پاکدینی ـ احمد کسروی

همیشه ملاهای شما به بیماران می‌گویند : «شفایت را از خدا بخواه». آخوندی در قزوین در بالای منبر می‌گفته : شما بیمار می‌شوید اول بدر خانه‌ی طبیب می‌روید و چون از آنجا نومید شدید شفای خود را از خدا می‌خواهید. شما اول بدر خانه‌ی خدا بروید تا ببینید شفا می‌یابید یا نه.

ملای دیگری را می‌شناسم. روزی از «قوت ایمان» موعظه می‌کرده و می‌گفته : «پیره‌زنی در خانه‌ی ما هست. من قوت ایمان غریبی درو دیدم. ناخوش بود هرچه اصرار کردیم به طبیب نرفت. گفت طبیب من خداست.»

در جایی که پیشوایان ، این ملایان تیره‌مغز باشند پیداست که حال مردم چه خواهد بود. باز می‌گویم : اینها غلطست. آن بیدینی که می‌گویند همین نادانیهاست ، همین نافهمیهاست. می‌دانید معنی این باورها و این رفتارها چیست؟. این ملایان بخدا می‌گویند : «آن آیینی که تو گزارده و ما را ملزم گردانیده‌ای که خودمان بکوشیم و کارهای زندگی را راه اندازیم ، ما آن را نپذیرفته‌ایم و خواهشمندیم تو نیز از آن بازگرد. ما تنبلیم و نخواهیم کوشید و چاره‌ی کارها را از تو خواهیم خواست..». اینست معنی آن نادانیها ، و بیگفتگوست که خدا از آیین خود نخواهد بازگشت.

نتیجه‌ی همین نادانیهاست که مردم ایران بهمه ‌چیز لااُبالی و بی‌باکند. پیرارسال زمستان که تیفوس در تهران شدت داشت وزارت بهداری پیاپی دستورها می‌داد و آگاهیها پراکنده می‌کرد. ولی مردم پروایی نداشتند ، بلکه ریشخند کرده می‌گفتند : «با اینها نیست. آدم تا اجلش نرسد نخواهد مرد».

من روزی سوار اتوبوس بودم. شاگرد شوفر پیاپی مسافر می‌گرفت و باتوبوس می‌چپاند. یکی از مسافران اعتراض کرد و گفت : «باید از شپش تیفوس ملاحظه کرد. اینقدر مردم را بهم نچپان». یکدفعه دیدم یک صدای نکره‌ای از گوشه‌ی اتوبوس بلند شد : «ای بابا مگر ما بخدا عقیده نداریم؟!. شپش چیه؟!». یک آواز دیگری باو پاسخ داد : «از وقتی که ما ایمانمان ضعیف شد خدا هم این بلاها را بما مسلط گردانید ..». آن وقت دندانهای خود را بهم فشرد و چنین گفت : «بابا ، شپش هم آدم می‌کشد؟!.» اینست نمونه‌ای از نتیجه‌های آن نادانیها.

آن شریعت سنگلجی که تیفوس گرفت و مرد ، خودش خود را کشته و هزارها کسان دیگر را نیز کشته. زیرا او نیز همین نادانیها را بمردم یاد می‌داد. ببینید چه بیخردانه است آن سخنی که گفته : «خانمها دیدید ، جوراب بپا نکردید هر شب بسینما رفتید ، خدا غضب کرد ...». معنی این سخن آنست که آن گرسنگی و کمیابی که در سال ١٣٢١ پدید آمد و هزارها کسان را (بویژه در جنوب) بزیر خاک فرستاد نتیجه‌ی جوراب بپا نکردن و هر شب بسینما رفتن زنهای تهران بوده. خدا از این کار بخشم آمده و آن گرسنگی را فرستاده. خدا کینه‌ی جوراب بپا نکردن زنهای خوشگذران تهران را از بچه‌های بیگناه بندرعباس و بندر ریگ کشیده. اینست معنی آن سخن.

شما می‌دانید که گرسنگی و کمیابی سال ١٣٢١ چه بود و از کجا برخاسته بود. در آن سال قشون متفقین که در کشور ما بودند شروع کردند به خواربار خریدن ، و چون دولت ناتوان بود جلوگیری نتوانست. نتیجه آن شد که خواربار به بیرون رفت و بیگانگان خوردند و خود ایرانیان گرسنه مانده بآن حال افتادند. در همان هنگام در تحت تأثیر همان گرسنگی و بدبختی ، تیفوس و تیفوئید نیز شدت کرد و گرفتاری مردم هرچه بیشتر شد.

اکنون شما بیندیشید که آن گرسنگی و بدبختی نتیجه‌ی چه بوده؟.. آیا نه آنست که نتیجه‌ی ناتوانی دولت و بیچارگی کشور بوده؟.. نه آنست که مردم بایستی از همان پیشامد بخود آیند و از این پس درباره‌ی کشور بی‌پروا نباشند؟.

در یک چنین زمینه‌ای شریعت سنگلجی آن سخن مهمل را گفته. تنها او نبود ، همه‌ی ملایان می‌گفتند. روسیاهان فرصت بدست آورده بگرمی بازار خود می‌کوشیدند.

تیره‌دلان از یکسو گناه گرسنگی و کمیابی را بخدا نسبت می‌دادند و علت آن را نیز رو نگرفتن و جوراب نپوشیدن زنها ذکر می‌کردند و بدینسان توهینی بزرگ بخدای جهان می‌کردند ، و از یکسو مردم را اغفال کرده نمی‌گزارند که علت واقعی قضیه را که بی‌اعتنایی بکشور و توده بوده دریابند و از خطای خود بازگردند. روزی به یکی گفتم : خدا چه کرده که این بلا را فرستاده؟!. آیا از آسمان نبارانیده؟!. آیا از زمین نرویانیده؟!. آیا تگرگ فرستاده؟!. آیا ملخ فرستاده؟!. ای نادانان ، خدا روزی شما را داده ولی شما چون مردم پست و پراکنده‌اید و کشورتان ناتوانست دیگران می‌کشند و می‌برند. سرچشمه‌ی این بدبختی ناتوانی کشور ، و سرچشمه‌ی ناتوانی کشور نیز شما ملایان می‌باشید. این گرسنگی و بدبختی نتیجه‌ی وجودهای شوم شماست. ولی شما از بس خیره‌رویید گناه را بگردن خدا می‌اندازید. این زیرکی را شما از پیشوایانتان یاد گرفته‌اید.

👇

563 views14:32