📖 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 در پیرامون شعر (شش از نه)
🖌 ناصر روایی
حکیم ابوالقاسم فردوسی اشعار مبالغهآمیزی را که در شاهنامه سروده و از سم ستوران زمین پهنه را شش و آسمانش را هشت ساخته بدیهی است نظر تملق و چاپلوسی از کسی نداشته تنها آرایش کلام و توسیع دایرهی سخن او را بدین گفتارها برانگیخته و چون موضوعاتش داستانی و بیان حقایقی در بین نبوده تا منافی با چنین اغراقاتی باشد البته ذکر چنان مضامین را مانعی نخواهد بود.
بالجمله نتیجهای که از بیانات فوق بدست میآید این است مادامی که شاعر سر و کارش با بیان حقایقی نیست و سخن از وهمیات و تخیلات شاعرانه دارد نمیتوان اغراقگویی را بدو عیب شمرد و در کلیه باید معتقد بود چیزی که بنیادش بر وهم است سرمایهاش نیز باید از وهمیات باشد.
ولی موقعی که شاعر و یا نویسندهای میخواهد حقایقی را بگوید و یا وقایعی را بیان کند دیگر نمیتواند معنی را فدای لفظ سازد و با گزافه و اغراق بیربط مفاهیم سخن را مختل نماید.
ولی جای بسی تأسف است رویهی اغراقگویی در کشور ما بدرجهای شایع گشته و عمومیت پیدا کرده است حتی مورخین و وقایعنگاران که مکلف بذکر حقایق ثابته و بیان حوادث و وقایع مسلمه هستند در سوق کلام خود رویهی شاعرانه را پیش گرفته غالباً با استعاره و تشبیه الفاظ و عبارات مبالغهآمیزی را بکار میبرند که همه بازیچهی دست شعرا و از اینرو مورد استعمال و مفهوم حقیقی خود را از دست دادهاند و یا بعبارت دیگر بجای تاریخنگاری داستان ادبی نوشته و کتاب خود را بصورت رمان آوردهاند.
و چون خواستهاند آب و هوای شهری را که شاید نسبت بنقاط مجاور اندکی بهتر است توصیف نمایند آنجا را رشک هشت بهشت معرفی و نسیم سحرگاهیش را محیی عِظام [=استخوانها] رَمیم [پوسیده] گفتهاند و ما از اینگونه کتب تاریخی بسیار داریم که باید آنها را داستانهای ادبی نام گذارده و در ردیف الف لیله و حمزهنامه قرار بدهیم.
متأسفانه این رویه در اینجاها نیز توقف نکرده چنانکه اگر ما مراسلات دوستانهای را که بین دو نفر مبادله میگردد مطالعه کنیم خواهیم دید نویسنده در ابتداء خود را برایگان قربان و برخی [=فدایی] رفیق خود ساخته و سپس از سوز و گداز دل در آتش فراق شکایت کرده میگوید : از سر شب تا بسحر اشک خونین میریزم و مشکل دانم که جان از این غم بروز برم ...
تاجری در کاغذ خود در جواب همکارش مینویسد که داد و ستد بازار بکلی بسته شده از صبح تا شام همه را در حجره دست روی دست گذارده و بیکار نشستهایم یقین کنید که در همهی بازار شهر صد تومان پول نقد بدست نمیآید ...
🌸
🔸 در پیرامون شعر (شش از نه)
🖌 ناصر روایی
حکیم ابوالقاسم فردوسی اشعار مبالغهآمیزی را که در شاهنامه سروده و از سم ستوران زمین پهنه را شش و آسمانش را هشت ساخته بدیهی است نظر تملق و چاپلوسی از کسی نداشته تنها آرایش کلام و توسیع دایرهی سخن او را بدین گفتارها برانگیخته و چون موضوعاتش داستانی و بیان حقایقی در بین نبوده تا منافی با چنین اغراقاتی باشد البته ذکر چنان مضامین را مانعی نخواهد بود.
بالجمله نتیجهای که از بیانات فوق بدست میآید این است مادامی که شاعر سر و کارش با بیان حقایقی نیست و سخن از وهمیات و تخیلات شاعرانه دارد نمیتوان اغراقگویی را بدو عیب شمرد و در کلیه باید معتقد بود چیزی که بنیادش بر وهم است سرمایهاش نیز باید از وهمیات باشد.
ولی موقعی که شاعر و یا نویسندهای میخواهد حقایقی را بگوید و یا وقایعی را بیان کند دیگر نمیتواند معنی را فدای لفظ سازد و با گزافه و اغراق بیربط مفاهیم سخن را مختل نماید.
ولی جای بسی تأسف است رویهی اغراقگویی در کشور ما بدرجهای شایع گشته و عمومیت پیدا کرده است حتی مورخین و وقایعنگاران که مکلف بذکر حقایق ثابته و بیان حوادث و وقایع مسلمه هستند در سوق کلام خود رویهی شاعرانه را پیش گرفته غالباً با استعاره و تشبیه الفاظ و عبارات مبالغهآمیزی را بکار میبرند که همه بازیچهی دست شعرا و از اینرو مورد استعمال و مفهوم حقیقی خود را از دست دادهاند و یا بعبارت دیگر بجای تاریخنگاری داستان ادبی نوشته و کتاب خود را بصورت رمان آوردهاند.
و چون خواستهاند آب و هوای شهری را که شاید نسبت بنقاط مجاور اندکی بهتر است توصیف نمایند آنجا را رشک هشت بهشت معرفی و نسیم سحرگاهیش را محیی عِظام [=استخوانها] رَمیم [پوسیده] گفتهاند و ما از اینگونه کتب تاریخی بسیار داریم که باید آنها را داستانهای ادبی نام گذارده و در ردیف الف لیله و حمزهنامه قرار بدهیم.
متأسفانه این رویه در اینجاها نیز توقف نکرده چنانکه اگر ما مراسلات دوستانهای را که بین دو نفر مبادله میگردد مطالعه کنیم خواهیم دید نویسنده در ابتداء خود را برایگان قربان و برخی [=فدایی] رفیق خود ساخته و سپس از سوز و گداز دل در آتش فراق شکایت کرده میگوید : از سر شب تا بسحر اشک خونین میریزم و مشکل دانم که جان از این غم بروز برم ...
تاجری در کاغذ خود در جواب همکارش مینویسد که داد و ستد بازار بکلی بسته شده از صبح تا شام همه را در حجره دست روی دست گذارده و بیکار نشستهایم یقین کنید که در همهی بازار شهر صد تومان پول نقد بدست نمیآید ...
🌸
آیا سخنان بالا را آگاه کننده و راست یافتید؟
Anonymous Poll
90%
آری
6%
نه
4%
نه ، علتش را برایتان مینویسم.
📖 کتاب «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)
🖌 احمد کسروی
🔸گفتار سوم : زیانهایی که از این کیش برمیخیزد (21 از 21)
[دنبالهی داستانهایی از گمراهیها و نادانیهای شیعیان]
شنیدنیتر از همه داستان دینآموزی بمردگان (یا بگفتهی خودشان تلقین) است. کسی که مرد و بگورش گزاردند باید ملایی بالای سرش ایستد و با زبان عربی چنین گوید : «بشنو و بفهم ای بندهی خدا ، هرگاه که دو فرشته بنزد تو آمدند و از تو پرسیدند کیست پروردگارت؟.. بگو خدا پروردگارمست و محمد پیغمبرمست و علی و حسن و حسین ... امامانمست ، بگو بهشت راستست ، آتش راستست ، ترازو راستست ، پل صراط راستست ، ...». ببینید در همین یک کار چند نادانی گرد آمده است :
یکم : کسی که مرده ، تن او لاشهای بیش نیست که پس از چند روز از هم خواهد پاشید و دیگر با آن کاری نیست و هر کاری که خواهد بود با روانست. اینکه تن را بزیر خاک میکنند برای آنست که در زیر خاک از هم پاشد و آزارش بزندگان نرسد.
چیزی باین آشکاری ، تو گویی آنان نمیدانند و از نافهمی چنین میپندارند که همهی کارها با آن تن خواهد بود و گور ، خانهای بهر او میباشد ، و اینست چون بگورش گزاردند دو فرشتهای بنام «نکیر» و «منکر» با گرزهای آتشین بنزدش خواهند آمد و پرسشهایی خواهند کرد که اگر پاسخ نتوانست گرزهای آتشین را بسرش خواهند کوفت و گور پر از آتش خواهد گردید.
دوم : دین دستور زندگانیست و کسی باید آن را در زندگیش دارد نه در مردگیش. کسی اگر در زندگیش دین داشته که نیازی بیاد دادنش نخواهد بود ، و اگر نداشته سودی از یاد دادنش پس از مرگ بدست نخواهد آمد. پس آنان دین را چه میپندارند که بچنین رفتاری میپردازند؟!..
پیداست که آنان از معنی راست دین بسیار دور میباشند ، و چنانکه گفتهایم دین در نزد آنان همان دلبستگی به «چهارده معصوم» و پرستش آنهاست. چنین میپندارند که خدا نیز جز همان دلبستگی را نمیخواهد ، و اینست کسی اگر پس از مرگ ، آن دلبستگی را نمود مایهی خشنودی خدا خواهد بود و او را به بهشت خواهد برد.
سوم : در پندار آنان زبانِ دستگاه خدا عربی است ، و اینست پرسشهایی که دو فرشته از مرده خواهند کرد بعربی خواهد بود و مرده باید بعربی پاسخ دهد ، و جای گفتگوست که فلان تُرک و بَهمان کُرد که میمیرد آیا درزمان[=بلافاصله] عربیدان میگردد؟!..
————————————
📣 (خوانندگان همچنین میتوانند از راه نشانی زیر با ما همبستگی داشته پیام یا نوشتارهای خود را در این زمینه بنویسند. تنها خواهش ما اینست که نوشتارها تا جایی که تواند بود کوتاه و با دلیل همراه بوده و خواست از آن تنها روشنی مطلب و حقیقت باشد.
@PakdiniHambastegibot
یک نظرپرسی هم در زیر آمده که میتوانید در آن شرکت کنید).
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸گفتار سوم : زیانهایی که از این کیش برمیخیزد (21 از 21)
[دنبالهی داستانهایی از گمراهیها و نادانیهای شیعیان]
شنیدنیتر از همه داستان دینآموزی بمردگان (یا بگفتهی خودشان تلقین) است. کسی که مرد و بگورش گزاردند باید ملایی بالای سرش ایستد و با زبان عربی چنین گوید : «بشنو و بفهم ای بندهی خدا ، هرگاه که دو فرشته بنزد تو آمدند و از تو پرسیدند کیست پروردگارت؟.. بگو خدا پروردگارمست و محمد پیغمبرمست و علی و حسن و حسین ... امامانمست ، بگو بهشت راستست ، آتش راستست ، ترازو راستست ، پل صراط راستست ، ...». ببینید در همین یک کار چند نادانی گرد آمده است :
یکم : کسی که مرده ، تن او لاشهای بیش نیست که پس از چند روز از هم خواهد پاشید و دیگر با آن کاری نیست و هر کاری که خواهد بود با روانست. اینکه تن را بزیر خاک میکنند برای آنست که در زیر خاک از هم پاشد و آزارش بزندگان نرسد.
چیزی باین آشکاری ، تو گویی آنان نمیدانند و از نافهمی چنین میپندارند که همهی کارها با آن تن خواهد بود و گور ، خانهای بهر او میباشد ، و اینست چون بگورش گزاردند دو فرشتهای بنام «نکیر» و «منکر» با گرزهای آتشین بنزدش خواهند آمد و پرسشهایی خواهند کرد که اگر پاسخ نتوانست گرزهای آتشین را بسرش خواهند کوفت و گور پر از آتش خواهد گردید.
دوم : دین دستور زندگانیست و کسی باید آن را در زندگیش دارد نه در مردگیش. کسی اگر در زندگیش دین داشته که نیازی بیاد دادنش نخواهد بود ، و اگر نداشته سودی از یاد دادنش پس از مرگ بدست نخواهد آمد. پس آنان دین را چه میپندارند که بچنین رفتاری میپردازند؟!..
پیداست که آنان از معنی راست دین بسیار دور میباشند ، و چنانکه گفتهایم دین در نزد آنان همان دلبستگی به «چهارده معصوم» و پرستش آنهاست. چنین میپندارند که خدا نیز جز همان دلبستگی را نمیخواهد ، و اینست کسی اگر پس از مرگ ، آن دلبستگی را نمود مایهی خشنودی خدا خواهد بود و او را به بهشت خواهد برد.
سوم : در پندار آنان زبانِ دستگاه خدا عربی است ، و اینست پرسشهایی که دو فرشته از مرده خواهند کرد بعربی خواهد بود و مرده باید بعربی پاسخ دهد ، و جای گفتگوست که فلان تُرک و بَهمان کُرد که میمیرد آیا درزمان[=بلافاصله] عربیدان میگردد؟!..
————————————
📣 (خوانندگان همچنین میتوانند از راه نشانی زیر با ما همبستگی داشته پیام یا نوشتارهای خود را در این زمینه بنویسند. تنها خواهش ما اینست که نوشتارها تا جایی که تواند بود کوتاه و با دلیل همراه بوده و خواست از آن تنها روشنی مطلب و حقیقت باشد.
@PakdiniHambastegibot
یک نظرپرسی هم در زیر آمده که میتوانید در آن شرکت کنید).
🌸
آیا سخنان بالا را آگاه کننده و راست یافتید؟
Anonymous Poll
95%
آری
4%
نه
1%
نه ، علتش را برایتان مینویسم.
📖 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 در پیرامون شعر (هفت از نه)
🖌 ناصر روایی
گذشته از اینها ما در صحبتهای روزانه بهمین درد مبتلا و عارف و عامی بدان گرفتاریم چون میخواهیم با کسی اظهار خصوصیت کنیم بدون اینکه حقیقتی را در نظر بگیریم با کمال گرمی و از ته دل شروع بگفتن یک رشته عبارات و الفاظ لایعنی کرده : شهدالله من جان و مال خود را از تو مضایقه ندارم و اگر همهی دارایی مرا آتش بزنید و یا بکسی بذل نمایید از مردی و مردمی بیگانهام اگر چین بابرو بیاورم ...
و از طرف مقابل نیز متقابلاً مقداری الفاظ و عبارات پوچ تحویل گرفته و هر دو خوشوقت از آنیم که با دوستی رسم صفا و وفا بجا آوردهایم در حالتی که میدانیم در این گفتگو هیچ گونه حقیقتی ملحوظ نبوده و بیانات طرفین فقط لقلقهی لسان است که نام آن را تعارف گذاشتهایم.
اگر کسی صحبتهای روزانهی ما را از هم تجزیه و تفکیک کند آنچه بر زبان ما میگذرد در صد و پنجاه از این مقوله است دور نیست در اثر همین غلو و گزافهبافیها و یا خود عدم پایبندی بمفهوم الفاظ و عباراتست که غالباً ملل شرقی پیشوایان خود را بمدارج فوقالطبیعه رسانده و آنها را با صفاتی میستایند که خودشان از آن بیزارند.
و ما که کاسهی گرمتر از آشیم این غلو را دوستاری و ایمان نام گذاردهایم و موقع عمل خود ثابت میشود که این ادعا نیز شاعرانه و عاری از حقیقت است و این حال برای ما بطوری طبیعی و عمومی شده که خود وجود آن را حس نتوانیم کرد مانند ماهی که میان آب زندگی دارد و از وجود آن بیخبر است.
البته بد و خوب هر چیزی را در عالم با مقایسه میتوان تشخیص داد چون ما در این مورد گفتار و کردار خودمان را با مردم دیگر ممالک شرقی مقایسه میکنیم البته نتیجهی مطلوبه بدست نمیآید و این مثل آنست که کسی شبه را با ذغال مقایسه کند چون هر دو سیاهند البته نتیجه از آن نتواند گرفت.
پس ناچار باید طرف مقایسهی ما ملتی باشند که اخلاق و عاداتشان با ما مغایر است ـ با اینکه اغراق تا اندازهای فطری و صنعت طبیعی کلام بشمار است و این در السنهی تمام ملل عالم کم و بیش وجود دارد.
ولی ملل اروپایی جز در مواقع کمی که مقام اقتضا میکند از اغراقگویی محترز حتی در صنعت تشبیه نیز که ما آن را غالباً بطور مبالغهآمیز بکار میبریم بطوری حدود اعتدال را مرعی میدارند که در مفهوم آن گزافهی بیربطی محسوس نمیگردد اینست وقتی که رمانهای آنها را مطالعه میکنیم با اینکه نویسنده به بیان حقایقی مقید نبوده و موضوع حکایتش داستانی است معهذا مطالب را طوری با جریانات طبیعی و عادیات وفق داده و مقصود خود را با یک رشته عبارات متناسب بیان کرده است که همه مانند یک سلسله حقایق ثابته جزءً و کلاً در مقابل چشم خواننده تجسم یافته و دفیله میدهند و هیچ گونه مبالغه که توی ذهن بزند دیده نمیشود.
گرچه من بزبانهای اروپایی آشنایی ندارم ولی ترجمهی رمانها و قراین دیگر کاملاً نمونه را بدست میدهد و معلوم است که اینها در مراسلات شخصی و محاورات عادی نیز هر کلمه را که استعمال مینمایند مفهوم حقیقی آن را قصد و از گزافه و اغراق بیربط و تشبیهاتی که توی ذهن بزند اجتناب دارند.
ولی ما برای این موضوع حدودی قرار نداده و کار را بجایی رسانیدهایم که غالباً منویات در لفافهی تشبیه و استعاره و عبارات گزافهآمیز مکتوم و یا مشتبه مانده و آنچه را که نویسنده و یا گوینده قصد کرده غالباً مستمع چیزی از آن نمیفهمد و یا آنچه فهمیده بخلاف قصد نویسنده و یا گوینده است.
زیرا ما عادتاً الفاظ و عبارات را چنانکه گفته شد از مفهوم حقیقی خود بیگانه ساختهایم و هر کسی بمیل و مذاق خود آنها را برای معنی خاصی که قصد کرده استعمال مینماید مستمع که بعضاً از قصد متکلم آگاهی ندارد و قرینه در دست نیست البته نمیتواند پی بحقیقت آن ببرد.
🌸
🔸 در پیرامون شعر (هفت از نه)
🖌 ناصر روایی
گذشته از اینها ما در صحبتهای روزانه بهمین درد مبتلا و عارف و عامی بدان گرفتاریم چون میخواهیم با کسی اظهار خصوصیت کنیم بدون اینکه حقیقتی را در نظر بگیریم با کمال گرمی و از ته دل شروع بگفتن یک رشته عبارات و الفاظ لایعنی کرده : شهدالله من جان و مال خود را از تو مضایقه ندارم و اگر همهی دارایی مرا آتش بزنید و یا بکسی بذل نمایید از مردی و مردمی بیگانهام اگر چین بابرو بیاورم ...
و از طرف مقابل نیز متقابلاً مقداری الفاظ و عبارات پوچ تحویل گرفته و هر دو خوشوقت از آنیم که با دوستی رسم صفا و وفا بجا آوردهایم در حالتی که میدانیم در این گفتگو هیچ گونه حقیقتی ملحوظ نبوده و بیانات طرفین فقط لقلقهی لسان است که نام آن را تعارف گذاشتهایم.
اگر کسی صحبتهای روزانهی ما را از هم تجزیه و تفکیک کند آنچه بر زبان ما میگذرد در صد و پنجاه از این مقوله است دور نیست در اثر همین غلو و گزافهبافیها و یا خود عدم پایبندی بمفهوم الفاظ و عباراتست که غالباً ملل شرقی پیشوایان خود را بمدارج فوقالطبیعه رسانده و آنها را با صفاتی میستایند که خودشان از آن بیزارند.
و ما که کاسهی گرمتر از آشیم این غلو را دوستاری و ایمان نام گذاردهایم و موقع عمل خود ثابت میشود که این ادعا نیز شاعرانه و عاری از حقیقت است و این حال برای ما بطوری طبیعی و عمومی شده که خود وجود آن را حس نتوانیم کرد مانند ماهی که میان آب زندگی دارد و از وجود آن بیخبر است.
البته بد و خوب هر چیزی را در عالم با مقایسه میتوان تشخیص داد چون ما در این مورد گفتار و کردار خودمان را با مردم دیگر ممالک شرقی مقایسه میکنیم البته نتیجهی مطلوبه بدست نمیآید و این مثل آنست که کسی شبه را با ذغال مقایسه کند چون هر دو سیاهند البته نتیجه از آن نتواند گرفت.
پس ناچار باید طرف مقایسهی ما ملتی باشند که اخلاق و عاداتشان با ما مغایر است ـ با اینکه اغراق تا اندازهای فطری و صنعت طبیعی کلام بشمار است و این در السنهی تمام ملل عالم کم و بیش وجود دارد.
ولی ملل اروپایی جز در مواقع کمی که مقام اقتضا میکند از اغراقگویی محترز حتی در صنعت تشبیه نیز که ما آن را غالباً بطور مبالغهآمیز بکار میبریم بطوری حدود اعتدال را مرعی میدارند که در مفهوم آن گزافهی بیربطی محسوس نمیگردد اینست وقتی که رمانهای آنها را مطالعه میکنیم با اینکه نویسنده به بیان حقایقی مقید نبوده و موضوع حکایتش داستانی است معهذا مطالب را طوری با جریانات طبیعی و عادیات وفق داده و مقصود خود را با یک رشته عبارات متناسب بیان کرده است که همه مانند یک سلسله حقایق ثابته جزءً و کلاً در مقابل چشم خواننده تجسم یافته و دفیله میدهند و هیچ گونه مبالغه که توی ذهن بزند دیده نمیشود.
گرچه من بزبانهای اروپایی آشنایی ندارم ولی ترجمهی رمانها و قراین دیگر کاملاً نمونه را بدست میدهد و معلوم است که اینها در مراسلات شخصی و محاورات عادی نیز هر کلمه را که استعمال مینمایند مفهوم حقیقی آن را قصد و از گزافه و اغراق بیربط و تشبیهاتی که توی ذهن بزند اجتناب دارند.
ولی ما برای این موضوع حدودی قرار نداده و کار را بجایی رسانیدهایم که غالباً منویات در لفافهی تشبیه و استعاره و عبارات گزافهآمیز مکتوم و یا مشتبه مانده و آنچه را که نویسنده و یا گوینده قصد کرده غالباً مستمع چیزی از آن نمیفهمد و یا آنچه فهمیده بخلاف قصد نویسنده و یا گوینده است.
زیرا ما عادتاً الفاظ و عبارات را چنانکه گفته شد از مفهوم حقیقی خود بیگانه ساختهایم و هر کسی بمیل و مذاق خود آنها را برای معنی خاصی که قصد کرده استعمال مینماید مستمع که بعضاً از قصد متکلم آگاهی ندارد و قرینه در دست نیست البته نمیتواند پی بحقیقت آن ببرد.
🌸
آیا سخنان بالا را آگاه کننده و راست یافتید؟
Anonymous Poll
92%
آری
7%
نه
1%
نه ، علتش را برایتان مینویسم.
📖 کتاب «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)
🖌 احمد کسروی
🔸گفتار چهارم : زورگوییهایی که ملایان میکنند (1 از 12)
از شیعیگری چندان که میشایست سخن راندیم ، و اکنون میخواهیم از ملایان و زورگوییهای آنان سخن رانیم. شیعیگری که خود دستگاهی بوده ملایان بروی آن دستگاهی چیدهاند.
شیعیگری با آن پیچهایی که خورده و آن رنگهایی که گرفته باین نتیجه رسیده که سررشتهداری یا فرمانروایی در این زمان ازآنِ امام ناپیداست. ملایان آن را گرفته میگویند : «ما جانشینان آن امامیم و فرمانروایی امروز ازآنِ ماست».
با همین عنوان مردم را زیردست خود میپندارند و از ایشان زکات و «مال امام» میگیرند. از آنسوی دولت را «جائر» و «غاصب» شناخته بمردم چنین میآموزند که تا توانند مالیات نپردازند و فرزندان خود را بسربازی نفرستند ، اگر پول دولت بدستشان افتاد «با اجازه از علما» بدزدند.
اکنون که ایران مشروطه پذیرفته و از روی قانونها زندگی میکند ، ملایان با این نیز دشمنی مینمایند و مردم را ببدخواهی و کارشکنی وامیدارند.
این یک دعوایِ بسیار بزرگیست که ملایان میکنند و زیان آن نیز بسیار بزرگست. خود شیعیگری با زیانهایش یکسو ، و این دعوای ملایان با زیانهایش یکسوست.
سررشتهداری (یا حکومت) رگ سَهَندهی[=حساس] زندگانی تودهایست. از اینرو از دویست سال باز که درمیان تودههای اروپا و آمریکا تکانی پیدا شده ، گفتگوها در این زمینه رفته و شورشها پدید آمده و خونها ریخته شده. بیشُوَند نمیگویم : دعوای ملایان بسیار بزرگست.
از آنسو نتیجهی این دعوا دودلی مردم و سرگردانی ایشانست. زیرا ملایان که سررشتهداری را ازآنِ خود میشمارند ، آن را بدست نمیگیرند (و خود نتوانند گرفت). پس ناچاریست که سررشتهداری دیگری [را] باشد و مردم نیز بآن خوشبین نباشند. دولتی باشد که مردم آن را «ستمکار» (جائر) شناسند و از بدخواهی و کارشکنی بازنایستند. بگفتهی یکی از یاران : «از درون بچیزهایی باور دارند که نتوانند بکار بست ، و در بیرون بکارهایی برخیزند که باور ندارند».
ملایان با دولت ایران همان رفتار را میکنند که امامانشان با خلافت اسلامی کرده بودند. چنانکه امامجعفرصادق خود بخلافت نمیکوشید و آن را بدست نمیآورد ، و بدیگران که کوشیده و بدست آورده بودند گردن نمیگزاشت و بلکه پیروان خود را بدشمنی و کارشکنی وامیداشت ، همچنان ملایان خودشان رشتهی کارها را بدست نمیگیرند و بدیگران که گرفتهاند گردن نگزارده مردم را ببدخواهی و دشمنی برمیانگیزند. بلکه میتوان گفت که زورگویی اینان بیشتر است تا زورگویی آنان. زیرا به جعفربنمحمد اگر خلافت را دادندی بیگمان آن را پذیرفتی (چنانکه نوادهاش علیبنموسی ولیعهدی مأمون را پذیرفت). لیکن بملایان اگرهم سررشتهداری داده شود نخواهند پذیرفت و نخواهند پیش آمد. زیرا ایشان گذشته از اینکه گروهی بیسر و نابسامانند و پیداست که سررشتهداری نتوانند ، خود ایشان بهتر میشمارند که در نجف یا قم یا شهر دیگری نشینند و بیتاج و تخت فرمان رانند ، و پولهای مفت گیرند و بیرنج و آسوده بخوشی پردازند.
سررشتهداری یا فرمانروایی بسپاه نیاز دارد ، شهربانی و شهرداری و دیگر ادارهها خواهد ، سررشتهدار باید پاسخده[=مسئول] آرامش شهرها و آسایش مردم و آبادی کشور باشد. ملایان نمیخواهند این کارها را بگردن گیرند. دوست میدارند که بیهیچ رنجی باج گیرند و بیهیچ پاسخدهی فرمان رانند.
آنان سود خود را در این میشناسند که بدانسان که امروز هست دولتی باشد که کشور را راه برد و کارهای سررشتهداری را انجام دهد ، ولی در همان حال در پیش مردم «جائر» شناخته شده مردم از درون دل ، علما را پیشوا و فرمانروا شناسند و پولهاشان بآنان پردازند. رنج را دولت کشد و سود را آنان برند. دولت که سپاه میگیرد ، پاسبان و ژاندارم نگاه میدارد ، ادارهها برپا میکند ، هرچه بگیرد حرام باشد ، ولی آنان که بهیچ کاری نمیپردازند و هیچ پاسخدهی بگردن نمیگیرند هرچه بگیرند حلال شمرده شود. دولتیان همگی بدوزخ روند و آخوندها یکسره رو به بهشت آورند. پاسبان که در گرما و سرما ، شبها را بیداری میکشد و بخاندانها نگهبانی میکند ، گناهکار باشد ، ولی ملازادگان و سیدبچگانِ ولگرد و مفتخوار نیکوکار باشند. کوتاهسخن : یک «حکومت عرفی» باشد بدنام و بیارج ، و یک «حکومت شرعی» باشد ارجمند و نیکنام. رنج را آن کشد و سود را این برد.
این آرزوییست که ملایان میدارند و تاکنون پیش بردهاند. ولی بیگفتگوست که این آرزو یکسره بزیان توده است. چنانکه گفتیم این نتیجهاش دودلی مردم است ، و نتیجهی دودلی نیز جز درماندگی و بدبختی یک توده نتواند بود.
👇
🖌 احمد کسروی
🔸گفتار چهارم : زورگوییهایی که ملایان میکنند (1 از 12)
از شیعیگری چندان که میشایست سخن راندیم ، و اکنون میخواهیم از ملایان و زورگوییهای آنان سخن رانیم. شیعیگری که خود دستگاهی بوده ملایان بروی آن دستگاهی چیدهاند.
شیعیگری با آن پیچهایی که خورده و آن رنگهایی که گرفته باین نتیجه رسیده که سررشتهداری یا فرمانروایی در این زمان ازآنِ امام ناپیداست. ملایان آن را گرفته میگویند : «ما جانشینان آن امامیم و فرمانروایی امروز ازآنِ ماست».
با همین عنوان مردم را زیردست خود میپندارند و از ایشان زکات و «مال امام» میگیرند. از آنسوی دولت را «جائر» و «غاصب» شناخته بمردم چنین میآموزند که تا توانند مالیات نپردازند و فرزندان خود را بسربازی نفرستند ، اگر پول دولت بدستشان افتاد «با اجازه از علما» بدزدند.
اکنون که ایران مشروطه پذیرفته و از روی قانونها زندگی میکند ، ملایان با این نیز دشمنی مینمایند و مردم را ببدخواهی و کارشکنی وامیدارند.
این یک دعوایِ بسیار بزرگیست که ملایان میکنند و زیان آن نیز بسیار بزرگست. خود شیعیگری با زیانهایش یکسو ، و این دعوای ملایان با زیانهایش یکسوست.
سررشتهداری (یا حکومت) رگ سَهَندهی[=حساس] زندگانی تودهایست. از اینرو از دویست سال باز که درمیان تودههای اروپا و آمریکا تکانی پیدا شده ، گفتگوها در این زمینه رفته و شورشها پدید آمده و خونها ریخته شده. بیشُوَند نمیگویم : دعوای ملایان بسیار بزرگست.
از آنسو نتیجهی این دعوا دودلی مردم و سرگردانی ایشانست. زیرا ملایان که سررشتهداری را ازآنِ خود میشمارند ، آن را بدست نمیگیرند (و خود نتوانند گرفت). پس ناچاریست که سررشتهداری دیگری [را] باشد و مردم نیز بآن خوشبین نباشند. دولتی باشد که مردم آن را «ستمکار» (جائر) شناسند و از بدخواهی و کارشکنی بازنایستند. بگفتهی یکی از یاران : «از درون بچیزهایی باور دارند که نتوانند بکار بست ، و در بیرون بکارهایی برخیزند که باور ندارند».
ملایان با دولت ایران همان رفتار را میکنند که امامانشان با خلافت اسلامی کرده بودند. چنانکه امامجعفرصادق خود بخلافت نمیکوشید و آن را بدست نمیآورد ، و بدیگران که کوشیده و بدست آورده بودند گردن نمیگزاشت و بلکه پیروان خود را بدشمنی و کارشکنی وامیداشت ، همچنان ملایان خودشان رشتهی کارها را بدست نمیگیرند و بدیگران که گرفتهاند گردن نگزارده مردم را ببدخواهی و دشمنی برمیانگیزند. بلکه میتوان گفت که زورگویی اینان بیشتر است تا زورگویی آنان. زیرا به جعفربنمحمد اگر خلافت را دادندی بیگمان آن را پذیرفتی (چنانکه نوادهاش علیبنموسی ولیعهدی مأمون را پذیرفت). لیکن بملایان اگرهم سررشتهداری داده شود نخواهند پذیرفت و نخواهند پیش آمد. زیرا ایشان گذشته از اینکه گروهی بیسر و نابسامانند و پیداست که سررشتهداری نتوانند ، خود ایشان بهتر میشمارند که در نجف یا قم یا شهر دیگری نشینند و بیتاج و تخت فرمان رانند ، و پولهای مفت گیرند و بیرنج و آسوده بخوشی پردازند.
سررشتهداری یا فرمانروایی بسپاه نیاز دارد ، شهربانی و شهرداری و دیگر ادارهها خواهد ، سررشتهدار باید پاسخده[=مسئول] آرامش شهرها و آسایش مردم و آبادی کشور باشد. ملایان نمیخواهند این کارها را بگردن گیرند. دوست میدارند که بیهیچ رنجی باج گیرند و بیهیچ پاسخدهی فرمان رانند.
آنان سود خود را در این میشناسند که بدانسان که امروز هست دولتی باشد که کشور را راه برد و کارهای سررشتهداری را انجام دهد ، ولی در همان حال در پیش مردم «جائر» شناخته شده مردم از درون دل ، علما را پیشوا و فرمانروا شناسند و پولهاشان بآنان پردازند. رنج را دولت کشد و سود را آنان برند. دولت که سپاه میگیرد ، پاسبان و ژاندارم نگاه میدارد ، ادارهها برپا میکند ، هرچه بگیرد حرام باشد ، ولی آنان که بهیچ کاری نمیپردازند و هیچ پاسخدهی بگردن نمیگیرند هرچه بگیرند حلال شمرده شود. دولتیان همگی بدوزخ روند و آخوندها یکسره رو به بهشت آورند. پاسبان که در گرما و سرما ، شبها را بیداری میکشد و بخاندانها نگهبانی میکند ، گناهکار باشد ، ولی ملازادگان و سیدبچگانِ ولگرد و مفتخوار نیکوکار باشند. کوتاهسخن : یک «حکومت عرفی» باشد بدنام و بیارج ، و یک «حکومت شرعی» باشد ارجمند و نیکنام. رنج را آن کشد و سود را این برد.
این آرزوییست که ملایان میدارند و تاکنون پیش بردهاند. ولی بیگفتگوست که این آرزو یکسره بزیان توده است. چنانکه گفتیم این نتیجهاش دودلی مردم است ، و نتیجهی دودلی نیز جز درماندگی و بدبختی یک توده نتواند بود.
👇
👍1
مردمی که بیستملیون ، یا بیشتر و کمتر ، تودهای پدید آوردهاند و در یکجا میزیند ، باید همگی ایشان بکارهای تودهای ارج گزارند و دلبستگی دارند ، هر یکی خود را پاسخده [=مسئول] پیشرفت آن کارها دانسته باندازهی تواناییش کوشش دریغ نگوید. آن کشور خانهی ایشانست ، سرچشمهی زندگانی ایشانست ، باید بنگهداری آن کوشند و سربازی در آن راه را بایای خود دانند. از این راه است که یک توده فیروزمند تواند بود و با سرفرازی و آزادی تواند زیست.
مردمی که بکشور خود دلبستگی ندارند و بکارهای تودهای ارج نگزارند جای هیچ گفتگو نیست که بیگانگان بایشان چیره خواهند گردید و یوغ بندگی را بگردن ایشان خواهند گزاشت.
اینست نتیجهی آن رفتار ملایان. بیستملیون توده را دچار بدبختی میگردانند. از اینجاست که میگوییم : دعوای ملایان بسیار بزرگست و زیان آن نیز بسیار بزرگ میباشد.
————————————
📣 (خوانندگان همچنین میتوانند از راه نشانی زیر با ما همبستگی داشته پیام یا نوشتارهای خود را در این زمینه بنویسند. تنها خواهش ما اینست که نوشتارها تا جایی که تواند بود کوتاه و با دلیل همراه بوده و خواست از آن تنها روشنی مطلب و حقیقت باشد.
@PakdiniHambastegibot
یک نظرپرسی هم در زیر آمده که میتوانید در آن شرکت کنید).
🌸
مردمی که بکشور خود دلبستگی ندارند و بکارهای تودهای ارج نگزارند جای هیچ گفتگو نیست که بیگانگان بایشان چیره خواهند گردید و یوغ بندگی را بگردن ایشان خواهند گزاشت.
اینست نتیجهی آن رفتار ملایان. بیستملیون توده را دچار بدبختی میگردانند. از اینجاست که میگوییم : دعوای ملایان بسیار بزرگست و زیان آن نیز بسیار بزرگ میباشد.
————————————
📣 (خوانندگان همچنین میتوانند از راه نشانی زیر با ما همبستگی داشته پیام یا نوشتارهای خود را در این زمینه بنویسند. تنها خواهش ما اینست که نوشتارها تا جایی که تواند بود کوتاه و با دلیل همراه بوده و خواست از آن تنها روشنی مطلب و حقیقت باشد.
@PakdiniHambastegibot
یک نظرپرسی هم در زیر آمده که میتوانید در آن شرکت کنید).
🌸
آیا سخنان بالا را آگاه کننده و راست یافتید؟
Anonymous Poll
92%
آری
6%
نه
2%
نه ، علتش را برایتان مینویسم.
📖 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🔸 در پیرامون شعر (هشت از نه)
🖌 ناصر روایی
وقتی که شما بنوکر خودتان میفرمایید فوراً اسب را سوار شده بتاخت رفته این پاکت را در چهار فرسخی بفلان رسانده و جوابش را تا غروب (که سه چهار ساعت بیشتر نمانده) برای من بیاورید اگر این نوکر آشنا بطرز گفتار شما نباشد و نداند که قصد شما از اینهمه الفاظ تاکیدآمیز فقط آنست که در جایی معطل نشود ناچار بقدری اسب را تند خواهد راند که در راه سقط شود.
دروغگویی که تا این اندازه میان ما شایع و قباحتش از بین رفته و کار بجایی کشیده که بحرف کسی نتوان باور نمود بنظر نگارنده از همین جا نشأت کرده است وقتی که ما در محاورات روزانه همه را باستعمال الفاظ و عبارات پوچ عاری از حقیقت عادت کرده و آسمان گفته ریسمان قصد میکنیم و در تعارفات رسمی همه روزه یک سلسله عبارات عاری از معنی را بکار میبریم دیگر برای دروغ که جز بیان خلاف حقیقت معنی دیگر ندارد مانع و اشکالی باقی نمیماند و ما خود عمری در آن ورزیده شدهایم.
حتا تصور میکنم شیوع قسم خوردن در صحبتهای روزانه نیز از این رهگذر باشد. همه میدانیم الفاظی که بر زبان ما میگذرد غالباً از مفهوم حقیقی خود بیگانه و معنی آن مبنی بر قصدی است که گوینده دارد ما محض اینکه مستمع را قانع کنیم که قصد من همان معانی لغوی و ظاهری آنها است متوسل بقسم میگردیم و این خود بمنزلهی پارهسنگهایی است که بروی کفهی ترازوی گفتار خود میافزاییم تا مگر با کفهی مقابل (راستگویی) توازن یابد ولی افسوس کار بقدری خرابست باز مستمع مطمئن نتواند بود که واقعاً در الفاظ قسم معنی حقیقی قصد شده باشد و از اینرو است که قسمها نیز مورد باور نیست.
باری دامنهی سخن دراز است و آنچه ظاهراً بنظر میآید این است که این رسم غلو و اغراقگویی ابتدا از شعر و شاعری برخاسته و رفته رفته بمرور زمان یکی از عادات عمومی و طبیعت ثانوی ما گردیده.
ولی از طرف دیگر وقتی که روحیات ملل شرقی را در نظر میگیریم میبینیم که این قوم فطرتاً در کلیهی موارد و همهی شئون و حالات خود در مقام افراط و یا تفریط هستند ـ اگر بگویم اغراقات کلام را از شعراء گرفتهاند در سایر جهات که غلو و افراط دارند چه اشخاصی را باید مسئول قرار بدهیم پس باید اعتراف کرد که ملل شرقی فطرتاً دارای روح غلو و افراط میباشد که شعراء نیز از افراد آنها هستند.
الا اینکه چون در سایر موارد مثل گفتار میدان باز و بلامانع نیست هر کسی نمیتواند بدلخواه خود در همهی حالات تندروی کند و قدم با افراط بردارد این است در شئون دیگر باندازهی گفتار غلو و افراط بنظر نمیرسد معهذا در مواردی که مانع و عایقی نیست میبینیم تا چه اندازه کارها بافراط منجر گشته و یا لااقل طرف تفریط را اتخاذ کردهایم و در هر دو حال همیشه از خط مستقیم اعتدال برکناریم که این خود موضوعی است جداگانه و آن را شرح بسیار باید.
ناصر روایی
🌸
🔸 در پیرامون شعر (هشت از نه)
🖌 ناصر روایی
وقتی که شما بنوکر خودتان میفرمایید فوراً اسب را سوار شده بتاخت رفته این پاکت را در چهار فرسخی بفلان رسانده و جوابش را تا غروب (که سه چهار ساعت بیشتر نمانده) برای من بیاورید اگر این نوکر آشنا بطرز گفتار شما نباشد و نداند که قصد شما از اینهمه الفاظ تاکیدآمیز فقط آنست که در جایی معطل نشود ناچار بقدری اسب را تند خواهد راند که در راه سقط شود.
دروغگویی که تا این اندازه میان ما شایع و قباحتش از بین رفته و کار بجایی کشیده که بحرف کسی نتوان باور نمود بنظر نگارنده از همین جا نشأت کرده است وقتی که ما در محاورات روزانه همه را باستعمال الفاظ و عبارات پوچ عاری از حقیقت عادت کرده و آسمان گفته ریسمان قصد میکنیم و در تعارفات رسمی همه روزه یک سلسله عبارات عاری از معنی را بکار میبریم دیگر برای دروغ که جز بیان خلاف حقیقت معنی دیگر ندارد مانع و اشکالی باقی نمیماند و ما خود عمری در آن ورزیده شدهایم.
حتا تصور میکنم شیوع قسم خوردن در صحبتهای روزانه نیز از این رهگذر باشد. همه میدانیم الفاظی که بر زبان ما میگذرد غالباً از مفهوم حقیقی خود بیگانه و معنی آن مبنی بر قصدی است که گوینده دارد ما محض اینکه مستمع را قانع کنیم که قصد من همان معانی لغوی و ظاهری آنها است متوسل بقسم میگردیم و این خود بمنزلهی پارهسنگهایی است که بروی کفهی ترازوی گفتار خود میافزاییم تا مگر با کفهی مقابل (راستگویی) توازن یابد ولی افسوس کار بقدری خرابست باز مستمع مطمئن نتواند بود که واقعاً در الفاظ قسم معنی حقیقی قصد شده باشد و از اینرو است که قسمها نیز مورد باور نیست.
باری دامنهی سخن دراز است و آنچه ظاهراً بنظر میآید این است که این رسم غلو و اغراقگویی ابتدا از شعر و شاعری برخاسته و رفته رفته بمرور زمان یکی از عادات عمومی و طبیعت ثانوی ما گردیده.
ولی از طرف دیگر وقتی که روحیات ملل شرقی را در نظر میگیریم میبینیم که این قوم فطرتاً در کلیهی موارد و همهی شئون و حالات خود در مقام افراط و یا تفریط هستند ـ اگر بگویم اغراقات کلام را از شعراء گرفتهاند در سایر جهات که غلو و افراط دارند چه اشخاصی را باید مسئول قرار بدهیم پس باید اعتراف کرد که ملل شرقی فطرتاً دارای روح غلو و افراط میباشد که شعراء نیز از افراد آنها هستند.
الا اینکه چون در سایر موارد مثل گفتار میدان باز و بلامانع نیست هر کسی نمیتواند بدلخواه خود در همهی حالات تندروی کند و قدم با افراط بردارد این است در شئون دیگر باندازهی گفتار غلو و افراط بنظر نمیرسد معهذا در مواردی که مانع و عایقی نیست میبینیم تا چه اندازه کارها بافراط منجر گشته و یا لااقل طرف تفریط را اتخاذ کردهایم و در هر دو حال همیشه از خط مستقیم اعتدال برکناریم که این خود موضوعی است جداگانه و آن را شرح بسیار باید.
ناصر روایی
🌸
آیا سخنان بالا را آگاه کننده و راست یافتید؟
Anonymous Poll
95%
آری
5%
نه
0%
نه ، علتش را برایتان مینویسم.
📖 کتاب «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری)
🖌 احمد کسروی
🔸گفتار چهارم : زورگوییهایی که ملایان میکنند (2 از 12)
یک نمونه از رفتار ملایان و از نتیجهی آنها داستان مشروطه است. مشروطه (یا سررشتهداری توده) بهترین گونهی سررشتهداریهاست. اگر در زمان اسلام جهان را خلافت شایستی ، امروز مشروطه میشاید. این نشان پیشرفت جهان است که تودهها خودشان رشتهی کارهای تودهای را بدست گیرند و آن را راه برند. [1]
مشروطه در زمانهای باستان در یونان و روم پدید آمده ولی نپاییده بود. تا سپس در اروپا پدید آمد و بیشتر کشورها آن را پذیرفتند. در ایران نیز غیرتمندانی خواهان آن میبودند و سالها میکوشیدند تا شادروانان سید عبدالله بهبهانی و سید محمد طباطبایی پیش افتاده جنبشی پدید آوردند و بدانسان که در تاریخ نوشته شده از مظفرالدینشاه فرمان مشروطه گرفتند و مجلس شورا در تهران گشاده گردید.
باآنکه پیشوای این جنبش دو سید میبودند و سه تن از علمای بزرگ نجف که آخوند خراسانی و حاجی میرزا حسین تهرانی و حاجی شیخ مازندرانی باشند ، مردانه پشتیبانیها مینمودند ، درمیانه با ملایان نبرد سختی پدید آمد.
در آغاز کار ، اینان چون معنی مشروطه را نمیدانستند و چنین میپنداشتند که مردم که شوریدهاند رشتهی کارها را از دست دربار گرفته و بدست آنان خواهند سپرد ، از اینرو با آن همراهی مینمودند. ولی بیش از هفت یا هشت ماه نگذشت که راستی را دریافته دانستند که مشروطه نه بسود آنان ، بلکه بزیان ایشان میباشد و اینبود بدشمنی پرداختند ، دستهبندیها کردند ، با دربار همدست شده کوششها بکار بردند ، درمیانه جنگها رفت ، خونها ریخته شد. چون در انجام کار مشروطهخواهان چیره درآمدند و تهران را گشاده محمدعلیمیرزا را برانداختند ، این بار ملایان دست بدامن دولت بیدادگر روس زده نکولا را پشتیبان خود گرفتند و ده سال که سپاه روس در شهرهای ایران میبود از هیچگونه پستی و نامردی بازنایستادند.
پس از همهی اینها چون نکولا نیز برافتاد این بار بخاموشی و کنارهگیری گراییدند ، و کمکم با مشروطه بآشتی و دوستی پرداخته از مشروطه بسودجویی برخاستند. فرزندان خود را بدبستانها فرستادند ، در ادارهها کار برای بستگان خود گرفتند ، از هر راهی توانستند از سودجویی بازنایستادند. یک دسته «متجدد» گردیده مشروطه را با شیعیگری سازش دادند : «امامان همیشه با ظلام و مستبدین در جنگ بودهاند. مگر امامحسین در راه عدالت کشته نشده؟!..». از اینگونه سخنان فراوان بمیان آوردند و بازار خود را گرم گردانیدند. بسیاری از آنان خودشان را بادارات انداخته یا دفتر اسناد رسمی گرفته از دولت کار پذیرفتند.
لیکن در همان حال دشمنی خود را با مشروطه فراموش نکردند. آن دعوا را که دربارهی فرمانروایی میداشتند رها نکردند. باز دولت را «جائر» خوانده مالیات دادن و بسربازی رفتن را حرام ستودند ، باز نوید بهشت دادند ، باز حور و غلمان فروختند. از هر راه که توانستند مردم را بدلسردی از مشروطه واداشتند. هر گامی که در راه پیشرفت برداشته شد از هایهوی بازنایستادند. از بیشرمی و خیرهرویی ، یکسو از ادارههای قانونی بهره جستند و یکسو از حاجیان و مشهدیان زکات و مال امام و «رد مظالم» گرفتند. بگفتهی عامیان : «هم از توبره خوردند و هم از آخور». [2]
اکنون که در تهران تکانی برپاست و برای مجلس چهاردهم نمایندگانی برگزیده میشود ، چند تن از ملایان میکوشند که پسران یا برادران خود را برگزینانند و با صد بیشرمی «بیانیه»ها بچاپ میرسانند و مردم را بگرفتن «تعرفه» و دادن «رأی» وامیدارند. در همان حالی که این کار را میکنند ، در پشت سر چنین میگویند : «حالا که این لامذهبها کار خود را پیش بردهاند باید علما را انتخاب کرد که تا بتوانند از بدعتها جلوگیری کنند».
🔹 پانوشتها :
1ـ چنین دفاع پرشور و ستایشآمیز نویسنده از مشروطه (دمکراسی) هنگامی میرفت که گذشته از دشمنی کهن ملایان و پیروان آنان با مشروطه ، کشورهایی مانند آلمان ، ایتالیا ، شوروی ، ژاپن و اسپانیا در گرماگرم جنگ جهانی دوم به جنبشهایی همچون فاشیزم و سوسیالیزم و میلیتاریزم برخاسته خودکامگی پیش گرفته بودند و هیاهوی آنها به ایران رسیده جوانان ایرانی نیز دمکراسی را کهنه شده شمرده با آن دشمنی میکردند. ـ و
2ـ بدانسان که ملایان و حکومتشان امروز بکار میبندند : هم خمس و زکات و سهم امام و رد مظالم میگیرند و هم مالیات. ـ و
————————————
📣 (خوانندگان همچنین میتوانند از راه نشانی زیر با ما همبستگی داشته پیام یا نوشتارهای خود را در این زمینه بنویسند. تنها خواهش ما اینست که نوشتارها تا جایی که تواند بود کوتاه و با دلیل همراه بوده و خواست از آن تنها روشنی مطلب و حقیقت باشد.
@PakdiniHambastegibot
یک نظرپرسی هم در زیر آمده که میتوانید در آن شرکت کنید).
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸گفتار چهارم : زورگوییهایی که ملایان میکنند (2 از 12)
یک نمونه از رفتار ملایان و از نتیجهی آنها داستان مشروطه است. مشروطه (یا سررشتهداری توده) بهترین گونهی سررشتهداریهاست. اگر در زمان اسلام جهان را خلافت شایستی ، امروز مشروطه میشاید. این نشان پیشرفت جهان است که تودهها خودشان رشتهی کارهای تودهای را بدست گیرند و آن را راه برند. [1]
مشروطه در زمانهای باستان در یونان و روم پدید آمده ولی نپاییده بود. تا سپس در اروپا پدید آمد و بیشتر کشورها آن را پذیرفتند. در ایران نیز غیرتمندانی خواهان آن میبودند و سالها میکوشیدند تا شادروانان سید عبدالله بهبهانی و سید محمد طباطبایی پیش افتاده جنبشی پدید آوردند و بدانسان که در تاریخ نوشته شده از مظفرالدینشاه فرمان مشروطه گرفتند و مجلس شورا در تهران گشاده گردید.
باآنکه پیشوای این جنبش دو سید میبودند و سه تن از علمای بزرگ نجف که آخوند خراسانی و حاجی میرزا حسین تهرانی و حاجی شیخ مازندرانی باشند ، مردانه پشتیبانیها مینمودند ، درمیانه با ملایان نبرد سختی پدید آمد.
در آغاز کار ، اینان چون معنی مشروطه را نمیدانستند و چنین میپنداشتند که مردم که شوریدهاند رشتهی کارها را از دست دربار گرفته و بدست آنان خواهند سپرد ، از اینرو با آن همراهی مینمودند. ولی بیش از هفت یا هشت ماه نگذشت که راستی را دریافته دانستند که مشروطه نه بسود آنان ، بلکه بزیان ایشان میباشد و اینبود بدشمنی پرداختند ، دستهبندیها کردند ، با دربار همدست شده کوششها بکار بردند ، درمیانه جنگها رفت ، خونها ریخته شد. چون در انجام کار مشروطهخواهان چیره درآمدند و تهران را گشاده محمدعلیمیرزا را برانداختند ، این بار ملایان دست بدامن دولت بیدادگر روس زده نکولا را پشتیبان خود گرفتند و ده سال که سپاه روس در شهرهای ایران میبود از هیچگونه پستی و نامردی بازنایستادند.
پس از همهی اینها چون نکولا نیز برافتاد این بار بخاموشی و کنارهگیری گراییدند ، و کمکم با مشروطه بآشتی و دوستی پرداخته از مشروطه بسودجویی برخاستند. فرزندان خود را بدبستانها فرستادند ، در ادارهها کار برای بستگان خود گرفتند ، از هر راهی توانستند از سودجویی بازنایستادند. یک دسته «متجدد» گردیده مشروطه را با شیعیگری سازش دادند : «امامان همیشه با ظلام و مستبدین در جنگ بودهاند. مگر امامحسین در راه عدالت کشته نشده؟!..». از اینگونه سخنان فراوان بمیان آوردند و بازار خود را گرم گردانیدند. بسیاری از آنان خودشان را بادارات انداخته یا دفتر اسناد رسمی گرفته از دولت کار پذیرفتند.
لیکن در همان حال دشمنی خود را با مشروطه فراموش نکردند. آن دعوا را که دربارهی فرمانروایی میداشتند رها نکردند. باز دولت را «جائر» خوانده مالیات دادن و بسربازی رفتن را حرام ستودند ، باز نوید بهشت دادند ، باز حور و غلمان فروختند. از هر راه که توانستند مردم را بدلسردی از مشروطه واداشتند. هر گامی که در راه پیشرفت برداشته شد از هایهوی بازنایستادند. از بیشرمی و خیرهرویی ، یکسو از ادارههای قانونی بهره جستند و یکسو از حاجیان و مشهدیان زکات و مال امام و «رد مظالم» گرفتند. بگفتهی عامیان : «هم از توبره خوردند و هم از آخور». [2]
اکنون که در تهران تکانی برپاست و برای مجلس چهاردهم نمایندگانی برگزیده میشود ، چند تن از ملایان میکوشند که پسران یا برادران خود را برگزینانند و با صد بیشرمی «بیانیه»ها بچاپ میرسانند و مردم را بگرفتن «تعرفه» و دادن «رأی» وامیدارند. در همان حالی که این کار را میکنند ، در پشت سر چنین میگویند : «حالا که این لامذهبها کار خود را پیش بردهاند باید علما را انتخاب کرد که تا بتوانند از بدعتها جلوگیری کنند».
🔹 پانوشتها :
1ـ چنین دفاع پرشور و ستایشآمیز نویسنده از مشروطه (دمکراسی) هنگامی میرفت که گذشته از دشمنی کهن ملایان و پیروان آنان با مشروطه ، کشورهایی مانند آلمان ، ایتالیا ، شوروی ، ژاپن و اسپانیا در گرماگرم جنگ جهانی دوم به جنبشهایی همچون فاشیزم و سوسیالیزم و میلیتاریزم برخاسته خودکامگی پیش گرفته بودند و هیاهوی آنها به ایران رسیده جوانان ایرانی نیز دمکراسی را کهنه شده شمرده با آن دشمنی میکردند. ـ و
2ـ بدانسان که ملایان و حکومتشان امروز بکار میبندند : هم خمس و زکات و سهم امام و رد مظالم میگیرند و هم مالیات. ـ و
————————————
📣 (خوانندگان همچنین میتوانند از راه نشانی زیر با ما همبستگی داشته پیام یا نوشتارهای خود را در این زمینه بنویسند. تنها خواهش ما اینست که نوشتارها تا جایی که تواند بود کوتاه و با دلیل همراه بوده و خواست از آن تنها روشنی مطلب و حقیقت باشد.
@PakdiniHambastegibot
یک نظرپرسی هم در زیر آمده که میتوانید در آن شرکت کنید).
🌸
آیا سخنان بالا را آگاه کننده و راست یافتید؟
Anonymous Poll
99%
آری
1%
نه
0%
نه ، علتش را برایتان مینویسم.
📖 دفتر «در پیرامون شعر و صوفیگری»
🖌 احمد کسروی
🔸 در پیرامون شعر (نه از نه)
پیمان : مقدمهی این مقالهی آقای روایی را در شمارهی پیش چاپ کرده بودیم و در این شماره همهی آن را چاپ نمودیم. خوانندگان تصدیق خواهند کرد که این مرد پاکدل با آنکه خود او از شعراست با چه زبان انصافی سخنرانی نمودهاند و میتوان گفت که این مقالهی ایشان از شاهکارهای نویسندگی است. اما نسبت افراط و تفریط که آقای روایی بمردم شرق دادهاند ما در این باره با ایشان همداستان نمیباشیم و چون دارندهی پیمان در جای دیگری ⁽¹⁾ از این موضوع سخن رانده گفتههای ایشان را در اینجا تکرار نمینماییم. آنچه در اینجا باید گفت اینست که توده چه در شرق و چه در غرب فهمی از خود ندارد بلکه همیشه باید بزرگان و پیشوایانی پیدا شده و آنان را براه رستگاری برسانند و جای فسوس است که در شرق از قرنها خردمندان زبان بسته و بکنجی نشسته و میدان را به بدآموزان و کجاندیشان باز گزاردهاند و اینست که اینهمه عیبها پیدا شده وگرنه تودهی شرقی بویژه مردم ایران سخنشنوترین و میانهروترین مردمان میباشند. در همین موضوع شعر که پس از قرنها نخستین بار ما این سخنها را در پیمان مینویسیم خواهیم دید که باندکزمانی کمتر نشانی از غزلهای بیهوده بازنخواهد ماند و خود همان شعرای غزلسرای بیاری ما برخاسته در نکوهش غزل شعر خواهند سرود.
🔹 پانوشت :
1ـ «آیین» [بخش] دوم دیده شود. (پیمان)
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 در پیرامون شعر (نه از نه)
پیمان : مقدمهی این مقالهی آقای روایی را در شمارهی پیش چاپ کرده بودیم و در این شماره همهی آن را چاپ نمودیم. خوانندگان تصدیق خواهند کرد که این مرد پاکدل با آنکه خود او از شعراست با چه زبان انصافی سخنرانی نمودهاند و میتوان گفت که این مقالهی ایشان از شاهکارهای نویسندگی است. اما نسبت افراط و تفریط که آقای روایی بمردم شرق دادهاند ما در این باره با ایشان همداستان نمیباشیم و چون دارندهی پیمان در جای دیگری ⁽¹⁾ از این موضوع سخن رانده گفتههای ایشان را در اینجا تکرار نمینماییم. آنچه در اینجا باید گفت اینست که توده چه در شرق و چه در غرب فهمی از خود ندارد بلکه همیشه باید بزرگان و پیشوایانی پیدا شده و آنان را براه رستگاری برسانند و جای فسوس است که در شرق از قرنها خردمندان زبان بسته و بکنجی نشسته و میدان را به بدآموزان و کجاندیشان باز گزاردهاند و اینست که اینهمه عیبها پیدا شده وگرنه تودهی شرقی بویژه مردم ایران سخنشنوترین و میانهروترین مردمان میباشند. در همین موضوع شعر که پس از قرنها نخستین بار ما این سخنها را در پیمان مینویسیم خواهیم دید که باندکزمانی کمتر نشانی از غزلهای بیهوده بازنخواهد ماند و خود همان شعرای غزلسرای بیاری ما برخاسته در نکوهش غزل شعر خواهند سرود.
🔹 پانوشت :
1ـ «آیین» [بخش] دوم دیده شود. (پیمان)
🌸
آیا سخنان بالا را آگاه کننده و راست یافتید؟
Anonymous Poll
97%
آری
3%
نه
0%
نه ، علتش را برایتان مینویسم.