📘 ده سال در عدلیه
🖌 احمد کسروی
✴️ 24) كشاكشي كه با خزعل پيش آمد
در اين ميان كارهاي عدليه پيشرفت خود را ميداشت. براي آزمايش كه سه ماه مهلت داده بوديم چون پايان پذيرفت سه ماه ديگر مهلت دادم كه نيكتر آماده گردند.
در اين ميان كاري پيش آمد كه ما بتوانيم با شيخ خزعل برخورد پيدا كنيم. در شوشتر حاجي اسماعيل زرگر نام كسي ميبود. اين مرد خود را سردستهی آزاديخواهان شوشتر ميشمرد و روزهاي نخست كه من رسيده بودم بارها ميآمد و خود را مينمود. شبي هم مرا بخانهی خود ميهمان خواند. سپس دانسته شد كاري در عدليه ميدارد و اين خودنماييها بهر آن ميباشد. ...
👇👇
🖌 احمد کسروی
✴️ 24) كشاكشي كه با خزعل پيش آمد
در اين ميان كارهاي عدليه پيشرفت خود را ميداشت. براي آزمايش كه سه ماه مهلت داده بوديم چون پايان پذيرفت سه ماه ديگر مهلت دادم كه نيكتر آماده گردند.
در اين ميان كاري پيش آمد كه ما بتوانيم با شيخ خزعل برخورد پيدا كنيم. در شوشتر حاجي اسماعيل زرگر نام كسي ميبود. اين مرد خود را سردستهی آزاديخواهان شوشتر ميشمرد و روزهاي نخست كه من رسيده بودم بارها ميآمد و خود را مينمود. شبي هم مرا بخانهی خود ميهمان خواند. سپس دانسته شد كاري در عدليه ميدارد و اين خودنماييها بهر آن ميباشد. ...
👇👇
Telegram
attach 📎
📘 دین و جهان
🖌 احمد کسروی
✴️ بخش یکم از نشست دوم
سخن ديگري كه اين گروه بزبان ميدارند و آن را دستاويز ريشخند و سركوفت گرفتهاند آنست كه ميگويند : «چرا همهي پيغمبران از شرق برخاستهاند؟!.». پرسشيست كه بارها ميكنند.
ميگوييم : خواستتان از اين سخن چيست؟!. اگر ايرادي به پيغمبران (يا بهتر گوييم : به برانگيختگان) ميداريد چرا آشكار نميگوييد؟!.
از دو حال بيرون نيست : پيغمبران يا نيكخواه جهان بودهاند و بجهانيان راهنمايي و نيكآموزي كردهاند ، و در اين حال بايد ارجشان گزاشت و پاسشان داشت و دربند آنكه از شرق يا غرب برخاستهاند نبود ، و يا بدخواهان جهان بودهاند و مردمان را گمراه گردانيده زيان رسانيدهاند ، در اين حال هم بايد بيارجشان دانست و بَديشان روشن گردانيد و جدايي ميانهي برخاستن از شرق يا غرب نگزاشت. بگوييد ببينم شما كدام يكي از اين دو حال را ميپذيريد. به هر حال هر ايرادي ميداريد آن را بگوييد و برخاستن از شرق و برنخاستن از غرب را بهانه نگيريد. اين بهانه ...
👇
🖌 احمد کسروی
✴️ بخش یکم از نشست دوم
سخن ديگري كه اين گروه بزبان ميدارند و آن را دستاويز ريشخند و سركوفت گرفتهاند آنست كه ميگويند : «چرا همهي پيغمبران از شرق برخاستهاند؟!.». پرسشيست كه بارها ميكنند.
ميگوييم : خواستتان از اين سخن چيست؟!. اگر ايرادي به پيغمبران (يا بهتر گوييم : به برانگيختگان) ميداريد چرا آشكار نميگوييد؟!.
از دو حال بيرون نيست : پيغمبران يا نيكخواه جهان بودهاند و بجهانيان راهنمايي و نيكآموزي كردهاند ، و در اين حال بايد ارجشان گزاشت و پاسشان داشت و دربند آنكه از شرق يا غرب برخاستهاند نبود ، و يا بدخواهان جهان بودهاند و مردمان را گمراه گردانيده زيان رسانيدهاند ، در اين حال هم بايد بيارجشان دانست و بَديشان روشن گردانيد و جدايي ميانهي برخاستن از شرق يا غرب نگزاشت. بگوييد ببينم شما كدام يكي از اين دو حال را ميپذيريد. به هر حال هر ايرادي ميداريد آن را بگوييد و برخاستن از شرق و برنخاستن از غرب را بهانه نگيريد. اين بهانه ...
👇
Telegram
attach 📎
📘 چرا کسروی را کشتند؟!
(درسهایی از گذشته برای اکنون و آینده)
🖌 کوشاد تلگرام
✴ بخش شش از شش
مهدی بازرگان در اواخر زندگانی در دورهی جمهوری اسلامی پس از عمری تبلیغ شیعیگیری و تلاش برای مترقی نشان دادن کیش پدری ، زمانی که نتیجهی باورها و کردارهای خود را در جلوی دیدگان خود میدیدید ، در کار خود سرگردان مانده بود تا آنجا که گفت ، هدف از بعثت انبیاء تنها دو چیز بوده : یکی خداپرستی و عبادت و دیگری پرداختن به آخرت. میخواست بگوید ، مذهب و آخوند را نباید در حکومت و قانونگزاری و امور دنیوی دخالت داد و دستورهایی که در این زمینه در کیش پدری هست باید کنار گزارد.
بر این واپسین گفتههای او دو ایراد وارد است : نخست اینکه ، چرا یک چنین کسی که تا این اندازه خام و ناآگاه بوده که زیان دستگاه آخوندی و قابل اجرا نبودن دستورهای مذهب پوسیده و باطل پدری را نمیفهمیده ، در سیاست و امور اجتماعی دخالت نموده تا در نتیجهی آن کشور دچار چنین آسیبهایی گردد. کسی که در امور اجتماعی و سیاست دخالت میکند ، چنین لغزشی که مایهی پشیمانی گردد از او پذیرفته نمیباشد. دوم اینکه ، این گفتههای آخری او نشاندهندهی اینست که او هیچگاه معنی درست دین را بعنوان «شاهراه زندگی» که رستگاری و خرسندی آدمی ...
👇
(درسهایی از گذشته برای اکنون و آینده)
🖌 کوشاد تلگرام
✴ بخش شش از شش
مهدی بازرگان در اواخر زندگانی در دورهی جمهوری اسلامی پس از عمری تبلیغ شیعیگیری و تلاش برای مترقی نشان دادن کیش پدری ، زمانی که نتیجهی باورها و کردارهای خود را در جلوی دیدگان خود میدیدید ، در کار خود سرگردان مانده بود تا آنجا که گفت ، هدف از بعثت انبیاء تنها دو چیز بوده : یکی خداپرستی و عبادت و دیگری پرداختن به آخرت. میخواست بگوید ، مذهب و آخوند را نباید در حکومت و قانونگزاری و امور دنیوی دخالت داد و دستورهایی که در این زمینه در کیش پدری هست باید کنار گزارد.
بر این واپسین گفتههای او دو ایراد وارد است : نخست اینکه ، چرا یک چنین کسی که تا این اندازه خام و ناآگاه بوده که زیان دستگاه آخوندی و قابل اجرا نبودن دستورهای مذهب پوسیده و باطل پدری را نمیفهمیده ، در سیاست و امور اجتماعی دخالت نموده تا در نتیجهی آن کشور دچار چنین آسیبهایی گردد. کسی که در امور اجتماعی و سیاست دخالت میکند ، چنین لغزشی که مایهی پشیمانی گردد از او پذیرفته نمیباشد. دوم اینکه ، این گفتههای آخری او نشاندهندهی اینست که او هیچگاه معنی درست دین را بعنوان «شاهراه زندگی» که رستگاری و خرسندی آدمی ...
👇
Telegram
attach 📎
زبان آذری
گفتار دوم ـ ✴️تركی چگونه و از كی بآذربایجان راه یافته؟..
2-1 ✴️زمان سلجوقیان یا روزگار كوچ تركان
از آنچه تا اینجا گفتیم پیداست كه آذربایجان تا سدههای پیشین تاریخ هجری مردمش جز از آریان یا ایران ، و زبانش جز از ریشهی آری نبوده و تا سدهی ششم آذری زبان آنجا بوده. پس باید پرسید كه «تركی چگونه و از كی بآذربایجان راه یافته؟!.».
آنچه ما جستهایم و میدانیم تركی بآذربایجان از زمان سلجوقیان ، و از راه كوچ ایلهای ترك درآمده. پیش از آن اگر در تاریخ نشانی از بودن تركان در آذربایجان پیدا كنیم بیگمان جز دستهی اندكی نبودهاند و پس از زمانی از میان رفتهاند.
👇
گفتار دوم ـ ✴️تركی چگونه و از كی بآذربایجان راه یافته؟..
2-1 ✴️زمان سلجوقیان یا روزگار كوچ تركان
از آنچه تا اینجا گفتیم پیداست كه آذربایجان تا سدههای پیشین تاریخ هجری مردمش جز از آریان یا ایران ، و زبانش جز از ریشهی آری نبوده و تا سدهی ششم آذری زبان آنجا بوده. پس باید پرسید كه «تركی چگونه و از كی بآذربایجان راه یافته؟!.».
آنچه ما جستهایم و میدانیم تركی بآذربایجان از زمان سلجوقیان ، و از راه كوچ ایلهای ترك درآمده. پیش از آن اگر در تاریخ نشانی از بودن تركان در آذربایجان پیدا كنیم بیگمان جز دستهی اندكی نبودهاند و پس از زمانی از میان رفتهاند.
👇
Telegram
attach 📎
✴️کشاکش بر سر خلافت ، ریشهی پیدایش شیعیگری✴️
در هزار و سیصد سال پیش از این ، كشاكشهایی دربارهی خلافت رخ داده و هرچه بوده پایان یافته و گذشته ، امروز از گفتگوی آن چه سودی تواند بود؟.
اینها نه تنها دین نیست ، خود بیدینیست.
راستی را دین برای آنست كه مردمان چندان بیخرد و نافهم نگردند كه زندگانی خود را رها كنند و بداستانهای هزاروسیصد سال پیش پردازند و در میان مردگان [1]كشاكش اندازند.
كسانی كه اینها را از دین میشمارند معنی دین را ندانستهاند.
دین شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد است.
دین آنست كه امروز ایرانیان بدانند كه این سرزمینی كه خدا بایشان داده چگونه آباد گردانند و از آن سود جویند
و همگی باهم آسوده زیند و خاندانهایی به بینوایی نیفتند و كسانی گرسنه نمانند و دیهی ویرانه نماند و زمینی بیبهره نباشد.
(پرچم نیمهماهه ص 106 و 107)
کانال :
[1] این کشاکش را میان کسانی انداختهاند که تاریخ نشان میدهد با هم برادرانه و دوستانه راه رفتهاند. نه علی با ابوبکر و عمر دشمنی داشته نه ایشان با علی.
امام علی یکی از دخترانش را به عمر داده و همچنین یکی از فرزندانش را عمر نام گزارده.
در هزار و سیصد سال پیش از این ، كشاكشهایی دربارهی خلافت رخ داده و هرچه بوده پایان یافته و گذشته ، امروز از گفتگوی آن چه سودی تواند بود؟.
اینها نه تنها دین نیست ، خود بیدینیست.
راستی را دین برای آنست كه مردمان چندان بیخرد و نافهم نگردند كه زندگانی خود را رها كنند و بداستانهای هزاروسیصد سال پیش پردازند و در میان مردگان [1]كشاكش اندازند.
كسانی كه اینها را از دین میشمارند معنی دین را ندانستهاند.
دین شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد است.
دین آنست كه امروز ایرانیان بدانند كه این سرزمینی كه خدا بایشان داده چگونه آباد گردانند و از آن سود جویند
و همگی باهم آسوده زیند و خاندانهایی به بینوایی نیفتند و كسانی گرسنه نمانند و دیهی ویرانه نماند و زمینی بیبهره نباشد.
(پرچم نیمهماهه ص 106 و 107)
کانال :
[1] این کشاکش را میان کسانی انداختهاند که تاریخ نشان میدهد با هم برادرانه و دوستانه راه رفتهاند. نه علی با ابوبکر و عمر دشمنی داشته نه ایشان با علی.
امام علی یکی از دخترانش را به عمر داده و همچنین یکی از فرزندانش را عمر نام گزارده.
📘 دین و جهان
🖌 احمد کسروی
✴️ بخش دوم از نشست دوم
بسياري از مردم معني بتپرستي را نميدانند و از زيانهاي آن آگاه نيستند. بارها ديدهام ميگويند : «بتپرستي چه زيان داشته؟! بتپرستي و خداپرستي چه تفاوت در زندگي دارد؟!.». ولي اين سخن از ناآگاهيست و راستي آنست كه بتپرستي لغزشي در شناختن معني جهان ميبوده و زيانهاي بسياري را در زندگي با خود ميداشته.
بتپرستي معنايش اين ميبوده كه مردمان ، اين جهان را يك دستگاه نميشناختهاند و نيروهاي بسياري را در آن كارگر ميشماردهاند. مثلاً يك دسته در ايران چون ميديدهاند بچه از مادر زاييده ميشود و رو به بزرگ شدن ميگزارد ولي پس از چند سالي ناگهان بيمار گرديده ميميرد ، و همچنين ميديدهاند سنبل از زمين ميرويد و باران باريده آن را سيراب و شاداب ميگرداند ، ليكن پس از چندي ناگهان تگرگ زده آن را از ميان ميبرد. اين كارها را كه با يكديگر ناسازگار مينمايد از يك سرچشمه نشمرده چنين ميپنداشتهاند كه در جهان دو نيرويي در كار ميباشد و آن دو هميشه باهم در نبرد و كشاكش ميباشند ، و از اينجا افسانههاي يزدان و اهريمن و مانندههاي آن را پديد ميآوردهاند.
...
👇
🖌 احمد کسروی
✴️ بخش دوم از نشست دوم
بسياري از مردم معني بتپرستي را نميدانند و از زيانهاي آن آگاه نيستند. بارها ديدهام ميگويند : «بتپرستي چه زيان داشته؟! بتپرستي و خداپرستي چه تفاوت در زندگي دارد؟!.». ولي اين سخن از ناآگاهيست و راستي آنست كه بتپرستي لغزشي در شناختن معني جهان ميبوده و زيانهاي بسياري را در زندگي با خود ميداشته.
بتپرستي معنايش اين ميبوده كه مردمان ، اين جهان را يك دستگاه نميشناختهاند و نيروهاي بسياري را در آن كارگر ميشماردهاند. مثلاً يك دسته در ايران چون ميديدهاند بچه از مادر زاييده ميشود و رو به بزرگ شدن ميگزارد ولي پس از چند سالي ناگهان بيمار گرديده ميميرد ، و همچنين ميديدهاند سنبل از زمين ميرويد و باران باريده آن را سيراب و شاداب ميگرداند ، ليكن پس از چندي ناگهان تگرگ زده آن را از ميان ميبرد. اين كارها را كه با يكديگر ناسازگار مينمايد از يك سرچشمه نشمرده چنين ميپنداشتهاند كه در جهان دو نيرويي در كار ميباشد و آن دو هميشه باهم در نبرد و كشاكش ميباشند ، و از اينجا افسانههاي يزدان و اهريمن و مانندههاي آن را پديد ميآوردهاند.
...
👇
Telegram
attach 📎
📘 ده سال در عدلیه
🖌 احمد کسروی
✴️ 25) نافرماني خزعل و سختي كار ما
پس از بازگشت از اهواز چند روزي نگذشت كه سرهنگ باقرخان نيز بازگرديد. فرستاده بود پي من. رفتم. دانسته شد ميانهاش با خزعل سخت بهم خورده. (سپس دانسته شد خزعل به او و سردار سپه دشنام داده.) برخي سخناني ميگفت كه ميبايد بگويم انديشههاي خام ميبود. ميگفت : «عده را كه در دزفولست خواستهام كه بيايد و به ناصري رفته خزعل را دستگير خواهيم كرد». از من خواستار بود كه «بيانيه» بزبان عربي براي پراكندن درميان عربها بنويسم. من چون ميدانستم كه بيپرگ خواستن از تهران بچنان كاري نتواند برخاست ، از تهران نيز پرگ ندهند ، بسخني نپرداختم. ولي «بيانيه»اي نوشته شد. ...
👇👇
🖌 احمد کسروی
✴️ 25) نافرماني خزعل و سختي كار ما
پس از بازگشت از اهواز چند روزي نگذشت كه سرهنگ باقرخان نيز بازگرديد. فرستاده بود پي من. رفتم. دانسته شد ميانهاش با خزعل سخت بهم خورده. (سپس دانسته شد خزعل به او و سردار سپه دشنام داده.) برخي سخناني ميگفت كه ميبايد بگويم انديشههاي خام ميبود. ميگفت : «عده را كه در دزفولست خواستهام كه بيايد و به ناصري رفته خزعل را دستگير خواهيم كرد». از من خواستار بود كه «بيانيه» بزبان عربي براي پراكندن درميان عربها بنويسم. من چون ميدانستم كه بيپرگ خواستن از تهران بچنان كاري نتواند برخاست ، از تهران نيز پرگ ندهند ، بسخني نپرداختم. ولي «بيانيه»اي نوشته شد. ...
👇👇
Telegram
attach 📎
آذری
گفتار دوم ✴️ تركی چگونه و از كی بآذربایجان راه یافته؟..
2-2 ✴️نخستین دستههای تركان در آذربایجان
اگرچه راه كوچ بروی تركان از زمان پادشاهی سلجوقیان باز شد لیكن باید دانست دستههایی پیش از آن زمان بایران آمدهاند و بآذربایجان رسیدهاند. بدینسان كه سلطان محمود چون بماوراءالنهر رفت گروهی از تركان را (پنجاه هزار تن كمابیش) با خود بایران آورد و در خراسان نشیمن داد ، و اینان چون زمانی بودند دستهای از ایشان جدا گردیده از راه كرمان آهنگ اسپهان كردند ، و چون محمود نامه بعلاءالدوله خداوند اسپهان نوشت كه آنان را بازگرداند و یا كشته سرهاشان را فرستد و علاءالدوله میخواست بنیرنگ این كار را انجام دهد ، تركان فهمیده و خود را از دام رها گردانیدند و از اسپهان بیرون آمدند و در همه جا یغماكنان خود را بآذربایجان رسانیدند ، كه میتوان گفت : نخستین دسته از تركان در آن سرزمین بودند.
👇👇
گفتار دوم ✴️ تركی چگونه و از كی بآذربایجان راه یافته؟..
2-2 ✴️نخستین دستههای تركان در آذربایجان
اگرچه راه كوچ بروی تركان از زمان پادشاهی سلجوقیان باز شد لیكن باید دانست دستههایی پیش از آن زمان بایران آمدهاند و بآذربایجان رسیدهاند. بدینسان كه سلطان محمود چون بماوراءالنهر رفت گروهی از تركان را (پنجاه هزار تن كمابیش) با خود بایران آورد و در خراسان نشیمن داد ، و اینان چون زمانی بودند دستهای از ایشان جدا گردیده از راه كرمان آهنگ اسپهان كردند ، و چون محمود نامه بعلاءالدوله خداوند اسپهان نوشت كه آنان را بازگرداند و یا كشته سرهاشان را فرستد و علاءالدوله میخواست بنیرنگ این كار را انجام دهد ، تركان فهمیده و خود را از دام رها گردانیدند و از اسپهان بیرون آمدند و در همه جا یغماكنان خود را بآذربایجان رسانیدند ، كه میتوان گفت : نخستین دسته از تركان در آن سرزمین بودند.
👇👇
Telegram
attach 📎
بدانید ای ایرانیان : شما سر كلافه را گم كردهاید.
بدانید شما سر رشته را از دست دادهاید.
بدانید شما از آیین طبیعت مستثنا نخواهید بود.
بدانید اگر تكانی بخود ندهید و خردمندانه بچاره نكوشید مقهور حوادث گردیده آسمان بر شما نخواهد گریست.
...✴️✴️✴️
كنون بیندیشید كه آینده چه خواهد بود؟..
بیندیشید و این سستی و بیعزمی را كنار گزارده بیایید دست بهم دهیم و از امروز بچاره كوشیم.
بیایید با جانفشانی و پاكدلی خود را برای حوادث آماده گردانیم.
نگویید كسی پیش نیفتاد نگویید كسی ما را بهمدستی دعوت نكرد ،
ما اینك پیش افتادهایم و برای هر گونه كوشش و جانفشانی آماده میباشیم ، ما اینك شما را دعوت میكنیم.
(پرچم روزانه شمارهی 158)
بدانید شما سر رشته را از دست دادهاید.
بدانید شما از آیین طبیعت مستثنا نخواهید بود.
بدانید اگر تكانی بخود ندهید و خردمندانه بچاره نكوشید مقهور حوادث گردیده آسمان بر شما نخواهد گریست.
...✴️✴️✴️
كنون بیندیشید كه آینده چه خواهد بود؟..
بیندیشید و این سستی و بیعزمی را كنار گزارده بیایید دست بهم دهیم و از امروز بچاره كوشیم.
بیایید با جانفشانی و پاكدلی خود را برای حوادث آماده گردانیم.
نگویید كسی پیش نیفتاد نگویید كسی ما را بهمدستی دعوت نكرد ،
ما اینك پیش افتادهایم و برای هر گونه كوشش و جانفشانی آماده میباشیم ، ما اینك شما را دعوت میكنیم.
(پرچم روزانه شمارهی 158)
✴️ملی شدن صنعت نفت ایران✴️
در 29 اسفندماه سال 1329، قانون ملی شدن صنعت نفت با شور و آرزوی بسیار به تصویب رسید و در بهار سال 1330 محمد مصدق که از برنامه های او اجرای این قانون بود، نخست وزیر گردید. او و دیگر همکارانش، بر آن بودند که از یکسو، باید رشته اختیار این سرمایه طبیعی را در دست داشت تا بتوان آن را در راه پیشرفت و آبادانی کشور بکار گرفت و از سوی دیگر، امتیاز نفت در اختیار شرکت نفت ایران و انگلیس، زمینه نفوذ هر چه بیشتر انگلیس در ایران را نیز فراهم نموده است. داستان کارهای مصدق، واکنشهای انگلیس و دیگر قدرتهای بزرگ بسیار مفصل می باشد که در اینجا نمی خواهیم بدانها پردازیم.
در آغاز کار مصدق، از همراهی آخوند جاه طلب، کاشانی، نیز برخوردار بود ولی پس از رویداد 30 تیر 1331 که به باج خواهی های کاشانی روی خوش نشان نداد و با گرفتن اختیارات از مجلس برای اجرای لوایح خود، اصلاحات بزرگ و پرشتابی را در همه زمینه ها آغاز کرد، روابط آنها تیره گردید. در این میان با تغییر دولت آمریکا و به توافق رسیدن انگلیس و آمریکا و دیگر قدرتهای بزرگ بر سر شرکت در نفت ایران زمینه های براندازی دولت او چیده شد و در این راه، دستگاه ارتجاعی ملایان هم که از میان رفتن پادشاهی و اصلاحات مصدق را به زیان دکان خود می پنداشتند، با بیگانگان برای برانداختن او همدست شدند.
بدینسان آرزوی ملی کردن نفت و برتافتن دست بیگانگان از سرمایه های کشور پس از آنهمه شعار و شور، ناکام ماند و پس از برافتادن دولت مصدق، دولت ایران در سال 1333 به قرارداد کنسرسیوم که آمریکا و انگلیس و فرانسه و هلند را در نفت ایران شرکت می داد، تن داد.
ولی چند سال پس از آن، محمدرضاشاه پهلوی نیز آهسته آهسته با کمپانیهای نفتی درافتاد و در راه در دست گرفتن اختیار نفت ایران گام برداشت. او سازمان اپک را پدید آورد و با همدست ساختن برخی کشورهای دارای نفت و کنترل عرضه نفت، سبب افزایش بهای آن گردید. در برخی قراردادهای از نوع (مشارکتی) با شرکتهای نفتی دیگر، سهم ایران را به هفتاد و پنج درصد افزایش داد. سپس ایران پدیدآورنده نوع دیگری از قراردادها بنام (پیمانکاری) گردید که در آنها حقی در مالکیت نفت برای کمپانی های نفتی قایل نشده و آنها پیمانکار شرکت ملی نفت ایران شمرده می شدند. از شرایط برخی قراردادهایی از این نوع که بسته شد، یکی این بود که چنانچه حفاری و کاوش به یافتن نفت نینجامد، همهی مخارج برعهدهی کمپانی خارجی بوده و هیچ دستمزدی داده نخواهد شد. پیش از آن روش حل اختلافات در قراردادهای نفتی، داوری پیش بینی می شد که مکانیزم های تعیین داور همیشه به تعیین داوران غربی در چنین دعاوی می انجامید که طبق قواعد حقوق بین الملل که ساخته پرداخته خود غربیها برای تامین منافع آنها بود رسیدگی و حکم می دادند. ولی از این پس، در قراردادها، قانون حاکم بر قرارداد، قوانین ایران پیش بینی می شد و مکانیزم های تعیین داور تغییر یافت آنچنانکه در برخی از قراردادها شرط شد، داور را رییس دیوان عالی کشور ایران تعیین خواهد کرد. شاه تهدید کرد که قرارداد کنسرسیوم را در سال 1979 تمدید نخواهد کرد و پیش از پایان مدت قرارداد (25 سال) طرفهای خارجی را ناچار از اصلاح شرایط قرارداد بسود ایران و پذیرش درخواستهای شاه گرداند. کارهایی که بی سابقه بود و بانک جهانی پیش بینی کرده بود که بهای نفت در دهه هشتاد میلادی به صد دلار خواهد رسید.
از این رو، زمانی که رادیو بی بی سی و اروپا و آمریکا به انتقاد و تحریک علیه شاه پرداختند، گویا او نزد خود می پنداشت این توده به پاس این کارها از او پشتیبانی خواهد کرد. ولی با یک توده فریبخوار و ناآگاه که پیشوایانش آخوندها هستند، به جنگ قدرتهای بزرگ رفتن مانند اینست که فرماندهی با یک عده سرباز ناخوش و بیمار و ناآگاه از فنون جنگ که میان خودشان اتحاد نیست، بخواهد به جنگ یک ارتش آماده حرفه ای رود.
احمد کسروی سالها پیش گفته بود که نخستین پایه کوشش سیاسی در ایران باید آگاه ساختن مردم و نبرد با خرافات باشد و گرنه هیچ برنامه اصلاحی در ایران پیش نخواهد رفت و همه تلاشها بیهوده در خواهد آمد. همچنانکه در جنبش مشروطه نیز، همدستی ملایان با بیگانگان و ناآگاهی مردم آن را ناکام گزارد. این حقیقتی بود که بر سر داستان نفت نیز، هم مصدق و هم شاه آن را نادیده گرفتند و نتیجهی آن همین شد که گذشت.
در 29 اسفندماه سال 1329، قانون ملی شدن صنعت نفت با شور و آرزوی بسیار به تصویب رسید و در بهار سال 1330 محمد مصدق که از برنامه های او اجرای این قانون بود، نخست وزیر گردید. او و دیگر همکارانش، بر آن بودند که از یکسو، باید رشته اختیار این سرمایه طبیعی را در دست داشت تا بتوان آن را در راه پیشرفت و آبادانی کشور بکار گرفت و از سوی دیگر، امتیاز نفت در اختیار شرکت نفت ایران و انگلیس، زمینه نفوذ هر چه بیشتر انگلیس در ایران را نیز فراهم نموده است. داستان کارهای مصدق، واکنشهای انگلیس و دیگر قدرتهای بزرگ بسیار مفصل می باشد که در اینجا نمی خواهیم بدانها پردازیم.
در آغاز کار مصدق، از همراهی آخوند جاه طلب، کاشانی، نیز برخوردار بود ولی پس از رویداد 30 تیر 1331 که به باج خواهی های کاشانی روی خوش نشان نداد و با گرفتن اختیارات از مجلس برای اجرای لوایح خود، اصلاحات بزرگ و پرشتابی را در همه زمینه ها آغاز کرد، روابط آنها تیره گردید. در این میان با تغییر دولت آمریکا و به توافق رسیدن انگلیس و آمریکا و دیگر قدرتهای بزرگ بر سر شرکت در نفت ایران زمینه های براندازی دولت او چیده شد و در این راه، دستگاه ارتجاعی ملایان هم که از میان رفتن پادشاهی و اصلاحات مصدق را به زیان دکان خود می پنداشتند، با بیگانگان برای برانداختن او همدست شدند.
بدینسان آرزوی ملی کردن نفت و برتافتن دست بیگانگان از سرمایه های کشور پس از آنهمه شعار و شور، ناکام ماند و پس از برافتادن دولت مصدق، دولت ایران در سال 1333 به قرارداد کنسرسیوم که آمریکا و انگلیس و فرانسه و هلند را در نفت ایران شرکت می داد، تن داد.
ولی چند سال پس از آن، محمدرضاشاه پهلوی نیز آهسته آهسته با کمپانیهای نفتی درافتاد و در راه در دست گرفتن اختیار نفت ایران گام برداشت. او سازمان اپک را پدید آورد و با همدست ساختن برخی کشورهای دارای نفت و کنترل عرضه نفت، سبب افزایش بهای آن گردید. در برخی قراردادهای از نوع (مشارکتی) با شرکتهای نفتی دیگر، سهم ایران را به هفتاد و پنج درصد افزایش داد. سپس ایران پدیدآورنده نوع دیگری از قراردادها بنام (پیمانکاری) گردید که در آنها حقی در مالکیت نفت برای کمپانی های نفتی قایل نشده و آنها پیمانکار شرکت ملی نفت ایران شمرده می شدند. از شرایط برخی قراردادهایی از این نوع که بسته شد، یکی این بود که چنانچه حفاری و کاوش به یافتن نفت نینجامد، همهی مخارج برعهدهی کمپانی خارجی بوده و هیچ دستمزدی داده نخواهد شد. پیش از آن روش حل اختلافات در قراردادهای نفتی، داوری پیش بینی می شد که مکانیزم های تعیین داور همیشه به تعیین داوران غربی در چنین دعاوی می انجامید که طبق قواعد حقوق بین الملل که ساخته پرداخته خود غربیها برای تامین منافع آنها بود رسیدگی و حکم می دادند. ولی از این پس، در قراردادها، قانون حاکم بر قرارداد، قوانین ایران پیش بینی می شد و مکانیزم های تعیین داور تغییر یافت آنچنانکه در برخی از قراردادها شرط شد، داور را رییس دیوان عالی کشور ایران تعیین خواهد کرد. شاه تهدید کرد که قرارداد کنسرسیوم را در سال 1979 تمدید نخواهد کرد و پیش از پایان مدت قرارداد (25 سال) طرفهای خارجی را ناچار از اصلاح شرایط قرارداد بسود ایران و پذیرش درخواستهای شاه گرداند. کارهایی که بی سابقه بود و بانک جهانی پیش بینی کرده بود که بهای نفت در دهه هشتاد میلادی به صد دلار خواهد رسید.
از این رو، زمانی که رادیو بی بی سی و اروپا و آمریکا به انتقاد و تحریک علیه شاه پرداختند، گویا او نزد خود می پنداشت این توده به پاس این کارها از او پشتیبانی خواهد کرد. ولی با یک توده فریبخوار و ناآگاه که پیشوایانش آخوندها هستند، به جنگ قدرتهای بزرگ رفتن مانند اینست که فرماندهی با یک عده سرباز ناخوش و بیمار و ناآگاه از فنون جنگ که میان خودشان اتحاد نیست، بخواهد به جنگ یک ارتش آماده حرفه ای رود.
احمد کسروی سالها پیش گفته بود که نخستین پایه کوشش سیاسی در ایران باید آگاه ساختن مردم و نبرد با خرافات باشد و گرنه هیچ برنامه اصلاحی در ایران پیش نخواهد رفت و همه تلاشها بیهوده در خواهد آمد. همچنانکه در جنبش مشروطه نیز، همدستی ملایان با بیگانگان و ناآگاهی مردم آن را ناکام گزارد. این حقیقتی بود که بر سر داستان نفت نیز، هم مصدق و هم شاه آن را نادیده گرفتند و نتیجهی آن همین شد که گذشت.
📘 ده سال در عدلیه
🖌 احمد کسروی
✴️ 26) سفري كه به مسجدسليمان رفتم
حال ما روزبروز بدتر ميشد. زيرا از يكسو سپاهيان از سوي فارس پيش آمده و با سپاه خزعل و بختياريها جنگ آغاز يافته و پادآواز آن تا به شوشتر ميرسيد و كينهها را فزونتر ميگردانيد. از يكسو سپاهيان دز سلاسل كه گاهي بآسياب ميآمدند و ميرفتند روزي زد و خورد درميانه رخ داد و يكي از تفنگچيان شهري كشته گرديد كه از آن هنگام تفنگچيان گرد دز را فراگرفته سختگيري بيشتر گردانيدند. با ما نيز رفتارشان بدتر شد. ...
👇👇
🖌 احمد کسروی
✴️ 26) سفري كه به مسجدسليمان رفتم
حال ما روزبروز بدتر ميشد. زيرا از يكسو سپاهيان از سوي فارس پيش آمده و با سپاه خزعل و بختياريها جنگ آغاز يافته و پادآواز آن تا به شوشتر ميرسيد و كينهها را فزونتر ميگردانيد. از يكسو سپاهيان دز سلاسل كه گاهي بآسياب ميآمدند و ميرفتند روزي زد و خورد درميانه رخ داد و يكي از تفنگچيان شهري كشته گرديد كه از آن هنگام تفنگچيان گرد دز را فراگرفته سختگيري بيشتر گردانيدند. با ما نيز رفتارشان بدتر شد. ...
👇👇
Telegram
attach 📎
📘 دین و جهان
🖌 احمد کسروی
✴️ بخش سوم از نشست دوم
براي روشني سخن مثلي ياد ميكنم : چنين انگاريم كه در ديهي زمين و آب فراوان ميباشد ، ولي افزارهايي براي كِشتن و درويدن و خرمن كوفتن و درخت بريدن و مانند اينها نيست. روستاييان كشت بسيار كمي با سختي ميكنند و چون در ميانهشان دشمنيها و چند تيرگيها هست بيشتر روزها را با زد و خورد و كشاكش بسر ميبرند. استاد آهنگري اينها را شنيده بآن ديه ميرود كه افزارهايي سازد و بدست آنان دهد ، و دكاني برپا گردانيده بيل و گاوآهن و داس و تبر و كلنگ و ديگر افزارها ساخته پياپي بيرون ميريزد و روستاييان رو بدكان او آورده پياپي ميخرند و تكاني در كار كشاورزي پديدار ميگردد.
چيزي كه هست ، چون دشمنيها و چند تيرگيها در ميانست ، باز هر چند روز يك بار پيكار رخ ميدهد و روستاييان همان بيلها و كلنگها را افزار جنگ گردانيده بسر يكديگر میکوبند و با داسها گردن همدیگر را میدروند و بکشتزارهای یکدیگر ...
👇
🖌 احمد کسروی
✴️ بخش سوم از نشست دوم
براي روشني سخن مثلي ياد ميكنم : چنين انگاريم كه در ديهي زمين و آب فراوان ميباشد ، ولي افزارهايي براي كِشتن و درويدن و خرمن كوفتن و درخت بريدن و مانند اينها نيست. روستاييان كشت بسيار كمي با سختي ميكنند و چون در ميانهشان دشمنيها و چند تيرگيها هست بيشتر روزها را با زد و خورد و كشاكش بسر ميبرند. استاد آهنگري اينها را شنيده بآن ديه ميرود كه افزارهايي سازد و بدست آنان دهد ، و دكاني برپا گردانيده بيل و گاوآهن و داس و تبر و كلنگ و ديگر افزارها ساخته پياپي بيرون ميريزد و روستاييان رو بدكان او آورده پياپي ميخرند و تكاني در كار كشاورزي پديدار ميگردد.
چيزي كه هست ، چون دشمنيها و چند تيرگيها در ميانست ، باز هر چند روز يك بار پيكار رخ ميدهد و روستاييان همان بيلها و كلنگها را افزار جنگ گردانيده بسر يكديگر میکوبند و با داسها گردن همدیگر را میدروند و بکشتزارهای یکدیگر ...
👇
Telegram
attach 📎
آذری
گفتار دوم ✴️ تركی چگونه و از كی بآذربایجان راه یافته؟..
2-3 ✴️آذربایجان در زمان مغولان
در زمان مغولان ، از آغاز آن آگاهی دیگری دربارهی آذربایجان نمیداریم. پیداست كه مغولان آنجا را تختگاه ایران گرفته دستههای انبوهی را كه از مغولستان با خود آورده بودند در آنجا نشیمن دادند ، لیكن اینان جز از ترك میبودند و زبانشان جز از تركی میبود. ترك و مغول زبان یكدیگر را نفهمیدندی. ما نمیتوانیم گفت كه در زمان مغول بر شمارهی تركان در آذربایجان افزوده و رهنمونی برای چنان سخنی در دست نمیداریم. آری از سدهی چهارم هجری ایرانیان در همه جا آلودگیها پیدا كرده و در همه جا رو بدرماندگی و زبونی نهاده بودند و دربارهی آذربایجان نیز چنین گمانی را توان برد ، و از این راه میتوان گفت تركان كه در آنجا میبودند روزبروز چیرهتر و نیرومندتر میگردیدهاند و بر بومیان فزونی پیدا میكردهاند.
👇
گفتار دوم ✴️ تركی چگونه و از كی بآذربایجان راه یافته؟..
2-3 ✴️آذربایجان در زمان مغولان
در زمان مغولان ، از آغاز آن آگاهی دیگری دربارهی آذربایجان نمیداریم. پیداست كه مغولان آنجا را تختگاه ایران گرفته دستههای انبوهی را كه از مغولستان با خود آورده بودند در آنجا نشیمن دادند ، لیكن اینان جز از ترك میبودند و زبانشان جز از تركی میبود. ترك و مغول زبان یكدیگر را نفهمیدندی. ما نمیتوانیم گفت كه در زمان مغول بر شمارهی تركان در آذربایجان افزوده و رهنمونی برای چنان سخنی در دست نمیداریم. آری از سدهی چهارم هجری ایرانیان در همه جا آلودگیها پیدا كرده و در همه جا رو بدرماندگی و زبونی نهاده بودند و دربارهی آذربایجان نیز چنین گمانی را توان برد ، و از این راه میتوان گفت تركان كه در آنجا میبودند روزبروز چیرهتر و نیرومندتر میگردیدهاند و بر بومیان فزونی پیدا میكردهاند.
👇
Telegram
attach 📎
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
يكی از بزرگترين گرفتاريهای ايرانيهاست كه از بس خودخواه و خودنمايند آلودگيهای خود را كه علت اين بدبختی و درماندگی ايشان شده بگردن نميگيرند و نقص بخود گمان نميبرند ، و چنين وامينمايند كه اين بدبختی و درماندگی نتيجهی حوادث جهان و معلول تصادفاتست و اينست رهایی خود را نيز جز در نتيجهی حوادث و تصادفات نمیشمارند و هميشه چشم براه اين پیشامد و آن حادثه ميدوزند.
اين بايرانيان بسيار سخت است كه بآلودگيهای خود پی برند و رياضت بخود داده بچارهی آنها پردازند بلكه بسيار دوست ميدارند كه هميشه گناه را بگردن ديگران بيندازند.
از اينرو ما كه هميشه مینويسيم علت اين بدبختيها آلودگيهای خودتانست ، مینويسيم اگر دشمن هم بشما دست يافته از راه آن آلودگيها دست يافته ، مینويسيم بايد آن آلودگيها را از خود دور گردانيد اين نوشتههای ما بايشان خوش نمیافتد و بسياری از آنان چون پرچم را ميخوانند رو ترش ميكنند.
ولي فلان روزنامهی شياد كه هایهوی راه میاندازد : «جان من فدای ايران باد» «ايران جاويدانست» «ايران لايزالست» ... از اين جملههای پوچ كه هيچ معنایی ندارد خوشدل میشوند و آن را از دست هم میربايند.
كوتاهسخن ، بآلودگيها خود گردن گزاردن نمیتوانند.
در كشوری كه شمردهايم چهارده كيش مختلف هست ، چندين مسلك سياسی رواج يافته ، ده تن با يكديگر همانديش نمیباشند ، يك بخش بزرگی از مردم آن عشاير تاراجگرند كه هنوز باصول قرون وسطا زندگی ميكنند ، در چنين كشوری كه اين يك شمهای از آلودگيهای آن ميباشد هيچ نقص نمیپندارند و بتكانی نياز نمیبينند و ما به هر چيزی كه دست ميزنيم در برابر ما بهياهو میپردازند.
بلكه بسياری از مردم همين گرفتاريها را سرمايهای برای خود میپندارند.
مثلاً عشاير تاراجگر را «مردان رشيد» ناميده ذخيرهای برای روز مبادا [مقصود : بهنگام جنگ] میشمارند.
اين كيشهای گوناگون را كه سراپا آلودگی است و سراپا بيدينی است دين ناميده برواجش ميكوشند ، ياوهبافيهای پست زمان مغول را ادبيات ناميده بخود میبالند.
جوانان درسهایی را كه در دبيرستانها و دانشكدهها خواندهاند و بخش بزرگی از آنها جز مايهی فرسودگی مغز نيست سرمايهی زندگانی میشناسند.
بهر حال چون نقصی در خود نمیشناسند اينست گناه را بگردن حوادث میاندازند و برای رهایی نيز چشم براه حوادث مینشينند.
(پرچم روزانه شمارهی ۱۷۹)
اين بايرانيان بسيار سخت است كه بآلودگيهای خود پی برند و رياضت بخود داده بچارهی آنها پردازند بلكه بسيار دوست ميدارند كه هميشه گناه را بگردن ديگران بيندازند.
از اينرو ما كه هميشه مینويسيم علت اين بدبختيها آلودگيهای خودتانست ، مینويسيم اگر دشمن هم بشما دست يافته از راه آن آلودگيها دست يافته ، مینويسيم بايد آن آلودگيها را از خود دور گردانيد اين نوشتههای ما بايشان خوش نمیافتد و بسياری از آنان چون پرچم را ميخوانند رو ترش ميكنند.
ولي فلان روزنامهی شياد كه هایهوی راه میاندازد : «جان من فدای ايران باد» «ايران جاويدانست» «ايران لايزالست» ... از اين جملههای پوچ كه هيچ معنایی ندارد خوشدل میشوند و آن را از دست هم میربايند.
كوتاهسخن ، بآلودگيها خود گردن گزاردن نمیتوانند.
در كشوری كه شمردهايم چهارده كيش مختلف هست ، چندين مسلك سياسی رواج يافته ، ده تن با يكديگر همانديش نمیباشند ، يك بخش بزرگی از مردم آن عشاير تاراجگرند كه هنوز باصول قرون وسطا زندگی ميكنند ، در چنين كشوری كه اين يك شمهای از آلودگيهای آن ميباشد هيچ نقص نمیپندارند و بتكانی نياز نمیبينند و ما به هر چيزی كه دست ميزنيم در برابر ما بهياهو میپردازند.
بلكه بسياری از مردم همين گرفتاريها را سرمايهای برای خود میپندارند.
مثلاً عشاير تاراجگر را «مردان رشيد» ناميده ذخيرهای برای روز مبادا [مقصود : بهنگام جنگ] میشمارند.
اين كيشهای گوناگون را كه سراپا آلودگی است و سراپا بيدينی است دين ناميده برواجش ميكوشند ، ياوهبافيهای پست زمان مغول را ادبيات ناميده بخود میبالند.
جوانان درسهایی را كه در دبيرستانها و دانشكدهها خواندهاند و بخش بزرگی از آنها جز مايهی فرسودگی مغز نيست سرمايهی زندگانی میشناسند.
بهر حال چون نقصی در خود نمیشناسند اينست گناه را بگردن حوادث میاندازند و برای رهایی نيز چشم براه حوادث مینشينند.
(پرچم روزانه شمارهی ۱۷۹)