهد داشت و اینست ما باید نخست بکوشیم و این سنگها را از جلو برداریم ، و ما اکنون در این کوشش می‌باشیم.
کوتاه سخن آنکه ما امروز نباید گفتگو از چگونگی چنان دادگاهی بنماییم. در هنگام خود بآن گفتگو خواهیم رسید.
اما اینکه می‌نویسید : اگر کشاکش درمیان دو توده رخ داد و توده‌های دیگر بتوده‌ی ستمدیده یاوری کردند از همینجا جنگ پیش خواهد آمد می‌گوییم : بیاید. آن جنگیست که با بدی و ستمگری می‌رود و نباید از آن باک داشت ، و چنان جنگی بزودی و بآسانی بفیروزی توده‌های دادگر و بشکست توده‌ی ستمگر پایان می‌یابد. امروز را با آن زمان یکسان نتوان گرفت. دوباره می‌گویم : ما باید یک شورش [4] بزرگی در اندیشه‌ها پدید آورده حقایق زندگی را در دلها جا دهیم و این خود زمینه به هر نیکی آماده خواهد گردانید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 223)
👇
🖌 احمد کسروی
🔸38ـ چگونه از کشاکش توده[ها] جلو می‌گیریم؟.. (یک از یک)
آقای کسروی دارنده‌ی پرچم
تحت عنوان «پیام بدانشمندان اروپا و آمریکا» در ده جزوه از روزنامه‌ی پرچم گفتار نوشته‌اید [1] که در جزوه‌ی نهم و دهم آن اظهار شده توده‌ها و نژادهای گیتی هر یک در کشور خود زیند و به آبادی آن کوشند و از جنگ و چیرگی دوری جُسته هنگام بروز اختلاف بطوری که بین افراد مردم بوسیله‌ی دادگاهها و یا داوری اشخاص رفع اختلاف می‌شود توده‌ها نیز رفع اختلاف نمایند.
من در این اندیشه‌ام که آیا در صورتی که توده‌ها و نژادها این پیشنهاد مقدس را گردن نهند (گرچه سختی آز و طمع و علو جاه و سایر مطامع بشری این امر را مشکل بنظر جلوه می‌دهد) آیا آن دادگاه از چه دادرسانی و در چه جایی سازمان یابد و یا از چه اشخاص داوری خواسته شود؟ آیا در صورتی که این اندیشه را چنین پاسخ باشد که نظیر جامعه‌ی ملل [2] در یکی از شهرهای جهان و از مردمان مختلف گیتی سازمان یابد و نیز مردمانی نیک سیرت برای داوری تعیین گردد آیا پای‌بندان [3] (ضامن) اجرای رأیی که آن دادگاه یا داورها خواهند داد کیست و چیست؟
داوری بین افراد و دادرسی بین آنها در هر کشوری دارای پای‌بندان اجرایی است که تمام قوای آن کشور در صورت سرپیچی ستمکار رأی صادره را قهراً اجرا می‌نمایند و تصور و اندیشه‌ی چنین پای‌بندانی برای اجراء رأی صادره از دادگاه یا داورها در مورد توده‌ها خیلی مشکل بنظر می‌رسد.
اگر پاسخ داده شود که در صورت چیرگی ستمکار ، سایر توده‌ها با توده و نژاد ستمدیده کمک نماید و بقوه‌ی قهریه رأی را بر ستمکار اجرا نماید بدیهی است توده و نژاد ستمکار چیرگی کرده بجنگ خواهد پرداخت و این همین اندیشه‌ای است که کنون نژادها را وادار بجنگ جهانسوز کرده. گذشته از افراد نوع بشر پرنده و چرنده و وحوش و طیور را تهدید و نابود می‌نمایند و خدا داند عاقبت این جنگ که روز بروز برحسب ظاهر بر عوامل شدت آن می‌افزاید چه خواهد شد. خواهشمندم اندیشه‌ای را که بنظر شما آمده بنویسید که توده‌ها و نژادها ضمن خواندن اصلِ پیشنهاد بخوانند و بدانند.
اهواز ـ سیدحسین امام ، وکیل دادگستری
پرچم : ما نخواسته‌ایم در آن رشته گفتارها همه‌ی سخنان خود را بگوییم و از چگونگی پدید آوردن دادگاه نیز گفتگو کنیم. در هر کاری نخست باید کوشید و زمینه برای آن آماده گردانید و پس از آنست که می‌توان از چگونگی بکار بستن گفتگو کرد.
امروز انبوه مردم از گوهر آدمی و از نیروی خرد ناآگاهند و چنین می‌دانند که زندگانی آدمیان همین باید بود که هست و بهتر از این نتواند بود. چنانکه خود شما بیاد «سختی آز و طمع و علو جاه و سایر مطامع بشری» افتاده چنان پیشرفتی را برای جهان دشوار می‌شناسید و باید گفت سخنانی را که ما درباره‌ی «جان و روان» نوشته‌ایم از یاد می‌برید. ما نشان داده‌ایم که آدمی اگر از سرشت جانی دارای آز و شکوه‌دوستی و کینه و رشک و مانند اینها است از سرشت روانی دارای خویهای بسیار ستوده‌ی نیکخواهی و غمخواری و راستی‌پژوهی و از خود‌گذشتگی و مانند اینها می‌باشد. پس چرا این خویها را بدیده می‌گیرید و اینها را نمی‌گیرید؟!.
امروز مانع بزرگ همین بدگمانیها است که در دلها پیدا شده و ما پیش از همه باید بچاره‌ی اینها کوشیم و دانشمندان و بخردان را در هر کجا که هستند با خود هم‌اندیشه گردانیم تا بدینسان زمینه آماده شود.
یک نکته‌ی بسیار مهم آنست که تا مردمان اینند که هستند ـ که زندگانی را نبرد می‌شمارند ، و آدمی را نیکی‌پذیر نمی‌دانند ، و هر کسی تنها آسایش خود را می‌خواهد و توده‌های بزرگ و نیرومند هر یکی در اندیشه‌ی چیرگی به ناتوانان است و توده‌های ناتوان گردن بخواری و زبونی می‌نهند ، و دانشمندان و بخردان خود را کنار کشیده رشته‌ی کارها را بسیاستمداران وامی‌گزارند ـ آن آرزوی ما پیشرفتی نخواهد داشت و اینست ما باید نخست بکوشیم و این سنگها را از جلو برداریم ، و ما اکنون در این کوشش می‌باشیم.
کوتاه سخن آنکه ما امروز نباید گفتگو از چگونگی چنان دادگاهی بنماییم. در هنگام خود بآن گفتگو خواهیم رسید.
اما اینکه می‌نویسید : اگر کشاکش درمیان دو توده رخ داد و توده‌های دیگر بتوده‌ی ستمدیده یاوری کردند از همینجا جنگ پیش خواهد آمد می‌گوییم : بیاید. آن جنگیست که با بدی و ستمگری می‌رود و نباید از آن باک داشت ، و چنان جنگی بزودی و بآسانی بفیروزی توده‌های دادگر و بشکست توده‌ی ستمگر پایان می‌یابد. امروز را با آن زمان یکسان نتوان گرفت. دوباره می‌گویم : ما باید یک شورش [4] بزرگی در اندیشه‌ها پدید آورده حقایق زندگی را در دلها جا دهیم و این خود زمینه به هر نیکی آماده خواهد گردانید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 223)
👇
🔹 پانوشتها :
1ـ دفتر «پیام بدانشمندان اروپا و آمریکا» نخست بار در پرچم سال 1321 ، در گرماگرم جنگ جهانی دوم (1942) چاپ شد.
2ـ پس از جنگ جهانی یکم و پیش از بنیاد یافتن سازمان ملل متحد ، به پیشنهاد ویلسُن رئیس‌جمهور آمریکا و پشتیبانی دیگر دولتها جامعه‌ی ملل (The League of Nations) در کشور سوئیس بکار آغاز کرد که کمابیش همان خواستهای بنیادی سازمان ملل بویژه جلوگیری از جنگ را داشت و از این باره آن را پدر سازمان ملل می‌توان شمارد.
3ـ در اصل چنین آمده. درست آن «پایَندان» بمعنی «ضامن» است.
4ـ شورش معنی انقلاب دارد. اینکه گاهی کسانی آن را بمعنی آشوب بکار می‌برند غلط است.
🌸
1ـ دفتر «پیام بدانشمندان اروپا و آمریکا» نخست بار در پرچم سال 1321 ، در گرماگرم جنگ جهانی دوم (1942) چاپ شد.
2ـ پس از جنگ جهانی یکم و پیش از بنیاد یافتن سازمان ملل متحد ، به پیشنهاد ویلسُن رئیس‌جمهور آمریکا و پشتیبانی دیگر دولتها جامعه‌ی ملل (The League of Nations) در کشور سوئیس بکار آغاز کرد که کمابیش همان خواستهای بنیادی سازمان ملل بویژه جلوگیری از جنگ را داشت و از این باره آن را پدر سازمان ملل می‌توان شمارد.
3ـ در اصل چنین آمده. درست آن «پایَندان» بمعنی «ضامن» است.
4ـ شورش معنی انقلاب دارد. اینکه گاهی کسانی آن را بمعنی آشوب بکار می‌برند غلط است.
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 33ـ خود نمی‌کوشند و بکوشش دیگران نیز رشک می‌برند (یک از دو)
در ایران کسان بسیاری هستند که هیچ کوششی در راه توده و کشور نمی‌کنند و از علاقه‌مندی بکشور و توده تنها بآن بس می‌کنند که در این مجلس و آن مجلس گله کنند ، و از حال مردم بد گویند و از کمی خواروبار و گرانی نرخها و نزدیک شدن جنگ و مانند اینها سخن رانده تأسف نمایند و بهمین کار اکتفا کنند. دسته‌ی انبوهی از مردم این حال را دارند و با این غفلت و نادانی روزگار بسر می‌دهند ، و این نمی‌دانند که وظایفی در گردن دارند و یک مردی چنانکه باید مقید بخاندان خود باشد و آسایش زن و فرزندان خود را فراهم گرداند باید مقید بکشور و توده‌ی خود نیز باشد و آزادی و آبادی کشور و آسایش و خرسندی توده را آرزوی خود شناخته در راه آن کوششهایی کند. بخصوص هنگامی که روزهای سختی برای کشور پیش می‌آید ، و بخصوص هنگامی که یک دسته‌ای بکوششهایی پرداخته‌اند که باید با آنان همدستی نماید. این نمی‌دانند که یک چنین واجبی نیز بگردن ایشانست که اگر انجام ندهند در اینجهان پست و بدنام و در آنجهان نزد خدای بزرگ شرمنده و گرفتار خواهند بود.
آری دسته‌ی انبوهی از مردم گرفتار این غفلت و نادانی هستند و بسیار شگفت است که گمان هیچ تقصیری بخود نمی‌برند و با یک پیشانی باز با آدم روبرو می‌شوند. بلکه در دلهای خود ما را که بچنین کوششی برخاسته‌ایم مورد نکوهش می‌سازند. این یک نمونه‌ی دیگریست که اینان معنی زندگی را نمی‌دانند و در چهل سالگی و پنجاه سالگی فهم و مایه‌ی کودکان را دارند ، بلکه اگر پرده‌پوشی ننماییم اینان ارزش آدمیگری را از دست داده خود را همپایه‌ی چهارپایان گردانیده‌اند. این شیوه‌ی زندگانی چهارپایانست که سر پایین انداخته می‌خورند و می‌نوشند و می‌خوابند و کام می‌گزارند و در اندیشه‌ی هیچی نبوده سرنوشت خود را حواله بحوادث می‌نمایند.
جای بسیار افسوسست که چنین انحطاطی رخ داده ، و افسوس‌آورتر از این آنست که کسانی باین اندازه هم بس نکرده نه تنها خود بکوششی نمی‌پردازند و بکوششهای ما همراهی نمی‌نمایند باین تلاشهای ما نیز رشک می‌برند و کینه‌ی ما را در دل جا می‌دهند ، و برخی از آنان از آزار و کارشکنی هم بازنمی‌ایستند و هر کجا کسی را از همراهان ما پیدا کردند خنجر زبان را تیز کرده همچون کژدم که از نیش زدن لذت می‌برد زخمهای پیاپی می‌زنند. گاهی نیز سالوسانه بنزد من می‌آیند و بنام دلسوزی زبان بشماتت باز می‌کنند و با این رفتار پست دلهای خود را از رشک و کینه تهی می‌گردانند.
چند روز پیش یکی بنزد من آمده می‌گوید : «بسیار لاغر شده‌اید» می‌گویم : من از نخست لاغر بودم و این چند روزه هم بیخوابیها لاغرترم گردانیده. می‌گوید : «نه! ... اصلاً شما زحمت بیهوده می‌کشید. این مردم که نخواهند شد ..» از این جمله مقصودش را دریافتم و جلوش را گرفته گفتم : شما با مردم چه کار دارید؟!.. از خودتان گفتگو کنید .. خودتان آیا می‌شوید یا نه؟!.. ما راه اصلاح را آن می‌دانیم که هر کسی نخست بخود پردازد. آیا تو خودت می‌خواهی نیک شوی یا نه؟! ما اکنون در مرحله‌ی پیراستن اندیشه‌ها می‌باشیم و می‌خواهیم نخست باین پراکندگیها چاره کنیم و اینست یک رشته حقایقی را با دلیلهای روشن انتشار می‌دهیم که در دلها جای گیرد و جانشین آن پندارهای پوچ و پراکنده گردد ـ بگو ببینم تو خودت این حقایق را پذیرفته‌ای یا نه؟!.. از خودت گفتگو کن ... از آنسوی تو از کجا می‌گویی این مردم نمی‌شوند؟!.. چه دلیلی باین گفته‌ی خود داری؟!.. تاکنون که آزمود که دید نشد؟!.. از هزار سال باین طرف در ایران کدام دسته‌ای برای اصلاح برخاسته‌اند؟!.. کدام کوششهایی در این باره بکار برده‌اند؟!..
👇
🖌 احمد کسروی
🔸 33ـ خود نمی‌کوشند و بکوشش دیگران نیز رشک می‌برند (یک از دو)
در ایران کسان بسیاری هستند که هیچ کوششی در راه توده و کشور نمی‌کنند و از علاقه‌مندی بکشور و توده تنها بآن بس می‌کنند که در این مجلس و آن مجلس گله کنند ، و از حال مردم بد گویند و از کمی خواروبار و گرانی نرخها و نزدیک شدن جنگ و مانند اینها سخن رانده تأسف نمایند و بهمین کار اکتفا کنند. دسته‌ی انبوهی از مردم این حال را دارند و با این غفلت و نادانی روزگار بسر می‌دهند ، و این نمی‌دانند که وظایفی در گردن دارند و یک مردی چنانکه باید مقید بخاندان خود باشد و آسایش زن و فرزندان خود را فراهم گرداند باید مقید بکشور و توده‌ی خود نیز باشد و آزادی و آبادی کشور و آسایش و خرسندی توده را آرزوی خود شناخته در راه آن کوششهایی کند. بخصوص هنگامی که روزهای سختی برای کشور پیش می‌آید ، و بخصوص هنگامی که یک دسته‌ای بکوششهایی پرداخته‌اند که باید با آنان همدستی نماید. این نمی‌دانند که یک چنین واجبی نیز بگردن ایشانست که اگر انجام ندهند در اینجهان پست و بدنام و در آنجهان نزد خدای بزرگ شرمنده و گرفتار خواهند بود.
آری دسته‌ی انبوهی از مردم گرفتار این غفلت و نادانی هستند و بسیار شگفت است که گمان هیچ تقصیری بخود نمی‌برند و با یک پیشانی باز با آدم روبرو می‌شوند. بلکه در دلهای خود ما را که بچنین کوششی برخاسته‌ایم مورد نکوهش می‌سازند. این یک نمونه‌ی دیگریست که اینان معنی زندگی را نمی‌دانند و در چهل سالگی و پنجاه سالگی فهم و مایه‌ی کودکان را دارند ، بلکه اگر پرده‌پوشی ننماییم اینان ارزش آدمیگری را از دست داده خود را همپایه‌ی چهارپایان گردانیده‌اند. این شیوه‌ی زندگانی چهارپایانست که سر پایین انداخته می‌خورند و می‌نوشند و می‌خوابند و کام می‌گزارند و در اندیشه‌ی هیچی نبوده سرنوشت خود را حواله بحوادث می‌نمایند.
جای بسیار افسوسست که چنین انحطاطی رخ داده ، و افسوس‌آورتر از این آنست که کسانی باین اندازه هم بس نکرده نه تنها خود بکوششی نمی‌پردازند و بکوششهای ما همراهی نمی‌نمایند باین تلاشهای ما نیز رشک می‌برند و کینه‌ی ما را در دل جا می‌دهند ، و برخی از آنان از آزار و کارشکنی هم بازنمی‌ایستند و هر کجا کسی را از همراهان ما پیدا کردند خنجر زبان را تیز کرده همچون کژدم که از نیش زدن لذت می‌برد زخمهای پیاپی می‌زنند. گاهی نیز سالوسانه بنزد من می‌آیند و بنام دلسوزی زبان بشماتت باز می‌کنند و با این رفتار پست دلهای خود را از رشک و کینه تهی می‌گردانند.
چند روز پیش یکی بنزد من آمده می‌گوید : «بسیار لاغر شده‌اید» می‌گویم : من از نخست لاغر بودم و این چند روزه هم بیخوابیها لاغرترم گردانیده. می‌گوید : «نه! ... اصلاً شما زحمت بیهوده می‌کشید. این مردم که نخواهند شد ..» از این جمله مقصودش را دریافتم و جلوش را گرفته گفتم : شما با مردم چه کار دارید؟!.. از خودتان گفتگو کنید .. خودتان آیا می‌شوید یا نه؟!.. ما راه اصلاح را آن می‌دانیم که هر کسی نخست بخود پردازد. آیا تو خودت می‌خواهی نیک شوی یا نه؟! ما اکنون در مرحله‌ی پیراستن اندیشه‌ها می‌باشیم و می‌خواهیم نخست باین پراکندگیها چاره کنیم و اینست یک رشته حقایقی را با دلیلهای روشن انتشار می‌دهیم که در دلها جای گیرد و جانشین آن پندارهای پوچ و پراکنده گردد ـ بگو ببینم تو خودت این حقایق را پذیرفته‌ای یا نه؟!.. از خودت گفتگو کن ... از آنسوی تو از کجا می‌گویی این مردم نمی‌شوند؟!.. چه دلیلی باین گفته‌ی خود داری؟!.. تاکنون که آزمود که دید نشد؟!.. از هزار سال باین طرف در ایران کدام دسته‌ای برای اصلاح برخاسته‌اند؟!.. کدام کوششهایی در این باره بکار برده‌اند؟!..
👇
نگزاشت سخن من بپایان رسد و گفت : «خود شما نُه سالست می‌کوشید ، چه نتیجه برده‌اید؟!..» گفتم : چه نتیجه‌ای می‌خواستی ببریم؟!.. شما نتیجه را معنی کنید. ما نُه سالست می‌کوشیم و از کوششهای خود هم نتیجه برداشته‌ایم. ما با سوزن کوه می‌کنیم. ما درمیان چهارده کیش و چند مسلک و چند بدآموزی ایستاده می‌گوییم : باید همه‌ی اینها از دلها بیرون رود و حقایق جای آنها را گیرد و تاکنون آن توانسته‌ایم که آواز خود را بگوش دهها هزار و صدها هزار کسان برسانیم و هزارها کسان را با خود همراه گردانیم. آیا این نتیجه نیست؟!.. اینکه چنین کوششی در برابر صدها فشار و کارشکنی و دشمنی پایداری نموده و از میان نرفته خود یک فیروزی بزرگی می‌باشد. شما اگر یک مرد بافهمی هستید و غرضی در دل ندارید ، ببینید دیگران در راه پیشرفت مقاصد خود (مقاصدی که در برابر اندیشه‌های ما بسیار بی‌ارزش است) چه تلاشها بکار می‌برند و چه جانفشانیها می‌نمایند. بیست و سی سال می‌کوشند و ملیونها جوان را بکشتن می‌دهند و باز نومید نمی‌گردند. شما می‌گویید ما چون در نُه سال بهمه‌ی مقاصد خود دست نیافته‌ایم این را دلیل نافیروزی شماریم و با شما هم‌آواز گردیده بگوییم : «این مردم نمی‌شوند!». ولی این یک چشمداشت بسیار بیخردانه‌ایست که از ما می‌کنید. بخصوص که ما نیک می‌دانیم این سخنان از دلهای پاک برنمی‌خیزد و آنچه شما و دیگران را باین گفته و مانندش وامی‌دارد جز رشک پلید و خودخواهی و نادانی نیست. اینها را گفته با تحقیر از پیش خود دورش راندم.
🌸
🌸
📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸39ـ خرده‌گیری و پاسخ آن (یک از چهار)
یکی با دستینه‌ی «الداعی عبدالله» نامهای نوشته و چنین می‌گوید : «شما در جریده‌تان جمع بین اضداد کرده‌اید : زیرا از یک طرف عکسهای مشروطه‌خواهان را چاپ می‌کنید و طرفداری از مشروطه نشان می‌دهید. از یک طرف مردم را به دین دعوت می‌کنید. از یک طرف نیز حمایت و تعریف از شاه سابق می‌نمایید. در حالی که شاه مزبور هم مشروطه را پایمال گردانید و هم دین را معدوم ساخت. در زمان او روحانیت انقراض پذیرفت ...»
و چون لحن نامه بافرهنگانه است و نویسنده‌اش گویا در مشروطه از پیشگامان بوده با همه‌ی ناشناسی بهتر می‌دانیم بنوشته‌اش پاسخ دهیم و اینست بشرح پایین می‌پردازیم :
نویسنده‌ی نامه اگر در مشروطه پا درمیان داشته نیک می‌داند که مشروطه را در ایران بیش از همگی علما پدید آوردند. زیرا پیشگامان آن در تهران شادروانان بهبهانی و طباطبایی و سید جمال‌الدین افجه‌ای و شیخ محمدرضای قمی و حاجی شیخ مرتضا و دیگران بودند و از نجف نیز شادروانان آخوند خراسانی و حاجی تهرانی و حاجی شیخ مازندرانی یاوری و پشتیبانی بسیار نمودند. در آغاز جنبش ، انبوه علماء (اگر نگویم : همگی ایشان) هوادار مشروطه بودند و آن را یک پیشامد خدایی می‌شماردند.
با اینحال چند ماهی نگذشت که میان مشروطه‌خواهان با ملایان کشاکش سختی برخاست ، و ملایان به پیشوایی حاجی شیخ فضل‌الله نوری و حاجی میرزا حسن تبریزی به شاه عبدالعظیم رفته ، بست نشستند و با مجلس و مشروطه بدشمنی پرداختند و مشروطه‌خواهان را بابی و طبیعی و بیدین نامیدند و در هر جا میان ملایان و آزادیخواهان دو تیرگی افتاده کم‌کم کار بجنگ و خونریزی کشید که در تبریز ملایان بکوی دَوَچی گرد آمده انجمنی بنام اسلامیه برپا کردند و تفنگ بدست پیروان خود داده بجنگ واداشتند و چهار ماه بیشتر درمیان کویها خونریزی می‌شد تا ملایان شکست یافتند و از شهر بگریختند و آزادیخواهان فیروز درآمدند.
چرا چنین شد؟ ... چرا آن همدستی میانه‌ی آزادیخواهان با ملایان باین جنگ و خونریزی تبدیل یافت؟ ... علت را ما نیک می‌دانیم : ملایان در آغاز کار معنی مشروطه را نمی‌دانستند و چنان می‌پنداشتند که آن جنبش بسود ایشانست و آزادیخواهان که می‌کوشیدند رشته‌ی کارها را از دست دربار بگیرند برای سپردن بدست ایشانست. ولی کم‌کم وارونه‌ی آن را دیده این دریافتند که آزادیخواهان خود یک دسته‌ی جدایی هستند و چنین می‌خواهند که رشته‌ی کارها جز در دست خودشان نباشد و بملایان نیز میدانی نخواهند داد و اینبود به رنجش و دشمنی برخاستند. از آنسوی آزادیخواهان میانه‌ی مقاصد خود با گفته‌های ملایان تناقض آشکاری دیده هیچ‌گونه سازشی درمیانه پیدا نکردند. زیرا آزادیخواهان از روی عقیده‌ی دمکراسی ، حکومت (یا سررشته‌داری) را حق خودِ توده و اختیار آن را در دست مجلس شورا می‌شناختند و چنین می‌گفتند که هر فردی از ایرانیان باید فرمانبرداری از مجلس را بخود واجب داند ، و قانون اساسی و دیگر قانونها را محترم شمارد ، و هر کس در آرزوی پیشرفت کشور بوده از جان و دارایی خود در آن راه دریغ نگوید ، و کشتن و کشته شدن در راه کشور را مایه‌ی سرفرازی خود و خاندانش شناسد. در حالی که ملایان می‌گفتند : حکومت حق ماست و هر دولتی ـ چه استبدادی و چه دمکراسی ـ که بر روی کار آید جائر و غاصب می‌باشد. مردم باید مالیات باو ندهند ، بسربازی نروند ، اگر دستشان رسید از پول آن بدزدند ، هر کسی که در جنگهای دولتی کشته شود او را مرتد و بیدین می‌شماردند.
آن مقاصد آزادیخواهان بود و این گفته‌های ملایان که هیچ‌گونه سازشی با هم نتوانستی داشت ، و چون آزادیخواهان مردان خونگرمی بودند که با یک غیرت و مردانگی بکوشش برخاسته و پیشرفت و فیروزی کشور را یگانه آرزوی خود می‌دانستند اینبود ملایان را با آن گفته‌هاشان دشمن کشور می‌شناختند و برانداختن ایشان را بخود واجب می‌دانستند. از اینسوی ملایان نیز دستگاه خود را در شُرُف نابودی دیده از هیچ‌گونه دشمنی با آزادیخواهان خودداری نمی‌توانستند. این بود انگیزه‌ی آنکه همدستی درمیان آزادیخواهان مبدل بدشمنی و خونریزی گردید.
شنیدنی آنست که در این کشاکش و خونریزیها آقایان علمای سه‌گانه در نجف و سه سید در تهران و ثقةالاسلام و دیگران در تبریز پشتیبانی از آزادیخواهان می‌نمودند و با آنکه خود از گروه علما می‌بودند چون گفته‌های آنان را آشکاره بزیان کشور و زندگانی می‌دانستند جوانمردانه و پاکدلانه از آنان بیزاری می‌نمودند.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸39ـ خرده‌گیری و پاسخ آن (یک از چهار)
یکی با دستینه‌ی «الداعی عبدالله» نامهای نوشته و چنین می‌گوید : «شما در جریده‌تان جمع بین اضداد کرده‌اید : زیرا از یک طرف عکسهای مشروطه‌خواهان را چاپ می‌کنید و طرفداری از مشروطه نشان می‌دهید. از یک طرف مردم را به دین دعوت می‌کنید. از یک طرف نیز حمایت و تعریف از شاه سابق می‌نمایید. در حالی که شاه مزبور هم مشروطه را پایمال گردانید و هم دین را معدوم ساخت. در زمان او روحانیت انقراض پذیرفت ...»
و چون لحن نامه بافرهنگانه است و نویسنده‌اش گویا در مشروطه از پیشگامان بوده با همه‌ی ناشناسی بهتر می‌دانیم بنوشته‌اش پاسخ دهیم و اینست بشرح پایین می‌پردازیم :
نویسنده‌ی نامه اگر در مشروطه پا درمیان داشته نیک می‌داند که مشروطه را در ایران بیش از همگی علما پدید آوردند. زیرا پیشگامان آن در تهران شادروانان بهبهانی و طباطبایی و سید جمال‌الدین افجه‌ای و شیخ محمدرضای قمی و حاجی شیخ مرتضا و دیگران بودند و از نجف نیز شادروانان آخوند خراسانی و حاجی تهرانی و حاجی شیخ مازندرانی یاوری و پشتیبانی بسیار نمودند. در آغاز جنبش ، انبوه علماء (اگر نگویم : همگی ایشان) هوادار مشروطه بودند و آن را یک پیشامد خدایی می‌شماردند.
با اینحال چند ماهی نگذشت که میان مشروطه‌خواهان با ملایان کشاکش سختی برخاست ، و ملایان به پیشوایی حاجی شیخ فضل‌الله نوری و حاجی میرزا حسن تبریزی به شاه عبدالعظیم رفته ، بست نشستند و با مجلس و مشروطه بدشمنی پرداختند و مشروطه‌خواهان را بابی و طبیعی و بیدین نامیدند و در هر جا میان ملایان و آزادیخواهان دو تیرگی افتاده کم‌کم کار بجنگ و خونریزی کشید که در تبریز ملایان بکوی دَوَچی گرد آمده انجمنی بنام اسلامیه برپا کردند و تفنگ بدست پیروان خود داده بجنگ واداشتند و چهار ماه بیشتر درمیان کویها خونریزی می‌شد تا ملایان شکست یافتند و از شهر بگریختند و آزادیخواهان فیروز درآمدند.
چرا چنین شد؟ ... چرا آن همدستی میانه‌ی آزادیخواهان با ملایان باین جنگ و خونریزی تبدیل یافت؟ ... علت را ما نیک می‌دانیم : ملایان در آغاز کار معنی مشروطه را نمی‌دانستند و چنان می‌پنداشتند که آن جنبش بسود ایشانست و آزادیخواهان که می‌کوشیدند رشته‌ی کارها را از دست دربار بگیرند برای سپردن بدست ایشانست. ولی کم‌کم وارونه‌ی آن را دیده این دریافتند که آزادیخواهان خود یک دسته‌ی جدایی هستند و چنین می‌خواهند که رشته‌ی کارها جز در دست خودشان نباشد و بملایان نیز میدانی نخواهند داد و اینبود به رنجش و دشمنی برخاستند. از آنسوی آزادیخواهان میانه‌ی مقاصد خود با گفته‌های ملایان تناقض آشکاری دیده هیچ‌گونه سازشی درمیانه پیدا نکردند. زیرا آزادیخواهان از روی عقیده‌ی دمکراسی ، حکومت (یا سررشته‌داری) را حق خودِ توده و اختیار آن را در دست مجلس شورا می‌شناختند و چنین می‌گفتند که هر فردی از ایرانیان باید فرمانبرداری از مجلس را بخود واجب داند ، و قانون اساسی و دیگر قانونها را محترم شمارد ، و هر کس در آرزوی پیشرفت کشور بوده از جان و دارایی خود در آن راه دریغ نگوید ، و کشتن و کشته شدن در راه کشور را مایه‌ی سرفرازی خود و خاندانش شناسد. در حالی که ملایان می‌گفتند : حکومت حق ماست و هر دولتی ـ چه استبدادی و چه دمکراسی ـ که بر روی کار آید جائر و غاصب می‌باشد. مردم باید مالیات باو ندهند ، بسربازی نروند ، اگر دستشان رسید از پول آن بدزدند ، هر کسی که در جنگهای دولتی کشته شود او را مرتد و بیدین می‌شماردند.
آن مقاصد آزادیخواهان بود و این گفته‌های ملایان که هیچ‌گونه سازشی با هم نتوانستی داشت ، و چون آزادیخواهان مردان خونگرمی بودند که با یک غیرت و مردانگی بکوشش برخاسته و پیشرفت و فیروزی کشور را یگانه آرزوی خود می‌دانستند اینبود ملایان را با آن گفته‌هاشان دشمن کشور می‌شناختند و برانداختن ایشان را بخود واجب می‌دانستند. از اینسوی ملایان نیز دستگاه خود را در شُرُف نابودی دیده از هیچ‌گونه دشمنی با آزادیخواهان خودداری نمی‌توانستند. این بود انگیزه‌ی آنکه همدستی درمیان آزادیخواهان مبدل بدشمنی و خونریزی گردید.
شنیدنی آنست که در این کشاکش و خونریزیها آقایان علمای سه‌گانه در نجف و سه سید در تهران و ثقةالاسلام و دیگران در تبریز پشتیبانی از آزادیخواهان می‌نمودند و با آنکه خود از گروه علما می‌بودند چون گفته‌های آنان را آشکاره بزیان کشور و زندگانی می‌دانستند جوانمردانه و پاکدلانه از آنان بیزاری می‌نمودند.
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 33ـ خود نمی‌کوشند و بکوشش دیگران نیز رشک می‌برند (دو از دو)
کسانی از آنان از مجادله لذت می‌برند و پافشاری دارند که بر سر هر گفتگویی بحث و جدل پیش آورند. تاکنون بارها گفته‌ایم ، خدا بآدمی خرد داده تا هر سخنی که شنید بداوری آن سپارد و اگر براست یافت بیدرنگ بپذیرد ، بارها گفته‌ایم : این پراکندگی اندیشه‌ها که شما گرفتارش هستید چاره‌ای جز این ندارد که حقایقی بیرون آید و این پندارهای پراکنده از میان رود و شما اگر رستگاری می‌خواهید باید از پذیرفتن حقایق سر بازنزنید ، بارها گفته‌ایم مجادله و پیکار هیچ نتیجه‌ای ندارد و جز نشان نادانی یک کسی نتواند بود ـ با این حال گروهی بجای آنکه سخنان ما را نیک بیندیشند و داوری کنند و اگر پرسشی پیدا کردند بنویسند و اگر ایرادی یافتند بپرسند تنها درپی آنند که یکی را از یاران ما بدست آورند و بمجادله و هیاهو پردازند و بلکه گفتگو را بزباندرازیها و عیبجوییهای شخصی بکشانند.
یکی از یاران می‌گوید : بمجلسی رفتم دیدم گفتگو از نوشته‌های شماست و بدگوییهایی می‌کنند. این یکی خاموش نگردیده آن دیگری بسخن می‌پردازد. من خود را ناآشنا نموده گفتم مطلب بر سر چیست؟.. این بدگویی به چه عنوانست؟.. گفتند او می‌گوید : شاعر نباشد ، صوفی نباشد ، فلسفه نباشد ، مذهب نباشد. گفتم : بهمین عبارتها نوشته است؟!.. یکی از ایشان که زباندارتر بود گفت : بهمین عبارتها ننوشته مطالب مفصلی نوشته که نتیجه‌اش این عبارتها می‌شود. گفتم خواهش می‌کنم یکی از نوشته‌های او را بمن نشان دهید. نخست گوش نمی‌دادند ولی چون ایستادگی نمودم رفتند و یک جلد کتاب «راه رستگاری» آوردند. من آن را گرفتم و قدری ورق زدم و گفتم : راست می‌گویید. این با صوفیگری و فلسفه و شعرای خراباتی و بسیار چیزهای دیگر مخالف است. ولی من می‌بینم برای هر مطلبی دلیلها می‌آورد پس بهتر است از این دلیلها گفتگو کنید که آیا راست است یا نه؟.. این را گفته آغاز کردم گفتار پانزدهم را که درباره‌ی صوفیگری است خواندن ، و چون چند جمله‌ای می‌خواندم می‌گفتم خوب باین چه باید گفت؟!.. اینکه دلیل می‌آورد؟.. بدینسان یک صفحه بیشتر را خواندم و بسیاری از حاضران نرم گردیدند و بخاموشی گراییدند. ولی یک تن بهیاهو برخاسته چنین گفت : این دلیلها برای خود او خوبست ما مجبور نیستیم که دلیلهای او را بپذیریم. گفتم عجب سخنی می‌شنوم. چطور مجبور نیستید دلیلها را بپذیرید؟!. مگر دلیل هندوانه یا خربزه‌ی دکان بقالست که شما مختار باشید بخرید یا نخرید؟!.. آن مردمی که خود را در پذیرفتن و نپذیرفتن دلیل آزاد شمارند و در برابر حقایق بهیاهوی پردازند سرنوشتشان همین باشد که درمیان بیست‌ملیون ، ده تن با یک اندیشه و باور پیدا نشود و در سختترین روزی نیز همدستی نتوانند ، و اینست همیشه در برابر حوادث شکست خورند و لگدمال دیگران گردند. دیدم با این سخن نیز رام نشد و این بار عنوانهای دیگری پیش آورد و اینبود رشته‌ی سخن را بریدیم و از مجلس برخاستم.
این نمونه‌ای از نادانیهای ایشانست. ببینید برای خودخواهی و کینه‌ورزی تا چه اندازه از فهم و خرد دور می‌افتند : «ما مجبور نیستیم دلیلهای او را بپذیریم» بیهوده نیست که یک توده بدینسان خوار و بی‌ارج گردیده. بیهوده نیست که همچون حشرات لگدمال و نابود می‌گردد. این سزای آن پستیها و نادانیهاییست که ما یک نمونه‌اش را شرح می‌دهیم.
من بارها یادآوری کرده‌ام و بار دیگر یادآوری می‌کنم که با اینگونه کسان بگفتگو نباید پرداخت. همینکه کسی را دیدیم درپی فهمیدن حقایق نیست و گوش بدلیل نمی‌دهد باید بیکبار ازو چشم پوشید و رشته‌ی گفتگو را برید. یکی از چیزهایی که در آیین ما نارواست چَخِش (مجادله) می‌باشد که باید سخت پرهیز داشت بخصوص با نادانانی که ببدگوییها و عیبجوییهای شخصی می‌پردازند. این نادانان پستتر از آنند که ما با ایشان سخنی رانیم. آری ما باید بنشر حقایق کوشیم و این را یک وظیفه‌ی خدایی شناسیم. ولی این وظیفه در جاییست که کسی را شایسته‌ی حقایق یابیم ، و اینگونه کسان کم نیستند. اگر تیره‌درونان دلیل‌ناپذیر فراوانند پاکدرونان راستی‌پژوه نیز کم نمی‌باشند. اینست باید از آن تیره‌درونان درگذریم و باین راستی‌پژوهان پردازیم.
(پرچم روزانه شماره‌های 191 و 192)
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 33ـ خود نمی‌کوشند و بکوشش دیگران نیز رشک می‌برند (دو از دو)
کسانی از آنان از مجادله لذت می‌برند و پافشاری دارند که بر سر هر گفتگویی بحث و جدل پیش آورند. تاکنون بارها گفته‌ایم ، خدا بآدمی خرد داده تا هر سخنی که شنید بداوری آن سپارد و اگر براست یافت بیدرنگ بپذیرد ، بارها گفته‌ایم : این پراکندگی اندیشه‌ها که شما گرفتارش هستید چاره‌ای جز این ندارد که حقایقی بیرون آید و این پندارهای پراکنده از میان رود و شما اگر رستگاری می‌خواهید باید از پذیرفتن حقایق سر بازنزنید ، بارها گفته‌ایم مجادله و پیکار هیچ نتیجه‌ای ندارد و جز نشان نادانی یک کسی نتواند بود ـ با این حال گروهی بجای آنکه سخنان ما را نیک بیندیشند و داوری کنند و اگر پرسشی پیدا کردند بنویسند و اگر ایرادی یافتند بپرسند تنها درپی آنند که یکی را از یاران ما بدست آورند و بمجادله و هیاهو پردازند و بلکه گفتگو را بزباندرازیها و عیبجوییهای شخصی بکشانند.
یکی از یاران می‌گوید : بمجلسی رفتم دیدم گفتگو از نوشته‌های شماست و بدگوییهایی می‌کنند. این یکی خاموش نگردیده آن دیگری بسخن می‌پردازد. من خود را ناآشنا نموده گفتم مطلب بر سر چیست؟.. این بدگویی به چه عنوانست؟.. گفتند او می‌گوید : شاعر نباشد ، صوفی نباشد ، فلسفه نباشد ، مذهب نباشد. گفتم : بهمین عبارتها نوشته است؟!.. یکی از ایشان که زباندارتر بود گفت : بهمین عبارتها ننوشته مطالب مفصلی نوشته که نتیجه‌اش این عبارتها می‌شود. گفتم خواهش می‌کنم یکی از نوشته‌های او را بمن نشان دهید. نخست گوش نمی‌دادند ولی چون ایستادگی نمودم رفتند و یک جلد کتاب «راه رستگاری» آوردند. من آن را گرفتم و قدری ورق زدم و گفتم : راست می‌گویید. این با صوفیگری و فلسفه و شعرای خراباتی و بسیار چیزهای دیگر مخالف است. ولی من می‌بینم برای هر مطلبی دلیلها می‌آورد پس بهتر است از این دلیلها گفتگو کنید که آیا راست است یا نه؟.. این را گفته آغاز کردم گفتار پانزدهم را که درباره‌ی صوفیگری است خواندن ، و چون چند جمله‌ای می‌خواندم می‌گفتم خوب باین چه باید گفت؟!.. اینکه دلیل می‌آورد؟.. بدینسان یک صفحه بیشتر را خواندم و بسیاری از حاضران نرم گردیدند و بخاموشی گراییدند. ولی یک تن بهیاهو برخاسته چنین گفت : این دلیلها برای خود او خوبست ما مجبور نیستیم که دلیلهای او را بپذیریم. گفتم عجب سخنی می‌شنوم. چطور مجبور نیستید دلیلها را بپذیرید؟!. مگر دلیل هندوانه یا خربزه‌ی دکان بقالست که شما مختار باشید بخرید یا نخرید؟!.. آن مردمی که خود را در پذیرفتن و نپذیرفتن دلیل آزاد شمارند و در برابر حقایق بهیاهوی پردازند سرنوشتشان همین باشد که درمیان بیست‌ملیون ، ده تن با یک اندیشه و باور پیدا نشود و در سختترین روزی نیز همدستی نتوانند ، و اینست همیشه در برابر حوادث شکست خورند و لگدمال دیگران گردند. دیدم با این سخن نیز رام نشد و این بار عنوانهای دیگری پیش آورد و اینبود رشته‌ی سخن را بریدیم و از مجلس برخاستم.
این نمونه‌ای از نادانیهای ایشانست. ببینید برای خودخواهی و کینه‌ورزی تا چه اندازه از فهم و خرد دور می‌افتند : «ما مجبور نیستیم دلیلهای او را بپذیریم» بیهوده نیست که یک توده بدینسان خوار و بی‌ارج گردیده. بیهوده نیست که همچون حشرات لگدمال و نابود می‌گردد. این سزای آن پستیها و نادانیهاییست که ما یک نمونه‌اش را شرح می‌دهیم.
من بارها یادآوری کرده‌ام و بار دیگر یادآوری می‌کنم که با اینگونه کسان بگفتگو نباید پرداخت. همینکه کسی را دیدیم درپی فهمیدن حقایق نیست و گوش بدلیل نمی‌دهد باید بیکبار ازو چشم پوشید و رشته‌ی گفتگو را برید. یکی از چیزهایی که در آیین ما نارواست چَخِش (مجادله) می‌باشد که باید سخت پرهیز داشت بخصوص با نادانانی که ببدگوییها و عیبجوییهای شخصی می‌پردازند. این نادانان پستتر از آنند که ما با ایشان سخنی رانیم. آری ما باید بنشر حقایق کوشیم و این را یک وظیفه‌ی خدایی شناسیم. ولی این وظیفه در جاییست که کسی را شایسته‌ی حقایق یابیم ، و اینگونه کسان کم نیستند. اگر تیره‌درونان دلیل‌ناپذیر فراوانند پاکدرونان راستی‌پژوه نیز کم نمی‌باشند. اینست باید از آن تیره‌درونان درگذریم و باین راستی‌پژوهان پردازیم.
(پرچم روزانه شماره‌های 191 و 192)
🌸
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ7 🌑
علتهای افزایش بیکاری و کاهش تولید
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای پیش ، از علتهای این پیشامد افسوس‌آور گفتگو کردیم. آنگاه سخن به بیکاری و دستمزد ناچیز کارگران و کارکنان رسید. بیکاری و دستمزد ناچیز را هرچند جداشان گیریم باز پیوستگیها باهم دارند. اکنون بهترست درباره‌ی علت هر کدام بررسی بیشتر و بهتری کنیم.
پیشتر گفتیم دولت باید جلو مفتخواری و کارهای بیهوده ـ کارهایی که توده را سودی از آن نیست ـ بگیرد. این یکی از وظایف اوست. اگر چنین شود ، همه ناچار خواهند بود بکارهایی برخیزند که توده به آن نیازمند است. ولی ما در دولتهای 57 تاکنون نه تنها چنین رفتارهایی ندیده‌ایم بلکه وارونه‌اش را دیده و می‌بینیم. کافیست ما به ردیفهای بودجه بنگریم. این سازمانها و «ستاد»هایی که بودجه‌های هنگفتی می‌گیرند کدام یک برای کشور دربایست می‌باشد؟! نیمی از آنها جز برای تبلیغ اسلام (بخوانید دکان ملایان) نیست. جز برای پروردن مفتخوران نیست. در این تصمیمها مردم دخالتی ندارند. این کدام مردم بوده‌اند که تصمیم گرفته‌اند از سفره‌ی ایرانیان برداشت شده در پنج قاره‌ی جهان تبلیغ شیعیگری شود؟!
👇
علتهای افزایش بیکاری و کاهش تولید
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای پیش ، از علتهای این پیشامد افسوس‌آور گفتگو کردیم. آنگاه سخن به بیکاری و دستمزد ناچیز کارگران و کارکنان رسید. بیکاری و دستمزد ناچیز را هرچند جداشان گیریم باز پیوستگیها باهم دارند. اکنون بهترست درباره‌ی علت هر کدام بررسی بیشتر و بهتری کنیم.
پیشتر گفتیم دولت باید جلو مفتخواری و کارهای بیهوده ـ کارهایی که توده را سودی از آن نیست ـ بگیرد. این یکی از وظایف اوست. اگر چنین شود ، همه ناچار خواهند بود بکارهایی برخیزند که توده به آن نیازمند است. ولی ما در دولتهای 57 تاکنون نه تنها چنین رفتارهایی ندیده‌ایم بلکه وارونه‌اش را دیده و می‌بینیم. کافیست ما به ردیفهای بودجه بنگریم. این سازمانها و «ستاد»هایی که بودجه‌های هنگفتی می‌گیرند کدام یک برای کشور دربایست می‌باشد؟! نیمی از آنها جز برای تبلیغ اسلام (بخوانید دکان ملایان) نیست. جز برای پروردن مفتخوران نیست. در این تصمیمها مردم دخالتی ندارند. این کدام مردم بوده‌اند که تصمیم گرفته‌اند از سفره‌ی ایرانیان برداشت شده در پنج قاره‌ی جهان تبلیغ شیعیگری شود؟!
👇
Telegram
پاکدینی ـ احمد کسروی
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ 1 🌑
🖌 کوشاد تلگرام
ساعت 9 شب (شنبه 31 شهریور) ، معدن زغال سنگ شرکت «معدنجو» در طبس منفجر شد. کارگرانی که در آنجا کار می‌کردند نزدیک به هفتاد تن گزارش شده که تنها بیست تن از ایشان از مرگ رسته‌اند. گاریهای معدن…
🖌 کوشاد تلگرام
ساعت 9 شب (شنبه 31 شهریور) ، معدن زغال سنگ شرکت «معدنجو» در طبس منفجر شد. کارگرانی که در آنجا کار می‌کردند نزدیک به هفتاد تن گزارش شده که تنها بیست تن از ایشان از مرگ رسته‌اند. گاریهای معدن…
نمونه‌ای از به باد دادن درآمدهای کشور و مفتخورپروری را در بودجه‌ای که به سازمانها و ستادهای «فرهنگی مذهبی» داده‌اند می‌توان دید. از آنسو ، اقتصاد کشور در 46 سال گذشته بیشترین ناکاردانی و بی‌اعتنایی را بخود دیده است. زیرا بجای آنکه دیده شود اقتصاد را درست راهبری می‌کنند و بهبود می‌دهند ، آنچه دیده شده کم‌اعتنایی به تولید صنعتی و سودجوییهای شخصی بوده. روشنتر بگوییم : از ناکاردانی ، نادانی و پولپرستی یک بخش بزرگی از ثروت کشور را که کارگاهها و کارخانه‌های آن و تجربه‌ای که صنعت اندوخته بود به باد داده‌اند. در کشاورزی هم ناکاردانی و بی‌پروایی کم نکرده‌‌اند. لیکن چون ما در اینجا توجهمان به صنعت است ، بیش از همه از آن زمینه سخن بمیان خواهیم آورد.
👇
👇
داستان از آنجا آغاز شد که پنج ماه پس از بهمن 57 حاکمان «انقلابی» برای «حفاظت و توسعه‌ی صنایع ایران» «قانونی» به تصویب «شورای انقلاب» رسانیدند. از روی تبصره‌ی الف 2 ماده‌ی یک این قانون ، «صنایع و معادن بزرگی که صاحبان آن از طریق روابط غیرقانونی با رژیم گذشته ، استفاده نامشروع از امکانات و تضییع حقوق عمومی به ثروت‌های کلان دست یافته‌اند» باید مصادره شوند و دولت آنها را در دست گیرد.
در دیباچه‌ی این «قانون» سخنانی آمده که برای مردم در آن روز خوشنما بود. مثلاً آمده : «نظام گذشته ضمن حمایت ظاهری از صنایع کشور که به بهای نابودی کشاورزی به عمل می‌آورد آنها را به صورت وسائلی برای چپاول سرمایه‌های ملی به دست عمال خود و وابستگی اقتصاد ایران به سرمایه‌داری خارجی و مصرفی ساختن کشور درآورده بود. ... اینک نجات صنعت و اقتصاد کشور ایجاب می‌کند اقدامی قاطع در جهت احیاء و اداره‌ی صحیح و توسعه‌ی آنها به منظورهای ذیل به عمل آید :
الف : رعایت نظام اسلامی در مورد حقوق کار (آیا «نظام اسلامی در مورد حقوق کار» ، موضوع روشن و دانسته‌ا‌ی است؟! کتابی در این زمینه در دست می‌بود یا هر کسی با پندار خود می‌بایست آن را تفسیر کند؟!)
ب : خروج اقتصاد ایران از وابستگی به نفت و احراز استقلال از طریق تولید نیازهای داخلی تا سرحد خودکفایی و توسعه‌ی صادرات. (امروز نیک آشکار است که درآمدهای این کشور بیشترش از نفت و گاز است و اگر چنان درآمدهایی نداشت به چه فلاکتی دچار می‌گردید. آمدیم به «خودکفایی». این یک لاف و یک اندیشه‌ی گمراه یا افزار نیرنگ و فریب در آن دوره بود. هیچ کشوری بخودکفایی نرسیده و اساساً خواهان افتادن به چنان چاهی نیز نیست. فرض کنید کشوری خودکفا شد ، این بدان معنیست که با دیگران داد و ستدی نخواهد داشت. بلکه نیازی به همبستگی با دیگران نیز نخواهد دید. آیا چنین چیزی شدنیست؟! آیا این پندارپروری نیست؟! آری ، آدمهای غارنشین خودکفا بودند و در آن زندگانی ابتدایی نیازی به دیگران نداشتند. ولی آیا گامهای آدمی در راه پیشرفت و تمدن به سوی خودکفایی بوده یا به وارونه‌ی آن در راه «تقسیم کار» هرچه بیشتر و افزودن به همبستگی میان همنوعان؟! «توسعه‌ی صادرات» نیز چیزی نیست که مردمِ امروز فریب چنان واژه‌ای را بخورند و ندانند که تنها یک لاف بوده. باید پروا کرد که گام زدن در راه خودکفایی خود به معنای افزودن به تولید و در همان حال کاستن از واردات کالا است. آیا در این چهل و اند سال ما از واردات کالا کاسته‌ایم؟!. امروز همه می‌دانند اقتصاد کشور تا چه اندازه در این راه گام برداشته! تنها یک نکته در خودکفایی و بکار بردن این واژه هست که اگر در یک زمینه و یک کالا بکار برود غلط و لاف نیست. مثلاً بگویند ایران در زمینه‌ی تولید تخم‌مرغ یا شوینده‌ها به خودکفایی رسیده.).
ج : گسترش زمینه‌ی کار و اشتغال و تخصص. (اگر سخن پا در هوایی نبوده یکی بگوید : با چه برنامه‌ای و چه افزارهایی؟!)
د : قطع ید از عمال نظام استبدادی و استثمارگران. (نظام استبدادی؟!. این بدان معنیست که نویسندگانِ چنان جمله‌های بیپای انشایی درپی آن بودند که ، یک نظام دمکراسی بجای نظام استبدادی بنشانند. آیا در این آرزو فیروزی یافتند؟!. برای رسیدن به دمکراسی دهها بنیاد دیگری می‌بایست درست شود ، آیا در این زمینه‌ها کوششهایی شده؟! .. آمدیم به «قطع ید از عمال نظام استبدادی». بسیار نیک ، گیریم برخی از کارخانه‌داران با دربار روابط دوستانه‌ای داشتند و با پارتی‌بازی یا به عبارت امروز رانتخواری و رشوه دادن کارهاشان را پیش برده بودند. آیا اینگونه موارد نیازمند آن نبود که در دادگاه اثبات شود و بزهکار کیفر بیند؟! بیشتر آن کارخانه‌ها و شرکتها ، پس از مصادره سرگذشتشان به وضع افسوس‌آوری رسید ، جای پرسش است : آیا باید کشور و کارکنان آن کارخانه‌ها تاوان چنان گناههایی را بدهند؟!).
ﻫ : احتراز از دولت‌سالاری و تشویق و حمایت از فعالیتهای غیردولتی و ابتکار در بخش خصوصی».
چنانکه دیده می‌شود اینها همه یک رشته جمله‌های انشایی و «آرزومندانه» است (که بیشتر آنها را نیز از روی دست سوسیالیستها نوشته‌اند) و روی کاغذ خوشنماست ولی در کار دیده شده که چون هیچ برنامه و آرمانی نداشتند و با اینهمه خواسته‌اند آنها را «اسلامی» (بخوانید دکان ملایان) وانمایند ، اینبود چنان تصمیم ویرانگری گرفتند که فرجام آن کارخانه‌ها و شرکتها به وضع وخیم امروز کشید. آیا این بود «احیاء و اداره‌ی صحیح و توسعه‌ی» صنایع؟!
(فردا این گفتگو را دنبال خواهیم کرد)
.
در دیباچه‌ی این «قانون» سخنانی آمده که برای مردم در آن روز خوشنما بود. مثلاً آمده : «نظام گذشته ضمن حمایت ظاهری از صنایع کشور که به بهای نابودی کشاورزی به عمل می‌آورد آنها را به صورت وسائلی برای چپاول سرمایه‌های ملی به دست عمال خود و وابستگی اقتصاد ایران به سرمایه‌داری خارجی و مصرفی ساختن کشور درآورده بود. ... اینک نجات صنعت و اقتصاد کشور ایجاب می‌کند اقدامی قاطع در جهت احیاء و اداره‌ی صحیح و توسعه‌ی آنها به منظورهای ذیل به عمل آید :
الف : رعایت نظام اسلامی در مورد حقوق کار (آیا «نظام اسلامی در مورد حقوق کار» ، موضوع روشن و دانسته‌ا‌ی است؟! کتابی در این زمینه در دست می‌بود یا هر کسی با پندار خود می‌بایست آن را تفسیر کند؟!)
ب : خروج اقتصاد ایران از وابستگی به نفت و احراز استقلال از طریق تولید نیازهای داخلی تا سرحد خودکفایی و توسعه‌ی صادرات. (امروز نیک آشکار است که درآمدهای این کشور بیشترش از نفت و گاز است و اگر چنان درآمدهایی نداشت به چه فلاکتی دچار می‌گردید. آمدیم به «خودکفایی». این یک لاف و یک اندیشه‌ی گمراه یا افزار نیرنگ و فریب در آن دوره بود. هیچ کشوری بخودکفایی نرسیده و اساساً خواهان افتادن به چنان چاهی نیز نیست. فرض کنید کشوری خودکفا شد ، این بدان معنیست که با دیگران داد و ستدی نخواهد داشت. بلکه نیازی به همبستگی با دیگران نیز نخواهد دید. آیا چنین چیزی شدنیست؟! آیا این پندارپروری نیست؟! آری ، آدمهای غارنشین خودکفا بودند و در آن زندگانی ابتدایی نیازی به دیگران نداشتند. ولی آیا گامهای آدمی در راه پیشرفت و تمدن به سوی خودکفایی بوده یا به وارونه‌ی آن در راه «تقسیم کار» هرچه بیشتر و افزودن به همبستگی میان همنوعان؟! «توسعه‌ی صادرات» نیز چیزی نیست که مردمِ امروز فریب چنان واژه‌ای را بخورند و ندانند که تنها یک لاف بوده. باید پروا کرد که گام زدن در راه خودکفایی خود به معنای افزودن به تولید و در همان حال کاستن از واردات کالا است. آیا در این چهل و اند سال ما از واردات کالا کاسته‌ایم؟!. امروز همه می‌دانند اقتصاد کشور تا چه اندازه در این راه گام برداشته! تنها یک نکته در خودکفایی و بکار بردن این واژه هست که اگر در یک زمینه و یک کالا بکار برود غلط و لاف نیست. مثلاً بگویند ایران در زمینه‌ی تولید تخم‌مرغ یا شوینده‌ها به خودکفایی رسیده.).
ج : گسترش زمینه‌ی کار و اشتغال و تخصص. (اگر سخن پا در هوایی نبوده یکی بگوید : با چه برنامه‌ای و چه افزارهایی؟!)
د : قطع ید از عمال نظام استبدادی و استثمارگران. (نظام استبدادی؟!. این بدان معنیست که نویسندگانِ چنان جمله‌های بیپای انشایی درپی آن بودند که ، یک نظام دمکراسی بجای نظام استبدادی بنشانند. آیا در این آرزو فیروزی یافتند؟!. برای رسیدن به دمکراسی دهها بنیاد دیگری می‌بایست درست شود ، آیا در این زمینه‌ها کوششهایی شده؟! .. آمدیم به «قطع ید از عمال نظام استبدادی». بسیار نیک ، گیریم برخی از کارخانه‌داران با دربار روابط دوستانه‌ای داشتند و با پارتی‌بازی یا به عبارت امروز رانتخواری و رشوه دادن کارهاشان را پیش برده بودند. آیا اینگونه موارد نیازمند آن نبود که در دادگاه اثبات شود و بزهکار کیفر بیند؟! بیشتر آن کارخانه‌ها و شرکتها ، پس از مصادره سرگذشتشان به وضع افسوس‌آوری رسید ، جای پرسش است : آیا باید کشور و کارکنان آن کارخانه‌ها تاوان چنان گناههایی را بدهند؟!).
ﻫ : احتراز از دولت‌سالاری و تشویق و حمایت از فعالیتهای غیردولتی و ابتکار در بخش خصوصی».
چنانکه دیده می‌شود اینها همه یک رشته جمله‌های انشایی و «آرزومندانه» است (که بیشتر آنها را نیز از روی دست سوسیالیستها نوشته‌اند) و روی کاغذ خوشنماست ولی در کار دیده شده که چون هیچ برنامه و آرمانی نداشتند و با اینهمه خواسته‌اند آنها را «اسلامی» (بخوانید دکان ملایان) وانمایند ، اینبود چنان تصمیم ویرانگری گرفتند که فرجام آن کارخانه‌ها و شرکتها به وضع وخیم امروز کشید. آیا این بود «احیاء و اداره‌ی صحیح و توسعه‌ی» صنایع؟!
(فردا این گفتگو را دنبال خواهیم کرد)
.
📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸39ـ خرده‌گیری و پاسخ آن (دو از چهار)
در سال 1327[ق] و پس از آن ، دشمنی آزادیخواهان با ملایان باندازه‌ای بود که من یاد دارم در تبریز که مرکز آزادیخواهی ایران شده بود بسیاری از ملایان از خانه بیرون نمی‌آمدند و بجای عمامه کلاه بسر می‌گزاردند. لیکن در آن میان چون سپاه روس در ایران بود و دولت استبدادی روس از آن شور و تکانی که درمیان آزادیخواهان می‌دید بیم می‌کرد و بجلوگیری از آنان می‌کوشید از راههای نهانی بملایان پشتگرمی می‌داد که این خود داستان دیگری دارد که من در اینجا بآن نمی‌پردازم. لیکن سپس که در سال 1329 دولت روس اُلتیماتم به ایران داد و در نتیجه‌ی آن در تهران مجلس بسته گردید و دستگاه مشروطه برچیده شده و از آنسوی در تبریز و گیلان جنگ و خونریزی رخ داد روسها هر کس را از غیرتمندان بنام ایران بدست آوردند بدار زدند ، ملایان از این فرصت استفاده جسته بکینه‌جویی سختی از آزادیخواهان برخاستند. در تبریز این پیشامد را جشن بزرگی شمارده ملایان بدیدار همدیگر می‌شتافتند و چون بهم می‌رسیدند بشادمانی مصافحه می‌کردند و بخدا ستایش و سپاس می‌گزاردند. ثقةالاسلام و شیخ‌سلیم و ضیاءالعلما و آقامیرزاعلی که از جنس خودشان می‌بودند و در راه غیرت و مردانگی بالای دار رفته اینان بکشته شدن آنان شادمانی می‌نمودند. برای کشور یک چنان گرفتاری پیش آمده همه‌ی غیرتمندان را از خودی و بیگانه ، بحیرت انداخته بود ، و آنان اندک‌پروایی ننموده تنها بنام آنکه میدان برای خودشان باز شده بود بآن جشن و شادی می‌پرداختند ، و آزادیخواهان را بیدین یا بابی نامیده و مردم عامی را بدشمنی با ایشان برمی‌انگیختند. در تبریز چند داستان ننگینی رخ داده که باید تبریزیان همیشه سرافکنده‌ی آن باشند. یکی از آنها اینست که کسانی از خود مردم جلو سالداتها افتاده بر سر آزادیخواهان می‌بردند و نهانگاه ایشان را نشان می‌دادند که سالداتها بگیرند و ببرند و بدار زنند. ضیاءالعلما و شیخ‌سلیم و دیگران بدینسان دستگیر افتادند. مردم را باین ننگین‌کاری ملایان وامی‌داشتند. بمرد بزرگواری همچون آخوند خراسانی زباندرازیها می‌نمودند ، چرا که چیزفهم و غیرتمند بود و آن دلبستگی را به ایران و استقلال ایران نشان می‌داد. از این داستانها چندانست که اگر بنویسم باید چند صفحه را پر گردانم.
بدینسان ملایان چند سال از آزادیخواهان کینه می‌جستند تا شورش روسیه رخ داد و دولت امپراتوری که پشت و پناه ملایان بود برافتاد. این زمان ملایان از در پوزش و فروتنی درآمدند. در تبریز مجتهد بزرگ (حاجی‌میرزاحسن) نامهای بروزنامه‌ی تجدد نوشت و هواخواهی از مشروطه نمود. از آنسوی آزادیخواهان نیز این زمان کسان دیگری بودند ، و آن خونگرمی و شور آغاز مشروطه از میان رفته بود ، از اینرو دو تیرگی درمیان ملایان و آزادیخواهان نامحسوس گردید ، و بیشتر ملایان خود را به «تجدد» زدند و یک سخنان نوینی برای جلب مردم بیرون آوردند. [1] لیکن در همان حال هر گامی که بسوی پیشرفت و نیکی کشور برداشته می‌شد اینان با آن مخالفت می‌نمودند چنانکه سالها دبستان رفتن را بیدینی می‌شماردند و همیشه در منبرها می‌گفتند. چون نامهای برجها برانداخته شده بجای آنها نامهای فروردین و اردی‌بهشت گزارده گردید مدتها ملایان تعرض می‌کردند. چون محاضر رسمی برپا شدند آنها زیر بار نمی‌رفتند و آن را «خلاف شرع» می‌نامیدند چون نظام‌وظیفه اجرا گردید آن آشوب و هیاهو را راه‌انداختند که نخست در قم اجتماع بزرگی کردند و سپس در تبریز قیام نمودند. یک کلمه باید گفت : در برابر هر گامی که بسوی نیکی برداشته می‌شد بمخالفت برمی‌خاستند ، چرا که مردم عامی را بشورانند و بازار خود را گرم سازند.
👇
🖌 احمد کسروی
🔸39ـ خرده‌گیری و پاسخ آن (دو از چهار)
در سال 1327[ق] و پس از آن ، دشمنی آزادیخواهان با ملایان باندازه‌ای بود که من یاد دارم در تبریز که مرکز آزادیخواهی ایران شده بود بسیاری از ملایان از خانه بیرون نمی‌آمدند و بجای عمامه کلاه بسر می‌گزاردند. لیکن در آن میان چون سپاه روس در ایران بود و دولت استبدادی روس از آن شور و تکانی که درمیان آزادیخواهان می‌دید بیم می‌کرد و بجلوگیری از آنان می‌کوشید از راههای نهانی بملایان پشتگرمی می‌داد که این خود داستان دیگری دارد که من در اینجا بآن نمی‌پردازم. لیکن سپس که در سال 1329 دولت روس اُلتیماتم به ایران داد و در نتیجه‌ی آن در تهران مجلس بسته گردید و دستگاه مشروطه برچیده شده و از آنسوی در تبریز و گیلان جنگ و خونریزی رخ داد روسها هر کس را از غیرتمندان بنام ایران بدست آوردند بدار زدند ، ملایان از این فرصت استفاده جسته بکینه‌جویی سختی از آزادیخواهان برخاستند. در تبریز این پیشامد را جشن بزرگی شمارده ملایان بدیدار همدیگر می‌شتافتند و چون بهم می‌رسیدند بشادمانی مصافحه می‌کردند و بخدا ستایش و سپاس می‌گزاردند. ثقةالاسلام و شیخ‌سلیم و ضیاءالعلما و آقامیرزاعلی که از جنس خودشان می‌بودند و در راه غیرت و مردانگی بالای دار رفته اینان بکشته شدن آنان شادمانی می‌نمودند. برای کشور یک چنان گرفتاری پیش آمده همه‌ی غیرتمندان را از خودی و بیگانه ، بحیرت انداخته بود ، و آنان اندک‌پروایی ننموده تنها بنام آنکه میدان برای خودشان باز شده بود بآن جشن و شادی می‌پرداختند ، و آزادیخواهان را بیدین یا بابی نامیده و مردم عامی را بدشمنی با ایشان برمی‌انگیختند. در تبریز چند داستان ننگینی رخ داده که باید تبریزیان همیشه سرافکنده‌ی آن باشند. یکی از آنها اینست که کسانی از خود مردم جلو سالداتها افتاده بر سر آزادیخواهان می‌بردند و نهانگاه ایشان را نشان می‌دادند که سالداتها بگیرند و ببرند و بدار زنند. ضیاءالعلما و شیخ‌سلیم و دیگران بدینسان دستگیر افتادند. مردم را باین ننگین‌کاری ملایان وامی‌داشتند. بمرد بزرگواری همچون آخوند خراسانی زباندرازیها می‌نمودند ، چرا که چیزفهم و غیرتمند بود و آن دلبستگی را به ایران و استقلال ایران نشان می‌داد. از این داستانها چندانست که اگر بنویسم باید چند صفحه را پر گردانم.
بدینسان ملایان چند سال از آزادیخواهان کینه می‌جستند تا شورش روسیه رخ داد و دولت امپراتوری که پشت و پناه ملایان بود برافتاد. این زمان ملایان از در پوزش و فروتنی درآمدند. در تبریز مجتهد بزرگ (حاجی‌میرزاحسن) نامهای بروزنامه‌ی تجدد نوشت و هواخواهی از مشروطه نمود. از آنسوی آزادیخواهان نیز این زمان کسان دیگری بودند ، و آن خونگرمی و شور آغاز مشروطه از میان رفته بود ، از اینرو دو تیرگی درمیان ملایان و آزادیخواهان نامحسوس گردید ، و بیشتر ملایان خود را به «تجدد» زدند و یک سخنان نوینی برای جلب مردم بیرون آوردند. [1] لیکن در همان حال هر گامی که بسوی پیشرفت و نیکی کشور برداشته می‌شد اینان با آن مخالفت می‌نمودند چنانکه سالها دبستان رفتن را بیدینی می‌شماردند و همیشه در منبرها می‌گفتند. چون نامهای برجها برانداخته شده بجای آنها نامهای فروردین و اردی‌بهشت گزارده گردید مدتها ملایان تعرض می‌کردند. چون محاضر رسمی برپا شدند آنها زیر بار نمی‌رفتند و آن را «خلاف شرع» می‌نامیدند چون نظام‌وظیفه اجرا گردید آن آشوب و هیاهو را راه‌انداختند که نخست در قم اجتماع بزرگی کردند و سپس در تبریز قیام نمودند. یک کلمه باید گفت : در برابر هر گامی که بسوی نیکی برداشته می‌شد بمخالفت برمی‌خاستند ، چرا که مردم عامی را بشورانند و بازار خود را گرم سازند.
👇
این بود رفتار زشت ملایان با کشور و توده. از اینرو چون شاه گذشته بکار برخاست ناگزیر شد اینها را از جلو بردارد. ما چنانکه نوشته‌ایم از هر باره از شاه گذشته خشنود نیستیم و از بی‌پروایی آن شاه بمشروطه و مجلس گله‌مندیم ولی با این حال نیک می‌دانیم که آن شاه علاقه بکشور داشت و می‌خواست یک سپاه نیرومندی پدید آورد و ایمنی را در سراسر کشور فرمانروا گرداند و روگیری زنان و نمایشهای بیخردانه‌ی محرم و مانند اینها را که دستاویزی به بدخواهان ایران داده مایه‌ی سرزنش و شرمساری شده بود از میان بردارد ، برای فیروزی در این آرزوهای خود ناچار بود که جلو ملایان را بگیرد و باید گفت حق با او بود. شما می‌گویید : در زمان او «روحانیت» انقراض یافت. نمی‌دانم روحانیت چه چیز را می‌گویید؟!.. آیا آن رفتارهای نافهمانه‌ی ملایان که افزار دست بیگانگان می‌شدند «روحانیت» بودی؟! من نمی‌خواهم در اینجا زبان بدگویی باز کنم وگرنه می‌گفتم : آن ملایان بیشترشان بیدین بودند و مقصودی جز آدم‌فریبی نداشتند باین دلیل که از یکسو دبستانها را تکفیر می‌کردند و مردم را از فرستادن بچگانشان بآنها بازمی‌داشتند و از سوی دیگر همگی بچگان خودشان در دبستانها درس خوانده‌اند [2] و امروز در ادارات پهن می‌باشند آیا این بیدینی نیست؟! آیا این مردم را فریب دادن نیست؟!.
🔹 پانوشتها :
1ـ این سخن تو گویی حال این چهل و اند سال گذشته‌ی ما را بزبان می‌آورد : «سخنان نوینی برای جلب مردم بیرون آوردند». افسوس و صد افسوس که ایرانیان ندانستند این دسته‌ی شوم به چه رنگها و نیرنگها تواند درآمد. بی‌جهت نیست که نویسنده در کتاب «گفت و شنید» می‌نویسد : «این مذهب شما رنگ ثابتی ندارد و علمای شما آزادند که مطابق مصالح دکانداری خودشان هر زمان آن را برنگ دیگری اندازند».
2ـ یکی از ملایان سرجنبان تبریز ، اَنگَجی نامست که پس از چند سال پسرش را با پول دولت باروپا فرستاد که درس خواند. او و یا پسر دیگرش بنام محمود بود که پزشک شد و تا دیرزمانی (تا دهه‌ی60 بلکه بیشتر) در دروازه دولت تهران مطب داشت.
🌸
🔹 پانوشتها :
1ـ این سخن تو گویی حال این چهل و اند سال گذشته‌ی ما را بزبان می‌آورد : «سخنان نوینی برای جلب مردم بیرون آوردند». افسوس و صد افسوس که ایرانیان ندانستند این دسته‌ی شوم به چه رنگها و نیرنگها تواند درآمد. بی‌جهت نیست که نویسنده در کتاب «گفت و شنید» می‌نویسد : «این مذهب شما رنگ ثابتی ندارد و علمای شما آزادند که مطابق مصالح دکانداری خودشان هر زمان آن را برنگ دیگری اندازند».
2ـ یکی از ملایان سرجنبان تبریز ، اَنگَجی نامست که پس از چند سال پسرش را با پول دولت باروپا فرستاد که درس خواند. او و یا پسر دیگرش بنام محمود بود که پزشک شد و تا دیرزمانی (تا دهه‌ی60 بلکه بیشتر) در دروازه دولت تهران مطب داشت.
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 34ـ سازمان پرورش افکار لازم است (یک از یک)
یادداشت گردآورنده : این نوشته در پاسخ بخواننده‌ای است که راه درمان خویهای بد مردم را پدید آوردن «سازمان پرورش افکار [1] » می‌نمود و آن را پیش می‌نهاد و همچنین دو تن دیگر که به خرابی وضع ادارات ایراد گرفته چاره نشان می‌دادند.
پرچم : آقای عمادی بدانند که ما با این کوششهای خود به «پرورش اندیشه‌ها» پرداخته‌ایم و بسازمان دیگری نیاز نیست. هر چیزی سرمایه لازم دارد. پرورش اندیشه‌ها بسته به آنست که یک دسته‌ای با اندیشه‌های راست و سودمند باشند و دست بهم داده اندیشه‌های دیگران را نیز راست گردانند. شما اگر می‌خواهید یک سپاه مرتب و آراسته‌ای پدید آورید باید یک دسته افسرانی را که خود دانش و سرمایه دارند وادارید که هر کدام گروهی را از جوانان تربیت کنند و در فنون جنگی آموخته گردانند وگرنه راه دیگری نخواهید داشت. چنین انگارید که شما افسرانی ندارید ولی پافشاری می‌کنید که باید سپاهی ترتیب داده شود آیا چه نتیجه‌ای از این پیدا می‌شود جز از آنکه هر کس با یک ترتیب من‌درآورده‌ای گروهی را ورزیده گرداند و یک سپاهی پدید آید که جز بدرد مسخره و خنده نخورد. شما می‌گویید : «پرورش افکار» و هیچ نمی‌اندیشید که پرورندگان که‌ها باشند؟.. شگفتتر آنست که این داستان یک بار آزموده گردیده. در چند سال پیش یک دستگاهی بهمین نام پدید آوردند و خرجهای گزافی را بگردن گرفتند ولی چون سرمایه‌ای درمیان نبود نتیجه آن شد که بیست و سی تن بمیان افتادند و بمردم نطقهایی کردند : یکی از شاه‌پرستی سخن راند و در کشورِ مشروطه شاه را یگانه امیدگاه مردم نشان داد ، دیگری از پرورش ذوق (که ما هیچ نمی‌دانیم ذوق چیست؟) گفتگو کرد ، سومی از مقامات سعدی و حافظ سخن راند ، چهارمی ستایشهای گزافه‌آمیز از تیمور لنگ سروده او را «دارای اخلاق پیغمبری» نامید ، پنجمی از رادیو [2] گفتگو کرد ، ششمی از حجامت سخن راند و مردم را خندانید ... این شد نتیجه‌ی پرورش اندیشه‌ها و جز این نبایستی بود. چنانکه امروز هم اگر بخواهند از همان راه بیایند همان نتیجه را خواهند گرفت و جز پریشان‌گوییهای خنک سودی در دست نخواهد بود.
راه درست پرورش اندیشه‌ها همینست که ما حقایق مهمی را نشر می‌کنیم و این باعث است که صدها و هزارها مردان و جوانان باور و اندیشه یکی گردانند و سپس هر یکی در نوبت خود آموزگار توده باشند و همه را دارای یک اندیشه گردانند. آقای عمادی و دیگران نیز باید این راه را تقویت کنند و از این راه بکنار نروند.
آن گفتارهایی که آقایان حکمی‌زاده و محیط [3] درباره‌ی خرابی ادارات و راه چاره‌ی آنها نوشتند ما بنام همراهی بچاپ رسانیدیم وگرنه دوباره می‌گوییم تا کارها از ریشه درست نگردد تنها یک بخشی از آن درست نخواهد گردید. امروز با حال کنونی ، ادارات اصلاح‌پذیر نیست. یک توده‌ی اینچنانی اداراتش بهتر از آن نتواند بود.
آقایان محیط و حکمی‌زاده ایراد گرفته‌اند که بسیاری از کارکنان ادارات پول دولت را حرام و دزدیدن آن را بخود حلال می‌شمارند. این یک ایراد بزرگیست. از یک توده‌ی اینچنانی چشم رستگاری نتوان داشت ولی باید فراموش نساخت که این در اساس کیش آنهاست و این ایرادها که شما می‌گیرید اگر نتیجه دهد جز این نخواهد بود که از کیش [دست] بردارد و این زمان هم گرفتار مادّیگری گردیده باز دزدی را زشت نخواهد شمرد و اگر چاره بخواهیم راه آنست که معنی درست دین روشن گردد و این کیشها که خود گمراهیست از میان رود و این همانست که در جزو کوششهای ماست.
آقای عمادی هوادار جدی فرهنگ هستند. میگویند باید فرهنگ را تعمیم داد ولی هیچ اندیشیده‌اند که کدام فرهنگ؟.. اگر مقصودشان فرهنگ کنونیست نتیجه‌ی آن همانست که خودشان در همین گفتار شرح داده‌اند. اگر فرهنگ دیگری را میگویند آن که وجود ندارد و باید بکوشیم بوجود آوریم.
اینها را می‌نویسم و مقصودم آنست که آقایان شتاب در کار کنند و اندیشه‌های خود را بچیزهای جزیی صرف نکنند. راه نیکی همینست که ما پیش گرفته‌ایم و باید همه‌ی نیرو و توان خود را در این راه بکار بریم. ما اگر از همین یاران خود چند هزار تن آموزگار پدید آوریم خواهیم توانست همه‌ی اندیشه‌ها را اصلاح کنیم و این زمینه‌ی دیگر اصلاحات را فراهم خواهد گردانید. الحق باید در این راه کوشیم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 192)
🔹 پانوشتها :
1ـ «سازمان پرورش افکار» اداره‌ای در زمان رضاشاه بود که مردم را به خواستها و تصمیمهای دولت آشنا می‌کرد و می‌کوشید با برگزاری سخنرانیها و جشنهایی ایشان را با دولت همراه و هم‌اندیشه گرداند.
2ـ همانا خواست «اهمیت رادیو» بوده. در آن هنگام هنوز ایران رادیو نداشت.
3ـ حکمی‌زاده همانست که کتاب «اسرار هزارساله» را نوشته. محیط نیز جوان روشن‌اندیشی بوده که در دادگاه «مقصران شهربانی» یکی از وکیلان او را گمارده بودند.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 34ـ سازمان پرورش افکار لازم است (یک از یک)
یادداشت گردآورنده : این نوشته در پاسخ بخواننده‌ای است که راه درمان خویهای بد مردم را پدید آوردن «سازمان پرورش افکار [1] » می‌نمود و آن را پیش می‌نهاد و همچنین دو تن دیگر که به خرابی وضع ادارات ایراد گرفته چاره نشان می‌دادند.
پرچم : آقای عمادی بدانند که ما با این کوششهای خود به «پرورش اندیشه‌ها» پرداخته‌ایم و بسازمان دیگری نیاز نیست. هر چیزی سرمایه لازم دارد. پرورش اندیشه‌ها بسته به آنست که یک دسته‌ای با اندیشه‌های راست و سودمند باشند و دست بهم داده اندیشه‌های دیگران را نیز راست گردانند. شما اگر می‌خواهید یک سپاه مرتب و آراسته‌ای پدید آورید باید یک دسته افسرانی را که خود دانش و سرمایه دارند وادارید که هر کدام گروهی را از جوانان تربیت کنند و در فنون جنگی آموخته گردانند وگرنه راه دیگری نخواهید داشت. چنین انگارید که شما افسرانی ندارید ولی پافشاری می‌کنید که باید سپاهی ترتیب داده شود آیا چه نتیجه‌ای از این پیدا می‌شود جز از آنکه هر کس با یک ترتیب من‌درآورده‌ای گروهی را ورزیده گرداند و یک سپاهی پدید آید که جز بدرد مسخره و خنده نخورد. شما می‌گویید : «پرورش افکار» و هیچ نمی‌اندیشید که پرورندگان که‌ها باشند؟.. شگفتتر آنست که این داستان یک بار آزموده گردیده. در چند سال پیش یک دستگاهی بهمین نام پدید آوردند و خرجهای گزافی را بگردن گرفتند ولی چون سرمایه‌ای درمیان نبود نتیجه آن شد که بیست و سی تن بمیان افتادند و بمردم نطقهایی کردند : یکی از شاه‌پرستی سخن راند و در کشورِ مشروطه شاه را یگانه امیدگاه مردم نشان داد ، دیگری از پرورش ذوق (که ما هیچ نمی‌دانیم ذوق چیست؟) گفتگو کرد ، سومی از مقامات سعدی و حافظ سخن راند ، چهارمی ستایشهای گزافه‌آمیز از تیمور لنگ سروده او را «دارای اخلاق پیغمبری» نامید ، پنجمی از رادیو [2] گفتگو کرد ، ششمی از حجامت سخن راند و مردم را خندانید ... این شد نتیجه‌ی پرورش اندیشه‌ها و جز این نبایستی بود. چنانکه امروز هم اگر بخواهند از همان راه بیایند همان نتیجه را خواهند گرفت و جز پریشان‌گوییهای خنک سودی در دست نخواهد بود.
راه درست پرورش اندیشه‌ها همینست که ما حقایق مهمی را نشر می‌کنیم و این باعث است که صدها و هزارها مردان و جوانان باور و اندیشه یکی گردانند و سپس هر یکی در نوبت خود آموزگار توده باشند و همه را دارای یک اندیشه گردانند. آقای عمادی و دیگران نیز باید این راه را تقویت کنند و از این راه بکنار نروند.
آن گفتارهایی که آقایان حکمی‌زاده و محیط [3] درباره‌ی خرابی ادارات و راه چاره‌ی آنها نوشتند ما بنام همراهی بچاپ رسانیدیم وگرنه دوباره می‌گوییم تا کارها از ریشه درست نگردد تنها یک بخشی از آن درست نخواهد گردید. امروز با حال کنونی ، ادارات اصلاح‌پذیر نیست. یک توده‌ی اینچنانی اداراتش بهتر از آن نتواند بود.
آقایان محیط و حکمی‌زاده ایراد گرفته‌اند که بسیاری از کارکنان ادارات پول دولت را حرام و دزدیدن آن را بخود حلال می‌شمارند. این یک ایراد بزرگیست. از یک توده‌ی اینچنانی چشم رستگاری نتوان داشت ولی باید فراموش نساخت که این در اساس کیش آنهاست و این ایرادها که شما می‌گیرید اگر نتیجه دهد جز این نخواهد بود که از کیش [دست] بردارد و این زمان هم گرفتار مادّیگری گردیده باز دزدی را زشت نخواهد شمرد و اگر چاره بخواهیم راه آنست که معنی درست دین روشن گردد و این کیشها که خود گمراهیست از میان رود و این همانست که در جزو کوششهای ماست.
آقای عمادی هوادار جدی فرهنگ هستند. میگویند باید فرهنگ را تعمیم داد ولی هیچ اندیشیده‌اند که کدام فرهنگ؟.. اگر مقصودشان فرهنگ کنونیست نتیجه‌ی آن همانست که خودشان در همین گفتار شرح داده‌اند. اگر فرهنگ دیگری را میگویند آن که وجود ندارد و باید بکوشیم بوجود آوریم.
اینها را می‌نویسم و مقصودم آنست که آقایان شتاب در کار کنند و اندیشه‌های خود را بچیزهای جزیی صرف نکنند. راه نیکی همینست که ما پیش گرفته‌ایم و باید همه‌ی نیرو و توان خود را در این راه بکار بریم. ما اگر از همین یاران خود چند هزار تن آموزگار پدید آوریم خواهیم توانست همه‌ی اندیشه‌ها را اصلاح کنیم و این زمینه‌ی دیگر اصلاحات را فراهم خواهد گردانید. الحق باید در این راه کوشیم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 192)
🔹 پانوشتها :
1ـ «سازمان پرورش افکار» اداره‌ای در زمان رضاشاه بود که مردم را به خواستها و تصمیمهای دولت آشنا می‌کرد و می‌کوشید با برگزاری سخنرانیها و جشنهایی ایشان را با دولت همراه و هم‌اندیشه گرداند.
2ـ همانا خواست «اهمیت رادیو» بوده. در آن هنگام هنوز ایران رادیو نداشت.
3ـ حکمی‌زاده همانست که کتاب «اسرار هزارساله» را نوشته. محیط نیز جوان روشن‌اندیشی بوده که در دادگاه «مقصران شهربانی» یکی از وکیلان او را گمارده بودند.
🌸