📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸40ـ پیام بملایان تبریز
چنانکه از تبریز می‌نویسند از چندی پیش ملایان تبریز نشستهایی دارند که از پیمان و پرچم گفتگو می‌کنند و گویا چنین گفته‌اند که به پیمان پاسخ خواهند نوشت.
می‌گویم : یک کار نیک همینست که می‌خواهید بکنید. کسی که یک سخنی را نمی‌پذیرد راهش آنست که با دلیل بآن پاسخ دهد ، و ما نیز از آن نخواهیم رنجید بلکه خشنود خواهیم گردید که راه کار را پیدا کرده‌اید.
این کار در جای خود ، ولی من می‌خواهم در اینجا چند پرسش از شما بکنم که باینها نیز پاسخ دهید. این پرسشها را از دیگران کرده‌ام ولی دوست می‌دارم شما که همشهریان من هستید پیش افتید و به اینها پاسخ دهید. اینک پرسشها :
1ـ شما بحکومت و بمجلس و به این قانونها که امروز در ایران روانست چه می‌گویید؟.. آیا باشد یا نه؟.. اگر می‌گویید باشد پس چرا می‌گویید مالیات دادن حرامست؟! چرا می‌گویید سرباز شدن گناهست؟! چرا می‌گویید حقوقی که کارکنان ادارات می‌گیرند حلال نیست؟!.. اگر می‌گویید نباشد پس بگویید چه باید کرد؟!.. از آشوب و ناایمنی چه سان جلو گرفته شود؟!..
بسیار شگفت است یک پاسبانی از آغاز شب تا پایان آن سرپا می‌گردد و بیداری و تنهایی بخود هموار می‌گرداند و بخاندانها پاسبانی می‌کند که آسوده بخوابند ، و شما می‌گویید او حقوقی که در برابر چنین کار سختی می‌گیرد حرامست و خودش نیز بدوزخ خواهد رفت. من نمی‌دانم چنین سخنی را چگونه می‌گویید و مقصودتان چیست؟!..
2ـ شما می‌گویید حکومت حق علماست. نخست چه دلیلی باین ادعا دارید؟!.. مگر علما چه مزیتی دارا هستند که خدا حکومت را بدست ایشان سپارد؟!.. دوم آیا شما می‌توانید امروز حکومت کنید و کشور را راه برید؟!.. شما که می‌گویید ادارات نباشد ، مجلس شورا نباشد ، قانونها نباشد ، بگویید با چه راهی می‌خواهید این مردم را راه برید؟!.. [1] اگر بگویید با شریعت ، می‌پرسم : آیا خواهید توانست؟! آیا با شریعت یک کشوری راه خواهد رفت؟!.. از روی شریعت شما باید مالیاتها را لغو کنید و بجای آن از حِقه و ابن لبون [2] و گوسفند و گاو زکات بخواهید ، وزارت جنگ و سپاهها را بهم زده «باب جهاد» فقه را باجرا گزارید. این دبستانها و دانشکده‌ها را بهم زده همگی را بخواندن فقه و اصول وادارید ، نیک بیندیشید که آیا اینها شدنیست؟!.
اگر شدنیست مردم بپذیرند و کار یکسره گردد و این اختلاف و کارشکنی که از سوی شماست از میان برخیزد ، و اگر شدنی نیست شما دست از مخالفت و اشکال‌تراشی با دولت بردارید.
3ـ بر فرض آنکه حکومت حق شماست و شما می‌توانید آن را پیش برید آیا یکی را از میان خودتان برگزیده برای فرمانروایی پیشنهاد خواهید کرد یا همگی بهم آمیخته همچون امروز بیسر و سامان دخالت در کارها خواهید داشت؟. اگر مقصود برگزیدن یک تنست خواستاریم شما ملایان تبریز کاندید خود را بما بشناسانید.
این پرسشهاییست که از آقایان ملایان تبریز می‌کنم و برای آنکه نتیجه بدست آید می‌خواهم کسانی درمیان ما میانجی باشند و اینست از آقایان صدقیانی (حاجی‌علی‌اکبر آقا) و کلکته‌چی و نخجوانی (حاجی‌محمدآقا) و شربت‌زاده و شالچی (حاجی‌حسین‌آقا) و بافته‌ای (حاجی‌علی‌اکبرآقا) که از بازرگانان بنام تبریز و خود مردان ستوده‌ای هستند خواهش می‌کنم که درمیان ما میانجی باشند و این پیام مرا بآقایان ملایان برسانند و از آنان پاسخ بخواهند. چون این کار بسیار بزرگیست امیدمندم آقایان بازرگانان از میانجیگری و آقایان ملایان از دادن پاسخ خودداری ننمایند و مهلت برای پاسخ یک ماه باشد که از امروز تا سی روز دیگر ما بهیچ سخنی در این زمینه نپرداخته منتظر پاسخ آقایان باشیم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 223)
👇
🖌 احمد کسروی
🔸40ـ پیام بملایان تبریز
چنانکه از تبریز می‌نویسند از چندی پیش ملایان تبریز نشستهایی دارند که از پیمان و پرچم گفتگو می‌کنند و گویا چنین گفته‌اند که به پیمان پاسخ خواهند نوشت.
می‌گویم : یک کار نیک همینست که می‌خواهید بکنید. کسی که یک سخنی را نمی‌پذیرد راهش آنست که با دلیل بآن پاسخ دهد ، و ما نیز از آن نخواهیم رنجید بلکه خشنود خواهیم گردید که راه کار را پیدا کرده‌اید.
این کار در جای خود ، ولی من می‌خواهم در اینجا چند پرسش از شما بکنم که باینها نیز پاسخ دهید. این پرسشها را از دیگران کرده‌ام ولی دوست می‌دارم شما که همشهریان من هستید پیش افتید و به اینها پاسخ دهید. اینک پرسشها :
1ـ شما بحکومت و بمجلس و به این قانونها که امروز در ایران روانست چه می‌گویید؟.. آیا باشد یا نه؟.. اگر می‌گویید باشد پس چرا می‌گویید مالیات دادن حرامست؟! چرا می‌گویید سرباز شدن گناهست؟! چرا می‌گویید حقوقی که کارکنان ادارات می‌گیرند حلال نیست؟!.. اگر می‌گویید نباشد پس بگویید چه باید کرد؟!.. از آشوب و ناایمنی چه سان جلو گرفته شود؟!..
بسیار شگفت است یک پاسبانی از آغاز شب تا پایان آن سرپا می‌گردد و بیداری و تنهایی بخود هموار می‌گرداند و بخاندانها پاسبانی می‌کند که آسوده بخوابند ، و شما می‌گویید او حقوقی که در برابر چنین کار سختی می‌گیرد حرامست و خودش نیز بدوزخ خواهد رفت. من نمی‌دانم چنین سخنی را چگونه می‌گویید و مقصودتان چیست؟!..
2ـ شما می‌گویید حکومت حق علماست. نخست چه دلیلی باین ادعا دارید؟!.. مگر علما چه مزیتی دارا هستند که خدا حکومت را بدست ایشان سپارد؟!.. دوم آیا شما می‌توانید امروز حکومت کنید و کشور را راه برید؟!.. شما که می‌گویید ادارات نباشد ، مجلس شورا نباشد ، قانونها نباشد ، بگویید با چه راهی می‌خواهید این مردم را راه برید؟!.. [1] اگر بگویید با شریعت ، می‌پرسم : آیا خواهید توانست؟! آیا با شریعت یک کشوری راه خواهد رفت؟!.. از روی شریعت شما باید مالیاتها را لغو کنید و بجای آن از حِقه و ابن لبون [2] و گوسفند و گاو زکات بخواهید ، وزارت جنگ و سپاهها را بهم زده «باب جهاد» فقه را باجرا گزارید. این دبستانها و دانشکده‌ها را بهم زده همگی را بخواندن فقه و اصول وادارید ، نیک بیندیشید که آیا اینها شدنیست؟!.
اگر شدنیست مردم بپذیرند و کار یکسره گردد و این اختلاف و کارشکنی که از سوی شماست از میان برخیزد ، و اگر شدنی نیست شما دست از مخالفت و اشکال‌تراشی با دولت بردارید.
3ـ بر فرض آنکه حکومت حق شماست و شما می‌توانید آن را پیش برید آیا یکی را از میان خودتان برگزیده برای فرمانروایی پیشنهاد خواهید کرد یا همگی بهم آمیخته همچون امروز بیسر و سامان دخالت در کارها خواهید داشت؟. اگر مقصود برگزیدن یک تنست خواستاریم شما ملایان تبریز کاندید خود را بما بشناسانید.
این پرسشهاییست که از آقایان ملایان تبریز می‌کنم و برای آنکه نتیجه بدست آید می‌خواهم کسانی درمیان ما میانجی باشند و اینست از آقایان صدقیانی (حاجی‌علی‌اکبر آقا) و کلکته‌چی و نخجوانی (حاجی‌محمدآقا) و شربت‌زاده و شالچی (حاجی‌حسین‌آقا) و بافته‌ای (حاجی‌علی‌اکبرآقا) که از بازرگانان بنام تبریز و خود مردان ستوده‌ای هستند خواهش می‌کنم که درمیان ما میانجی باشند و این پیام مرا بآقایان ملایان برسانند و از آنان پاسخ بخواهند. چون این کار بسیار بزرگیست امیدمندم آقایان بازرگانان از میانجیگری و آقایان ملایان از دادن پاسخ خودداری ننمایند و مهلت برای پاسخ یک ماه باشد که از امروز تا سی روز دیگر ما بهیچ سخنی در این زمینه نپرداخته منتظر پاسخ آقایان باشیم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 223)
👇
🔸 پانوشتها :
1ـ همانا ملایان سپس به نشدنی بودن سخنان خود پی برده دریافته‌اند که براستی یک توده‌ی بزرگی را جز با این ادارات که از اروپا گرفته‌ایم نمی‌توان راه برد.
2ـ حِقه و ابن‌اللبون به ترتیب شتر شش ساله و کره شتر دو ساله است. اینکه کشور با شریعت راه تواند رفت را جز ملایان ما ، برخی از مسلمانان ترکیه و دیگر کشورها نیز گفته‌اند ولی دیده می‌شود خودشان هم آن را نشدنی یافته‌اند ؛ به آن نشان که در آن کشورها ادارات جز به شکل اروپایی خود نیست ، دادگستری هم دست قاضیان شرع نیفتاده و نتواند افتاد. همینست حال ارتش و پلیس این کشورها. مسلمانان کشورهای پاکستان ، ایران و ترکیه با آنکه به حکومت نیز دست یافته‌اند هرگز نیارسته‌اند دستگاه ادارات و وزارتخانه‌ها را که همگی به شیوه‌ی اروپایی است بهم زنند و بجای آن قاضی شرع و محتسب و شرطه گزارند و جُند شرعی پدید آورند و احکام شریعت را اجرا کنند.
دو حکومت طالبان و عربستان البته کوشیده‌اند با همان شیوه‌ی خلیفه‌گری کشور را راه برند ولی نتیجه‌اش را دیده‌ایم و هنوز می‌توان دید. طالبان کشورداریشان دیری نپایید تا ناسازگاری باورهای خود را با زندگی این روزگار دریابند. از آنسو در مدت کوتاه حکومت خود جز بکشتار مخالفان و اجرای احکام خشک دینی به چیز دیگری نمی‌پرداختند و درپی همسری با کشورهای پیشرفته‌ی جهان نبودند. عربستان نیز اگر تا چند دهه پیش از دشواریهای خلیفه‌گری چندان رنجی نمی‌کشید یا درآمدهای هنگفت آن کشور پرده‌ای روی دشواریهای آن کشیده بود ، امروز دیگر چنان نیست و پیاپی اصلاحاتی در قانونهای خود بکار می‌بندد.
🌸
1ـ همانا ملایان سپس به نشدنی بودن سخنان خود پی برده دریافته‌اند که براستی یک توده‌ی بزرگی را جز با این ادارات که از اروپا گرفته‌ایم نمی‌توان راه برد.
2ـ حِقه و ابن‌اللبون به ترتیب شتر شش ساله و کره شتر دو ساله است. اینکه کشور با شریعت راه تواند رفت را جز ملایان ما ، برخی از مسلمانان ترکیه و دیگر کشورها نیز گفته‌اند ولی دیده می‌شود خودشان هم آن را نشدنی یافته‌اند ؛ به آن نشان که در آن کشورها ادارات جز به شکل اروپایی خود نیست ، دادگستری هم دست قاضیان شرع نیفتاده و نتواند افتاد. همینست حال ارتش و پلیس این کشورها. مسلمانان کشورهای پاکستان ، ایران و ترکیه با آنکه به حکومت نیز دست یافته‌اند هرگز نیارسته‌اند دستگاه ادارات و وزارتخانه‌ها را که همگی به شیوه‌ی اروپایی است بهم زنند و بجای آن قاضی شرع و محتسب و شرطه گزارند و جُند شرعی پدید آورند و احکام شریعت را اجرا کنند.
دو حکومت طالبان و عربستان البته کوشیده‌اند با همان شیوه‌ی خلیفه‌گری کشور را راه برند ولی نتیجه‌اش را دیده‌ایم و هنوز می‌توان دید. طالبان کشورداریشان دیری نپایید تا ناسازگاری باورهای خود را با زندگی این روزگار دریابند. از آنسو در مدت کوتاه حکومت خود جز بکشتار مخالفان و اجرای احکام خشک دینی به چیز دیگری نمی‌پرداختند و درپی همسری با کشورهای پیشرفته‌ی جهان نبودند. عربستان نیز اگر تا چند دهه پیش از دشواریهای خلیفه‌گری چندان رنجی نمی‌کشید یا درآمدهای هنگفت آن کشور پرده‌ای روی دشواریهای آن کشیده بود ، امروز دیگر چنان نیست و پیاپی اصلاحاتی در قانونهای خود بکار می‌بندد.
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 39ـ داوری توده (44) : می‌گویند و عمل نمی‌کنند (یک از یک)
کسانی طرفداری از شعرا می‌نمایند و الفاظ و عبارات پوچ بهم می‌بافند و برای اینکه مدعای خود را ثابت نمایند دلایل مضحکی می‌تراشند. این دلایل باندازه‌ای نحیف است که هر شنونده‌ی عاقلی نمی‌تواند از خنده جلوگیری نماید. دیروز در جمعی بودم با وجود اینکه تمام حاضرین از جوانان تحصیل کرده و بقول خودشان آشنا به تمدن جدید بودند یکی شروع به تعریف و تمجید از خیام نموده و اشعار سراپا پوچ آن را به رخ حاضرین می‌کشید و از قیافه‌ی بشاشش معلوم بود که از خواندن چند مصرع پوچ که ابداً بدرد هیچ کس نمی‌خورد لذت می‌برد و میان گفتار خود هی احسنت و زنده‌باد بود که خرج می‌نمود و ایران را بوجود یک چنین فیلسوف عظیم‌الشأن مفتخر می‌دانست. تعجب در اینجاست که تمام سامعین با کمال میل و رغبت گوش داده و کسی نگفت که چرا وقت عزیز ما را باین مهملات می‌گذرانی. من که یکی از مخالفین جدی شعرا و سخنان زهرآگین آنها هستم طاقت نیاورده مهر خموشی از لب برداشته گفتم برادر تو اینقدر مداحی از خیام پنداری خود نموده و مقام معنوی او را بالاتر از تمام دانشمندان قرار دادی چه دلیلی به این گفته‌های خود داری؟ گفت : «چیزی که عیان است چه محتاج بیان است» گفتم چیزی که عیان است و از اشعارش معلوم می‌گردد شخص جالب توجه شما مرد[ی] لاابالی و بی‌قید بوده و عمر خود را به عیاشی و باده‌گساری گذرانده و جز یکمشت کلمات پوچ بیادگار نگذاشته است.
بدون اینکه جواب بگفته‌های من بدهد شروع بخواندن این بیت نمود :
ما راست همی‌رویم و تو کج بینی
رو چاره‌ی دیده کن رها کن ما را
گفتم چطور مگر چشمهایم از تشخیص کلماتی که در دیوان خیام چاپ گردیده عاجز است یا آنها را عوضی می‌بیند یا گوشهایم این گفتارهای بی‌معنی شما را نمی‌شنود؟.
بعد از خنده‌ای طولانی جواب داد چشم بصیرت تو کور است ، گوش هوشت از شنیدن معنی و مفهوم سخنان من عاجز است.
گفتم اگر لطفاً آن چیزهایی را که چشم بصیرت شما دیده و گوش هوش شما شنیده است برایم شرح دهید خیلی ممنون می‌گردم.
جواب داد عمرهای کوتاه ما از شصت و هفتاد تجاوز نمی‌نماید آن هم اگر در یک محیط آرام زندگی کنیم تا چه رسد حالا که بزندگی فردا اعتماد نداریم باید از زندگی حداکثر استفاده را بنماییم خوش باشیم گوشه‌ی آرامی پیدا نموده لب جویی بدست آوریم بزنیم و بنوشیم عمری بی‌غم بسر آریم.
گفتم بسم‌الله بفرمایید کراوات قشنگ و مال خارجه را باز نموده و کت شیکت را به یکی از مستمندان بدهید یک جبّه از پارچه‌های مندرس تهیه نموده به طرف خارج شهر بروید و مشغول خوشگذرانی خود شوید.
گفت با وضعیت فعلی نمی‌شود. گفتم مگر کسی مانع می‌شود؟ جواب داد کسی مانع نمی‌شود ولی من نمی‌کنم.
گفتم پس کاری که نمی‌کنی و بی‌معنی است چرا اینقدر پافشاری می‌نمایی که خوب جلوه‌گر سازی.
بقیه‌ی مذاکرات را نمی‌نویسم. با این مختصر معلوم می‌گردد که طرفداری از شعرا یک مرض روحی است و الا هیچ کس حاضر نمی‌شود که زندگی خود را کاملاً موافق دستورهای شعرا نماید و امید است که طبیب اجتماعی آقای کسروی این مرض مزمن را ریشه‌کن سازند و کاخ موهومی شعر را ویران نمایند.
تبریز ـ عباس کاظمی
پرچم : این یک نمونه‌ایست که جوانان از آشنایی خود بشعرهای خراباتیان و بنوشته‌های پراکنده‌ی روزنامه‌ها چه اندیشه‌هایی در مغز خود می‌آکنند و چه فلسفه‌های خنکی برای زندگی خود برمی‌گزینند. یکی از بدآموزیهایی که درمیان جوانان رواج دارد همینهاست که آن جوان در گفتگوهای خود شرح داده که باید آن را فلسفه‌ی بی‌غیرتی نامید.
یک نکته‌ای که باید فراموش نگردد آنست که علت رواج تند شعرهای خیام و حافظ درمیان جوانان همینست که بسیاری از آنان بدآموزیهای این دو شاعر را با دلخواه و هوس خود سازگار می‌یابند. این بسیار لذت دارد که به یک جوان عیاشی بگویند اندیشه‌ی گذشته و آینده همه را رها کن و زحمتی بخود راه نده و پروای کشور و توده نکن و دم را غنیمت دانسته خوش باش. بگفته‌ی عامیان هم تجارت است و هم زیارت ، هم زمینه‌ی خوشگذرانی و بی‌غیرتی را تهیه می‌کند و هم نامش فلسفه است و می‌توان در مجالس نشست و با پیشانی باز گفتگو از آن کرد.
ولی چنانکه گفتیم بیاری آفریدگار پاک و بخواست او ریشه‌ی همه‌ی این نادانیها را خواهیم برانداخت. گذشت آنکه هر کسی از ایراد گرفتن بخیام یا حافظ بترسد و در برابر سخنان بیخردانه‌ی آنان ناگزیر از به‌به و آفرین باشد.
گذشت آنکه کسانی بخواهند با هیاهو و کولیگری جلو منطق را گیرند. بخواست آفریدگار پرده را دریدیم و اینک هنگام آن رسیده است که یک گام دیگری برداریم و همه‌ی این کتابها را بآتش کشیم و خاکسترش را بباد دهیم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 212)
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 39ـ داوری توده (44) : می‌گویند و عمل نمی‌کنند (یک از یک)
کسانی طرفداری از شعرا می‌نمایند و الفاظ و عبارات پوچ بهم می‌بافند و برای اینکه مدعای خود را ثابت نمایند دلایل مضحکی می‌تراشند. این دلایل باندازه‌ای نحیف است که هر شنونده‌ی عاقلی نمی‌تواند از خنده جلوگیری نماید. دیروز در جمعی بودم با وجود اینکه تمام حاضرین از جوانان تحصیل کرده و بقول خودشان آشنا به تمدن جدید بودند یکی شروع به تعریف و تمجید از خیام نموده و اشعار سراپا پوچ آن را به رخ حاضرین می‌کشید و از قیافه‌ی بشاشش معلوم بود که از خواندن چند مصرع پوچ که ابداً بدرد هیچ کس نمی‌خورد لذت می‌برد و میان گفتار خود هی احسنت و زنده‌باد بود که خرج می‌نمود و ایران را بوجود یک چنین فیلسوف عظیم‌الشأن مفتخر می‌دانست. تعجب در اینجاست که تمام سامعین با کمال میل و رغبت گوش داده و کسی نگفت که چرا وقت عزیز ما را باین مهملات می‌گذرانی. من که یکی از مخالفین جدی شعرا و سخنان زهرآگین آنها هستم طاقت نیاورده مهر خموشی از لب برداشته گفتم برادر تو اینقدر مداحی از خیام پنداری خود نموده و مقام معنوی او را بالاتر از تمام دانشمندان قرار دادی چه دلیلی به این گفته‌های خود داری؟ گفت : «چیزی که عیان است چه محتاج بیان است» گفتم چیزی که عیان است و از اشعارش معلوم می‌گردد شخص جالب توجه شما مرد[ی] لاابالی و بی‌قید بوده و عمر خود را به عیاشی و باده‌گساری گذرانده و جز یکمشت کلمات پوچ بیادگار نگذاشته است.
بدون اینکه جواب بگفته‌های من بدهد شروع بخواندن این بیت نمود :
ما راست همی‌رویم و تو کج بینی
رو چاره‌ی دیده کن رها کن ما را
گفتم چطور مگر چشمهایم از تشخیص کلماتی که در دیوان خیام چاپ گردیده عاجز است یا آنها را عوضی می‌بیند یا گوشهایم این گفتارهای بی‌معنی شما را نمی‌شنود؟.
بعد از خنده‌ای طولانی جواب داد چشم بصیرت تو کور است ، گوش هوشت از شنیدن معنی و مفهوم سخنان من عاجز است.
گفتم اگر لطفاً آن چیزهایی را که چشم بصیرت شما دیده و گوش هوش شما شنیده است برایم شرح دهید خیلی ممنون می‌گردم.
جواب داد عمرهای کوتاه ما از شصت و هفتاد تجاوز نمی‌نماید آن هم اگر در یک محیط آرام زندگی کنیم تا چه رسد حالا که بزندگی فردا اعتماد نداریم باید از زندگی حداکثر استفاده را بنماییم خوش باشیم گوشه‌ی آرامی پیدا نموده لب جویی بدست آوریم بزنیم و بنوشیم عمری بی‌غم بسر آریم.
گفتم بسم‌الله بفرمایید کراوات قشنگ و مال خارجه را باز نموده و کت شیکت را به یکی از مستمندان بدهید یک جبّه از پارچه‌های مندرس تهیه نموده به طرف خارج شهر بروید و مشغول خوشگذرانی خود شوید.
گفت با وضعیت فعلی نمی‌شود. گفتم مگر کسی مانع می‌شود؟ جواب داد کسی مانع نمی‌شود ولی من نمی‌کنم.
گفتم پس کاری که نمی‌کنی و بی‌معنی است چرا اینقدر پافشاری می‌نمایی که خوب جلوه‌گر سازی.
بقیه‌ی مذاکرات را نمی‌نویسم. با این مختصر معلوم می‌گردد که طرفداری از شعرا یک مرض روحی است و الا هیچ کس حاضر نمی‌شود که زندگی خود را کاملاً موافق دستورهای شعرا نماید و امید است که طبیب اجتماعی آقای کسروی این مرض مزمن را ریشه‌کن سازند و کاخ موهومی شعر را ویران نمایند.
تبریز ـ عباس کاظمی
پرچم : این یک نمونه‌ایست که جوانان از آشنایی خود بشعرهای خراباتیان و بنوشته‌های پراکنده‌ی روزنامه‌ها چه اندیشه‌هایی در مغز خود می‌آکنند و چه فلسفه‌های خنکی برای زندگی خود برمی‌گزینند. یکی از بدآموزیهایی که درمیان جوانان رواج دارد همینهاست که آن جوان در گفتگوهای خود شرح داده که باید آن را فلسفه‌ی بی‌غیرتی نامید.
یک نکته‌ای که باید فراموش نگردد آنست که علت رواج تند شعرهای خیام و حافظ درمیان جوانان همینست که بسیاری از آنان بدآموزیهای این دو شاعر را با دلخواه و هوس خود سازگار می‌یابند. این بسیار لذت دارد که به یک جوان عیاشی بگویند اندیشه‌ی گذشته و آینده همه را رها کن و زحمتی بخود راه نده و پروای کشور و توده نکن و دم را غنیمت دانسته خوش باش. بگفته‌ی عامیان هم تجارت است و هم زیارت ، هم زمینه‌ی خوشگذرانی و بی‌غیرتی را تهیه می‌کند و هم نامش فلسفه است و می‌توان در مجالس نشست و با پیشانی باز گفتگو از آن کرد.
ولی چنانکه گفتیم بیاری آفریدگار پاک و بخواست او ریشه‌ی همه‌ی این نادانیها را خواهیم برانداخت. گذشت آنکه هر کسی از ایراد گرفتن بخیام یا حافظ بترسد و در برابر سخنان بیخردانه‌ی آنان ناگزیر از به‌به و آفرین باشد.
گذشت آنکه کسانی بخواهند با هیاهو و کولیگری جلو منطق را گیرند. بخواست آفریدگار پرده را دریدیم و اینک هنگام آن رسیده است که یک گام دیگری برداریم و همه‌ی این کتابها را بآتش کشیم و خاکسترش را بباد دهیم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 212)
🌸
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ12 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای حکومت در نظارت و واداشتن شرکتها به رعایت استانداردها ، ماهانه‌ی ناچیز کارگران و پستی و بلندی بی‌اندازه در درآمدها در کشور گفتگو کردیم.
سپس از تعطیلی کارخانه‌های کهن و نو ، کاهش تولید در صنعت کشور و علتهای آن ، بیکاری و دستمزد ناچیز کارگران و کارکنان سخن راندیم. پس از همه با آوردن مثالهایی نشان دادیم که حکومت در این چهل و اند سال به تولید صنعتی و امنیت کارگر بی‌توجهی بسیار داشته و دست یک عده تاراجگر و قاچاقچی و رانتخوار را باز گزاشته تا کالاهای بیگانه وارد کنند و بدینسان سودهای هنگفت برند و تولید بومی را زمین بزنند.
در آنجا نوید دادیم که این گفتگو را دنبال کرده به راه چاره‌ی اینگونه گرفتاریها بپردازیم. اینک به نوید خود کار می‌بندیم و این گفتگو را در چندین نوشتار پیاپی دنبال خواهیم کرد. باید دانست گرچه سخن از معدن و صنعت به اینجا کشید ولی شما به هر زمینه‌ای از زندگانی اجتماعی بپردازید ، از اینگونه گرفتاریها در آن خواهید دید و اینست راه چاره‌ای که در اینجا سخنش خواهد رفت همگانی (عمومی) است و در هر کدام از آن زمینه‌ها راست درمی‌آید.
🔸🔸🔸
کسانی پس از آگاهی از گرفتاریهای پیچاپیچ و آلودگیهای فراوان کشور ، پیش خود چنین می‌اندیشند : «از دست ما که کاری برنمی‌آید ، ناچار باید با این اوضاع ساخت!». در برابر آنان کسانی هم هستند که اندیشه‌شان سازش با آلودگیها نیست ، تلاش برای بهبود است و اینست می‌پرسند : «اکنون چه باید کرد؟!».
پاکدینی یک راه «قطعی و ارجداری» بروی ایرانیان گشاده که ما از دیرباز به آن می‌کوشیم. «قطعی» از این نظر که علت گرفتاریها و چاره‌ی آنها را شناخته‌ایم و تاکنون آن را بارها با دلیلها و مثالها نشان داده‌ایم تا موضوع هرچه روشنتر گردد و جای چون و چرایی بازنماند. «ارجدار» نیز از این نظر که چون علت گرفتاریها و راه چاره را دانستیم هر زمان که بکار آغازیم و گامهایی در آن راه برداریم ، سود کوششهامان در دست خواهد بود. این کوششها داستان همه یا هیچ یا دوگانه‌ی شکست یا فیروزی نیست. زیرا چنانکه خواهیم دید ، یکی از علتهای عمده‌ی بدبختیهامان ندانستن «حقایق زندگی» است ، که چون به روشن گردانیدن آن حقایق کوشیم ، از دانستن آنها تا ایران هست سود آن در دست بوده هرگز زیانی نخواهد بود.
این راه باید با متحول شدن مردم آغاز گردد. ما برآنیم که این توده اگر همچنان که هست بماند و هیچ تکانی نخورد ، حالش بهبود نخواهد یافت بلکه روز بروز بدتر نیز خواهد شد. پس برای بهبود اوضاع ، متحول شدن مردم یک اصل لازم است. به سخن دیگر ، چنین نیست که با افزایش درآمد کشور (مثلاً بهای نفت) یا با گِله کردن و نالیدن یا رفتن این حکومت و آمدن دیگری ، کشور بتواند از بدبختیها رهایی یافته به شاهراه پیشرفت افتد. بلکه باید یک تحولی در اندیشه‌ها و رفتارها رخ دهد. (شرح این خواهد آمد).
کسانی با این اصل (حقیقت) همداستان نیستند. آنها می‌گویند : «همه‌ی تقصیرها بگردن حکومت است و چون «اینها» بروند ، کارها درست خواهد شد». دهها نادانی ، ناکاردانی ، سودجویی و اختلاس که در همین نوشتار آوردیم به رخمان کشیده خواهند گفت : «خودتان نشان دادید که اینها همه ریشه در آلودگی این حکومت دارد. پس چه جای آنست که جز برانداختن حکومت به چیز دیگری بپردازیم؟!».
ولی ما با اندیشه‌ی آنان از چند راه مخالفیم.
نخست باید دانست که هر حکومتی برای پایدار ماندن و راه بردن کشور نیازمند صدهزارها بلکه میلیونها تَن کارمند و مدیر وفادار به او در وزارتخانه‌ها و اداره‌هاست. گذشته از این ، یک انبوه چند میلیونی از کارمندان اداره‌ها و کارگران نیز هرچند همراه با او نباشند ، نباید دشمنش باشند. اگر جز این باشد و هوادارانِ پافشاری نداشته باشد با یک کودتا خواهد برافتاد. اگر هم هوادارانِ پافشارش بیش از آن باشند که با کودتا برافتد ولی روی‌همرفته کم باشند ، ناچار خواستهایش به آسانی روان نخواهد شد و در برابرش جلوگیر (مانع) فراوان پیش خواهد آمد. برخی از گماردگان حکومت بسود دشمنانش خواهند کوشید ، برخی سود خود را بدیده گرفته ناراستیها خواهند کرد ، برخیها تا توانند از فرمانهایش سر پیچند و کوتاه‌سخن کارشکنیها پدیدار خواهد شد که از آبرو و هم از توانایی او خواهد کاست و زمینه برای از میان رفتن شایستگی او در چشم مردم فراهم خواهد آمد.
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای حکومت در نظارت و واداشتن شرکتها به رعایت استانداردها ، ماهانه‌ی ناچیز کارگران و پستی و بلندی بی‌اندازه در درآمدها در کشور گفتگو کردیم.
سپس از تعطیلی کارخانه‌های کهن و نو ، کاهش تولید در صنعت کشور و علتهای آن ، بیکاری و دستمزد ناچیز کارگران و کارکنان سخن راندیم. پس از همه با آوردن مثالهایی نشان دادیم که حکومت در این چهل و اند سال به تولید صنعتی و امنیت کارگر بی‌توجهی بسیار داشته و دست یک عده تاراجگر و قاچاقچی و رانتخوار را باز گزاشته تا کالاهای بیگانه وارد کنند و بدینسان سودهای هنگفت برند و تولید بومی را زمین بزنند.
در آنجا نوید دادیم که این گفتگو را دنبال کرده به راه چاره‌ی اینگونه گرفتاریها بپردازیم. اینک به نوید خود کار می‌بندیم و این گفتگو را در چندین نوشتار پیاپی دنبال خواهیم کرد. باید دانست گرچه سخن از معدن و صنعت به اینجا کشید ولی شما به هر زمینه‌ای از زندگانی اجتماعی بپردازید ، از اینگونه گرفتاریها در آن خواهید دید و اینست راه چاره‌ای که در اینجا سخنش خواهد رفت همگانی (عمومی) است و در هر کدام از آن زمینه‌ها راست درمی‌آید.
🔸🔸🔸
کسانی پس از آگاهی از گرفتاریهای پیچاپیچ و آلودگیهای فراوان کشور ، پیش خود چنین می‌اندیشند : «از دست ما که کاری برنمی‌آید ، ناچار باید با این اوضاع ساخت!». در برابر آنان کسانی هم هستند که اندیشه‌شان سازش با آلودگیها نیست ، تلاش برای بهبود است و اینست می‌پرسند : «اکنون چه باید کرد؟!».
پاکدینی یک راه «قطعی و ارجداری» بروی ایرانیان گشاده که ما از دیرباز به آن می‌کوشیم. «قطعی» از این نظر که علت گرفتاریها و چاره‌ی آنها را شناخته‌ایم و تاکنون آن را بارها با دلیلها و مثالها نشان داده‌ایم تا موضوع هرچه روشنتر گردد و جای چون و چرایی بازنماند. «ارجدار» نیز از این نظر که چون علت گرفتاریها و راه چاره را دانستیم هر زمان که بکار آغازیم و گامهایی در آن راه برداریم ، سود کوششهامان در دست خواهد بود. این کوششها داستان همه یا هیچ یا دوگانه‌ی شکست یا فیروزی نیست. زیرا چنانکه خواهیم دید ، یکی از علتهای عمده‌ی بدبختیهامان ندانستن «حقایق زندگی» است ، که چون به روشن گردانیدن آن حقایق کوشیم ، از دانستن آنها تا ایران هست سود آن در دست بوده هرگز زیانی نخواهد بود.
این راه باید با متحول شدن مردم آغاز گردد. ما برآنیم که این توده اگر همچنان که هست بماند و هیچ تکانی نخورد ، حالش بهبود نخواهد یافت بلکه روز بروز بدتر نیز خواهد شد. پس برای بهبود اوضاع ، متحول شدن مردم یک اصل لازم است. به سخن دیگر ، چنین نیست که با افزایش درآمد کشور (مثلاً بهای نفت) یا با گِله کردن و نالیدن یا رفتن این حکومت و آمدن دیگری ، کشور بتواند از بدبختیها رهایی یافته به شاهراه پیشرفت افتد. بلکه باید یک تحولی در اندیشه‌ها و رفتارها رخ دهد. (شرح این خواهد آمد).
کسانی با این اصل (حقیقت) همداستان نیستند. آنها می‌گویند : «همه‌ی تقصیرها بگردن حکومت است و چون «اینها» بروند ، کارها درست خواهد شد». دهها نادانی ، ناکاردانی ، سودجویی و اختلاس که در همین نوشتار آوردیم به رخمان کشیده خواهند گفت : «خودتان نشان دادید که اینها همه ریشه در آلودگی این حکومت دارد. پس چه جای آنست که جز برانداختن حکومت به چیز دیگری بپردازیم؟!».
ولی ما با اندیشه‌ی آنان از چند راه مخالفیم.
نخست باید دانست که هر حکومتی برای پایدار ماندن و راه بردن کشور نیازمند صدهزارها بلکه میلیونها تَن کارمند و مدیر وفادار به او در وزارتخانه‌ها و اداره‌هاست. گذشته از این ، یک انبوه چند میلیونی از کارمندان اداره‌ها و کارگران نیز هرچند همراه با او نباشند ، نباید دشمنش باشند. اگر جز این باشد و هوادارانِ پافشاری نداشته باشد با یک کودتا خواهد برافتاد. اگر هم هوادارانِ پافشارش بیش از آن باشند که با کودتا برافتد ولی روی‌همرفته کم باشند ، ناچار خواستهایش به آسانی روان نخواهد شد و در برابرش جلوگیر (مانع) فراوان پیش خواهد آمد. برخی از گماردگان حکومت بسود دشمنانش خواهند کوشید ، برخی سود خود را بدیده گرفته ناراستیها خواهند کرد ، برخیها تا توانند از فرمانهایش سر پیچند و کوتاه‌سخن کارشکنیها پدیدار خواهد شد که از آبرو و هم از توانایی او خواهد کاست و زمینه برای از میان رفتن شایستگی او در چشم مردم فراهم خواهد آمد.
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
Telegram
پاکدینی ـ احمد کسروی
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ 1 🌑
🖌 کوشاد تلگرام
ساعت 9 شب (شنبه 31 شهریور) ، معدن زغال سنگ شرکت «معدنجو» در طبس منفجر شد. کارگرانی که در آنجا کار می‌کردند نزدیک به هفتاد تن گزارش شده که تنها بیست تن از ایشان از مرگ رسته‌اند. گاریهای معدن…
🖌 کوشاد تلگرام
ساعت 9 شب (شنبه 31 شهریور) ، معدن زغال سنگ شرکت «معدنجو» در طبس منفجر شد. کارگرانی که در آنجا کار می‌کردند نزدیک به هفتاد تن گزارش شده که تنها بیست تن از ایشان از مرگ رسته‌اند. گاریهای معدن…
📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸41ـ خواهش از بازرگانان تبریز
از آقایان صدقیانی ، کلکته‌چی ، بافته‌ای نخجوانی ، شربت‌زاده ، شالچی خواهشمندیم که چنانکه در شماره‌ی 223 پرچم پیشنهاد گردیده میانه‌ی ما و آقایان ملایان تبریز میانجی باشند و آن پیام ما را بایشان برسانند و پاسخ بخواهند.
من نمی‌دانم از ملایان بنام در تبریز که هست. آنان که انجمن می‌کنند و از پیمان و پرچم بد می‌گویند ، آنان که مردم را از خواندن پرچم بازمی‌دارند کدامها هستند. شما چون در تبریز هستید می‌دانید سران ملایان کیستند ، آن پیام را بایشان برسانید و پاسخ گیرید.
این یک مطلب بزرگیست و شما اگر خواهش ما را پذیرفته پا بمیان گزارید یک کار ثوابی کرده‌اید ، خدا را از خود خشنود گردانیده‌اید. آن رفتار ملایان که همیشه با دولت دشمنی نشان می‌دهند به ایران بسیار گران بسر می‌آید. باید بآن چاره کنیم.
آقایان ملایان اگر حکومت را حق خود میدانند نخست دلیل آن را بگویند ، دوم راهی را که برای اداره کردن کشور پیش خواهند گرفت روشن سازند ، سوم کسی را که از میان خود بفرمانروایی خواهند برگزید نام ببرند.
خلاصه آنکه سخن خود را آشکار بگویند که ما اگر دیدیم سخنشان پذیرفتنیست بپذیریم و من از سوی خود داوری را بشما آقایان بازرگانان می‌سپارم که اگر گفته‌های آقایان ملایان را درخور پذیرفتن دیدید و مطمئن شدید که خواهند توانست کشور را راه برند بمن آگاهی دهید که من نیز با یارانم با شما همدست شویم و حکومت را بدست آقایان بسپاریم و باین دو تیرگی [1] خاتمه دهیم. اگر خواستید من هم بآذربایجان می‌آیم که از آنجا بکار آغاز کنیم. اینست چشم براه پاسخهای شما خواهم بود. [2]
(پرچم روزانه شماره‌ی 226)
🔸 پانوشتها :
1ـ مقصود دوتیرگی میان مردم و دولتست. فتنه‌ای که آتشش را ملایان افروخته بودند و در گفتارهای پیش چند بار بیمگین و زیانمند بودنش به کشور بازنموده شده.
2ـ این گفتار چون از دو دیده‌ی تاریخی ارجدارست خواستیم در دنباله‌ی «پرسشهای سه‌گانه» از ملایان بیاید.
نخست ، کسروی و آزادگان درپی نتیجه گرفتن بودند ، نه گفتارنویسی و سیاه کردن صفحات. می‌خواستند این دوتیرگی از میان برخیزد. از زیانهای آن در گفتارهای گذشته سخن گفته شد و ما نیز در پابرگیها شرحهایی نوشته‌‌ایم. اینست می‌بینیم کسروی آن رشته را دنبال می‌کند و از هر راهی می‌کوشد آن دوتیرگی خانمانسوز را ریشه کند. می‌بینیم در پی‌گیری این کوشش از رو آوردن به بازرگانان تبریز نیز دریغ نمی‌دارد.
دوم ، کسروی جز این گفتارها ، کتابهایی همچون «شیعیگری» (بخوانند و داوری کنند) ، «در پاسخ بدخواهان» ، «در پاسخ حقیقتگو» ، «گفت و شنید» و «پرسش و پاسخ» در شرح زیانمندی شیعیگری نوشته و بیپایی کیش ملایان را روشن گردانیده و نشان داده دعواهای ملایان از ریشه پوچ و دروغ بوده.
در چنین حالی کسانی پیدا شده‌اند که اینها را هیچ نخوانده یا اگر خوانده‌اند بدانسان که خود دوست می‌داشته دریافته‌اند و میوه‌ی چنین سرسریگری (یا خدا نکرده : دغلکاری) سخن دروغی ازو گردیده که در پیامرسانها و اینترنت پراکنده‌اند ، بدینسان : «مردم ایران یک حکومت به ملایان بدهکار است».
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸41ـ خواهش از بازرگانان تبریز
از آقایان صدقیانی ، کلکته‌چی ، بافته‌ای نخجوانی ، شربت‌زاده ، شالچی خواهشمندیم که چنانکه در شماره‌ی 223 پرچم پیشنهاد گردیده میانه‌ی ما و آقایان ملایان تبریز میانجی باشند و آن پیام ما را بایشان برسانند و پاسخ بخواهند.
من نمی‌دانم از ملایان بنام در تبریز که هست. آنان که انجمن می‌کنند و از پیمان و پرچم بد می‌گویند ، آنان که مردم را از خواندن پرچم بازمی‌دارند کدامها هستند. شما چون در تبریز هستید می‌دانید سران ملایان کیستند ، آن پیام را بایشان برسانید و پاسخ گیرید.
این یک مطلب بزرگیست و شما اگر خواهش ما را پذیرفته پا بمیان گزارید یک کار ثوابی کرده‌اید ، خدا را از خود خشنود گردانیده‌اید. آن رفتار ملایان که همیشه با دولت دشمنی نشان می‌دهند به ایران بسیار گران بسر می‌آید. باید بآن چاره کنیم.
آقایان ملایان اگر حکومت را حق خود میدانند نخست دلیل آن را بگویند ، دوم راهی را که برای اداره کردن کشور پیش خواهند گرفت روشن سازند ، سوم کسی را که از میان خود بفرمانروایی خواهند برگزید نام ببرند.
خلاصه آنکه سخن خود را آشکار بگویند که ما اگر دیدیم سخنشان پذیرفتنیست بپذیریم و من از سوی خود داوری را بشما آقایان بازرگانان می‌سپارم که اگر گفته‌های آقایان ملایان را درخور پذیرفتن دیدید و مطمئن شدید که خواهند توانست کشور را راه برند بمن آگاهی دهید که من نیز با یارانم با شما همدست شویم و حکومت را بدست آقایان بسپاریم و باین دو تیرگی [1] خاتمه دهیم. اگر خواستید من هم بآذربایجان می‌آیم که از آنجا بکار آغاز کنیم. اینست چشم براه پاسخهای شما خواهم بود. [2]
(پرچم روزانه شماره‌ی 226)
🔸 پانوشتها :
1ـ مقصود دوتیرگی میان مردم و دولتست. فتنه‌ای که آتشش را ملایان افروخته بودند و در گفتارهای پیش چند بار بیمگین و زیانمند بودنش به کشور بازنموده شده.
2ـ این گفتار چون از دو دیده‌ی تاریخی ارجدارست خواستیم در دنباله‌ی «پرسشهای سه‌گانه» از ملایان بیاید.
نخست ، کسروی و آزادگان درپی نتیجه گرفتن بودند ، نه گفتارنویسی و سیاه کردن صفحات. می‌خواستند این دوتیرگی از میان برخیزد. از زیانهای آن در گفتارهای گذشته سخن گفته شد و ما نیز در پابرگیها شرحهایی نوشته‌‌ایم. اینست می‌بینیم کسروی آن رشته را دنبال می‌کند و از هر راهی می‌کوشد آن دوتیرگی خانمانسوز را ریشه کند. می‌بینیم در پی‌گیری این کوشش از رو آوردن به بازرگانان تبریز نیز دریغ نمی‌دارد.
دوم ، کسروی جز این گفتارها ، کتابهایی همچون «شیعیگری» (بخوانند و داوری کنند) ، «در پاسخ بدخواهان» ، «در پاسخ حقیقتگو» ، «گفت و شنید» و «پرسش و پاسخ» در شرح زیانمندی شیعیگری نوشته و بیپایی کیش ملایان را روشن گردانیده و نشان داده دعواهای ملایان از ریشه پوچ و دروغ بوده.
در چنین حالی کسانی پیدا شده‌اند که اینها را هیچ نخوانده یا اگر خوانده‌اند بدانسان که خود دوست می‌داشته دریافته‌اند و میوه‌ی چنین سرسریگری (یا خدا نکرده : دغلکاری) سخن دروغی ازو گردیده که در پیامرسانها و اینترنت پراکنده‌اند ، بدینسان : «مردم ایران یک حکومت به ملایان بدهکار است».
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 40ـ پاسخ به یک یاوه‌گو (یک از یک)
«بدا بحال مردمی که قفل بدهان نادانان خود نزنند» ـ پیمان
در یک ورقپاره‌ای شرحی زیر عنوان (پاسخ پیمان و پرچم) خواندم و بر آلودگی این توده بسی تأسف خوردم و بر آن ناکسان نافهم که می‌خواهند با گفتن چند جمله‌ی زشت و ناپسند خود را همسر و همرنگ این مرد بزرگ خوانند نفرین فرستادم و بر شهامت و توانایی آقای کسروی که در راه یک توده‌ای که آلودگی او را اندازه نیست صد رنج می‌برد از غیرتمندی و آزادگی دمی از پا نمی‌نشیند آفرین گفتم. خدایت رهبر و پشتیبان باشد ای مرد غیرتمند. گفتم عنوان آن «پاسخ به پیمان و پرچم» بود اما آنچه در او دیده نمی‌شد پاسخ بود و دلیل و بیان. یک تیکه از گفته‌های او را برای نمونه اینجا می‌آورم (چند روز پیش که ورق سیاهی بنام پرچم در دکان عطاری بدستم افتاد به نگارشی ناستوده از دارنده‌ی پرچم برخوردم که با روش ناپسندیده‌ی خود دوباره بخداوندان علم و ادب و پیشوایان دانش و بینش که مایه‌ی افتخار جهانیان می‌باشند انتقاد و توهین نموده بود.) روی نادانی سیاه باد کدام یک از این کلمات پاسخ است؟ آیا به سخن استواری مانند (سخن چه نظم و چه نثر باید از روی نیاز باشد) نگارش ناستوده گفتن پاسخ است؟. یا به شاعران هرزه‌گو که جز در راه ساده و باده و غیرت‌کشی سخنی نگفته‌اند خداوندان علم و ادب گفتن پاسخ است؟! کدام یک از اینها پاسخ است.
من شرم دارم یک‌یک گفته‌های آن نویسنده‌ی بی‌آزرم را در اینجا بیاورم و قصدم هم پاسخ‌نویسی [به] آن مرد ابله نیست زیرا جواب ابلهان خاموشیست آنان که آن نامه‌ی سیاه را خوانده‌اند میدانند من چه آتشی در دل افروخته دارم. آخر ای بی‌ادب تو خودت را ادیب و طرفدار ادبا می‌شماری پس این بی‌ادبی‌ها از کجاست؟. نه این است که تو هم در مکتب همان ادبا درس خوانده‌ای؟ بزودی برسد روزی که رویت همچون دلت سیاه گردد.
آقای کسروی اینها یا نمی‌دانند یا از خوان نعمت دیگران متنعمند. به نادانان ببخشای و دیگران را برای عذاب روز رستاخیز ملی واگذار. ای ایرانیان از یاوه‌گویی تنی چند بیخبر و خیره‌سر افکارتان متشتت نشود. وقت را غنیمت شمرید دست اتحاد و برادری بسوی آزادگان دراز کنید زیرا راه دور است و رنج بسیار. گمان نکنید رهبری و راهنمایی هر کس را شاید. دوام این زمزمه‌ها که از هر گوشه و کنار می‌شنوید چون حباب روی آب است فقط این آزادگانند که می‌توانند این قافله‌ی پراکنده را به پیشوایی همان مرد توانای غیرتمند که جز رهایی شرق آرمانی ندارد بسر منزل مقصود برسانند. ای جوانان ، پدران شما آنچه لازمه‌ی پدری بود در حق شما نکردند و همانطوری که اکنون شما حق دارید بر آنان نفرین فرستید فرزندان آینده‌ی شما هم اگر دربند آتیه‌ی آنان نباشید بر شما نفرین خواهند فرستاد. بکوشید خود را از آلودگیهای چند صد‌ساله رها سازید و دامن خود را از ننگ و خواری و زبونی بتکانید و پشتیبانی از آزادگان دریغ نگویید تا در آتیه سرفراز و سربلند باشید.
ای آزادگان خدای پاک از پاکی دلتان آموزگاری توده را بشما عطا فرموده بکوشید و از پا ننشینید و فراموش نکنید که خدا با ماست.
همدان ـ خلیل مهران
پرچم ـ نویسنده‌ی آن روزنامه کوچکتر و بی‌ارجتر از آنست که یاران از نوشته‌های وی دلتنگ گردند. شاید آقای مهران او را نمی‌شناسند ولی در تهران همه او را می‌شناسند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 215)
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 40ـ پاسخ به یک یاوه‌گو (یک از یک)
«بدا بحال مردمی که قفل بدهان نادانان خود نزنند» ـ پیمان
در یک ورقپاره‌ای شرحی زیر عنوان (پاسخ پیمان و پرچم) خواندم و بر آلودگی این توده بسی تأسف خوردم و بر آن ناکسان نافهم که می‌خواهند با گفتن چند جمله‌ی زشت و ناپسند خود را همسر و همرنگ این مرد بزرگ خوانند نفرین فرستادم و بر شهامت و توانایی آقای کسروی که در راه یک توده‌ای که آلودگی او را اندازه نیست صد رنج می‌برد از غیرتمندی و آزادگی دمی از پا نمی‌نشیند آفرین گفتم. خدایت رهبر و پشتیبان باشد ای مرد غیرتمند. گفتم عنوان آن «پاسخ به پیمان و پرچم» بود اما آنچه در او دیده نمی‌شد پاسخ بود و دلیل و بیان. یک تیکه از گفته‌های او را برای نمونه اینجا می‌آورم (چند روز پیش که ورق سیاهی بنام پرچم در دکان عطاری بدستم افتاد به نگارشی ناستوده از دارنده‌ی پرچم برخوردم که با روش ناپسندیده‌ی خود دوباره بخداوندان علم و ادب و پیشوایان دانش و بینش که مایه‌ی افتخار جهانیان می‌باشند انتقاد و توهین نموده بود.) روی نادانی سیاه باد کدام یک از این کلمات پاسخ است؟ آیا به سخن استواری مانند (سخن چه نظم و چه نثر باید از روی نیاز باشد) نگارش ناستوده گفتن پاسخ است؟. یا به شاعران هرزه‌گو که جز در راه ساده و باده و غیرت‌کشی سخنی نگفته‌اند خداوندان علم و ادب گفتن پاسخ است؟! کدام یک از اینها پاسخ است.
من شرم دارم یک‌یک گفته‌های آن نویسنده‌ی بی‌آزرم را در اینجا بیاورم و قصدم هم پاسخ‌نویسی [به] آن مرد ابله نیست زیرا جواب ابلهان خاموشیست آنان که آن نامه‌ی سیاه را خوانده‌اند میدانند من چه آتشی در دل افروخته دارم. آخر ای بی‌ادب تو خودت را ادیب و طرفدار ادبا می‌شماری پس این بی‌ادبی‌ها از کجاست؟. نه این است که تو هم در مکتب همان ادبا درس خوانده‌ای؟ بزودی برسد روزی که رویت همچون دلت سیاه گردد.
آقای کسروی اینها یا نمی‌دانند یا از خوان نعمت دیگران متنعمند. به نادانان ببخشای و دیگران را برای عذاب روز رستاخیز ملی واگذار. ای ایرانیان از یاوه‌گویی تنی چند بیخبر و خیره‌سر افکارتان متشتت نشود. وقت را غنیمت شمرید دست اتحاد و برادری بسوی آزادگان دراز کنید زیرا راه دور است و رنج بسیار. گمان نکنید رهبری و راهنمایی هر کس را شاید. دوام این زمزمه‌ها که از هر گوشه و کنار می‌شنوید چون حباب روی آب است فقط این آزادگانند که می‌توانند این قافله‌ی پراکنده را به پیشوایی همان مرد توانای غیرتمند که جز رهایی شرق آرمانی ندارد بسر منزل مقصود برسانند. ای جوانان ، پدران شما آنچه لازمه‌ی پدری بود در حق شما نکردند و همانطوری که اکنون شما حق دارید بر آنان نفرین فرستید فرزندان آینده‌ی شما هم اگر دربند آتیه‌ی آنان نباشید بر شما نفرین خواهند فرستاد. بکوشید خود را از آلودگیهای چند صد‌ساله رها سازید و دامن خود را از ننگ و خواری و زبونی بتکانید و پشتیبانی از آزادگان دریغ نگویید تا در آتیه سرفراز و سربلند باشید.
ای آزادگان خدای پاک از پاکی دلتان آموزگاری توده را بشما عطا فرموده بکوشید و از پا ننشینید و فراموش نکنید که خدا با ماست.
همدان ـ خلیل مهران
پرچم ـ نویسنده‌ی آن روزنامه کوچکتر و بی‌ارجتر از آنست که یاران از نوشته‌های وی دلتنگ گردند. شاید آقای مهران او را نمی‌شناسند ولی در تهران همه او را می‌شناسند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 215)
🌸
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ13 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش دوم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
پس استواری یک حکومت بیش از همه به آنست که دسته‌ای از مردم ، هوادارِ پافشار او و آرمانهایش باشند. برای مثال جنگهای استقلال‌طلبانه‌ی مصطفاکمال پاشا (آتاترک) در عثمانی (پس از جنگ جهانی یکم) را دسته‌ی «اتحاد و ترقی» پشتیبانی می‌کرد. او به پشتیبانی آنها توانست لشکرهای بیگانه را از ترکیه‌ی امروزی بیرون راند. همزمان با بنیاد یافتن جمهوری ترکیه در 1923 «حزب جمهوری خلق» را که دنباله‌ی دسته‌های اتحاد و ترقی و «ترکهای جوان» بشمار می‌آمد بنیاد گزارد و این پشتیبانی بود که حکومت او را توانا به انجام «رفرمهای» بنیادی نمود و توانست در برابر دشمنانِ آن رفرمها پایداری کند. در همان زمانها رضاشاه نیز در ایران بکارهای بزرگی برخاست ولی هواداران او و کارهایش سازمان درستی نیافتند و حزبی یا دسته‌ای سیاسی نیرومندی را پدید نیاوردند. از اینرو چون انگلیسها در 1320 او را ناچار به ترک ایران نمودند افسوسمندانه هیچ ایستادگی‌ای از مردم نمایان نگردید.
حکومت ملایان با همه‌ی پشتیبانیهایی که در سالهای نخست از سوی مردم دید (به نیک و بدش کار نداریم) و بدانسان توانست دشمنانش را از سر راه بردارد و هم جنگ هشت ساله را پشت سر بگزارد ولی چون بجای میهن‌پرستی و در اندیشه‌ی آبادی ایران بودن ، در اندیشه‌ی «کشورگشایی شیعی» و یک رشته پندارهای کودکانه بود و همچنین پیاپی با ناکاردانیهای خود زندگانی را بر مردم سخت و توانفرسا گردانید ، رفته‌رفته پشتیبانی مردم را از دست داد و از سوی دیگر چون صف همراهانش را نیز از هزارها مردان و زنان بی‌آزرم ، چاپلوس و دورویِ پولپرست تصفیه نکرد اینست سخت بی‌آبرو گردید. همین هم شکستگاه او خواهد بود.
خواستمان از این سخنان اینست که یک توده‌ای که در اندیشه‌ی برانداختن حکومت ستمکار خویش است ، گذشته از یک برنامه‌ی سنجیده برای رسیدن به آرمانهای خود ، یکی از چیزهایی که باید بدیده گیرد فراهم آوردن هواداران و پشتیبانانی است که از یکسو به اندازه‌ای باشند که کارها را همه در دست گیرند و از سوی دیگر همه آبرومند ، نیک ، فداکار و پیماندار باشند. این هم نیازمند آنست که به پرورش و نیک گردانیدن توده بکوشند تا از میانشان همدستان شاینده‌ای (لایق) برای بدست گرفتن کارها گرد آید.
این از زیانمندترین و رسواترین شیوه‌هاست که مردم را در همان ناآگاهی و نادانی نگاه دارند و کوششی در راه پرورش و نیکی ایشان نکنند و تنها به شورانیدن و برانگیختن احساسات کور آنها بکوشند و آن احساسات را پشتیبان خود بگیرند. با چنین شیوه‌ای ، گیریم که به حکومت نیز دست یافتند ، آلودگیهای هوادارانشان هرچه زودتر آنها را بی‌آبرو خواهد گردانید و نقشه‌هاشان را بهم خواهد زد. اینها گذشته از آنست که چون از نخست میانشان یک هم‌اندیشگی و هم‌سخنی نبوده و چه بسا عامل پیوستنشان به هم تنها دشمن و سودهای مشترک بوده ، سپس که به حکومت رسیدند میانشان دشمنی پدیدار گردد و به جنگ درونی انجامد.
بیایید از دیدگاه واقع‌بینانه‌ای به این گفتگو بنگریم. ما می‌گوییم : آنچه در زندگانی یک توده مؤثر است و اهمیت دارد «رفتار حکومت» است. «رفتار حکومت» آن تصمیمهایی است که می‌گیرد ، کارهایی است که می‌کند و پولهایی است که بکار می‌اندازد. برای چندگاهی تنها روی «رفتار حکومت» تمرکز کنیم و موضوع را نخست کلی و جهانی بدیده گیریم تا ببینیم چه نتیجه‌ای از آن بدست می‌آید.
مثلاً ببینیم مردم جهان در زمینه‌ی رفتار حکومتهاشان چه اندیشه و آرمانی بسر دارند ، و انتظارشان از آنان چیست؟! برای مثال ممکنست بخواهند حکومت مالیات کمتری از ایشان بگیرد. پزشکی و درمان رایگان باشد. دبستان تا دانشگاه رایگان باشد. جلو کوچندگان بیگانه گرفته شود. بازرگانی چنان باشد که به تولیدکنندگان کشورشان آسیب نزند و مانند اینها. همچنین ببینیم چشمداشتهای مردم ایران از حکومت چیست. مثلاً آیا ایرانیان تنها می‌خواهند حقوق بازنشسته‌ها بیشتر از این که هست باشد؟! کارگران و کارمندان نه پیمانی بلکه رسمی استخدام شوند؟! زنان به استادیومهای فوتبال آزادانه راه یابند؟! بی‌روسری به خیابانها درآیند؟! کنسرتهای موسیقی آزاد باشد و مانند اینها؟! آیا اینهاست خواستهای مردم از حکومت؟!
بیگمان نه خواستهای جهانیان و نه ایرانیان تنها اینها نیست. پس باید دید دیگر چه چیزهاست و چگونه می‌توانند به همه‌ی آنها دست یابند.
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
.
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش دوم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
پس استواری یک حکومت بیش از همه به آنست که دسته‌ای از مردم ، هوادارِ پافشار او و آرمانهایش باشند. برای مثال جنگهای استقلال‌طلبانه‌ی مصطفاکمال پاشا (آتاترک) در عثمانی (پس از جنگ جهانی یکم) را دسته‌ی «اتحاد و ترقی» پشتیبانی می‌کرد. او به پشتیبانی آنها توانست لشکرهای بیگانه را از ترکیه‌ی امروزی بیرون راند. همزمان با بنیاد یافتن جمهوری ترکیه در 1923 «حزب جمهوری خلق» را که دنباله‌ی دسته‌های اتحاد و ترقی و «ترکهای جوان» بشمار می‌آمد بنیاد گزارد و این پشتیبانی بود که حکومت او را توانا به انجام «رفرمهای» بنیادی نمود و توانست در برابر دشمنانِ آن رفرمها پایداری کند. در همان زمانها رضاشاه نیز در ایران بکارهای بزرگی برخاست ولی هواداران او و کارهایش سازمان درستی نیافتند و حزبی یا دسته‌ای سیاسی نیرومندی را پدید نیاوردند. از اینرو چون انگلیسها در 1320 او را ناچار به ترک ایران نمودند افسوسمندانه هیچ ایستادگی‌ای از مردم نمایان نگردید.
حکومت ملایان با همه‌ی پشتیبانیهایی که در سالهای نخست از سوی مردم دید (به نیک و بدش کار نداریم) و بدانسان توانست دشمنانش را از سر راه بردارد و هم جنگ هشت ساله را پشت سر بگزارد ولی چون بجای میهن‌پرستی و در اندیشه‌ی آبادی ایران بودن ، در اندیشه‌ی «کشورگشایی شیعی» و یک رشته پندارهای کودکانه بود و همچنین پیاپی با ناکاردانیهای خود زندگانی را بر مردم سخت و توانفرسا گردانید ، رفته‌رفته پشتیبانی مردم را از دست داد و از سوی دیگر چون صف همراهانش را نیز از هزارها مردان و زنان بی‌آزرم ، چاپلوس و دورویِ پولپرست تصفیه نکرد اینست سخت بی‌آبرو گردید. همین هم شکستگاه او خواهد بود.
خواستمان از این سخنان اینست که یک توده‌ای که در اندیشه‌ی برانداختن حکومت ستمکار خویش است ، گذشته از یک برنامه‌ی سنجیده برای رسیدن به آرمانهای خود ، یکی از چیزهایی که باید بدیده گیرد فراهم آوردن هواداران و پشتیبانانی است که از یکسو به اندازه‌ای باشند که کارها را همه در دست گیرند و از سوی دیگر همه آبرومند ، نیک ، فداکار و پیماندار باشند. این هم نیازمند آنست که به پرورش و نیک گردانیدن توده بکوشند تا از میانشان همدستان شاینده‌ای (لایق) برای بدست گرفتن کارها گرد آید.
این از زیانمندترین و رسواترین شیوه‌هاست که مردم را در همان ناآگاهی و نادانی نگاه دارند و کوششی در راه پرورش و نیکی ایشان نکنند و تنها به شورانیدن و برانگیختن احساسات کور آنها بکوشند و آن احساسات را پشتیبان خود بگیرند. با چنین شیوه‌ای ، گیریم که به حکومت نیز دست یافتند ، آلودگیهای هوادارانشان هرچه زودتر آنها را بی‌آبرو خواهد گردانید و نقشه‌هاشان را بهم خواهد زد. اینها گذشته از آنست که چون از نخست میانشان یک هم‌اندیشگی و هم‌سخنی نبوده و چه بسا عامل پیوستنشان به هم تنها دشمن و سودهای مشترک بوده ، سپس که به حکومت رسیدند میانشان دشمنی پدیدار گردد و به جنگ درونی انجامد.
بیایید از دیدگاه واقع‌بینانه‌ای به این گفتگو بنگریم. ما می‌گوییم : آنچه در زندگانی یک توده مؤثر است و اهمیت دارد «رفتار حکومت» است. «رفتار حکومت» آن تصمیمهایی است که می‌گیرد ، کارهایی است که می‌کند و پولهایی است که بکار می‌اندازد. برای چندگاهی تنها روی «رفتار حکومت» تمرکز کنیم و موضوع را نخست کلی و جهانی بدیده گیریم تا ببینیم چه نتیجه‌ای از آن بدست می‌آید.
مثلاً ببینیم مردم جهان در زمینه‌ی رفتار حکومتهاشان چه اندیشه و آرمانی بسر دارند ، و انتظارشان از آنان چیست؟! برای مثال ممکنست بخواهند حکومت مالیات کمتری از ایشان بگیرد. پزشکی و درمان رایگان باشد. دبستان تا دانشگاه رایگان باشد. جلو کوچندگان بیگانه گرفته شود. بازرگانی چنان باشد که به تولیدکنندگان کشورشان آسیب نزند و مانند اینها. همچنین ببینیم چشمداشتهای مردم ایران از حکومت چیست. مثلاً آیا ایرانیان تنها می‌خواهند حقوق بازنشسته‌ها بیشتر از این که هست باشد؟! کارگران و کارمندان نه پیمانی بلکه رسمی استخدام شوند؟! زنان به استادیومهای فوتبال آزادانه راه یابند؟! بی‌روسری به خیابانها درآیند؟! کنسرتهای موسیقی آزاد باشد و مانند اینها؟! آیا اینهاست خواستهای مردم از حکومت؟!
بیگمان نه خواستهای جهانیان و نه ایرانیان تنها اینها نیست. پس باید دید دیگر چه چیزهاست و چگونه می‌توانند به همه‌ی آنها دست یابند.
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
.
Telegram
پاکدینی ـ احمد کسروی
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ12 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…
📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸42ـ در پیرامون خرد (یک از دو)
یکی از شگفتیها باید شمرد که مردمان معنی خرد را نمی‌دانند و آن را نمی‌شناسند. «خرد» چیست؟ خرد گرانمایه‌ترین گوهریست که خدا بآدمیان داده که بدستیاری آن نیک از بد ، راست از کج ، سود از زیان بازشناسند ، براهنمایی آن براستیها پی برند و معنی درست جهان و زندگی را بدانند. ولی جای افسوس است که مردمان چنین گوهر گرانمایه‌ای را نمی‌شناسند و از آن بهره‌مندی نمی‌خواهند. داستان مردمان با این رفتارشان داستان راهروانیست که در تاریکی شب راه می‌روند و یک چراغ تابانی را که دارند بجای بهره‌مندی از آن ، خاموشش می‌سازند و یا با کهنه‌پاره‌هایی می‌پوشانند که جلو روشناییش را گیرند.
در ایران خرد را نه تنها نمی‌شناسند و بکار نمی‌برند ، دسته‌های بسیاری با آن دشمنی نموده‌اند. کتابهای فارسی پر از نکوهش خرد است و صوفیان و خراباتیان و باطنیان و همچنین بسیاری از کیشها با آن دشمنی نشان داده‌اند. در کتابهای صوفیان اینگونه جمله‌ها فراوان است : «چون عقل راه بجایی نمی‌بُرد پای در راه سیر و سلوک نهادم و طالب کشف و شهود گردیدم» یا «چون بناخن خرد گره از کار نمی‌گشود دست در دامن عشق زدم».
مولوی می‌گوید :
عشق آمد عقل او آواره شد
صبح آمد شمع او بیچاره شد
همو می‌گوید :
پای استدلالیان چوبین بود
پای چوبین سخت بی‌تمکین بود
خراباتیان نیز همان راه را پیموده از خرد نکوهشها کرده‌اند. حافظ می‌گوید :
قیاس کردم و تدبیر عقل در ره عشق
چو شبنمی است که در بحر میکشد رقمی
حسن صباح پیشوای باطنیان نیز همین راه را پیموده و سخنانی در کاستن از ارج خرد سروده. همچنین کیشها ، هر کدام را که میگیری از خرد گریزانند. این دسته‌ها چون فریبنده و گمراه‌کننده بوده‌اند ناگزیر با خرد دشمنی نموده‌اند. همچون دزدی که از تابش ماه و روشنایی چراغ گریزان می‌باشد. فرقست میان آنکه کسانی در جستجوی راستیها باشند با آنانکه جز فریب مردم نخواهند. اینان فریب مردم را خواسته‌اند و نه شگفت است که با خرد دشمنی نموده‌اند. داستان اینان داستان آن چیت‌فروش کوچه‌گردیست که نیم‌ذرعی همراه نمی‌آورد و بزنان چنین می‌گفت : نیم‌ذرعی چه می‌خواهد؟!. این نیم‌ذرعی‌ها درست نیست ، من با وجب بهتر ذرع می‌کنم. هر چهار وجب من یک ذرع است. [1]
شما از صوفیان بپرسید : عشق چیست که اینهمه بآن می‌نازید؟! اینهمه نامش می‌برید؟! به که یا به چه عشق می‌ورزید؟!. می‌دانم خواهند گفت : عشق بخدا. می‌گویم شما خدا را چه پنداشته‌اید که باو عشق می‌ورزید؟!.. شما اگر خدا را می‌شناختید بایستی او را بزرگ دارید ، بنیایش و پرستش پردازید ، نه اینکه عشق ورزید. آنگاه عشق‌ورزی با خدا چیست؟!. چه کارهایی می‌کنید؟.. آیا نه آنست که غزلها می‌سرایید و دف و نای می‌نوازید ، پای می‌کوبید ، دست می‌افشانید ، می‌چرخید ، می‌جهید ، نعره‌ها درمی‌آورید؟! آیا اینها نمی‌رساند که شما ساده‌رویان را بجای خدا گرفته‌اید و آنچه در دلهای شماست نه خداست؟!.. شما بنام «وحدت وجود» که یک پندار بیپاییست بچنین نادانی افتاده‌اید و نام آن را «عشق بخدا» می‌گزارید.
جامی می‌گوید :
حسن خویش از روی خوبان آشکارا کرده‌ای
پس بچشم عاشقان در وی تماشا کرده‌ای
بهایی می‌گوید :
کاکل مشکین بدوش انداخته
وز نگاهی کار عالم ساخته
پس از همه ، اگر این کار ، این عشق‌ورزی خوبست دیگر چرا از خرد می‌گریزید؟!. خرد که از کار خوب جلو نمی‌گیرد؟!. اگر خواستتان این است که با عشق بجاهایی می‌رسید که با خرد نتوان رسید ما می‌پرسیم دلیلش چیست؟!.. ما در شما یک چیزی که راست بودن این دعوا را برساند نمی‌یابیم. بزرگان شما که هر یکی سالیان بسیاری را در آن راه خود بسر برده ما چون می‌سنجیم و می‌اندیشیم آنان را جز بیکارگانی نمی‌یابیم. گذشتگان گذشته‌اند. این قطبها و مرشدها که امروز هستند و در تهران و شیراز و گناباد و مراغه و دیگر جاها می‌باشند چه سودی برای توده‌ی خود توانند رسانید؟! جنبش مشروطه آمد چه توانستند؟!. اروپاییگری سیل‌وار فراگرفت چه جلوگیری کردند؟!. بیدینی رواج یافت چه چاره اندیشیدند؟!.
یک مرشدی در تهران است. مرد بیخرد کتابی بشعر سروده و چاپ کرده و در آنجا ستایش از تیمور لنگ می‌کند و چنین می‌گوید :
رایت تیمور شه گورکان
چون بجهان شد علم داستان
حکمش از ایوانگه کیهان گذشت
معدلتش ز آدم و حیوان گذشت
پس از سالیان درازی که چله‌ها بسر برده و بگفته‌ی خودش «مقامات پیموده» این اندازه‌ی نافهمی اوست که تیمور خونخوار را بدادگری می‌ستاید و اینهمه گزافه می‌سراید.
چند سال پیش بشیراز رفتم و با یک قطبی دیدار کردم و دیدم همچون یک کودکی از فهم و خرد بی‌بهره است.
👇
🖌 احمد کسروی
🔸42ـ در پیرامون خرد (یک از دو)
یکی از شگفتیها باید شمرد که مردمان معنی خرد را نمی‌دانند و آن را نمی‌شناسند. «خرد» چیست؟ خرد گرانمایه‌ترین گوهریست که خدا بآدمیان داده که بدستیاری آن نیک از بد ، راست از کج ، سود از زیان بازشناسند ، براهنمایی آن براستیها پی برند و معنی درست جهان و زندگی را بدانند. ولی جای افسوس است که مردمان چنین گوهر گرانمایه‌ای را نمی‌شناسند و از آن بهره‌مندی نمی‌خواهند. داستان مردمان با این رفتارشان داستان راهروانیست که در تاریکی شب راه می‌روند و یک چراغ تابانی را که دارند بجای بهره‌مندی از آن ، خاموشش می‌سازند و یا با کهنه‌پاره‌هایی می‌پوشانند که جلو روشناییش را گیرند.
در ایران خرد را نه تنها نمی‌شناسند و بکار نمی‌برند ، دسته‌های بسیاری با آن دشمنی نموده‌اند. کتابهای فارسی پر از نکوهش خرد است و صوفیان و خراباتیان و باطنیان و همچنین بسیاری از کیشها با آن دشمنی نشان داده‌اند. در کتابهای صوفیان اینگونه جمله‌ها فراوان است : «چون عقل راه بجایی نمی‌بُرد پای در راه سیر و سلوک نهادم و طالب کشف و شهود گردیدم» یا «چون بناخن خرد گره از کار نمی‌گشود دست در دامن عشق زدم».
مولوی می‌گوید :
عشق آمد عقل او آواره شد
صبح آمد شمع او بیچاره شد
همو می‌گوید :
پای استدلالیان چوبین بود
پای چوبین سخت بی‌تمکین بود
خراباتیان نیز همان راه را پیموده از خرد نکوهشها کرده‌اند. حافظ می‌گوید :
قیاس کردم و تدبیر عقل در ره عشق
چو شبنمی است که در بحر میکشد رقمی
حسن صباح پیشوای باطنیان نیز همین راه را پیموده و سخنانی در کاستن از ارج خرد سروده. همچنین کیشها ، هر کدام را که میگیری از خرد گریزانند. این دسته‌ها چون فریبنده و گمراه‌کننده بوده‌اند ناگزیر با خرد دشمنی نموده‌اند. همچون دزدی که از تابش ماه و روشنایی چراغ گریزان می‌باشد. فرقست میان آنکه کسانی در جستجوی راستیها باشند با آنانکه جز فریب مردم نخواهند. اینان فریب مردم را خواسته‌اند و نه شگفت است که با خرد دشمنی نموده‌اند. داستان اینان داستان آن چیت‌فروش کوچه‌گردیست که نیم‌ذرعی همراه نمی‌آورد و بزنان چنین می‌گفت : نیم‌ذرعی چه می‌خواهد؟!. این نیم‌ذرعی‌ها درست نیست ، من با وجب بهتر ذرع می‌کنم. هر چهار وجب من یک ذرع است. [1]
شما از صوفیان بپرسید : عشق چیست که اینهمه بآن می‌نازید؟! اینهمه نامش می‌برید؟! به که یا به چه عشق می‌ورزید؟!. می‌دانم خواهند گفت : عشق بخدا. می‌گویم شما خدا را چه پنداشته‌اید که باو عشق می‌ورزید؟!.. شما اگر خدا را می‌شناختید بایستی او را بزرگ دارید ، بنیایش و پرستش پردازید ، نه اینکه عشق ورزید. آنگاه عشق‌ورزی با خدا چیست؟!. چه کارهایی می‌کنید؟.. آیا نه آنست که غزلها می‌سرایید و دف و نای می‌نوازید ، پای می‌کوبید ، دست می‌افشانید ، می‌چرخید ، می‌جهید ، نعره‌ها درمی‌آورید؟! آیا اینها نمی‌رساند که شما ساده‌رویان را بجای خدا گرفته‌اید و آنچه در دلهای شماست نه خداست؟!.. شما بنام «وحدت وجود» که یک پندار بیپاییست بچنین نادانی افتاده‌اید و نام آن را «عشق بخدا» می‌گزارید.
جامی می‌گوید :
حسن خویش از روی خوبان آشکارا کرده‌ای
پس بچشم عاشقان در وی تماشا کرده‌ای
بهایی می‌گوید :
کاکل مشکین بدوش انداخته
وز نگاهی کار عالم ساخته
پس از همه ، اگر این کار ، این عشق‌ورزی خوبست دیگر چرا از خرد می‌گریزید؟!. خرد که از کار خوب جلو نمی‌گیرد؟!. اگر خواستتان این است که با عشق بجاهایی می‌رسید که با خرد نتوان رسید ما می‌پرسیم دلیلش چیست؟!.. ما در شما یک چیزی که راست بودن این دعوا را برساند نمی‌یابیم. بزرگان شما که هر یکی سالیان بسیاری را در آن راه خود بسر برده ما چون می‌سنجیم و می‌اندیشیم آنان را جز بیکارگانی نمی‌یابیم. گذشتگان گذشته‌اند. این قطبها و مرشدها که امروز هستند و در تهران و شیراز و گناباد و مراغه و دیگر جاها می‌باشند چه سودی برای توده‌ی خود توانند رسانید؟! جنبش مشروطه آمد چه توانستند؟!. اروپاییگری سیل‌وار فراگرفت چه جلوگیری کردند؟!. بیدینی رواج یافت چه چاره اندیشیدند؟!.
یک مرشدی در تهران است. مرد بیخرد کتابی بشعر سروده و چاپ کرده و در آنجا ستایش از تیمور لنگ می‌کند و چنین می‌گوید :
رایت تیمور شه گورکان
چون بجهان شد علم داستان
حکمش از ایوانگه کیهان گذشت
معدلتش ز آدم و حیوان گذشت
پس از سالیان درازی که چله‌ها بسر برده و بگفته‌ی خودش «مقامات پیموده» این اندازه‌ی نافهمی اوست که تیمور خونخوار را بدادگری می‌ستاید و اینهمه گزافه می‌سراید.
چند سال پیش بشیراز رفتم و با یک قطبی دیدار کردم و دیدم همچون یک کودکی از فهم و خرد بی‌بهره است.
👇
حافظ که آنهمه نام «عشق» را در شعرهای خود می‌بَرد شما جستجو کنید و بسنجید که چه معنایی از آن می‌خواهد. اگر جستجو کنید خواهید دید خود نیز نمی‌داند که چه معنایی از آن می‌خواهد. گاهی به پیروی از صوفیان «عشق بخدا» می‌خواهد ، و گاهی بشیوه‌ی شاعران سخن از «خوبرویان» می‌راند ، و گاهی همان مستی و بیخردی را «عشق بخدا» می‌خواند. با چنین پریشانگویی ناگزیر بوده که از خرد گریزان باشد و به نکوهشش زبان گشاید.
همین گفته‌های صوفیان و خراباتیان و پیرویهایی که شاعران از آنان نموده‌اند این تأثیر را بخشیده که ایرانیان خرد را بسیار کوچک می‌شمرند که نه تنها از آن بهره‌مندی نمی‌نمایند سخت خوارش نیز می‌دارند. یکی از کشاکشها با ما همیشه در این زمینه است که می‌توان با خرد حقایق را دانست یا نه.
🔹 پانوشتها :
1ـ اصل : شش وجب. نیم ذرعی یک تکه خط‌کش مانند ، کمابیش نیم متری ، برای اندازه گرفتن پارچه بوده. یک ذرع از چهار وجب اندکی بیشتر است. در کتاب «در پیرامون خرد» که کامل شده‌ی این گفتارهاست همین مثل آمده و در آن چهار وجب گفته شده. نتیجه آنکه چهار وجب درست است.
🌸
همین گفته‌های صوفیان و خراباتیان و پیرویهایی که شاعران از آنان نموده‌اند این تأثیر را بخشیده که ایرانیان خرد را بسیار کوچک می‌شمرند که نه تنها از آن بهره‌مندی نمی‌نمایند سخت خوارش نیز می‌دارند. یکی از کشاکشها با ما همیشه در این زمینه است که می‌توان با خرد حقایق را دانست یا نه.
🔹 پانوشتها :
1ـ اصل : شش وجب. نیم ذرعی یک تکه خط‌کش مانند ، کمابیش نیم متری ، برای اندازه گرفتن پارچه بوده. یک ذرع از چهار وجب اندکی بیشتر است. در کتاب «در پیرامون خرد» که کامل شده‌ی این گفتارهاست همین مثل آمده و در آن چهار وجب گفته شده. نتیجه آنکه چهار وجب درست است.
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 41ـ به یک یاوه‌گوی چندین ارج نباید نهاد (یک از یک)
چنانکه خوانندگان آگاه گردیده‌اند یک مرد پست یاوه‌گویی بنام هواداری از شاعران که همچون خود او یاوه‌گویند در روزنامه‌ی خود که چند ماه یک بار یک شماره بیرون می‌آید بسخنان زشتی که نمونه‌ی پستی اوست پرداخته است و چون می‌داند کسی روزنامه‌ی او را نمی‌خواند نسخه‌هایی از آنها برای کسانی از یاران ما که نامهاشان را از پرچم یاد گرفته فرستاده است. در پاسخ او نخست تلگرافی از آقای ضیاءمقدم از مراغه رسید که بچاپ رسانیدیم و سپس شرحی آقای حاذقی نوشته بودند که آن را نیز چاپ کردیم ، سپس نوشته‌ای از آقای مهران آمد که خوانندگان در شماره‌ی دیروزی خوانده‌اند و خود شرح پرمغز و استواری بود.
جز از آنها نوشته‌هایی از آقایان برهانی و مفتخر دشتی از بندر شاپور و نوشته‌ای از آقای مهدی ع از یزد رسیده که هر یکی پاسخهایی با دلیل بآن مرد پست داده‌اند. اینست می‌گویم : «به یک یاوه‌گو چندین ارج نباید نهاد». آقایان دورند و این مرد را نمی‌شناسند. یک مرد بی‌سوادیست که بایستی نوکری یا باربری کند و نان بخورد. نکرده و با هوچیگری زندگی می‌نماید. چنین کسی چه ارجی دارد که یاران اینهمه دلتنگی از گفته‌های او نمایند؟!..
از آنسوی این تنها نیست و اینان یک دسته‌ای هستند که سرمایه‌شان این زشتگوییهاست و اگر شما بخواهید پاسخ دهید باید از کار بازمانید در حالی که هیچ نتیجه‌ای نخواهد بود زیرا آنان نه کسانیند که بدلیل گوش دهند و یا دربند منطق باشند. شما در برابر آنان استناد به خرد می‌کنید در جایی که آنان از چنان نیرویی بی‌بهره‌اند. چنان در نادانیها غرقند که خردهاشان بیکبار بیکار گردیده است. به هر حال در پستی این نادانان همان بس که ما می‌نویسیم شاعران مردم را بجبریگری دعوت کرده‌اند ، به مِی‌خواری برانگیخته‌اند ، از نافهمی ، جهان را هیچ و پوچ پنداشته‌اند ، بیشرمانه دم از امردبازی زده‌اند ، از این و از آن گدایی کرده‌اند. ما این زشتکاریهای آنان را می‌شماریم این بیخردان در پاسخ بآن یاوه‌گوییها می‌پردازند و این نمی‌فهمند که در برابر این ایرادها از آن یاوه‌گوییها کمترین نتیجه نتواند بود و دیگر پرده دریده شده. این نمونه‌ای از پستی اندیشه‌های آنانست اینان نمی‌فهمند که مردان گردنفرازی که مرا نادیده یاری و پشتیبانی می‌نمایند و از دور و نزدیک دست همراهی دراز می‌کنند در سایه‌ی آن حقایقی است که نشر می‌شود و این از نافهمیست که چنین پندارند با سخنان زشت خود جلوگیری خواهند توانست.
کوتاه سخن آنکه امروز از این یاوه‌گویان بیفرهنگ پروایی نباید داشت ولی نزدیک است روزی که سزای بیفرهنگی خود را دریابند.
در پاسخ این یاوه‌گو نوشته‌هایی نیز از آقایان مفتخر دشتی و برهانی از بندر شاپور رسیده. نیز آقای باوفا پاسخهایی بدو روزنامه‌ی بیفرهنگ دیگری که باز زباندرازی کرده بودند داده و نسخه‌های آنها را بنزد من فرستاده. بآقایان سپاس می‌گزارم ولی بهتر است از چاپ نوشته‌ها درگذریم. زیرا موضوع کوچکتر از اینهاست.
ما آن روزی که باین راه برخاستیم اینها را نیز می‌دانستیم ولی نبایستی از بهر اینها از راه خود رو گردانیم.
از آنسوی این بیفرهنگیها جز نشان دادن پستی خود آن کسان معنای دیگری ندارد و ما را هیچ زیانی نتواند بود. ما باید درپی این باشیم که هر روزی یک گامی بسوی جلو پیش رویم و اینها مانع ما نتواند بود.
از آنسوی دوباره می‌گویم اینان بزودی سزای خود را خواهند دید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 216)
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 41ـ به یک یاوه‌گوی چندین ارج نباید نهاد (یک از یک)
چنانکه خوانندگان آگاه گردیده‌اند یک مرد پست یاوه‌گویی بنام هواداری از شاعران که همچون خود او یاوه‌گویند در روزنامه‌ی خود که چند ماه یک بار یک شماره بیرون می‌آید بسخنان زشتی که نمونه‌ی پستی اوست پرداخته است و چون می‌داند کسی روزنامه‌ی او را نمی‌خواند نسخه‌هایی از آنها برای کسانی از یاران ما که نامهاشان را از پرچم یاد گرفته فرستاده است. در پاسخ او نخست تلگرافی از آقای ضیاءمقدم از مراغه رسید که بچاپ رسانیدیم و سپس شرحی آقای حاذقی نوشته بودند که آن را نیز چاپ کردیم ، سپس نوشته‌ای از آقای مهران آمد که خوانندگان در شماره‌ی دیروزی خوانده‌اند و خود شرح پرمغز و استواری بود.
جز از آنها نوشته‌هایی از آقایان برهانی و مفتخر دشتی از بندر شاپور و نوشته‌ای از آقای مهدی ع از یزد رسیده که هر یکی پاسخهایی با دلیل بآن مرد پست داده‌اند. اینست می‌گویم : «به یک یاوه‌گو چندین ارج نباید نهاد». آقایان دورند و این مرد را نمی‌شناسند. یک مرد بی‌سوادیست که بایستی نوکری یا باربری کند و نان بخورد. نکرده و با هوچیگری زندگی می‌نماید. چنین کسی چه ارجی دارد که یاران اینهمه دلتنگی از گفته‌های او نمایند؟!..
از آنسوی این تنها نیست و اینان یک دسته‌ای هستند که سرمایه‌شان این زشتگوییهاست و اگر شما بخواهید پاسخ دهید باید از کار بازمانید در حالی که هیچ نتیجه‌ای نخواهد بود زیرا آنان نه کسانیند که بدلیل گوش دهند و یا دربند منطق باشند. شما در برابر آنان استناد به خرد می‌کنید در جایی که آنان از چنان نیرویی بی‌بهره‌اند. چنان در نادانیها غرقند که خردهاشان بیکبار بیکار گردیده است. به هر حال در پستی این نادانان همان بس که ما می‌نویسیم شاعران مردم را بجبریگری دعوت کرده‌اند ، به مِی‌خواری برانگیخته‌اند ، از نافهمی ، جهان را هیچ و پوچ پنداشته‌اند ، بیشرمانه دم از امردبازی زده‌اند ، از این و از آن گدایی کرده‌اند. ما این زشتکاریهای آنان را می‌شماریم این بیخردان در پاسخ بآن یاوه‌گوییها می‌پردازند و این نمی‌فهمند که در برابر این ایرادها از آن یاوه‌گوییها کمترین نتیجه نتواند بود و دیگر پرده دریده شده. این نمونه‌ای از پستی اندیشه‌های آنانست اینان نمی‌فهمند که مردان گردنفرازی که مرا نادیده یاری و پشتیبانی می‌نمایند و از دور و نزدیک دست همراهی دراز می‌کنند در سایه‌ی آن حقایقی است که نشر می‌شود و این از نافهمیست که چنین پندارند با سخنان زشت خود جلوگیری خواهند توانست.
کوتاه سخن آنکه امروز از این یاوه‌گویان بیفرهنگ پروایی نباید داشت ولی نزدیک است روزی که سزای بیفرهنگی خود را دریابند.
در پاسخ این یاوه‌گو نوشته‌هایی نیز از آقایان مفتخر دشتی و برهانی از بندر شاپور رسیده. نیز آقای باوفا پاسخهایی بدو روزنامه‌ی بیفرهنگ دیگری که باز زباندرازی کرده بودند داده و نسخه‌های آنها را بنزد من فرستاده. بآقایان سپاس می‌گزارم ولی بهتر است از چاپ نوشته‌ها درگذریم. زیرا موضوع کوچکتر از اینهاست.
ما آن روزی که باین راه برخاستیم اینها را نیز می‌دانستیم ولی نبایستی از بهر اینها از راه خود رو گردانیم.
از آنسوی این بیفرهنگیها جز نشان دادن پستی خود آن کسان معنای دیگری ندارد و ما را هیچ زیانی نتواند بود. ما باید درپی این باشیم که هر روزی یک گامی بسوی جلو پیش رویم و اینها مانع ما نتواند بود.
از آنسوی دوباره می‌گویم اینان بزودی سزای خود را خواهند دید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 216)
🌸
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ14 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش سوم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
دانشمندان و بزرگان سیاست در جهان به درخواستهای فرعی مردم و موضوعاتی که خود شاخ و برگ و میوه‌های زهرآلود حکومتهای خودکامه (مستبد) است اعتنا نداشته به ریشه‌ی آن توجه کرده و گفته‌اند : حکومت خودکامه چه شاه ، چه پاپ یا راهبر یک کیش ، هر اندازه هوش گمارد باز نمی‌تواند جلو اشتباهاتش را بگیرد. اشتباهاتی که گاه بسیار پرآسیب تواند بود. هر اندازه نیکخواه و دلسوز باشد و به مردم آزادی دهد باز هم این خطر هست که اندیشه‌های خود را گرانمایه‌تر از آنچه هست پندارد و رفته‌رفته راه دخالت در تصمیم‌گیریها را ببندد.
ایشان فرمانروایی (حکومت) را به معنی درست و بنیادیش گرفته گفته‌اند : کارهایی که حکومت می‌کند ، کارهای خود مردم است و اینست فرمانروایی ازآنِ (مال) ایشانست و باید در دست خودشان باشد. مردم چون خود مستقیماً نتوانند در کارهای کشورداری شرکت کنند ، اختیار آن را به نمایندگانشان می‌دهند که کشور را با یک رشته قواعد دمکراسی راه برند ، بدینسان که در مجلس خواستها و نیازهای مردم را به گفتگو و رای گزارده قانون برایش بگزارند و یک دسته از مردان سیاسی را به اجرای آن قانونها وادارند. گفته‌اند : اگر مردم ارج این شیوه را بدانند و خود را برای آن شایسته گردانند و همیشه نگهبانش باشند ، راه رسیدن به درخواستهای منطقیشان گشاده خواهد بود. اینست راه درست رسیدن به درخواستهاشان.
اکنون ببینیم آیا ایرانیان همه یک رشته درخواستهای مشترکی دارند؟! آیا همین شیوه‌ی کشورداریِ دمکراسی را که یادش رفت ، همه می‌پذیرند؟! پاسخ آنست که ایرانیان یک آرمان مشترکی میانشان نیست بلکه دسته‌بندیهای فراوانی میانشان هست و از اینرو مردمی پراکنده (متفرق) اند. همین دمکراسی را بدیده گیرید. کافیست درباره‌ی دسته‌های سیاسی باریک‌بینی کنید تا بدانید که یک شماری از آنان اگر هم خود را هوادار دمکراسی بنمایند جز برای ظاهرسازی نیست و از درون دل به آن باور ندارند. گذشته از این یک انبوهی از کوشندگان می‌پندارند دمکراسی تنها به «خواستن» بدست می‌آید. بلکه از سنگهایی که باورها و اندیشه‌ها بر سر راه دمکراسی در ایران غلتانیده آگاهی درستی ندارند.
یک مردمی تا خودشان ندانند حکومت باید چگونه باشد و چه درخواستهایی را اجرا کند ، از گِرد هم آمدنشان جز هرج و مرج و پیکار برنخیزد. از اینجا یک نتیجه در دست خواهیم داشت و آن اینکه اندیشه‌های مردم تا تواند بود باید به هم نزدیک باشد تا برای مثال در زمینه‌ی حکومت و درخواستهایی که ازو دارند هم‌سخن و هم‌آواز باشند ـ نه در برابر هم بلکه همراه هم باشند.
نکته‌ی دیگر آنکه تنها حکومتی را برانداختن ، یک توده را به رستگاری نمی‌رساند. باید در بسیاری زمینه‌ها هم‌پیمان باشند تا در میان کوششها بجای همراهی به پیکار و زد و خورد برنخیزند. بلکه چون اندیشه‌هاشان به هم نزدیک گردید و آرمان مشترکی یافتند ، نیروهاشان روی هم بیاید تا بتوانند به کارهای بزرگی فیروز گردند.
باز نکته‌ی دیگر این گفتگو آنکه خواستنِ تنها توانستن نیست. بلکه خواستن و از راهش و با افزارش کوشیدن توانستن است. آن کسان راه را گم کرده‌اند. می‌خواهند همه‌ی بدبختیها را از حکومت بنمایند و گرفتاریهای کشور را به آن فروکاهند و نتیجه گیرند : «همینکه حکومت برافتاد گرفتاریها از میان برمی‌خیزد».
می‌گوییم : اشتباهتان همینجاست. شما یک کلمه‌ی حکومت می‌گویید ولی گویا ماهیت آن را نمی‌دانید. جای پرسش است که حکومت چیست و کیست؟! آری ، ما خود نشان دادیم که آنچه از راهبری پرلغزش و آلوده‌ی صنعت و بازرگانی و سودجوییها و تاراج کشور نتیجه شده ، سرچشمه‌اش همه از تصمیمهای غلط حکومت بوده. با اینهمه جای پرسش است : آیا حکومت کیست؟! آیا حکومت جز از این مردمست؟! مثلاً آنهایی که سر هر سخنی «مقام معظم رهبری چنین فرمودند» و «حضرت آقا چنان دستور دادند» آغاز می‌کنند از این مردم نیستند؟!..
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش سوم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
دانشمندان و بزرگان سیاست در جهان به درخواستهای فرعی مردم و موضوعاتی که خود شاخ و برگ و میوه‌های زهرآلود حکومتهای خودکامه (مستبد) است اعتنا نداشته به ریشه‌ی آن توجه کرده و گفته‌اند : حکومت خودکامه چه شاه ، چه پاپ یا راهبر یک کیش ، هر اندازه هوش گمارد باز نمی‌تواند جلو اشتباهاتش را بگیرد. اشتباهاتی که گاه بسیار پرآسیب تواند بود. هر اندازه نیکخواه و دلسوز باشد و به مردم آزادی دهد باز هم این خطر هست که اندیشه‌های خود را گرانمایه‌تر از آنچه هست پندارد و رفته‌رفته راه دخالت در تصمیم‌گیریها را ببندد.
ایشان فرمانروایی (حکومت) را به معنی درست و بنیادیش گرفته گفته‌اند : کارهایی که حکومت می‌کند ، کارهای خود مردم است و اینست فرمانروایی ازآنِ (مال) ایشانست و باید در دست خودشان باشد. مردم چون خود مستقیماً نتوانند در کارهای کشورداری شرکت کنند ، اختیار آن را به نمایندگانشان می‌دهند که کشور را با یک رشته قواعد دمکراسی راه برند ، بدینسان که در مجلس خواستها و نیازهای مردم را به گفتگو و رای گزارده قانون برایش بگزارند و یک دسته از مردان سیاسی را به اجرای آن قانونها وادارند. گفته‌اند : اگر مردم ارج این شیوه را بدانند و خود را برای آن شایسته گردانند و همیشه نگهبانش باشند ، راه رسیدن به درخواستهای منطقیشان گشاده خواهد بود. اینست راه درست رسیدن به درخواستهاشان.
اکنون ببینیم آیا ایرانیان همه یک رشته درخواستهای مشترکی دارند؟! آیا همین شیوه‌ی کشورداریِ دمکراسی را که یادش رفت ، همه می‌پذیرند؟! پاسخ آنست که ایرانیان یک آرمان مشترکی میانشان نیست بلکه دسته‌بندیهای فراوانی میانشان هست و از اینرو مردمی پراکنده (متفرق) اند. همین دمکراسی را بدیده گیرید. کافیست درباره‌ی دسته‌های سیاسی باریک‌بینی کنید تا بدانید که یک شماری از آنان اگر هم خود را هوادار دمکراسی بنمایند جز برای ظاهرسازی نیست و از درون دل به آن باور ندارند. گذشته از این یک انبوهی از کوشندگان می‌پندارند دمکراسی تنها به «خواستن» بدست می‌آید. بلکه از سنگهایی که باورها و اندیشه‌ها بر سر راه دمکراسی در ایران غلتانیده آگاهی درستی ندارند.
یک مردمی تا خودشان ندانند حکومت باید چگونه باشد و چه درخواستهایی را اجرا کند ، از گِرد هم آمدنشان جز هرج و مرج و پیکار برنخیزد. از اینجا یک نتیجه در دست خواهیم داشت و آن اینکه اندیشه‌های مردم تا تواند بود باید به هم نزدیک باشد تا برای مثال در زمینه‌ی حکومت و درخواستهایی که ازو دارند هم‌سخن و هم‌آواز باشند ـ نه در برابر هم بلکه همراه هم باشند.
نکته‌ی دیگر آنکه تنها حکومتی را برانداختن ، یک توده را به رستگاری نمی‌رساند. باید در بسیاری زمینه‌ها هم‌پیمان باشند تا در میان کوششها بجای همراهی به پیکار و زد و خورد برنخیزند. بلکه چون اندیشه‌هاشان به هم نزدیک گردید و آرمان مشترکی یافتند ، نیروهاشان روی هم بیاید تا بتوانند به کارهای بزرگی فیروز گردند.
باز نکته‌ی دیگر این گفتگو آنکه خواستنِ تنها توانستن نیست. بلکه خواستن و از راهش و با افزارش کوشیدن توانستن است. آن کسان راه را گم کرده‌اند. می‌خواهند همه‌ی بدبختیها را از حکومت بنمایند و گرفتاریهای کشور را به آن فروکاهند و نتیجه گیرند : «همینکه حکومت برافتاد گرفتاریها از میان برمی‌خیزد».
می‌گوییم : اشتباهتان همینجاست. شما یک کلمه‌ی حکومت می‌گویید ولی گویا ماهیت آن را نمی‌دانید. جای پرسش است که حکومت چیست و کیست؟! آری ، ما خود نشان دادیم که آنچه از راهبری پرلغزش و آلوده‌ی صنعت و بازرگانی و سودجوییها و تاراج کشور نتیجه شده ، سرچشمه‌اش همه از تصمیمهای غلط حکومت بوده. با اینهمه جای پرسش است : آیا حکومت کیست؟! آیا حکومت جز از این مردمست؟! مثلاً آنهایی که سر هر سخنی «مقام معظم رهبری چنین فرمودند» و «حضرت آقا چنان دستور دادند» آغاز می‌کنند از این مردم نیستند؟!..
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
Telegram
پاکدینی ـ احمد کسروی
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ12 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…
📖 حقایق زندگی
🖌 احمد کسروی
🔸42ـ در پیرامون خرد (دو از دو)
شگفتتر آنکه دانشهای اروپا نیز خرد را باین معنی که ما می‌گوییم (داور نیک و بد و راست و کج) نمی‌شناسند و از بودن چنین نیرویی در آدمی ناآگاهی می‌نمایند. اینست در ایران یک دسته نیز از این راه با خرد ناآشنایی می‌نمایند و آن را خوار می‌دارند.
داروین دانشمند بنام انگلیسی در نوشته‌های خود نام خرد می‌برد. ولی آن را بمعنی اندیشه می‌گیرد. همچنان در روانشناسی نام خرد می‌برند ، ولی آن را باین معنی نمی‌شناسند.
این دانشها چون آدمی را همین کالبد مادّی می‌شناسند و بنیروی دیگری باور ندارند و فهم و اندیشه و دریافت و اینگونه چیزها همه را نتیجه‌ی ساختمان مغزی میدانند ، از اینرو می‌گویند هر کس چون ساختمان مغزش جداست فهم و اندیشه‌اش نیز جدا می‌باشد. مثلاً یک کسی شعر را دوست می‌دارد و دیگری از آن بدش می‌آید. این نتیجه‌ی تفاوتی است که در ساختمان مغزی ایشان است ، نه اینکه شعر براستی نیک یا بد باشد ، نه اینکه یک نیرویی در آدمی برای شناختن نیک و بد باشد.
لیکن خوانندگان میدانند که ما بیپایی این عقیده را بازنموده این روشن گردانیده‌ایم که آدمی تنها این کالبد مادّی نیست و یک دستگاه دیگری درو بنام روان می‌باشد که خرد از بستگان آنست. برای آنکه دانسته شود خرد به چه چیز می‌گوییم باید مثلی یاد کنیم :
شما می‌شنوید که در یونان باستان دمکراسی (یا سررشته‌داریِ توده) جریان داشته. این سخن را می‌شنوید ، و فرامی‌گیرد ، و می‌فهمید که [این] سررشته‌داری چیست و چگونه می‌باشد ، و می‌اندیشید که سررشته‌داری توده که امروز در ایران و در بسیاری از کشورهای اروپا و امریکا روانست از یونانیان گرفته شده ، و سپس موضوع را بداوری خرد سپرده می‌دانید که این سررشته‌داری توده بهترین شکل حکومت می‌باشد. در اینجا شما چند کار را پی هم کرده‌اید : شنیدن ، فراگرفتن ، فهمیدن ، اندیشیدن ، در نیک و بدش داوری نمودن. اینها هر یکی نیروی دیگری می‌باشد و خرد آن آخرین را که شناسنده‌ی نیک و بد است می‌گوییم.
این نیرو بیگمان در همگی هست ، و بیگمان در همگی یکسان کار می‌کند. به اینمعنی یک چیزی که بد است همگی آن را بد میدانند ، یک چیز که نیکست همگی آن را نیک می‌شناسند. مثلاً دزدی بد است و هرآینه همگی آن را بد می‌شمارند. آن کسی که دزدی می‌کند خود او نیز دزدی را نیک نمی‌شناسد و اینست اگر با دزد دیگری برخورد کند او را خوار می‌دارد و ارزشی باو نمی‌گزارد.
پس گفتن اینکه نیک و بدی نیست و این نیک و بدها درمیان مردم نتیجه‌ی جدایی‌ایست که در ساختمان‌های مغزهاست بیپاست. این خود لغزش دیگری از فلسفه‌ی مادّی می‌باشد. برای آنکه لغزش این دانشمندان بخودشان آشکار گردد بجمله‌های پایین نیز می‌پردازم :
چنانکه گفته‌ایم این فیلسوفان می‌گویند سرچشمه‌ی همه‌ی جنبشها که از جانداران (چه از جانوران و چه از آدمیان) دیده می‌شود «خودخواهی» است. هر یکی از آنان تنها خود را می‌خواهد و همه چیز را برای خود می‌خواهد و اینست بآن جنبش می‌پردازد. ما نیز می‌گوییم این سخن درباره‌ی جانوران و همچنین درباره‌ی سرشت تن و جان آدمی راست است. ولی درباره‌ی سرشت روان و کارهای آن راست نمی‌باشد. اکنون برای آنکه دانسته شود که این خرد یا داور نیک و بد که ما در آدمی نشان می‌دهیم یک چیز مادّی نمی‌باشد و بساختمان مغز ارتباط ندارد باید بیاد آورد که داوریهای خرد تابع خودخواهی نیست و چه‌بسا بزیان خود آدمی داوری می‌کند. مثلاً شما پولی از کسی در نزد خود دارید و از آن کس رنجیدگی دیده‌اید و این است دلتان می‌خواهد که آن پول را باو ندهید و شما نیز او را برنجانید. ولی خرد بشما می‌گوید این ناراستیست ، و شما را وامی‌دارد که پول را باو بازدهید. چنین نیرویی در همه کس هست و باز می‌گویم که ربطی بساختمان مغز ندارد.
بسیاری از آنان که خرد را نمی‌پذیرند چنین می‌گویند : اگر یک چنان نیرویی در آدمیان هست و در همگی آنان به‌یکسان داوری می‌کند ، پس این اختلاف و کشاکش درمیان آدمیان از کجاست؟! برخی از آنان گاهی چنین عنوان می‌کنند : «فلاسفه که اعقل کسانند باهم اختلاف کرده‌اند با اینحال شما چگونه می‌گویید که باید همه‌ی مردمان را به یک راه آورد و اختلاف را از میان ایشان برداشت»؟.
می‌گویم : اختلاف و کشاکش درمیان مردم از آنست که بیشتر آنان خرد را بکار نمی‌برند. همان فلاسفه که شما «اعقل کسان» می‌خوانید خرد را بیکبار کنار نهاده‌اند. برای آنکه موضوع نیک روشن گردد باید دانست که آدمی گذشته از فهم و اندیشه و خرد یک رشته نیروهای دیگری نیز ، از پندار و گمان و انگار و هوس و تعصب و رشک و کینه و مانند اینها را دارا می‌باشد ، و این اختلافها نتیجه‌ی آنهاست نه نتیجه‌ی خردها.
👇
🖌 احمد کسروی
🔸42ـ در پیرامون خرد (دو از دو)
شگفتتر آنکه دانشهای اروپا نیز خرد را باین معنی که ما می‌گوییم (داور نیک و بد و راست و کج) نمی‌شناسند و از بودن چنین نیرویی در آدمی ناآگاهی می‌نمایند. اینست در ایران یک دسته نیز از این راه با خرد ناآشنایی می‌نمایند و آن را خوار می‌دارند.
داروین دانشمند بنام انگلیسی در نوشته‌های خود نام خرد می‌برد. ولی آن را بمعنی اندیشه می‌گیرد. همچنان در روانشناسی نام خرد می‌برند ، ولی آن را باین معنی نمی‌شناسند.
این دانشها چون آدمی را همین کالبد مادّی می‌شناسند و بنیروی دیگری باور ندارند و فهم و اندیشه و دریافت و اینگونه چیزها همه را نتیجه‌ی ساختمان مغزی میدانند ، از اینرو می‌گویند هر کس چون ساختمان مغزش جداست فهم و اندیشه‌اش نیز جدا می‌باشد. مثلاً یک کسی شعر را دوست می‌دارد و دیگری از آن بدش می‌آید. این نتیجه‌ی تفاوتی است که در ساختمان مغزی ایشان است ، نه اینکه شعر براستی نیک یا بد باشد ، نه اینکه یک نیرویی در آدمی برای شناختن نیک و بد باشد.
لیکن خوانندگان میدانند که ما بیپایی این عقیده را بازنموده این روشن گردانیده‌ایم که آدمی تنها این کالبد مادّی نیست و یک دستگاه دیگری درو بنام روان می‌باشد که خرد از بستگان آنست. برای آنکه دانسته شود خرد به چه چیز می‌گوییم باید مثلی یاد کنیم :
شما می‌شنوید که در یونان باستان دمکراسی (یا سررشته‌داریِ توده) جریان داشته. این سخن را می‌شنوید ، و فرامی‌گیرد ، و می‌فهمید که [این] سررشته‌داری چیست و چگونه می‌باشد ، و می‌اندیشید که سررشته‌داری توده که امروز در ایران و در بسیاری از کشورهای اروپا و امریکا روانست از یونانیان گرفته شده ، و سپس موضوع را بداوری خرد سپرده می‌دانید که این سررشته‌داری توده بهترین شکل حکومت می‌باشد. در اینجا شما چند کار را پی هم کرده‌اید : شنیدن ، فراگرفتن ، فهمیدن ، اندیشیدن ، در نیک و بدش داوری نمودن. اینها هر یکی نیروی دیگری می‌باشد و خرد آن آخرین را که شناسنده‌ی نیک و بد است می‌گوییم.
این نیرو بیگمان در همگی هست ، و بیگمان در همگی یکسان کار می‌کند. به اینمعنی یک چیزی که بد است همگی آن را بد میدانند ، یک چیز که نیکست همگی آن را نیک می‌شناسند. مثلاً دزدی بد است و هرآینه همگی آن را بد می‌شمارند. آن کسی که دزدی می‌کند خود او نیز دزدی را نیک نمی‌شناسد و اینست اگر با دزد دیگری برخورد کند او را خوار می‌دارد و ارزشی باو نمی‌گزارد.
پس گفتن اینکه نیک و بدی نیست و این نیک و بدها درمیان مردم نتیجه‌ی جدایی‌ایست که در ساختمان‌های مغزهاست بیپاست. این خود لغزش دیگری از فلسفه‌ی مادّی می‌باشد. برای آنکه لغزش این دانشمندان بخودشان آشکار گردد بجمله‌های پایین نیز می‌پردازم :
چنانکه گفته‌ایم این فیلسوفان می‌گویند سرچشمه‌ی همه‌ی جنبشها که از جانداران (چه از جانوران و چه از آدمیان) دیده می‌شود «خودخواهی» است. هر یکی از آنان تنها خود را می‌خواهد و همه چیز را برای خود می‌خواهد و اینست بآن جنبش می‌پردازد. ما نیز می‌گوییم این سخن درباره‌ی جانوران و همچنین درباره‌ی سرشت تن و جان آدمی راست است. ولی درباره‌ی سرشت روان و کارهای آن راست نمی‌باشد. اکنون برای آنکه دانسته شود که این خرد یا داور نیک و بد که ما در آدمی نشان می‌دهیم یک چیز مادّی نمی‌باشد و بساختمان مغز ارتباط ندارد باید بیاد آورد که داوریهای خرد تابع خودخواهی نیست و چه‌بسا بزیان خود آدمی داوری می‌کند. مثلاً شما پولی از کسی در نزد خود دارید و از آن کس رنجیدگی دیده‌اید و این است دلتان می‌خواهد که آن پول را باو ندهید و شما نیز او را برنجانید. ولی خرد بشما می‌گوید این ناراستیست ، و شما را وامی‌دارد که پول را باو بازدهید. چنین نیرویی در همه کس هست و باز می‌گویم که ربطی بساختمان مغز ندارد.
بسیاری از آنان که خرد را نمی‌پذیرند چنین می‌گویند : اگر یک چنان نیرویی در آدمیان هست و در همگی آنان به‌یکسان داوری می‌کند ، پس این اختلاف و کشاکش درمیان آدمیان از کجاست؟! برخی از آنان گاهی چنین عنوان می‌کنند : «فلاسفه که اعقل کسانند باهم اختلاف کرده‌اند با اینحال شما چگونه می‌گویید که باید همه‌ی مردمان را به یک راه آورد و اختلاف را از میان ایشان برداشت»؟.
می‌گویم : اختلاف و کشاکش درمیان مردم از آنست که بیشتر آنان خرد را بکار نمی‌برند. همان فلاسفه که شما «اعقل کسان» می‌خوانید خرد را بیکبار کنار نهاده‌اند. برای آنکه موضوع نیک روشن گردد باید دانست که آدمی گذشته از فهم و اندیشه و خرد یک رشته نیروهای دیگری نیز ، از پندار و گمان و انگار و هوس و تعصب و رشک و کینه و مانند اینها را دارا می‌باشد ، و این اختلافها نتیجه‌ی آنهاست نه نتیجه‌ی خردها.
👇
مثلاً درباره‌ی شعر که می‌گویند کسانی از روی ساختمان مغزی آن را دوست می‌دارند و کسانی نمی‌دارند این سخن بسیار پوچست. این اختلاف درباره‌ی شعر نتیجه‌ی آنست که یک دسته پیروی از هوس نموده گردن بداوری خرد نمی‌گزارند وگرنه هیچ اختلافی نبایستی بود. ببینید ما می‌گوییم : «شعر بخشی از سخنست ، سخن نیز باید تابع نیاز باشد». این خلاصه‌ی گفته‌های ماست و از اینجاست که بشاعرانی که نه از روی نیاز شعر گفته‌اند و مردان شصت ساله نشسته غزل سروده‌اند ایراد می‌گیریم. اکنون اگر پای خرد درمیان باشد هیچ کس باین گفته‌ها ایرادی نخواهد داشت. ولی یک دسته خرد را بکنار نهاده بهوسبازی یا از راه نادانی هایهوی می‌کنند. دیگر اختلافها نیز همه از اینجاست.
مثلاً یکی از اختلافهای بزرگ جهان ، کشاکش مذاهب است. این اختلاف از آنجاست که خرد را بداوری نمی‌پذیرند. در مذاهب آنچه هیچ دخالتی نمی‌دهند خرد می‌باشد و چنانکه گفتیم چه این مذاهب و چه صوفیان و خراباتیان نه تنها بخرد پیروی نمی‌کنند با آن دشمنی نیز نشان می‌دهند.
(پرچم روزانه شماره‌های 217 و 218)
🌸
مثلاً یکی از اختلافهای بزرگ جهان ، کشاکش مذاهب است. این اختلاف از آنجاست که خرد را بداوری نمی‌پذیرند. در مذاهب آنچه هیچ دخالتی نمی‌دهند خرد می‌باشد و چنانکه گفتیم چه این مذاهب و چه صوفیان و خراباتیان نه تنها بخرد پیروی نمی‌کنند با آن دشمنی نیز نشان می‌دهند.
(پرچم روزانه شماره‌های 217 و 218)
🌸
📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»
🖌 احمد کسروی
🔸 42ـ پاسخ یکی از هواداران صوفیگری (یک از دو)
چندی پیش در روزنامه‌ی پرچم مقاله‌ای راجع بذم صوفیان و درویشان دیدم که نام بعضی از بزرگان تصوف هم در آن تصریح شده بود و سبب شگفتی اینجانب گردید که چگونه دانشمندی مانند شما راضی می‌شوند در روزنامه‌ای که بنام ایشان منتشر می‌شود توهینها و نسبتهایی که مبتنی بر غرض و عدم تحقیق و غور می‌باشد به بعضی اشخاص داده شود از اینرو لازم دانستم بدین وسیله تذکر دهم که درمیان تمام سلاسل و فرقه‌ها بلکه احزاب مختلف سیاسی و اجتماعی کسانی یافت می‌شوند که اعمال و عقایدی را برخلاف اصول مرام خود دارا می‌باشند و اگر بخواهیم رویه‌ی آنان را با اصول مرام مذهبی یا حزبی آنان تطبیق کنیم می‌بینیم بکلی با یکدیگر مباین است و البته در هر مورد برای تشخیص صحت و سقم یک مذهب باید باصل مرام مراجعه کرد نه برویه‌ی اشخاص و مقید بنام و لفظ نباید بود بنابراین مقدمه برای تشخیص صحت و سقم مرام مذهبی تصوف بایستی باساس آن که دستورات بزرگان حقیقی آن است مراجعه نمود اینکه بعضی قلندران بکلاشی و گدایی و تنبلی و چرس و بنگ و کثافت‌مآبی عادت کرده و برای جامعه مضر می‌باشند دلیل این نیست که اساس مذهب تصوف باطل و مضر است چه تصوف دو جنبه قائل است یکی مادّی و دیگری معنوی و برای هر یک از این دو جنبه وظایفی معین نموده و مطابق دستور مولای درویشان علی‌ابن‌ابیطالب که فرماید :
«بکوش برای دنیای خود چنانکه گویی همیشه زنده خواهی بود و بکوش برای آخرت خود چنانکه گویی فردا خواهی مرد» رعایت جنبه‌ی ظاهر و باطن را نموده و از تنبلی و بیکاری و گدایی نهی اکید کرده‌اند و تریاک و چرس و بنگ را که زایل‌کننده‌ی صفات انسانیت می‌باشد حرام دانسته‌اند. سلاسل مختلفی که برخلاف وظایف تصوف رفتار می‌کنند یا قلندر‌صورتانی که روش آنان با سیرت درویشی بکلی مباینت دارد بدنام‌کننده‌ی نکونامی چند می‌باشد چنانکه درمیان علماء نیز کسانی یافت می‌شوند که برخلاف وظایف اجتماعی خود رفتار نموده و جامعه‌ی روحانیت را لکه‌دار و ننگین می‌کنند. همچنین درمیان مأمورین دولت یا قضات و وکلاء یا روزنامه‌نویسان ممکن است کسانی یافت شوند که بوظایف وجدانی یا اجتماعی خود رفتار نکرده و بدنامی ایجاد کنند و البته روش آنان مدرک برای تمام افراد یا اساس آن نمی‌شود. در تصوف نیز چنین است وگرنه اصل و اساس تصوف همانطور که در رعایت اصول روحی و اخلاقی بحد اکمل کوشیده برای قوانین اجتماعی نیز دستورات جامعی اعطاء نموده و بلکه در بعض دوره‌ها امتحان خوبی هم داده است چنانکه استقلال سیاسی ایران و همچنین استقلال مذهب تشیع و بیرون آمدن از زیر نفوذ خلفای عثمانی رهین فداکاری‌های صوفیان صفوت‌نشان و کوشش سلاطین صفویه می‌باشد. برای مزید اطلاع شما از دستورات تصوف یک نسخه کتاب پند صالح تقدیم گردید متمنی است آن را بدقت مطالعه فرموده و اگر باز هم احتیاج پیدا کرد تحقیقات کاملتری از مطلعین در این باب نموده تا مطلب واضح گردد. متمنی است پاسخ این نامه و رسید کتاب را مرقوم فرموده و در صورتی که مقتضی دانستید عین نامه را در روزنامه چاپ کنند.
مدیر کتابخانه‌ی سلطانی بیدخت اسماعیل ضیائی
[پاسخ پرچم فردا می‌آید.]
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 42ـ پاسخ یکی از هواداران صوفیگری (یک از دو)
چندی پیش در روزنامه‌ی پرچم مقاله‌ای راجع بذم صوفیان و درویشان دیدم که نام بعضی از بزرگان تصوف هم در آن تصریح شده بود و سبب شگفتی اینجانب گردید که چگونه دانشمندی مانند شما راضی می‌شوند در روزنامه‌ای که بنام ایشان منتشر می‌شود توهینها و نسبتهایی که مبتنی بر غرض و عدم تحقیق و غور می‌باشد به بعضی اشخاص داده شود از اینرو لازم دانستم بدین وسیله تذکر دهم که درمیان تمام سلاسل و فرقه‌ها بلکه احزاب مختلف سیاسی و اجتماعی کسانی یافت می‌شوند که اعمال و عقایدی را برخلاف اصول مرام خود دارا می‌باشند و اگر بخواهیم رویه‌ی آنان را با اصول مرام مذهبی یا حزبی آنان تطبیق کنیم می‌بینیم بکلی با یکدیگر مباین است و البته در هر مورد برای تشخیص صحت و سقم یک مذهب باید باصل مرام مراجعه کرد نه برویه‌ی اشخاص و مقید بنام و لفظ نباید بود بنابراین مقدمه برای تشخیص صحت و سقم مرام مذهبی تصوف بایستی باساس آن که دستورات بزرگان حقیقی آن است مراجعه نمود اینکه بعضی قلندران بکلاشی و گدایی و تنبلی و چرس و بنگ و کثافت‌مآبی عادت کرده و برای جامعه مضر می‌باشند دلیل این نیست که اساس مذهب تصوف باطل و مضر است چه تصوف دو جنبه قائل است یکی مادّی و دیگری معنوی و برای هر یک از این دو جنبه وظایفی معین نموده و مطابق دستور مولای درویشان علی‌ابن‌ابیطالب که فرماید :
«بکوش برای دنیای خود چنانکه گویی همیشه زنده خواهی بود و بکوش برای آخرت خود چنانکه گویی فردا خواهی مرد» رعایت جنبه‌ی ظاهر و باطن را نموده و از تنبلی و بیکاری و گدایی نهی اکید کرده‌اند و تریاک و چرس و بنگ را که زایل‌کننده‌ی صفات انسانیت می‌باشد حرام دانسته‌اند. سلاسل مختلفی که برخلاف وظایف تصوف رفتار می‌کنند یا قلندر‌صورتانی که روش آنان با سیرت درویشی بکلی مباینت دارد بدنام‌کننده‌ی نکونامی چند می‌باشد چنانکه درمیان علماء نیز کسانی یافت می‌شوند که برخلاف وظایف اجتماعی خود رفتار نموده و جامعه‌ی روحانیت را لکه‌دار و ننگین می‌کنند. همچنین درمیان مأمورین دولت یا قضات و وکلاء یا روزنامه‌نویسان ممکن است کسانی یافت شوند که بوظایف وجدانی یا اجتماعی خود رفتار نکرده و بدنامی ایجاد کنند و البته روش آنان مدرک برای تمام افراد یا اساس آن نمی‌شود. در تصوف نیز چنین است وگرنه اصل و اساس تصوف همانطور که در رعایت اصول روحی و اخلاقی بحد اکمل کوشیده برای قوانین اجتماعی نیز دستورات جامعی اعطاء نموده و بلکه در بعض دوره‌ها امتحان خوبی هم داده است چنانکه استقلال سیاسی ایران و همچنین استقلال مذهب تشیع و بیرون آمدن از زیر نفوذ خلفای عثمانی رهین فداکاری‌های صوفیان صفوت‌نشان و کوشش سلاطین صفویه می‌باشد. برای مزید اطلاع شما از دستورات تصوف یک نسخه کتاب پند صالح تقدیم گردید متمنی است آن را بدقت مطالعه فرموده و اگر باز هم احتیاج پیدا کرد تحقیقات کاملتری از مطلعین در این باب نموده تا مطلب واضح گردد. متمنی است پاسخ این نامه و رسید کتاب را مرقوم فرموده و در صورتی که مقتضی دانستید عین نامه را در روزنامه چاپ کنند.
مدیر کتابخانه‌ی سلطانی بیدخت اسماعیل ضیائی
[پاسخ پرچم فردا می‌آید.]
🌸
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ15 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش چهارم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
آن کسانی که بی‌هیچ تجربه‌ای در کار کشاورزی ، راهبری اداره‌ها و وزارت کشاورزی را پذیرفتند از این مردم نبودند؟! آنهایی که هیچ نمی‌دانستند کارخانه چیست و چگونه کار می‌کند ، راهبری یک کارخانه‌ی مصادره‌ای را پذیرفتند و آن را به مرز ورشکستگی کشانیدند ، از این مردم نبودند؟! محمودرضا خاوری‌ها که خود را بسیجی دوآتشه و ذوب در ولایت می‌نمودند و با همین افزار دورویی از «بیت المال» دزدیهای هنگفت کردند از این مردم نبودند؟!. آنهایی که پس از سال 57 پیشانیشان پینه بست و تسبیح از دستشان نیفتاد و همیشه چفیه از گردنشان آویزان بود و زبانشان به چاپلوسی آلوده بود ، از این مردم نبودند؟! آنهایی که از دیوار سفارت آمریکا بالا رفتند و گمان داشتند راه رستگاری ایران آنست ، از این مردم نبودند؟! آنهایی که نظارت بر استانداردهای ایمنی را بگردن دارند ولی با پارتی‌بازی و پشت هم اندازی به مسئولیتشان کار نمی‌بندند و پیشامدهای دلگدازی مانند معدن طبس را پیش می‌آورند ، از این مردم نیستند؟! پزشکانی که بجای معاینه و درمان درست ، درپی آنند که از راههای گوناگون ، پول بیشتری درآورند ، مهندسانی که از نظارت بر ساخت و سازها تنها پولش را گرفته ولی نظارتی نمی‌کنند (یکی از احتمالات فروریختن ساختمان متروپل در آبادان) ، وکیلانی که با «خوانده» سازش خائنانه می‌کنند ، وکلای مجلسی که درآمدن به کار نمایندگی را یک کسبی میدانند که چون می‌توان از آن دهها میلیارد تومان سود برد ، یک میلیارد بیشتر خرج انتخابات می‌کنند ، بنگاه‌دارانی که مِلک عیبداری را به خریدار ، بی‌عیب وامی‌نمایند ، همچنین همان تاراجگران و باندبازان و قاچاقچیان یا بازرگانان انحصاری که یادشان کردیم ، از بیرون به این کشور آمده‌اند؟!
در بخش یازدهم این نوشتار از کارفرمایان ایرانی یاد کردیم که بجای کارگر ایرانی از افغانیها سود می‌جویند که این کارشان ستم به کارگر هم‌میهن است ، آیا آنها ایرانی نیستند؟!. آیا اینها آلودگیهای یک توده‌ای نیست؟! آیا با این آلودگیها یک مردمی می‌توانند راه به نیکی و رستگاری برند؟!
پرده‌پوشی را کنار گزارده رفتارمان را با هم‌میهنانمان در همه‌ی شئون زندگانی به داوری گزاریم. آیا وجدان چنین حالی را می‌پسندد؟! مثلاً رفتارهامان را در رانندگی ، همسایگی و در شرکتها و ادارات بدیده بگیریم. آیا ما با هم مهربانانه رفتار می‌کنیم؟!. آیا منصفانه رفتار می‌کنیم؟! آیا در چنین رفتارهایی هم ، پای حکومت در میانست؟! چه شده که ما در این زمینه‌ها نمی‌خواهیم از سودهای خود بگذریم و با هم‌میهنانمان دادگری کنیم ولی می‌خواهیم به کاری صد برابر دشوارتر که به اتحاد ، همدستی ، از خود گذشتگی و جانفشانی نیاز دارد ـ به کار «برانداختن حکومت» ـ برخیزیم. آیا این سنگ بزرگ برداشتن نیست؟! آیا ـ با یادآوری جنبش سال 57 ـ از یک سوراخ دو بار گزیده شدن نیست؟!
یک کسی برای آنکه بخواهد اندیشه‌ی خود را درست نشان دهد ، می‌تواند پا بروی حقیقت گزارد و بهانه‌های بسیار آورد و از جمله در برابر دلیلهایی که آوردیم منکر شود که آنها از این مردمند. ولی آیا حقایق دیگر خواهد شد؟! آیا اگر این حکومت برود و دیگری بر سر کار آید ، یک دسته کسان پاکدست ، میهن‌دوست ، مسئولیت‌پذیر ، راستکار و درستکار بر سر کارها خواهند آمد؟! مردم کردار دیگر کرده همه با هم برادرانه رفتار خواهند کرد؟! دیگر از ستم به یکدیگر بازخواهند ایستاد؟!
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش چهارم)
🖌 کوشاد تلگرام
آغاز نوشتار «چه توانیم کرد؟»
آن کسانی که بی‌هیچ تجربه‌ای در کار کشاورزی ، راهبری اداره‌ها و وزارت کشاورزی را پذیرفتند از این مردم نبودند؟! آنهایی که هیچ نمی‌دانستند کارخانه چیست و چگونه کار می‌کند ، راهبری یک کارخانه‌ی مصادره‌ای را پذیرفتند و آن را به مرز ورشکستگی کشانیدند ، از این مردم نبودند؟! محمودرضا خاوری‌ها که خود را بسیجی دوآتشه و ذوب در ولایت می‌نمودند و با همین افزار دورویی از «بیت المال» دزدیهای هنگفت کردند از این مردم نبودند؟!. آنهایی که پس از سال 57 پیشانیشان پینه بست و تسبیح از دستشان نیفتاد و همیشه چفیه از گردنشان آویزان بود و زبانشان به چاپلوسی آلوده بود ، از این مردم نبودند؟! آنهایی که از دیوار سفارت آمریکا بالا رفتند و گمان داشتند راه رستگاری ایران آنست ، از این مردم نبودند؟! آنهایی که نظارت بر استانداردهای ایمنی را بگردن دارند ولی با پارتی‌بازی و پشت هم اندازی به مسئولیتشان کار نمی‌بندند و پیشامدهای دلگدازی مانند معدن طبس را پیش می‌آورند ، از این مردم نیستند؟! پزشکانی که بجای معاینه و درمان درست ، درپی آنند که از راههای گوناگون ، پول بیشتری درآورند ، مهندسانی که از نظارت بر ساخت و سازها تنها پولش را گرفته ولی نظارتی نمی‌کنند (یکی از احتمالات فروریختن ساختمان متروپل در آبادان) ، وکیلانی که با «خوانده» سازش خائنانه می‌کنند ، وکلای مجلسی که درآمدن به کار نمایندگی را یک کسبی میدانند که چون می‌توان از آن دهها میلیارد تومان سود برد ، یک میلیارد بیشتر خرج انتخابات می‌کنند ، بنگاه‌دارانی که مِلک عیبداری را به خریدار ، بی‌عیب وامی‌نمایند ، همچنین همان تاراجگران و باندبازان و قاچاقچیان یا بازرگانان انحصاری که یادشان کردیم ، از بیرون به این کشور آمده‌اند؟!
در بخش یازدهم این نوشتار از کارفرمایان ایرانی یاد کردیم که بجای کارگر ایرانی از افغانیها سود می‌جویند که این کارشان ستم به کارگر هم‌میهن است ، آیا آنها ایرانی نیستند؟!. آیا اینها آلودگیهای یک توده‌ای نیست؟! آیا با این آلودگیها یک مردمی می‌توانند راه به نیکی و رستگاری برند؟!
پرده‌پوشی را کنار گزارده رفتارمان را با هم‌میهنانمان در همه‌ی شئون زندگانی به داوری گزاریم. آیا وجدان چنین حالی را می‌پسندد؟! مثلاً رفتارهامان را در رانندگی ، همسایگی و در شرکتها و ادارات بدیده بگیریم. آیا ما با هم مهربانانه رفتار می‌کنیم؟!. آیا منصفانه رفتار می‌کنیم؟! آیا در چنین رفتارهایی هم ، پای حکومت در میانست؟! چه شده که ما در این زمینه‌ها نمی‌خواهیم از سودهای خود بگذریم و با هم‌میهنانمان دادگری کنیم ولی می‌خواهیم به کاری صد برابر دشوارتر که به اتحاد ، همدستی ، از خود گذشتگی و جانفشانی نیاز دارد ـ به کار «برانداختن حکومت» ـ برخیزیم. آیا این سنگ بزرگ برداشتن نیست؟! آیا ـ با یادآوری جنبش سال 57 ـ از یک سوراخ دو بار گزیده شدن نیست؟!
یک کسی برای آنکه بخواهد اندیشه‌ی خود را درست نشان دهد ، می‌تواند پا بروی حقیقت گزارد و بهانه‌های بسیار آورد و از جمله در برابر دلیلهایی که آوردیم منکر شود که آنها از این مردمند. ولی آیا حقایق دیگر خواهد شد؟! آیا اگر این حکومت برود و دیگری بر سر کار آید ، یک دسته کسان پاکدست ، میهن‌دوست ، مسئولیت‌پذیر ، راستکار و درستکار بر سر کارها خواهند آمد؟! مردم کردار دیگر کرده همه با هم برادرانه رفتار خواهند کرد؟! دیگر از ستم به یکدیگر بازخواهند ایستاد؟!
(بخش دیگر فردا خواهد آمد)
Telegram
پاکدینی ـ احمد کسروی
🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ12 🌑
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…
🔸چه توانیم کرد؟
(بخش یکم)
🖌 کوشاد تلگرام
در بخشهای گذشته از حادثه‌ی دلگداز معدن طبس ، جان باختن 50 تن بیشتر از کارگران هم‌میهنمان ، استانداردهای جهانی HSE ، رد پای پولپرستی در آن حادثه ، کوتاهیهای…